ქალაქი ჩრდ.–აღმ. თურქეთში. უძველესი ქალაქია. უძვ. წყაროებით კარი ეწოდებოდა. X-XI ს. ს, სომხეთის სასელმწიფოს ცენტრია. შემდეგ ბიზანტია დაეუფლა. 1074 წ. თურქ-სელჩუკებმა აიღეს. 1205წ. ქართულმა ლაშქარმა დაიკავა მეფე თამარმა იგი სამეუფო ქალაქად აქცია და მმართველად ივანე ახალციხელი დანიშნა. ყ.-ს სამხედრო-სტრატეგიული მნიშვნელობა ჰქონდა. 1239 წ. მონგოლებმა აიღეს. XIX ს. რუსეთ-ოსმალეთის ომების დროს ყ. ძლიერი ციხესიმაგრე და ბრძოლების მთავარი ობიექტი იყო. 1828 წ. შტურმით აიღეს და 1878 წ. საზავო ხელშეკრულებით ყ. რუსეთს გადაეცა.
- „რუსებმა ხელთ იგდეს. ფოთი, ჯავახეთი, ახალციხე, ყარსი.“ („არსენა მარაბდელი“ – მ.ჯავახ.).
წყარო: სასკოლო ლიტერატურული ლექსიკონი-ცნობარი/ ეთერ კაკალაძე, ნინო ბერიძე ; [რედ.: ნაზი მიქელაძე]. - ბათუმი : ალიონი, 2002. - 524გვ. ; 20სმ.см.. - ISBN 99928-43-54-3