„თავისუფლების ყველაზე დიდი
საშიშროება ინერტული ადამიანია“.
მოსამართლე ბრანდეისი
შესავალი

შუა საუკუნეების განმავლობაში კანონის დარღვევის იდეა კამათის საგანს წარმოადგენდა და მას განსაკუთრებული ყურადღება მე-18 საუკუნეში მიექცა ბუნებითი სამართლისა და კანონის იდეოლოგიის წარმოშობასთან ერთად. იმ დროიდან დაუმორჩილებლობას აქტიურად იყენებდნენ ისტორიული პოლიტიკური გარდაქმნების მისაღწევად და ფუნდამენტური უფლებების დაცვის უზრუნველსაყოფად. რამდენად უცნაურიც არ უნდა იყოს, მე-20 საუკუნეში სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა მსოფლიოს წამყვანი სახელმწიფოების მიერ წამოწყებული კონფლიქტებისა და ომებისაგან თავის დაღწევის საშუალებად გამოიყენება. საბჭოთა კავშირში სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა დაეხმარა ხალხს კომუნისტური დიქტატურის დამარცხებაში.

„დაუმორჩილებლობა თავისუფლების
ნამდვილი საფუძველია“.
ჰენრი დევიდ ტორო

„პოლიტიკური ძალაუფლება საშუალებების,
გავლენების და ზეწოლების ერთიანობას
წარმოადგენს, რომელიც უფლებამოსილებას,
ჯილდოებს და სანქციებსაც შეიცავს. და ყოველივე
ამას საკუთარი მიზნების განსახორციელებლად
ძალაუფლების მფლობელები იყენებენ, იქნება ესმთავრობა, სახელმწიფო თუ
ოპოზიციაში მყოფი
დაჯგუფებები“.

ჯინ შარპი,
არაძალადობრივი ქმედების პოლიტიკა

„მე მხოლოდ იმას ვამტკიცებ, რომ ჩემ მიერ
განხორციელებულმა ყოველმა ექსპერიმენტმა
განმიმტკიცა რწმენა - არაძალადობრიობა
კაცობრიობის ხელში არსებულ უდიდეს ძალას
წარმოადგენს“.

მაჰათმა განდი

2003 წლის მოვლენების შემდეგ, ალბათ, საქართველოს მოქალაქეების დიდი ნაწილისთვის ნათელი გახდა არაძალადობრივი ბრძოლისა და ხალხის მობილიზების პოტენციალი და ძალა. დღეს ალბათ საზოგადოების დიდი ნაწილი თანხმდება, რომ მაშინ განხორციელებული რეჟიმის შეცვლა მოსახლეობაში წლების მანძილზე დაგროვილი უკმაყოფილების შედეგი იყო, რომელმაც კულმინაციას მიაღწია და რომლის მობილიზებაც დიდწილად ახალგაზრდობის ერთმა ნაწილმა და სამოქალაქო საზოგადოებამ ითავა.

2003 წლის განმავლობაში საქართველოში განვითარდა სახალხო არაძალადობრივი მოძრაობა, რომლის ერთ-ერთ ღერძს სტუდენტური ორგანიზაცია „კმარა“ წარმოადგენდა. ამ ორგანიზაციის ისტორია 2000 წელს, სახელმწიფო უნივერსიტეტში სტუდენტური ჯგუფის ჩამოყალიბებით იწყება, რომელიც უმაღლესი განათლების დაწესებულებებში კორუფციას აპროტესტებდა. მას შემდეგ ჯგუფი გაფართოვდა და სერბეთის იდენტური მოძრაობის - „ოტპორის“ - გამოცდილების გაზიარებით ბევრად გაიღრმავა საორგანიზაციო პოტენციალი და არაძალადობრივი ბრძოლის თეორიული ცოდნა. ამ წიგნის ფუნქციას არ წარმოადგენს „კმარას“, როგორც ორგანიზაციის, ქმედებების საფუძვლიანი და სისტემატური ანალიზი. წინამდებარე ტექსტის მიზნებიდან გამომდინარე, მთავარი ასპექტი, რომელიც „კმარას“ აქტუალურს ხდის, ის არის, რომ ამ ორგანიზაციამ საქართველოში დეკლარირებული სახით შემოიტანა არაძალადობრივი, სტრატეგიული ბრძოლის იდეები. ეს იდეები კი, თავის მხრივ, უკანასკნელ ათწლეულში გამორჩეული ინტენსივობით გავრცელდა რეგიონულ თუ გლობალურ კონტექსტში და მრავალი სოციალური მოძრაობის შთაგონების წყარო გახდა. გვიანდელ 1990-იან წლებში სერბებმა არაძალადობრივი ბრძოლის გამოცდილება სლოვაკებისგან გადმოიღეს; 2002-2003 წლებში „კმარამ“ სერბებისგან ისწავლა; სერბებმა და ქართველებმა შემდეგ გამოცდილება უკრაინელებს და ყაზახებს გაუზიარეს.

თუმცა, ცხადია, საკუთრივ არაძალადობრივ ბრძოლას ამ მაგალითებზე ბევრად ფართო და მრავლისმომცველი ისტორია აქვს. მიუხედავად იმისა, რომ მსოფლიო და ეროვნული ისტორიის სახელმძღვანელოებისა და ისტორიული წყაროების დიდი უმრავლესობა ერების სიდიადის წარმოჩენის მთავარ აქცენტს ომების როლზე აკეთებს, წარსულს უამრავი შემთხვევა ახსოვს, როდესაც ხალხმა კონფლიქტის მოგვარების საქმეში ძალადობრივ ომს სხვა მეთოდები არჩია.

არაძალადობრივი ბრძოლის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო და ყველაზე ხშირად ციტირებული მაგალითი მაჰათმა განდის მიერ ინდოეთში ათწლეულების მანძილზე წარმოებული ბრძოლაა, რომელმაც ბოლოს ბრიტანეთის იმპერია აიძულა, ინდოეთის ოკუპაციაზე უარი ეთქვა. მეორე მსოფლიო ომის დროს გერმანელთა ოკუპაციას დანიის მოსახლეობამ არაძალადობრივი წინააღმდეგობა დაუპირისპირა. ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1960-იან წლებში მასობრივი არაძალადობრივი ბრძოლა წარმოებდა სამოქალაქო უფლებებისთვის, რომელმაც რასობრივი სეგრეგაციის მნიშვნელოვანი დასუსტება მოიტანა. 1980 წელს პოლონეთის მუშებმა გაფიცვების მეთოდი გამოიყენეს და სოციალისტურ ქვეყნებში პირველად მიაღწიეს თავისუფალი პროფესიული კავშირების შექმნის უფლებას. 1980-იან წლებში დიქტატორების ჩამოგდების მიზნით არაძალადობრივ კამპანიებს ფილიპინელმა და ჩილელმა ხალხმაც მიმართა. სამხრეთ აფრიკის არაძალადობრივმა სამოქალაქო მოძრაობამ ბოიკოტები და სხვა სანქციები გამოიყენა აპართეიდული რეჟიმის დასუსტებისა და საბოლოოდ მისი შეცვლის მიზნით. წარმატებული არაძალადობრივი ბრძოლის სხვა მაგალითები ბალტიისპირეთის ქვეყნებში წარმოებული დამოუკიდებლობის მოძრაობები და ჩეხეთისა და სლოვაკეთის „ხავერდოვანი რევოლუციებია“. ისტორიას წარუმატებელი არაძალადობრივი ინიციატივებიც ახსოვს: იქნება ეს პალესტინის პირველი ინტიფადა, ჩინეთის ტიანანმინის მოედნის მოძრაობა, ბირმის პოლიტიკური დაუმორჩილებლობა თუ კოსოვოს სამოქალაქო წინააღმდეგობა.

ყველა ამ მაგალითს აერთიანებს არაძალადობრივი ბრძოლის პრინციპების გაზიარება, თუმცა, ცხადია, ყველა ეს ცალკეული შემთხვევა მნიშვნელოვნად განსხვავდება ერთმანეთისგან როგორც ზოგადი კულტურული მახასიათებლებით, ისე სპეციფიკური სტრატეგიისა თუ ტაქტიკის გამოყენების ფორმებით. ამ არაძალადობრივი კონფლიქტების დიდი ნაწილი მნიშვნელოვნად ეყრდნობოდა სპონტანურობისა და იმპროვიზაციის ელემენტებს, თუმცა სხვები უფრო დაგეგმილ ხასიათს ატარებდა და წინასწარ განსაზღვრულ სტრატეგიას მისდევდა. არაძალადობრივი ბრძოლის ფორმა, რომელიც სერბეთში გამოიყენეს და რომელიც მილოშევიჩის ჩამოგდებით დამთავრდა, მნიშვნელოვნად ეყრდნობოდა ჯინ შარპის შრომებს (არაძალადობრივი ქმედების პოლიტიკა/the Politics of Noviolent action, და დიქტატურიდან დემოკრატიამდე: გათავისუფლების თეორიული ჩარჩო/From Dictatorshio to Democracy. A Conceptual Framework For Libertion). ამასთან, არაძალადობრივი ბრძოლის სტრატეგიის შემუშავებაში „ოტპორს“ დიდად დაეხმარა შეერთებული შტატების ჯარის ყოფილი სამხედრო პოლკოვნიკი, რობერტ ჰელვი. სწორედ ჰელვიმ მოუწოდა ოტპორის წევრებს სერბულ საზოგადოებაში „ძალაუფლების წყაროებისა“ და „საყრდენი ბურჯების“ გაანალიზებისა და მათი თავიანთი მიზნებისთვის გამოყენებისკენ.

შესაძლებელია, ზოგს არაძალადობრივ ბრძოლაში სამხედრო სქემებისა და აზროვნების გამოყენება პარადოქსულად მოეჩვენოს. მაგრამ არაძალადობრივი ბრძოლა, გარკვეული პარამეტრებით, ძალადობის გარეშე წარმოებული ომია, რომელსაც დაგეგმვა, სტრატეგია და ტაქტიკა ესაჭიროება და რომელიც კონკრეტულ მექანიზმებს და მეთოდებს ეყრდნობა. წინასწარ განსაზღვრული, გაანალიზებული და სისტემატურად შემუშავებული სტრატეგია მნიშვნელოვნად ზრდის არაძალადობრივ კონფლიქტში გამარჯვების მოპოვების შანსს.

წინამდებარე წიგნის ეს ნაწილი იმ პრინციპებს, საფუძვლებს და მეთოდებს განიხილავს, რომელთა მეშვეობითაც არაძალადობრივი კონფლიქტი დაგეგმილ და გააზრებულ ფორმას იძენს. როდესაც წიგნის მესამე, პრაქტიკულ ნაწილზე გადახვალთ და კამპანიის წარმოებისთვის კონკრეტული ფორმების შერჩევას დაიწყებთ, მნიშვნელოვანია, ეს თეორიული საფუძვლები გაითვალისწინოთ. იმის მიუხედავად, თქვენს მიზანს ზოგადად ავტორიტარულ რეჟიმთან ბრძოლა წარმოადგენს თუ ცალკეული საკითხის ირგვლივ სპეციფიკური კამპანიის წარმოება, ფართო კონტექსტის აღქმა და გააზრებული დაგეგმვა ყოველთვის აუცილებელია.

2.1. სტრატეგიული არაძალადობრივი ბრძოლის პრინციპები პირველ რიგში, ალბათ უპრიანი იქნება, ერთიანად გავიაზროთ ის ძირითადი პრინციპები, რომელთაც სტრატეგიული არაძალადობრივი ბრძოლა ემყარება. პიტერ აკერმანისა და კრისტოფერ კრუგლერის მიხედვით, ეს პრინციპები შეიძლება თორმეტ ძირითად პუნქტად დაიყოს:

განვითარების პრინციპები

1. ფუნქციური მიზნების განსაზღვრა.
2. ორგანიზაციული ძალის განვითარება.
3. საჭირო მატერიალური რესურსების გამოყენების შესაძლებლობა.
4. გარეშე მხარდაჭერის მოპოვება.
5. მეთოდების/ფორმების გამრავალფეროვნება.

ბრძოლის პრინციპები

1. მოწინააღმდეგის კონტროლის შენარჩუნების სტრატეგიაზე თავდასხმა.
2. მოწინააღმდეგის ძალადობრივი იარაღის ნეიტრალიზაცია.
3. მოწინააღმდეგისთვის საყრდენი ბურჯების წართმევა.
4. არაძალადობრივი დისციპლინის შენარჩუნება.

კონცეპტუალური პრინციპები

1. მოვლენებისა და შესაძლებლობების შეფასება სტრატეგიულ კონტექსტში.

2. შეტევისა და თავდაცვის ოპერაციების მორგება მოწინააღმდეგის ალებსა და სისუსტეებზე.

3. მეთოდებს, ფორმებსა და მიზნებს შორის ერთიანობის შენარჩუნება. ამ თორმეტ პრინციპს, თავის მხრივ, სამი ძირითადი შეკითხვა აერთიანებს. განვითარების პირველი ხუთი პრინციპი მიზნად ისახავს, გაიაზროს, რის გაკეთება შეიძლება იმისათვის, რომ სტრატეგიული არაძალადობრივი კონფლიქტის წარმოებისთვის უკეთესი და უფრო მეტად ხელსაყრელი გარემო შეიქმნას. ბრძოლის ოთხი პრინციპი უკვე კონფლიქტის წარმოების ეტაპს ეხება და პასუხობს შეკითხვას, თუ როგორ უნდა მოხდეს მოწინააღმდეგესთან ურთიერთობა ისე, რომ არაძალადობრივ მეთოდებს მაქსიმალური შედეგი ჰქონდეს. შეკითხვა, რომელსაც სამი კონცეპტუალური პრინციპი პასუხობს, ასე ჟღერს: „ოგორ შევაფასოთ ის ნაბიჯები, რომლებიც აქამდე გადავდგით, და კიდევ რა ქმედებებს უნდა მივმართოთ კონფლიქტის შემდგომ ეტაპებზე?”.

ეს პრინციპები ერთმანეთს მჭიდროდ უკავშირდება, თუმცა შესაძლოა ზემოთ მოყვანილი თანამდევრობა კონკრეტულ მიზნებს და კამპანიებს მოერგოს და სხვა ფორმა მიიღოს. მთავარი, რაც უნდა გახსოვდეთ, ამ პრინციპების გათვალისწინების აუცილებლობაა სისტემატური და ერთიანი სტრატეგიული მიდგომის შემუშავებისთვის.

არჩეული გზის მიუხედავად, საზოგადოების დიქტატურიდან დემოკრატიაში გადაყვანა ყოველთვის რთულია. თუკი ოპოზიციური მოძრაობა ამისათვის სტრატეგიული არაძალადობრიობის გზას ირჩევს, გააზრებული უნდა იქნეს ის სხვადასხვა ფორმები თუ მექანიზმები, რომლითაც არაძალადობრივი ბრძოლა მმართველსა და დაქვემდებარებულებს შორის ურთიერთობაში სასურველ ცვლილებებს იწვევს. ჯინ შარპი „ალაუფლების სტრუქტურების შეცვლის მექანიზმების“ ოთხ ფორმაზე ლაპარაკობს. ესენია: გარდაქმნა, შეწყობა, იძულება და დაშლა. ეს ოთხი ასპექტი წარმოადგენს შემეცნებით ჩარჩოს, რომელშიც შეგვიძლია ძალაუფლების სტრუქტურების ცვლილების შესახებ ინფორმაცია განვიხილოთ. ამავე დროს, არაძალადობრივი ქმედების ეს გაკვეთილები შეიძლება ცვლილების დასაჩქარებელ მეთოდებად, ან წარსულში განხორციელებული არაძალადობრივი ქმედებებისა თუ კამპანიების შესაფასებლად გამოვიყენოთ.

ამ თავში არაძალადობრივი ქმედების ფართო კატეგორიებსაც განვიხილავთ: პროტესტსა და დარწმუნებას, არათანამშრომლობას, ინტერვენციას.

გარდაქმნა

ცვლილებების მოხდენის მიზნით ოპონენტის წინააღმდეგ გამოყენებული არაძალადობრივი ქმედებების მექანიზმები ან პროცესები მისწრაფებებს თუ გავლენებს განსხვავებული ინტენსივობით აღწერენ. შეიძლება შეიქმნას სიტუაციები, როდესაც შეძლებთ, რეჟიმი დაარწმუნოთ, რომ ოპოზიციური ჯგუფის რეკომენდაციების ან მოთხოვნების გათვალისწინება მისივე ინტერესებში შედის. გარდაქმნას კამპანიის მაწარმოებელი ჯგუფისთვის მრავალი უპირატესობის მოტანა შეუძლია. რეჟიმის მხრიდან დათმობამ და ცვლილების საჭიროების აღიარებამ შეიძლება ოპოზიციის ლიდერებისთვის ნდობის და ლეგიტიმურობის ხარისხი გაზარდოს, სახელმწიფოსთან პირდაპირი დაპირისპირების პოტენციური რისკი შეამციროს და, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია, დატოვოს ის რესურსები, რომლებსაც კონფლიქტის უფრო გვიანდელ ეტაპებზე გამოიყენებთ. მაგრამ ეს მექანიზმი - რომელიც, როგორც წესი, მცირედი ზეწოლის შემცველ ქმედებებს საჭიროებს - რადიკალური ავტორიტარული რეჟიმების წინააღმდეგ გამოსაყენებლად ხშირად საკმარისი არ არის. ამის მიუხედავად, რამდენიმე შემთხვევაში საკითხის და მისი დაყენების გზების სწორმა შერჩევამ ძალზე სასტიკი რეჟიმების წინააღმდეგაც კი მოიპოვა წარმატება.

თუკი გავიხსენებთ, რომ სტრატეგიული არაძალადობრივი ბრძოლა ძალაუფლების წყაროებზე ახდენს შეტევას, შესაძლებელია, რეჟიმის საყრდენი ბურჯების გარდაქმნის მცდელობებმაც შედეგი გამოიღოს. ამ პროცესის პირველი საფეხური ის არის, რომ ამ ორგანიზაციებისა და სამიზნე ინსტიტუტების წევრები დარწმუნდნენ: ისინი, როგორც ინდივიდები, „ხალხის მტრები“ არ არიან და სინამდვილეში დემოკრატიული საზოგადოების დაფასებული და პატივცემული წევრები გახდებიან. როგორც კი ეს მიზანი მიღწეული იქნება, სამიზნე ინსტიტუტების წევრები მაშინვე უფრო მეტი ყურადღებით მოეკიდებიან პოლიტიკური ცვლილებებისკენ, მოგვიანებით კი კონკრეტული აქციებისკენ, მოწოდებებს.

გარდაქმნა ძირითად მექანიზმს წარმოადგენს პროდემოკრატიული ძალების გაფართოებისა და გაძლიერების საქმეში. გარდაქმნის მიღწევის მცდელობებში პროპაგანდის ის ფორმები გამოგადგებათ, რომლებიც დემოკრატიული და ავტორიტარული რეჟიმების პირობებში ცხოვრების კონტრასტს წარმოაჩენენ, და მთელ მსოფლიოში მიმდინარე არაძალადობრივი აქციების ამბებს ჰყვებიან. დემონსტრაციების, გაფიცვების, ბოიკოტების და პროტესტის სხვა ფორმების შესახებ ახალი ამბები საზოგადოების შეხედულებებზე გავლენას ახდენს. და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, საზოგადოებას „ხვალინდელი დღის ხედვა” და ამ ხედვის განხორციელების გზები უნდა მიეწოდოს. გარდაქმნის მცდელობებში ყველაზე ძლიერ ძალას, ალბათ, ავტორიტარულ რეჟიმებთან დაპირისპირებისთვის გამბედაობის დემონსტრირება წარმოადგენს.

ჩაგვრის წინააღმდეგ მიმართული საზოგადოებრივი გამბედაობის ქმედებები იმ სტერეოტიპს ანგრევს, რომელიც არაძალადობრივ პროტესტში ჩართულ ადამიანებს ლაჩრებად სახავს. სიმამაცე უნივერსალურ პატივისცემას აღძრავს, სულერთია, მას ბრძოლის ველზე გასული ჯარისკაცები გამოხატავენ თუ ისინი, ვინც მჩაგვრელი რეჟიმის წინააღმდეგ არაძალადობრივად იბრძვის. ზოგიერთ შემთხვევაში, ოპოზიციური დაჯგუფების წევრების მიერ გადატანილ ტანჯვას დიდი გავლენის მოხდენა შეუძლია როგორც მჩაგვრელების, ისე ჩაგრულების შეხედულებებზე. სიმამაცე ყოველთვის მიზნის მისაღწევად დაღვრილი სისხლით არ იზომება. გამბედაობის ჭეშმარიტ საზომს ქმედების მძიმე შედეგების მიმართ გამოვლენილი მზაობა წარმოადგენს. მაგალითად, ისინი, ვინც 1776 წელს ამერიკის დამოუკიდებლობის აქტს მოაწერეს ხელი, ინგლისის მეფის დაუმორჩილებლობით სიმამაცის დიდებულ მაგალითს იძლეოდნენ. იგივე შეიძლება ითქვას იმ სამოქალაქო უფლებებისთვის მებრძოლ აქტივისტებზე, რომლებიც 1950-იან და 1960-იან წლებში სეგრეგაციის აღმოსაფხვრელად მჯდომარე აქციებს მიმართავდნენ. დაუმორჩილებლობის ამ ორივე მაგალითმა და რისკზე წასვლის მზაობამ გამოიწვია ის, რომ საზოგადოება ამ მოძრაობების მონაწილეთა მიზნების სამართლიანობაზე დაფიქრდა.

შეწყობა

ზოგჯერ ისეც ხდება, რომ რეჟიმი პროდემოკრატიული ძალების თხოვნას თუ მოთხოვნებს მიიღებს და მათთან შეწყობას შეეცდება. ეს პატივისცემისა და თავაზიანობის გამო კი არ ხდება, არამედ იმის გამო, რომ რეჟიმს შესაძლოა სოციალური დაძაბულობების განეიტრალება, უცხოეთის მთავრობების დამოკიდებულებაზე გავლენის მოხდენა, ხალხზე ზრუნვით მოქალაქეებზე შთაბეჭდილების მოხდენა ან საკითხის დახურვა სურდეს. რეჟიმისთვის ეს იძულება არ არის - ის უბრალოდ გადაწყვეტს, რომ უშუალოდ მის ინტერესებს არაფერი ემუქრება და ოპოზიციასთან კონკრეტულ საკითხზე დათმობაზე წასვლა მას არ დაასუსტებს. სინამდვილეში რეჟიმის მხრიდან ძალაუფლების აბსოლუტური ფლობა უკვე დასუსტებულია, ვინაიდან ის იმ საკითხების მიმართ იჩენს ყურადღებას, რომლებმაც შესაძლოა მთავრობის მიმართ ხალხის უკმაყოფილება გაზარდოს. „ახალი ამბები“ რეგულარულად გადმოსცემენ ტოტალიტარული მთავრობების მხრიდან მოთხოვნების სიმბოლური მიღების ამბებს. პოლიტიკური რეფორმების მოთხოვნის ნაწილობრივი მიღების მიზნით რანგუნის პოლიტიკური რეჟიმი და კომუნისტური ჩინეთის ლიდერები ხშირად ათავისუფლებენ რამდენიმე პატიმარს მაშინ, როდესაც დასავლეთის მნიშვნელოვანი პირები მათთან ვიზიტად ჩადიან. ისრაელის მთავრობაც რეგულარულად ახორციელებს სიმბოლურ ჟესტებს, რათა პალესტინელებისადმი ჰუმანური მოპყრობის შესახებ შეერთებული შტატების მთავრობის მოთხოვნა დააკმაყოფილოს. საკითხები, რომელთა დაკმაყოფილებასაც მთავრობები ირჩევენ, როგორც წესი, გამაღიზიანებელ ფაქტორებად მიიჩნევა, ხოლო დათანხმებით მათ ხელისუფლებაში ყოფნას არაფერი ემუქრება. სხვა სიტყვებით, ეს მათთვის ისეთი გადაწყვეტილებაა, რომელსაც მინიმალური რისკი ახლავს თან.

მთავრობების მხრიდან ოპოზიციური ჯგუფების მიმართ დათმობებზე წასვლის ბოლოდროინდელი მაგალითები სიმბოლური ჟესტებიდან ერთი შეხედვით თავისუფალი არჩევნების გამართვამდე მერყეობს. ლიტვაში, მაგალითად, კომუნისტური რეჟიმის მიმართ საზოგადოებაში მზარდი პროტესტის საპასუხოდ უზენაესმა საბჭომ 1988 წელს დემოკრატიული მოძრაობის მოთხოვნების დაკმაყოფილება სცადა, რაც საკონსტიტუციო ცვლილებებით ლიტვური ენისთვის ოფიციალური სტატუსის მინიჭებას და ერთ-ერთ ისტორიულ ადგილას ეროვნული დროშის აღმართვას გულისხმობდა. იმ დროისათვის დემოკრატიული მოძრაობა - რომელსაც „თანასაბჭო“, „საიუდისი“ და სხვა ჯგუფები ედგნენ სათავეში - იმდენად ფართო და წარმატებული იყო, რომ რეჟიმის მხრიდან მხოლოდ სიმბოლური დათმობები აღარ იყო საკმარისი. ამის შედეგად გაიზარდა ოპოზიციის, როგორც დემოკრატიული ცვლილების მომხდენი ძალის, მიმართ ნდობა. სადამ ჰუსეინის 2002 წლის გადაწყვეტილება, ნება დაერთო რელიგიური რიტუალების შესრულებისთვის, ჩვენი დროის შეწყობის კიდევ ერთი მაგალითია. მიუხედავად იმისა, რომ სადამ ჰუსეინი ერაყის საზოგადოების აბსოლუტურ კონტროლს ახორციელებდა, იგი მაინც დასთანხმდა შიიტების მოთხოვნას ბაღდადის გარეუბანში არსებულ სალოცავში ათასობით ადამიანის მსვლელობის გამართვაზე. ჰუსეინს შეეძლო, ამ მოთხოვნაზე უარი განეცხადებინა, და მას, ცხადია, გააჩნდა ის სამხედრო და პოლიციური ძალა, რითაც ამ აკრძალვას განამტკიცებდა. მაგრამ იგი მაინც წავიდა დათმობაზე - შეიძლება იმის იმედით, რომ ოპოზიციის კიდევ ერთხელ გაღიზიანებას და ღია და ძალადობრივ დაპირისპირებას თავიდან აიცილებდა. ერთ-ერთი ყველაზე რადიკალური დათმობა, რომელზედაც შეიძლება რეჟიმი წავიდეს, ღია არჩევნების მოთხოვნის მიღებაა. მაგრამ ასეთი არჩევნების გამართვა თითქმის ყოველთვის კითხვის ნიშნის ქვეშ დგას. მეოცე საუკუნის ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში უამრავი შემთხვევა იყო, როდესაც არადემოკრატიული რეჟიმები საკუთარ საზღვრებში „თავისუფალი“ არჩევნების გამართვას დათანხმდენ. საქართველოს ხალხს მთავრობის მიერ არჩევნების გაყალბების და ამის შედეგად გამოწვეული მასობრივი ამბოხების გამოცდილება ალბათ კარგად ახსოვს.

როდესაც ჯგუფები იმ საკითხებს არჩევენ, რომელთან „შეწყობაც” შეიძლება მთავრობამ ისურვოს, მნიშვნელოვანია, რომ თანხმობის შემთხვევაში მთავრობას ხალხის წინაშე „კარგად გამოჩენის” საშუალება მიეცეს. ამავე დროს, საზოგადოებამ უნდა გაიგოს, რომ რეჟიმის მხრიდან დათმობაზე წასვლა არაძალადობრივი მოძრაობის მზარდ ძალას ასახავს, და რომ საზოგადოების გაუმჯობესებისთვის განხორციელებული ცვლილებები სულაც არ საჭიროებენ სისხლისღვრას. გარდაქმნის და შეწყობის ერთიანი ეფექტიანობა საზოგადოებას აძლიერებს და მას კიდევ უფრო მძლავრი ქმედებებისთვის ამზადებს.

ავტორიტარული რეჟიმები არჩევნებს ხშირად იყენებენ იმისათვის, რომ ოპოზიციის მხრიდან პოლიტიკური ცვლილებების მოთხოვნებს „შეეწყონ“. საზოგადოებისთვის სამწუხაროდ, ოპოზიციის ლიდერები ხშირად ფიქრობენ, რომ არჩევნები თავისუფალი და სამართლიანი იქნება, რომ ხალხს მთავრობის მხრიდან დაშინებების გაძლება შეუძლია, ან რომ საერთაშორისო დამკვირვებლები ხმების დათვლის პროცესის სამართლიანად ჩატარებას უზრუნველყოფენ. სერბეთის 2000 წლისა და ზიმბაბვეს 2002 წლის არჩევნები იმ განსხვავებული შედეგების მაგალითებია, რომლებიც შეიძლება გაყალბებულ არჩევნებს მოჰყვეს.

სერბეთში პოლიტიკურმა ოპოზიციამ არჩევნების მონიტორინგის სისტემა შექმნა საარჩევნო უბნებიდან ბელგრადის ცენტრალურ ოფისამდე. მათ კომპეტენტური და ორგანიზებული კამპანიის (GOTV) მონაწილეები ჰყავდათ და სამოქმედო გეგმაც გააჩნდათ იმ შემთხვევისთვის, თუკი მთავრობა საარჩევნო ხმების მოპარვას შეეცდებოდა. ხმის დათვლის ადგილებიდან მოსული ოპოზიციური ჯგუფების პირველადი მონაცემებით, გამარჯვება დემოკრატიულმა ძალებმა მოიპოვეს, და ეს ოფიციალური შედეგების გამოვლენამდე გამოცხადდა. როდესაც მთავრობამ განაცხადა, რომ მისი მონაცემებით ოპოზიციამ ვერ გაიმარჯვა, ხალხი ქუჩაში გავიდა და საკუთარი გამარჯვება მთელი ქვეყნის მასშტაბით გამართული მასობრივი დემონსტრაციებით გამოხატა. ეს დემონსტრაციები პარლამენტისკენ მსვლელობით დასრულდა. ყველაფერი იმდენად მომზადებული იყო, რომ ახალი მთავრობის გამოცხადების პროცესში არც პოლიცია და არც ჯარი არ ჩარეულა. 2002 წლის მარტში ზიმბაბვეში გამართულ არჩევნებს განსხვავებული შედეგი ჰქონდა. ზიმბაბვეს დემოკრატიული გარდაქმნის ოპოზიციურმა მოძრაობამ (MDC) საკუთარი სტრატეგია სერბიის მოძრაობისა და თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების გამართვისთვის საერთაშორისო ორგანიზაციების რეკომენდაციების მიხედვით განავითარა. ნაკლები ყურადღება მოექცა „სათადარიგო” გეგმას იმ შემთხვევისთვის, თუკი რობერტ მუგაბე საარჩევნო ხმებს მოიპარავდა. თუმცა იმის ნიშნები, რომ მუგაბე ძალაუფლებაზე უარის თქმას არ აპირებდა, ადრევე გამოჩნდა. შეიქმნა ახალგაზრდული დაჯგუფებები, რომლებიც ხელჯოხებით და დანებით შეაიარაღეს და რომლებსაც ოპოზიციური პარტიების მუშაკებზე თავდასხმის სანაცვლოდ საკვებს და ფულს დაჰპირდნენ. ოპოზიციური მოძრაობის მხარდამჭერებს და იმ ადამიანებს, რომლებზეც ეჭვობდნენ, რომ გენერალ მუგაბესთვის ხმის მიცემას არ აპირებდნენ, სცემდნენ და აშინებდნენ. ოპოზიციის საპრეზიდენტო კანდიდატი ღალატის ბრალდებით დააპატიმრეს. პოლიცია და უშიშროების აგენტები ხალხის დაშინებას შეუდგნენ. როგორც ამბობდნენ, უშუალოდ არჩევნების დღესაც კი რიგში მდგარ ადამიანებს საერთაშორისო დამკვირვებლების თვალწინ სცემდნენ. ზოგიერთი ევროპული ქვეყნის დამკვირვებელი ქვეყნიდან გააძევეს. არჩევნების დღეს საარჩევნო უბნები გადააადგილეს, რაც ამომრჩევლების დასაბნევად გამიზნული მთავრობის სტრატეგია იყო. შედეგების თვლის პროცესში ათასობით ამომრჩეველი არ იქნა გათვალისწინებული. მუგაბემ საკუთარი გამარჯვების შესახებ განაცხადა. ვინაიდან არც გეგმა ჰქონდა და არც იმის შესაძლებლობა, სხვა გზებით მიეღწია ხალხის ნების აღსრულებისთვის, MDC-ს სხვა აღარაფერი დარჩენოდა იმის გამოცხადების გარდა, რომ არჩევნები თავისუფალი და სამართლიანი არ იყო. მათ არჩევნების თავიდან გამართვა მოითხოვეს, თუმცა იმის გარანტია, რომ ახალი არჩევნები სხვა შედეგით დასრულდებოდა, არავის ჰქონდა. ამ ყველაფერში მთავარი ის არის, რომ არჩევნები მთავრობებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია, ვინაიდან დამარცხება მათი ლეგიტიმურობის დაკარგვის ტოლფასია როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე საერთაშორისო კონტექსტში. ამავე მიზეზთა გამო არჩევნები და მათში გამარჯვება არანაკლებ მნიშვნელოვანია დემოკრატიული ოპოზიციისთვის. აუცილებელია იმისთვის მომზადება, რომ ადამიანები მზად იყვნენ არჩევნებში საკუთარი ნების გამოვლენისთვის, აგრეთვე საჭიროა ისეთი ფრთხილი და გონივრული გეგმის ქონა, რომლითაც რეჟიმის მხრიდან საარჩევნო ხმების გაყალბებას დაუპირისპირდებით.

იძულება

გარდაქმნა და შეწყობა მჩაგვრელს საშუალებას აძლევს, არაძალადობრივი ოპონენტების თხოვნები ან მოთხოვნები მიიღოს ან უარყოს ისე, რომ ამას მყისიერი შედეგები არ მოჰყვეს. იძულებას კი შეუძლია, მთავრობისთვის წაყენებული მოთხოვნების მიმართ დამორჩილება გამოიწვიოს. მაშინ, როდესაც იძულება ეფექტიანი ხდება, რეჟიმის რეალური ძალა უკვე მნიშვნელოვნად შერყეულია. ოპოზიციურ ჯგუფებს უნდა ესმოდეთ, რომ ნაადრევად განხორციელებულმა იძულების მცდელობებმა შესაძლოა საზოგადოების თვალში მათივე დისკრედიტაცია მოახდინონ. იძულებითი მოთხოვნების დაყენება, რომლებიც მჩაგვრელი მთავრობის არსებობას უშუალოდ აყენებენ კითხვის ნიშნის ქვეშ, მხოლოდ ფრთხილი დაგეგმვისა და წარმატების შანსის ობიექტური გაანალიზების შემდეგ უნდა მოხდეს. თუკი იძულების შედეგად მოთხოვნების დაკმაყოფილება რეალური არ არის, მაშინ ამ მექანიზმის გამოყენების სამომავლოდ გადადებაზე ან მოთხოვნების ფორმულირების შეცვლაზე უნდა დაფიქრდეთ.

პოლიტიკური პარტიები და სტუდენტური ჯგუფები ზოგჯერ ისეთ „მოთხოვნებს“ აყენებენ, რომელთა დაკმაყოფილება არ არის შესაძლებელი. უფრო უპრიანი იქნება, რეჟიმს ორგანიზაციული მიზნების შესახებ აცნობოთ და მხოლოდ საზოგადოების მობილიზების შემდეგ განავითაროთ ჯგუფის სტრატეგიული დაგეგმვის შესაძლებლობები. რეჟიმის საყრდენი ბურჯების დასუსტების მცდელობა მაშინ უნდა განახორციელოთ, როდესაც ეს მიზნები კონკრეტულ მოთხოვნებად იქცევა. თუ, მაგალითად, არსებობს „მოთხოვნა” „თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნების” ჩატარებაზე, ამ მოთხოვნის უარყოფის შემთხვევაში რა ზომები გატარდება რეჟიმის წინააღმდეგ? იძულება წარმატებულია მაშინ, როდესაც, რეჟიმის სურვილის საწინააღმდეგოდ, ოპოზიციის მოთხოვნები მიღწეულია. 2000 წლის ოქტომბერში სერბეთში გამართული არჩევნების დროს ოპოზიციურმა ჯგუფებმა გამარჯვება გამოაცხადეს იმის მიუხედავად, რომ მილოშევიჩის რეჟიმმა არჩევნების გამეორების აუცილებლობაზე განაცხადა. ვინაიდან რეჟიმის მხრიდან არჩევნების გაყალბება იყო მოსალოდნელი, სტრატეგიული არაძალადობრივი ბრძოლით ძალაუფლების მოპოვების დაგეგმვის ვრცელი პროცესი არჩევნებამდე იყო დასრულებული. პარლამენტის შენობისკენ სვლა ასობით ათასმა სერბმა განახორციელა და დიქტატორი ერთიანი, მტკიცე გადაწყვეტილებით ჩამოაგდო. მილოშევიჩს არ შეეძლო საკუთარი მარცხისთვის წინააღმდეგობის გაწევა. მისი მთავარი საყრდენი ბურჯები გამქრალიყო. პოლიციამ უარი განაცხადა სამოქალაქო პროტესტის მონაწილეების ბელგრადში არშემოსაშვებად გზების გადაკეტვაზე, ჯარმა კი უარი მილოშევიჩის სახელით ჩარევაზე თქვა, ვინაიდან არჩევნები პოლიტიკური საკითხი იყო, რომელიც სამხედრო ჩარევას არ საჭიროებდა. ამ ორი საყრდენი ბურჯის გამოცლა თვეების განმავლობაში წარმოებული პროცესის შედეგი იყო, როდესაც ჯარის, პოლიციისა და მთავრობის წევრებს არწმუნებდნენ, რომ დემოკრატიული ცვლილება მათ პოზიციებს არ შეამცირებდა და არ გამოიწვევდა ხელისუფლების წევრების დევნას. მილოშევიჩი სწრაფად მიხვდა, რომ მას ძალა გამოეცალა.

იმის მიუხედავად, რომ არსებობს შემთხვევები, როდესაც არაძალადობრივი იძულების გამოყენება ოპოზიციური ჯგუფებისთვის წარმატებით დასრულდა, ქმედების რეალური შესაძლებლობის გარეშე განხორციელებული მუქარა ნებისმიერ მოძრაობას ზიანს აყენებს. ასე მოხდა 2002 წელს ზიმბაბვეში, როდესაც საერთო გაფიცვისკენ ორი მოწოდება მოწოდებად დარჩა და არ განხორციელდა. კიდევ ერთი, ამჯერად წარმატებული, გაფიცვის მოწყობას თვეების მანძილზე წარმოებული დაგეგმვა და კოორდინირება დასჭირდა. დაპირებული სანქციების სისრულეში მოყვანის შესაძლებლობის გარეშე განხორციელებულ იძულების მცდელობებს შეუძლიათ დემოკრატიისთვის ბრძოლა დაასუსტონ; საზოგადოების აქტიური მხარდაჭერა შესაძლოა განელდეს; საერთაშორისო მხარდამჭერებს შესაძლებელია მოძრაობის შესაძლებლობების მიმართ ეჭვები გაუჩნდეთ. მოძრაობისთვის ამგვარი ნეგატიური შედეგების თავიდან ასაცილებლად ძალიან მნიშვნელოვანია რომ, ფართომასშტაბიანი არაძალადობრივი კამპანიების დაგეგმვას და გამართვას თან შესაძლებლობების შეფასება ერთვოდეს.

დაშლა

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ოპოზიციური ჯგუფების მხრიდან მმართველების იძულების შესაძლებლობა იმაზე მიუთითებს, რომ ძალაუფლების მნიშვნელოვანი გადანაწილება უკვე მომხდარია. და როდესაც ოპოზიცია გაიაზრებს, რომ ძალაუფლების ბალანსი მის სასარგებლოდაა შეცვლილი, რეჯიმზე შეტევა უფრო ფართო ფრონტზე უნდა განხორციელდეს, თანამშრომლობაზე უარის თქმისა და ჩარევის უფრო ძლიერი მეთოდების გამოყენებით. თუ ეს შეტევები მდგრადია, რეჟიმი დაიშლება, ვინაიდან მისი მმართველობისთვის აუცილებელი საყრდენი ბურჯები აღარ იარსებებს.

თუკი ოპოზიცია რეჟიმის დაშლას აუცილებლობად მიიჩნევს, მაშინ არაძალადობრივი ქმედებების ინტენსივობა და მასშტაბი არ უნდა შემცირდეს მანამ, სანამ რეჟიმის ნგრევა მიღწეულია. თუკი ოპოზიცია ნებისმიერი მიზეზის გამო ძალას კარგავს, რეჟიმმა ეს შეიძლება საკუთარი ძალაუფლების გასამყარებლად გამოიყენოს. როგორც სამხედრო კამპანიის “ექსპლუატაციისა და დევნის” (Exploitation and Pursiut) ფაზის დროს, რომელიც მაშინ დგება, როდესაც თავდაცვის პოზიციები დასუსტებულია და მტერი უკან დახევას ცდილობს, შეტევა ყველაზე დიდი ინტენსივობით უნდა განხორციელდეს. ამავე დროს, უნდა იყოს იმ რისკის მიღების მზაობა, რომელიც შეიძლება კამპანიის ადრე დასრულებას ახლდეს თან. სტრატეგიული გეგმის გარეშე ჯარმა შესაძლოა ვერ შეძლოს სწრაფი რეაგირება და წყვეტის გამყარება. იგივე ხდება არაძალადობრივი ბრძოლის შემთხვევაშიც.

არაძალადობრივი ქმედების მეთოდები

არაძალადობრივი ქმედება არაძალადობრივი ცვლილების მექანიზმებს ასახავს და ამყარებს. არსებობს უამრავი განსხვავებული მეთოდი, რომლებიც ოპოზიციას შეუძლია ოპონენტის წინააღმდეგ გამოიყენოს. არაძალადობრივი ქმედების პოლიტიკაში შარპი ორასამდე მეთოდზე წერს და ამატებს, რომ ეს სია ყოვლისმომცველი არ არის. კონკრეტული სიტუაციებისთვის შესაფერისი მეთოდების დასადგენად შემოქმედებითი მიდგომაა საჭირო. მჩაგვრელი რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული არაძალადობრივი ქმედება ხშირად პასუხად ძალადობრივ მოგერიებას მიიღებს. მოსალოდნელია ცემა, წამება, დაპატიმრება და სხვა სანქციები (ძალადობრივი, ეკონომიკური და სოციალური). მაგრამ როდესაც მთავრობა ასეთი გზებით რეაგირებს, მსგავსი აქტების ფართოდ გახმაურება ოპოზიციას შეუძლია გამოიყენოს დემოკრატიული მოძრაობის მიმართ საზოგადოებრივი მხარდაჭერის გაძლიერებისთვის, სისასტიკის გამო რეჟიმის დასუსტებისთვის და მისი ლეგიტიმურობის შესახებ შეკითხვების წამოჭრისთვის. გასული საუკუნის მოვლენების დროს დაპატიმრება და ციხეში ჩასმა ღირსების მაჩვენებელი იყო.

არაძალადობრივი ქმედებისთვის შესაფერისი მეთოდების შერჩევა მათი გამოყენებით მისაღწევ მიზნებზეა დამოკიდებული. ზოგჯერ მოძრაობები ან ორგანიზაციები მეთოდს მოწონების ან გამოცდილების გამო ირჩევენ და შემდეგ ადგენენ არაძალადობრივი ქმედების მიზანს, ან არ ადგენენ. ასეთი მიდგომა „ცხენის ეტლის წინ დაყენებას“ ჰგავს. იდეალურ შემთხვევაში ჯერ მიზნები უნდა გაანალიზდეს და მხოლოდ ამის შემდეგ უნდა იქნეს ფიქრი დაწყებული მეთოდების მენიუზე, რათა სტრატეგიული და ტაქტიკური მიზნების მისაღწევად ყველაზე შესაფერისი მეთოდები იქნეს არჩეული. განხილვის გასამარტივებლად მეთოდები სამ ფართო კატეგორიად შეიძლება დაიყოს. ესენია: პროტესტი და დარწმუნება, არათანამშრომლობა, ჩარევა (ინტერვენცია). პროტესტი და დარწმუნება საპროტესტო აქციები და დარწმუნების მცდელობები რეჟიმისთვის წარმოადგენს გაფრთხილებას, რომ პროდემოკრატიულ ძალებს მთავრობის კონკრეტულ ქმედებებთან თუ პოლიტიკასთან მიმართებით სერიოზული უთანხმოებები და პრეტენზიები აქვთ. ეს პროტესტი უმთავრესად სიმბოლური ხასიათისაა. ამავე დროს, იმავე აქციებმა, შესაძლოა, საზოგადოების ყურადღება იმაზე მიაპყროს, რომ არაძალადობრივი ოპოზიციის მოძრაობა მთავრობას კონკრეტული დარღვევების გამო იწვევს. არაძალადობრივი საპროტესტო აქციები და დარწმუნების მცდელობები სტრატეგიული არაძალადობრივი მოძრაობის ნებისმიერ სტადიაზე შეიძლება წარმატებით იყოს გამოყენებული; მაგრამ, როგორც წესი, მათ მაინც ადრეულ ეტაპებზე მიმართავენ ხოლმე, თუნდაც ეს საზოგადოებისთვის მოძრაობის გაცნობის სტადია იყოს.

პროტესტისა და დარწმუნების როგორი ფორმაც არ უნდა იყოს შერჩეული, ამ აქციებმა ფართო ასახვა უნდა პოვონ მედიაში. დემონსტრაციებს და საპროტესტო წერილებს მცირე ან საერთოდ არანაირი გავლენა არ გააჩნიათ, თუკი მათ შესახებ არავინ იცის. პროტესტისა და დარწმუნების თვალში საცემი მაგალითი, რომელმაც მთელი მსოფლიოს ყურადღება მიიპყრო, 60-იანი წლების ვიეტნამში გვქონდა - იქ რამდენიმე ბერმა თავი დაიწვა ამერიკელების მიერ მხარდაჭერილი საიგონის მთავრობის წინააღმდეგ. თვითმკვლელობის ამ აქტებმა ბევრი ადამიანი დააფიქრა იმაზე, თუ რატომ აირჩიეს მათ პროტესტის ნიშნად ასეთი ტანჯვით სიკვდილი. მსხვერპლის გაღების მიზანი დიდწილად მიღწეული იყო იმის გამო, რომ ორგანიზატორებმა აქციის გასაშუქებლად და გადასაღებად ახალი ამბების საერთაშორისო სააგენტოები მიიწვიეს.

ეს მეთოდები არ წარმოადგენს პირდაპირ შეტევას ოპონენტის ძალაუფლების იმ წყაროებზე, რომლებიც პირველ თავში განვიხილეთ. ისინი ირიბად უტევენ და მიზნად რეჟიმის ქმედებების საზოგადოებისთვის გაცნობას და ცვლილებების აუცილებლობაში რეჟიმის წარმომადგენლებისა და სხვების დარწმუნებას ისახავენ. არაძალადობრივი ბრძოლა უკმაყოფილების გამომხატველ დემონსტრაციებზე ბევრად მეტია.

არათანამშრომლობა

არათანამშრომლობა ყველაზე ძლიერი კატეგორიაა იმ არაძალადობრივ მეთოდებს შორის, რომელთა გამოყენებაც ოპოზიციურ მოძრაობებს შეუძლიათ. ქმედებების ამ კატეგორიის გონივრული არჩევა და სტრატეგიაში ჩართვა რეჟიმისთვის ძალაუფლების წყაროების გამოცლის ალბათობას ზრდის. რეჟიმის ძალაუფლების წყაროებზე (უფლებამოსილება, ადამიანური რესურსი, უნარები და ცოდნა, მატერიალური რესურსი, ბუნდოვანი ფაქტორები და სანქციები) შეტევის განხორციელება არა მხოლოდ სამხედრო ასაკის მამაკაცებს, არამედ მთელ მოსახლეობას შეუძლია. ხალხის თანამშრომლობის გარეშე ვერც ერთი მთავრობა ვერ გაძლებს. თანამშრომლობაზე უარის თქმის აქციის გზავნილი ის არის, რომ „ჩვენ, ხალხი, აღარ დავეხმარებით მთავრობას თავისი მოქალაქეების ჩაგვრის საქმეში”. მიზანი კი მთავრობისთვის ფუნქციონირების გართულებაა. არათანამშრომლობა ყველაზე დიდ გავლენას მაშინ ახდენს, როდესაც არჩეული აქციები არაძალადობრივ სტრატეგიას ემთხვევა, და როდესაც კარგად შეთანხმებულია და არა ქაოსური.

რეჟიმის საყრდენი ბურჯების წინააღმდეგ მიმართული ადგილობრივი არათანამშრომლობის კამპანიების პარალელურად სანქციების დაწესებაზე საერთაშორისო მხარდაჭერის მოსაპოვებლად კონცენტრირებული მცდელობები უნდა ხორციელდებოდეს. ეს სანქციებიც თანამშრომლობაზე უარის თქმას უნდა ითვალისწინებდეს. როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე საერთაშორისო დონეზე წარმოებულ არათანამშრომლობას შეუძლია პოლიტიკური ცვლილების მომხრეებს დიდი დახმარება გაუწიოს. საერთაშორისო მხარდაჭერის შესაჩერებლად წარმოებული კამპანიები მოიცავს ინვესტიციებისა და იმპორტის შეზღუდვას ან აკრძალვას, რეჟიმის პოლიტიკის გაკრიტიკებას საერთაშორისო ფორუმებზე, ოფიციალური პირებისთვის სავიზო შეზღუდვების დაწესებას, მჩაგვრელ რეჟიმებში მოქალაქეების მოგზაურობის შეზღუდვას და უცხოური დაფინანსების ლიმიტირებას ისეთი პროექტებისთვის, რომლებსაც არასამთავრობო ორგანიზაციები უშუალოდ ჰუმანიტარული მიზნებისთვის ახორციელებენ.

სოციალური არათანამშრომლობა

სოციალური არათანამშრომლობის განხორციელება ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია. რეჟიმის კონკრეტულ წარმომადგენლებთან საზოგადოებრივი ურთიერთობის თავის არიდებას, შესაძლებელია, გამანადგურებელი გავლენა ჰქონდეს ოფიციალური პირებისა და მათი ოჯახებისთვის. საზოგადოებრივი ელიტის წარმომადგენლებს შეუძლიათ, შეწყვიტონ საზოგადოებრივ შეხვედრებზე რეჟიმის წარმომადგენლების დაპატიჟება და აღარ იარონ იმ სამთავრობო თუ კერძო მიღებებზე, რომლებსაც ოფიციალური პირებიც უნდა დაესწრონ. შესაძლებელია რეჟიმის წარმომადგენლების გარემოცვის ამოღება იმ საზოგადოებრივ შეხვედრებზე დასაპატიჟებელი პირების სიებიდან, რომლებსაც მეზობლები ან არასამთავრობო ორგანიზაციები აწყობენ. თავის არიდების ასეთი გამოხატულება იმის ნიშანია, რომ ხალხს არ შეუძლია იმათთან ერთად ყოფნა, ვინც რეჟიმს უჭერს მხარს. მაგრამ ასეთი ქმედებები ფრთხილად და ფაქიზად უნდა განხორციელდეს. არასწორმა გამოყენებამ შესაძლოა რეჟიმის მომხრეების ოპოზიციაში გადაყვანის პროცესი შეაფერხოს. იმ საზოგადოებრივ და სპორტულ მოვლენებს, რომლებიც პრესტიჟულია რეჟიმისთვის, შესაძლებელია ბოიკოტი გამოეცხადოს. არათანამშრომლობაა რეჟიმის მიმართ პროტესტის გამომხატველი ტანსაცმლის ტარებაც კი. ისინი, ვინც ასეთი აქციების სამიზნეს წარმოადგენენ, სწრაფად ხვდებიან იმ გზავნილს, რომელსაც ასეთი არათანამშრომლობა გულისხმობს. ამერიკის კოლონიური პერიოდის დროს მასაჩუსეტსის მმართველმა ერთხელ დაიჩივლა, რომ ინგლისის იმპერიის წარმომადგენლად ყოფნის მიუხედავად, იგი არაფრით იყო პატიმარზე მეტი. მას არავინ ემორჩილებოდა, ადგილობრივი წესრიგის დამცველები იგნორირებას უკეთებდნენ, მისი ბრძანებები და მითითებები არ სრულდებოდა და ეკლესიური გაერთიანებები თავს არიდებდნენ.

ეკონომიკური არათანამშრომლობა

იმისათვის, რომ სოციალური პირობები შეასრულოს, მთავრობას, ცხადია, შემოსავლები ესაჭიროება. ამდენად, ეკონომიკური არათანამშრომლობის მეთოდი იმისთვისაა გამიზნული, რომ მთავრობის მხარდაჭერაზე განახორციელოს შეტევა და რეჟიმის მომხრეების ეკონომიკური დაინტერესება მოშალოს ან შეამციროს. პოლიტიკის განხორციელებისთვის აუცილებელი საქონლის და მომსახურების შეძენისთვის საჭირო პირობების წართმევით ან შემცირებით ეკონომიკური არათანამშრომლობა მთავრობას მხარდამჭერთა ერთგულების შენარჩუნების საშუალებას უსუსტებს. ეკონომიკური არათანამშრომლობის ერთი მაგალითი გადასახადების გადაუხდელობა ან ნაწილობრივ გადახდაა. სხვა მაგალითებია მყიდველთა ბოიკოტები იმ პროდუქციის ან მომსახურების წინააღმდეგ, საიდანაც მთავრობას შემოსავალი აქვს; გაფიცვები, რომლებიც ეკონომიკის დესტაბილიზაციას იწვევენ; ან საბანკო დეპოზიტების გატანა, რაც ისეთ ფისკალურ კრიზისს იწვევს, რომლის იგნორირებაც არ შეუძლიათ უცხოელ ინვესტორებს. ამავდროულად, ზოგჯერ შესაძლებელია საერთაშორისო კორპორაციების, სავაჭრო ორგანიზაციებისა და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციების დარწმუნება, რომ სამიზნე მთავრობებთან ეკონომიკური თანამშრომლობა შეაჩერონ, რაც მათ ეკონომიკურ მდგომარეობას კიდევ უფრო მეტად დაასუსტებს. ეკონომიკის დესტაბილიზაცია არა მხოლოდ მთავრობის საყრდენი ბურჯების დასუსტებას იწვევს, არამედ რეჟიმს ოპოზიციის არათანამშრომლობაზე რეაგირების საშუალებასაც უზღუდავს. ეს კი არაძალადობრივი ბრძოლის მთლიანი სტრატეგიული მიზნებისთვის საკმაოდ მნიშვნელოვანი ფაქტორია.

სტრატეგიული არაძალადობრივი ბრძოლის წარმოებისას მნიშვნელოვანია, თვალი ადევნოთ მთავრობის მიმოქცევაში არსებულ მყარ ვალუტას. ეს იმ სფეროების ამოცნობისთვის არის საჭირო, რომლებზეც ეკონომიკური არათანამშრომლობის მეთოდებით შეტევა ყველაზე ეფექტიან შედეგებს გამოიღებს. ზოგჯერ მყარი ვალუტა ბუნებრივი რესურსების გაყიდვიდან შემოდის, ან საქონელი და მომსახურება იყიდება მუშახელის სიიაფის შედეგად. რაც შეეხება ექსპორტს, ეკონომიკური არათანამშრომლობის გამოყენებისთვის ყველაზე ეფექტიანი სამიზნე აქ გაყიდვის წერტილებია. იმპორტის მხრივ შეტევას ყველაზე ნაკლებად წარმომავლობის წერტილები უძლებენ. პოლიტიკური არათანამშრომლობა მიუხედავად იმისა, რომ არათანამშრომლობის ნებისმიერი (და ყველა) აქტი, რომელიც სტრატეგიულ არაძალადობრივ მოძრაობაში გამოიყენება, ბუნებით „პოლიტიკურია”, ჯინ შარპმა 198 მეთოდიდან მხოლოდ ოცდათვრამეტს მიანიჭა სპეციფიკურად პოლიტიკურის სტატუსი. ეს ქმედებები ძირითადად გამიზნულია უფლებამოსილების უარყოფაზე - რომელიც მთავრობისთვის ძალაუფლების მთავარ წყაროს წარმოადგენს. პოლიტიკური არათანამშრომლობის თანმდევი დადებითი ფაქტორია ის, რომ ის სამოქალაქო საზოგადოებას აძლიერებს. ორგანიზაციები გამოცდილებას იძენენ და ემატებათ რწმენა რეჟიმის წინააღმდეგ მოქმედების საკუთარ შესაძლებლობებში, იქნება ეს ცალკე თუ თანამოაზრე ჯგუფებთან ერთად განხორციელებული მოქმედება.

პოლიტიკური არათანამშრომლობა მთავრობაზე პირდაპირ თავდასხმას წარმოადგენს. დეკლარაციებმა, მანიფესტებმა და სხვა დოკუმენტებმა, რომლებიც რეჟიმის უფლებამოსილებას და ლეგიტიმურობას უარყოფს, შეიძლება საზოგადოება დაარწმუნონ - რეჟიმს არ გააჩნია უფლებამოსილება და ფუნქციონირების უფლება. ასეთ საპროტესტო აქციებს, თავის მხრივ, მოსდევს სამთავრობო ინსტიტუტების ბოიკოტები, სამოქალაქო მოსამსახურეების მუშაობაში შეფერხებები და მთელი მოსახლეობისთვის სამოქალაქო დაუმორჩილებლობის უამრავი შესაძლებლობა, რომლებიც, თუ ფართოდ და მეთოდურად განხორციელდება, ავტორიტარული რეჟიმის ძალას გაანეიტრალებს და შესაძლოა დაშალოს კიდევაც.

ჩარევა (ინტერვენცია)

არაძალადობრივი აქციები, რომელთა შინაარსი ან გავლენები არსებულ ქცევის ნორმებს, პოლიტიკას, ურთიერთობებს და ინსტიტუციებს არღვევს, ინტერვენციული აქტებია. ამავე დროს, შესაძლებელია, მათ ქცევის ახალი ნორმების, ახალი ურთიერთობებისა და ახალი ინსტიტუციების შექმნაც კი გამოიწვიონ. იმის გამო, რომ ეს მეთოდები უშუალოდ ძალთა გადანაწილების არსებულ მდგომარეობას უქმნიან პრობლემებს, ისინი დაყენებულ საკითხს უფრო სწრაფად აქცევენ საზოგადოების ყურადღების ცენტრში, უფრო პირდაპირ უგზავნიან მთავრობას გამოწვევას და, შესაძლებელია, პრობლემის უფრო სწრაფად გადაწყვეტის საშუალებასაც ქმნიან. თუმცა, მეორე მხრივ, ინტერვენციულ აქციებს შესაძლებელია მყისიერი და უფრო მკაცრი რეპრესიები მოჰყვეს, ვიდრე აქციებს, რომლებიც საპროტესტო ხასიათს ატარებს ან არათანამშრომლობას წარმოადგენს.

შეერთებული შტატების უახლესი ისტორია მოიცავს მაგალითებს, თუ რამდენად ეფექტიანი შეიძლება გახდეს მესამე ძალის ჩარევა არსებული ქცევის ნორმებისა და საზოგადოებრივი ურთიერთობების შეცვლის საქმეში. სამოქალაქო უფლებებისთვის მოძრაობის დროს სასადილოებში განხორციელებული მჯდომარე აქციები მკვეთრი და ეფექტიანი აქციები იყო, რომლებმაც პირდაპირ შეუტიეს და სწრაფად მოუღეს ბოლო რესტორნებში რასობრივ სეგრეგაციას. ამავე დროს, ამ კამპანიებმა რასობრივი სეგრეგაციის საკითხის უფრო ფართოდ, კანონმდებლობის ჭრილში განხილვისთვის საჭირო ხილვადობა და აუცილებლობა შექმნეს. ამ აქციების განხორციელებიდან უკვე ათწლეულებია გასული და დღეს ზოგჯერ იგნორირებული ხდება ის ძალადობა, რომელიც ბევრ ასეთ მჯდომარე აქციას მოჰყვა. ეს იყო ცემის უამრავი შემთხვევა, პოლიციელების მხრიდან გაწვრთნილი ძაღლებით განხორციელებული შეტევა და სხვა ძალადობრივი ქმედებები. ამ ძალადობამ, რომელიც ხშირად მთავრობის მხრიდან მოდიოდა, პოლიტიკურ ჯიუჯიცუს მისცა დასაბამი, ვინაიდან მშვიდობიანი საპროტესტო აქციების მონაწილეთა მიმართ ძალადობის გამოყენების შესაძლებლობამ სამართლიანობის მომხრე და რასობრივი სეგრეგაციის დასრულების მომთხოვნი ძალები კიდევ უფრო გაამძლავრა. ავტორიტარული რეჟიმის წინააღმდეგ წარმოებულ სტრატეგიულ არაძალადობრივ ბრძოლაში ხალხის ინტერესებისთვის სამართლიანობის მომთხოვნი ძალა შესაძლებელია ეროვნული მთავრობა არ იყოს და ეს ფუნქცია შეიძლება საერთაშორისო თანამეგობრობამ აიღოს. საერთაშორისო ჩარევის მაგალითი 2002 წლის დეკემბერში ინდონეზიის აჩეს პროვინციაში საერთაშორისო სამშვიდობო ბრიგადების გაგზავნა იყო. მათ იმ ადამიანების თანხლება ევალებოდათ, ვინც ადამიანის უფლებებზე აწარმოებდა დაკვირვებას, და ჰუმანიტარულ დახმარებას წარმოადგენდა, ვინაიდან ისინი აჩეს პოლიტიკური სტატუსის ცვლილების მომთხოვნი ძალების მოწინააღმდეგეთა მხრიდან ძალადობრივი თავდასხმების განხორციელების რისკის ქვეშ იმყოფებოდნენ. ამავე დროს, საერთაშორისო დამკვირვებლების იქ ყოფნა ავტონომიის თუ დამოუკიდებლობის მომთხოვნი ჯგუფების მხრიდან ინდონეზიის მთავრობის წარმომადგენლების წინააღმდეგ ძალადობას უშლიდა ხელს. საერთაშორისო ინტერვენციის კიდევ ერთი მაგალითი იყო უცხოეთის მოქალაქეების მიერ პალესტინელი ფერმერებისა და სხვა მცხოვრებლების არაძალადობრივი ფორმით დაცვა ისრაელის ახალმოსახლეებისა და ისრაელის თავდაცვის ძალებისგან. ინტერვენციულ აქტებს შეუძლიათ რეჟიმის საყრდენი ბურჯები დაასუსტონ ან მათი ნგრევა დააჩქარონ. კარგად შემუშავებული სტრატეგიის შემთხვევაში დამატებითი გეგმები შეიძლება სწრაფად მოერგოს არსებულ შესაძლებლობებს. თუ სტრატეგია და გეგმა მორგების შესაძლებლობას არ ითვალისწინებს, შესაძლებელია მოძრაობამ ინერცია დაკარგოს, რაც ოპონენტს რეაგირებისა და გადანაწილების დროს მისცემს. მეორე მხრივ, თუკი მთავრობის ინსტიტუტები ჩათვლიან, რომ ინტერვენციის აქტები მათ გადარჩენას პირდაპირ საფრთხეს უქადის, სავსებით შესაძლებელია, ამ ინსტიტუტების წევრები ლიდერის ირგვლივ გაერთიანდნენ და „უკანასკნელი ბრძოლისთვის” მოემზადონ. იმისათვის, რომ თავიდან აიცილოთ რეჟიმის მომხრეთა მხრიდან ალყის შემორტყმის შესაძლო იმპულსის რისკი და გავლენა, ძალაუფლების ამ წყაროების მიმართ ადრევე უნდა გასწიოთ პროპაგანდისტული სამუშაოები.

ნებისმიერი კონფლიქტის წარმატებულად განვითარებისთვის საჭიროა მკაფიო მიზნების, სტრეტეგიისა და სათადარიგო გეგმების ქონა. არაძალადობრივი ბრძოლის მთავარი სტრატეგიის მიზნები და ხასიათი იმ პოლიტიკური გადაწყვეტილებების შედეგი იქნება, რომლებსაც ოპოზიციური მოძრაობის ლიდერები მიიღებენ. როდესაც ამ გადაწყვეტილებების რეალურად განსახორციელებელ სათადარიგო გეგმებად ქცევის დრო დადგება, ან როდესაც თქვენს მიზანს სტრატეგიული მიზნების დაყენება და გეგმების შემუშავება წარმოადგენს, შესაძლოა, მრავალი პრობლემის გადაჭრა მოგიწიოთ. იმ ქვეყნების გამოცდილება, სადაც ავტორიტარული რეჟიმები მკაცრად აკონტროლებენ საზოგადოებას, და სადაც მნიშვნელოვანი საკითხების შესახებ გადაწყვეტილებების მიღება მხოლოდ რეჟიმის მხარდამჭერთა მცირე წრის პრეროგატივაა, აჩვენებს, რომ პროდემოკრატიულ ძალებს პრობლემების გადაჭრის უნარი ნაკლებად აქვთ. მაგალითად, უკიდურეს შემთხვევებში მთავრობა ისეთ გადაწყვეტილებებსაც კი იღებს, როგორიცაა ინდივიდის არჩევანი, სად იცხოვროს, რა ისწავლოს უნივერსიტეტში, სად იმუშაოს და რით იკვებოს. შიშის თუ კულტურული ნორმების გავლენის შედეგად ზოგჯერ დაქვემდებარებული ადამიანები თავს იკავებენ რეკომენდაციების მიცემისგან და მხოლოდ სხვების მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებს ასრულებენ. იმისათვის, რომ პრობლემების ცნობა, მათი გამომწვევი მიზეზების ამოცნობა და ქმედითი რჩევების მიცემა შეეძლოთ, ადამიანებს უკვე უნდა ჰქონდეთ პატარა თუ დიდი პრობლემების გადაჭრის გამოცდილება. სინამდვილეში ადამიანები ცხოვრების განმავლობაში ათასობით გადაწყვეტილებას იღებენ პრობლემების გადაჭრის მიზნით. ამ პრობლემების უმეტესობა საკმაოდ მცირეა (რა ჩავიცვა, რა ვიყიდო ან ვინ დავპატიჟო პატარა ბავშვისთვის გადახდილ დაბადების დღის წვეულებაზე). გვხვდება უფრო მნიშვნელოვანი პრობლემებიც, მაგალითად, პროფესიის არჩევის საკითხი. ამ გადაწყვეტილებებიდან ბევრი იმდენად უმნიშვნელოა, რომ საბოლოო არჩევანი განსაკუთრებულს არაფერს წარმოადგენს, ვინაიდან იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი ოპტიმალურ გამოსავალს არ ვირჩევთ, დიდი პრობლემები მაინც არ გვექმნება. თუმცა არსებობს ისეთი არჩევანიც, რომლის შესახებაც ამას ვერ ვიტყვით. მაგალითად, გადაწყვეტილებას, თუ ვისზე დავქორწინდეთ, შეუძლია ჩვენი დარჩენილი ცხოვრების ყოველ ცალკეულ დღეზე იქონიოს გავლენა.

ინდივიდების მსგავსად პრობლემების გადაჭრა ორგანიზაციებსაც უწევთ. ვინაიდან ორგანიზაციების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები ბევრ ადამიანზე ახდენს გავლენას როგორც საკუთრივ ორგანიზაციაში, ისე მის გარეთ, და მას შესაძლოა მნიშვნელოვანი შედეგები მოჰყვეს, გადაწყვეტილების მიმღები მაქსიმალურად ობიექტურ რეკომენდაციებს და სარწმუნო ინფორმაციას უნდა დაეყრდნოს. იმის გამო, რომ გარემო, სადაც არაძალადობრივი ბრძოლის დროს გადაწყვეტილების მიღება ხდება, ძალიან ჰგავს იმავე გარემოს სამხედრო კონტექსტებში, პრობლემების გადაჭრის სამხედრო მეთოდოლოგია შესაძლოა გამოსადეგი მაგალითი იყოს მათთვის, ვინც გადაწყვეტილებებს უშუალოდ იღებს ან გადაწყვეტილების მიმღებისთვის რეკომენდაციების მიწოდება აქვს დავალებული. პრობლემების გადაჭრის მეთოდოლოგია ადმინისტრაციულ და მენეჯერულ საკითხებში შესაძლებელია ფართოდ იყოს გამოყენებული. ის ლაკონური და ამავდროულად დეტალურია და მოძრაობის ნებისმიერ სტადიაზე შეგიძლიათ გამოიყენოთ. მნიშვნელოვანია, რომ ფორმატის ქვემოთ მოყვანილი თანამიმდევრობა დაცული იყოს.

პრობლემის შესწავლის ფორმატი:

1. პრობლემის ფორმულირება.
2. ვარაუდები.
3. პრობლემასთან დაკავშირებული ფაქტები.
4. ფაქტების განხილვა.
5. დასკვნები.
6. რეკომენდაციები.

აბზაცი 1: პრობლემის ფორმულირება

იმის გამო, რომ ყურადღების კონცენტრირებას პრობლემაზე ვახდენთ, მისი ფორმულირება პირველივე აბზაცში ხდება. ამ აბზაცში შესატანი სიტყვების პოვნა შეიძლება ისე ადვილი არ აღმოჩნდეს, როგორც ერთი შეხედვით ჩანს. არსებობს შესაძლებლობა, რომ პირველ აბზაცში შეცდომით სიმპტომებზე ისაუბროთ და არა უშუალოდ პრობლემაზე. განმეორებადი თავის ტკივილის გამო ასპირინის ორი აბის მიმღები ადამიანის ნაცნობ სურათს ამ შეცდომის მსგავსი ლოგიკა აქვს. მან თავის ტკივილის სიმპტომები შეიმსუბუქა, მაგრამ მთავარი პრობლემა - ტკივილის გამომწვევი მიზეზი - ხელუხლებელი დატოვა.

აბზაცი 2: ვარაუდები

პრობლემის შესწავლაში ვარაუდები მისაღებ მოსაზრებებს წარმოადგენს, რომლებიც ფაქტების ნაცვლადაც გამოიყენება. როგორც წესი, ეს ვარაუდები მომავალში მოსახდენი მოვლენების, პირობებისა და არსებული რესურსების შესახებ იქნება გამოთქმული. ვარაუდები ცოდნაში არსებული გარღვევების შესავსები ხელოვნური მექანიზმებია. იდეალურ შემთხვევაში, სასურველია, ვარაუდების გამოთქმის საჭიროება არ დადგეს. ვარაუდებს ფორმატში მაშინ ვრთავთ, როდესაც ეს დაყენებული პრობლემის გადაჭრისთვის აუცილებელია. ამის გამო ვარაუდების საფუძვლიანობა ფრთხილად და გონივრულად უნდა შეფასდეს. ამავე დროს, არსებობს იმის საშიშროებაც, რომ გაჩნდება არადეკლარირებული, მაგრამ ნაგულისხმევი ვარაუდები პროცესში ჩართული ჯგუფების შესაძლებლობების შესახებ.

აბზაცი 3: პრობლემასთან დაკავშირებული ფაქტები

პრობლემების გადაჭრის პროცესში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სტადია პრობლემასთან დაკავშირებული ფაქტების შეგროვებაა. თუკი ისევ თავატკივებული კაცის მაგალითს დავუბრუნდებით, ამ აბზაცში მის ცხოვრების წესთან დაკავშირებული ფაქტები უნდა იყოს ჩამოთვლილი: მისი კვება, მხედველობა, სამუშაო ჩვევები, სტრესის დონეები და უამრავი სხვა.

აბზაცი 4: ფაქტების განხილვა

ამ აბზაცში პრობლემასთან დაკავშირებული ვარაუდები და ფაქტები განიხილება. ამასთან, ამ პროცესის მიმდინარეობის დროს შესაძლებლობების განვითარება და გაანალიზებაც ხდება. ამ პროცედურის მნიშვნელობის გააზრებაში კვლავ თავატკივებული კაცი დაგვეხმარება. ექიმმა, რომელიც მისი განმეორებადი თავის ტკივილის განკურნებას ცდილობს, შეიძლება პაციენტზე თავის ტკივილის ყველა შესაძლო გამომწვევი მიზეზის გავლენა განიხილოს. პაციენტს შესაძლებელია კარგი ძილი ჰქონდეს, კარგად უმკლავდებოდეს სტრესს, შეიძლება იგი არ ცხოვრობდეს მალარიის გავრცელების ზონაში და არ იყოს შეპყრობილი გრიპის ვირუსით, მაგრამ იგი შესაძლოა ბევრს კითხულობდეს, იყოს ორმოცი წლის და 10 წლის განმავლობაში მხედველობა არ ჰქონდეს გამოკვლეული.

აბზაცი 5: დასკვნები

პრობლემასთან უშუალოდ დაკავშირებული ფაქტებისა და ვარაუდების განხილვის შემდეგ ამ აბზაცში ოპტიმალური და საუკეთესო გამოსავლის ფორმულირება ხდება. მაგალითად, თვალების დაძაბვა შეიძლება ის დასკვნა იყოს, რომელიც თავატკივებული პაციენტის ექიმს გამოაქვს.

აბზაცი 6: რეკომენდაციები

ამ აბზაცში დასკვნები კონკრეტულ რჩევებად იქცევა, რომლებიც გადაწყვეტილების მიმღებს მიეწოდება. მან თავის მხრივ რეკომენდაციები ქმედებად უნდა აქციოს პრობლემის გადასაჭრელად. ისევ ჩვენს მაგალითს თუ გამოვიყენებთ, თავის ტკივილის განკურნებისთვის რეკომენდაცია მხედველობის გამოკლევა იქნებოდა. რეკომენდაციების მარტივი შეფასება სამი საზომის მიხედვით შეიძლება მოახდინოთ:

1. შესაფერისობა. ნამდვილად გადაჭრიან ეს რეკომენდაციები დასმულ პრობლემას?

2. განხორციელების შესაძლებლობა. რამდენად რეალურია ამ რეკომენდაციების ამოქმედება?

3. მისაღებობის ხარისხი. მზად არის გადაწყვეტილების მიმღები საჭირო რესურსების დასახარჯად (პოლიტიკური, ფინანსური და ადამიანური თვალსაზრისით)?

გადაწყვეტილებას არსებული რესურსების გამოყენება ან ახალი რესურსების მოპოვება დასჭირდება.

პრობლემების გადაჭრის ამ მეთოდის გამოყენების კიდევ ერთი უპირატესობა ის არის, რომ გადაწყვეტილების მიმღებს შეუძლია, რეკომენდაციების შემუშავების პროცესს გაეცნოს. ამავე დროს, შესაძლებელია, გადაწყვეტილების მიმღებებს დამატებითი ინფორმაცია ჰქონდეთ, რომელიც რეკომენდაციების შემუშავებისას არ იყო გათვალისწინებული. ამ ახალი ინფორმაციის გამო ფორმატის გადახედვაც შესაძლებელია.

შეჯამება

პრობლემების გადაჭრისთვის პრობლემის შემსწავლელი ფორმატის გამოყენება ბუნებრივი გახდება. როგორც სეიფს გააღებთ ციფრების კონკრეტული კომბინაციით, ფორმატში მოცემული აბზაცების თანმიმდევრობაც ასევე დაგეხმარებათ პრობლემების გადაჭრის გზების დადგენაში.

2.4. სტრატეგიული შეფასება

„ამიტომ ვაცხადებ: იცნობდეთ თქვენს მტერს და იცნობდეთ საკუთარ თავს; თქვენს გამარჯვებას საფრთხე არასოდეს დაემუქრება“.

სან ცუ, ბრძოლის ხელოვნება (ძვ. წ. 500 წ.)

სტრატეგიული შეფასება შეუცვლელი იარაღია სტრატეგიის დაგეგმარების პროცესში. ამით სისტემატური მიდგომა გეძლევათ იმისათვის, რომ მიზნის მისაღწევად ყველაზე ეფექტიანი გზა აირჩიოთ. ეს ისეთი მნიშვნელოვანი ფაქტორების დადგენით და ანალიზით მიიღწევა, როგორიცაა გარემო (ფიზიკური, სამხედრო, პოლიტიკური) და მონაწილეების შესაძლებლობები (როგორც მეგობრული ძალების, ისე ოპონენტების). ამავე დროს, მოქმედების გზების შედგენის პროცესში ძლიერი და სუსტი მხარეების შედარება ხორციელდება. შემდეგ საუკეთესო გზის არჩევა ხდება. იმის გამო, რომ სტრატეგიული სამოქმედო გეგმები დიდწილად სტრატეგიულ შეფასებაში მოცემულ ინფორმაციას ემყარება, წარმატების შანსებზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ანალიზის ხარისხი და მოყვანილი ინფორმაციის რაოდენობა. სტრატეგიული შეფასება ასევე გამოსადეგია პოლიტიკის შემუშავებისას, კრიზისულ სიტუაციებზე რეაგირებისას და მაშინაც, როდესაც დემოკრატიული მოძრაობის წევრ ორგანიზაციებს სარწმუნო და ღრმა ანალიზისგან და ფაქტებისგან შემდგარ ინფორმაციას აწვდით. მათ, ვინც ადგილობრივ კამპანიებშია ჩართული, შეუძლიათ ქვემოთ მოყვანილი ფორმატი შეამცირონ და ის თავიანთ მიზნებს მიუსადაგონ.

ინფორმაცია, რომელსაც სტრატეგიული შეფასება შეიცავს, მუდმივად უნდა განახლდეს. ამით დამგეგმავებს შესაძლებლობა მიეცემათ, ახალ ამოცანებს უპასუხონ და იმ შემთხვევაში, თუ სამოქმედო გარემოში ან შესაძლებლობებში ცვლილებები მოხდება, გეგმები შესაბამისობაში მოიყვანონ. ამის უზრუნველსაყოფად ერთი ადამიანი მხოლოდ მონაცემთა განახლებაზე უნდა მუშაობდეს. სასურველია, რომ ეს ადამიანი ის პირი იყოს, ვინც სტრატეგიული შეფასების მომზადებას თავიდანვე უწევდა კოორდინირებას. თუმცა ინფორმაციის შეგროვების, შეფასებისა და მიწოდების პროცესებში სხვა ადამიანებიც უნდა იყვნენ ჩართული. უსაფრთხოების მიზნებიდან გამომდინარე, შესაძლებელია, სტრატეგიული შეფასების გარკვეული სეგმენტების ერთ განყოფილებაში თავმოყრა დაგჭირდეთ. ეს განყოფილება მხოლოდ იმ პირებისთვის იქნება ხელმისაწვდომი, ვისაც მოცემული ინფორმაციის ცოდნა ნამდვილად ესაჭიროება. მაგალითად, ისეთი ინფორმაცია, როგორიცაა ორგანიზაციის წევრთა ძალების შეფასება, კურიერების მარშრუტები ან გარკვეული პირების კოორდინატები შეიძლება ფრთხილად მოპყრობას საჭიროებდეს და ოპოზიციური ჯგუფების წევრთა უმეტესობისთვის გამოსადეგი არ იყოს.

სტრატეგიული შეფასების იმ დეტალურ ფორმატს, რომელიც ქვემოთ იქნება მოყვანილი და რომელიც, თავის მხრივ, „სიტუაციის სამხედრო შეფასებას“ ემყარება, შესაძლებელია, სრული ფორმით არც ერთი კონკრეტული ოპოზიციური დაჯგუფება არ იყენებდეს. მაგრამ არჩეულ სტრატეგიასთან და დასახულ მიზნებთან დაკავშირებული ინფორმაციის შეგროვების, ანალიზისა და ერთად თავმოყრისთვის მნიშვნელოვანია ერთიანი, სისტემატური მიდგომის შემუშავება. სტრატეგიული შეფასება ან მისი მსგავსი ფორმატი ინფორმაციის იმ სახეობებს აერთიანებს, რომლებიც შეიძლება ძალიან მნიშვნელოვანი იყოს, მაგრამ ასეთი ფორმატის არქონის შემთხვევაში ადვილი შესაძლებელია, გამოგრჩეთ.

მიზნობრივი განცხადების შემუშავების პროცესში
გასათვალისწინებელი ფაქტორები

სტრატეგიულ შეფასებაში საწყისი წერტილი მიზნობრივი განცხადებაა (ანუ ის, თუ როგორ აყალიბებენ მოძრაობის ლიდერები მისაღწევ მიზნებს, რა ტიპის ბრძოლაა არჩეული და ზოგადად როგორ იწარმოებს ის). შესაბამისად, საჭიროა იმის ცოდნა, თუ როგორ უნდა შემუშავდეს მიზნობრივი განცხადება სტრატეგიული არაძალადობრივი მოძრაობისთვის. თუ მოძრაობა ავტორიტარული მთავრობის პირობებში და მის შედეგად შეიქმნა, მაშინ მისი მიზნები მჩაგვრელი ძალების ხელისუფლებიდან ჩამოშორება იქნება. მაგრამ მოძრაობამ აგრეთვე უნდა განაცხადოს, რა გზებით შეიცვლება არსებული მთავრობა და რა ფორმის მთავრობა შეცვლის მას. მთავრობა, რომელიც უნდა მოვიდეს, საზოგადოებრივი შეთანხმებით უნდა აირჩეს და იმ საზოგადოების სახეს უნდა დაეყრდნოს, რომლის მიღებაც მოქალაქეებს ბრძოლის დასრულების შემდეგ სურთ, ე.ი. `ხვალინდელი დღის ხედვას~. თუ მოქალაქეები არ დაფიქრდებიან, რამ უნდა შეცვალოს მჩაგვრელი რეჟიმი, მათ შესაძლოა ერთი ტირანია მხოლოდ იმის გამო ჩამოაგდონ, რომ ხელისუფლებაში სხვა, კიდევ უფრო დესპოტური რეჟიმი მოვიდეს. ამდენად, აუცილებელია, რომ „ხვალინდელი დღის ხედვა“ კონკრეტულ მიზნებსა და პრაგმატულ ცვლილებებში გამოვლინდეს.

მაგალითად, თუკი ქვეყანაში ეროვნული პოლიცია მოქმედებს - რომელიც ხშირად მთავრობის ის ერთადერთი „სახეა“, რასაც მოქალაქეები ყოველდღიურ ცხოვრებაში ხვდებიან - და ამ პოლიციას ადგილობრივი მოსახლეობა ვერანაირად ვერ აკონტროლებს, ხალხს, შესაძლოა, სურდეს, რომ ადგილობრივი პოლიცია ადგილობრივად არჩეულ ოფიციალურ პირებს დაუქვემდებაროს.

შესაძლებელია, მოსახლეობას უნდოდეს, რომ პოლიტიკური და ეკონომიკური პრიორიტეტების შესახებ გადაწყვეტილებებზეც ასევე ადგილობრივ დონეზე მოახდინოს გავლენა - იმის ნაცვლად, რომ ყველა ეს გადაწყვეტილება მხოლოდ ქვეყნის დედაქალაქში იყოს მიღებული. მოკლედ, შეიძლება საზოგადოებაში ძალაუფლების დეცენტრალიზაციის, ცენტრიდან მისი ადგილობრივ მმართველობებზე გადაცემის საჭიროების შესახებ კონსენსუსი არსებობდეს. ეს კი, თავის მხრივ, “ხვალინდელი დღის ხედვამ“ უნდა გაითვალისწინოს და მიზნებში ფედერალიზმის გარკვეული ფორმის მიღწევა უნდა ჩაიდოს.

„ხვალინდელი დღის ხედვამ“ უნდა გაითვალისწინოს რელიგიურ ნიადაგზე შექმნილი დაძაბულობა განურჩევლად იმისა, ეს მთავრობის მიერ მხარდაჭერილი დისკრიმინაციის შედეგადაა შექმნილი, თუ ერთი ჯგუფის მიერ მეორის ჩაგვრით. რელიგიისა და პოლიტიკის შერწყმის პრაქტიკას ყოველთვის ახლავს დემოკრატიისთვის საფრთხის შექმნის გარკვეული რისკი. ამ ორ ფაქტორს შორის კომპრომისი კი ყოველთვის იწვევს დაუკმაყოფილებლობის განცდას იმ ადამიანებში, ვისაც დემოკრატიის დამყარება სურს, და მათშიც, ვინც დემოკრატიად შენიღბულ თეოკრატიას ესწრაფვის. მაგრამ იქნებ შესაძლებელია ისეთი ზოგადი ჩარჩოს შექმნა, რომელიც მთავრობასაც აუკრძალავს მოქალაქეებისთვის რელიგიური მოვალეობების იძულებას და არც რელიგიური ჯგუფების წევრთა უმრავლესობის მხრიდან იქნება აღქმული კომპრომისად. ასეთი შეთანხმება შეიძლება იმ ტერმინოლოგიის ბაზისი იყოს, რომელიც კონსტიტუციაში შევა.

ეს შეთანხმებით მიღწეული ხედვა შემდეგ შეიძლება მოძრაობის მიზნებად და პოლიტიკურ ამოცანებად გადაიქცეს, რომლებიც, თავის მხრივ, უფრო კონკრეტული სტრატეგიული მიზნების სახეს მიიღებს. ეს კონკრეტული მიზნები შეიძლება მოძრაობის ლიდერებმა მიაწოდონ დამგეგმავებს; ან შეიძლება თვითონ დამგეგმავებმა „გადააკეთონ“ პოლიტიკური მიზნები და განცხადებები სტრატეგიული დაგეგმვის მიზნებად. განზოგადებები, რომლებსაც „ხედვა“ შეიცავს, საკმარისი არ არის დაგეგმვის საქმეში. მაგალითად, თუ „ყველასათვის უკეთესი ცხოვრების“ იდეა ნებისმიერი ოპოზიციური მოძრაობისთვის ნამდვილად ღირებული მიზანია, სტრატეგიული გეგმის თემატიკისთვის ეს ზედმეტად ზოგადია. შესაბამისად, ყურადღება უნდა გამახვილდეს იმ ძირითადი საკითხების განსაზღვრაზე, რომლებიც მთავრობის პოლიტიკას, ქმედებებს ან მართვის სტილს გამოხატავენ და „ყველასთვის უკეთესი ცხოვრების“ პერსპექტივაზე ნეგატიურ გავლენას ახდენენ. როდესაც გადასაჭრელი პრობლემები მკაფიოდაა განსაზღვრული, მაშინ მათი გადაწყვეტისთვის საჭირო რესურსებსაც უფრო გონივრულად გაანაწილებთ. მიზნობრივი განცხადების სხვა მნიშვნელოვანი ელემენტებია მთლიან გეგმასა და კოორდინირებაზე, აგრეთვე გეგმის დოკუმენტის გამოცემაზე პასუხისმგებელი აპარატის დანიშვნა. მიზნობრივი განცხადება უნდა დაიწყოს “ვინ?” შეკითხვაზე პასუხით, ანუ იმის ახსნით, თუ ვინ არის მთელი ქვეყნის მასშტაბით დაგეგმილი არაძალადობრივი ბრძოლის ინიციატორი. არაძალადობრივ მოძრაობებს - ისევე, როგორც შეიარაღებულ კონფლიქტებს - იშვიათად აქვთ მკაფიო იერარქიული სტრუქტურა. ოპოზიციური ჯგუფების განსხვავებული ინტერესების, შესაძლებლობებისა და პიროვნებების გაერთიანებისთვის ფართოდ გამოყენებული პრაქტიკა ერთგვარი „ქოლგაორგანიზაციის“ შექმნაა ბრძოლის საწარმოებლად. აქ კონსენსუსის შედეგად დაგეგმვისა და კოორდინაციის საქმეში ერთ ჯგუფს ლიდერის ფუნქციის შესრულება დაევალება. დაგეგმვის განხორციელების ალტერნატიული ვარიანტი ქოლგაორგანიზაციის მიერ საკუთარი პერსონალის შექმნაა, რომელიც წევრი ჯგუფების წარმომადგენლებისგან იქნება დაკომპლექტებული. საწყის სტადიაზე უპრიანი იქნება წევრი ორგანიზაციების საკითხების ირგვლივ მობილიზება და არა საკუთრივ ორგანიზაციების გაერთიანება. სასურველი იქნება, ამ ქოლგაორგანიზაციაში ქვეყნიდან განდევნილი პირებიც ჩართოთ და საშუალება მისცეთ, ბრძოლას დაფინანსების მოპოვებით, კვლევების წარმოებით, საერთაშორისო დონეზე ლობირებით ან მედიის მხრიდან ინტერესის აღძვრით დაეხმარონ.

მას შემდეგ, რაც დამგეგმავები სამიზნე განცხადებისთვის საჭირო ყველა ელემენტს განიხილავენ, იწყება საკუთრივ განცხადების შემუშავების, კოორდინირებისა და “ქოლგაორგანიზაციის” წევრების თანხმობის მოსაპოვებლად მისი წარდგენის პროცესი. განცხადება შეიძლება დაახლოებით ასეთი ფორმის იყოს:

(ქვეყნის სახელწოდება) ხალხი დემოკრატიული ალიანსის (ან ნებისმიერი სხვა ორგანიზაციის) წინამძღოლობით იწყებს სტრატეგიულ არაძალადობრივ შეტევას სამხედრო დიქტატურის (რეჟიმის ზუსტი სახელწოდება) დამხობის, დემოკრატიული გზით არჩეული მთავრობის მოყვანის, მთავრობის ფედერალური რეფორმის განხორციელებისა და მთავრობის სამხედრო გადატრიალებისგან დაცვის მიზნით.

თავდაპირველად სტრატეგიული შეფასება შესაძლებელია ისეთი სპეციალიზებული დოკუმენტი იყოს, რომლის შედგენაც მხოლოდ გამოცდილ ადამიანებს შეეძლებათ. თუ აქ შემოთავაზებულ ფორმატს გამოიყენებთ, შეგიძლიათ სტრატეგიული შეფასების ცალკეული სეგმენტების მომზადება ევრ ადამიანს დაავალოთ და ამით პრაქტიკულად ნებისმიერ პირს მისცეთ პროცესში მონაწილეობის საშუალება. უფრო და უფრო მეტი სეგმენტის დასრულების ედეგად, დოკუმენტში მოყვანილ დეტალებზე დაყრდნობით, დამგეგმავები “სრული სურათის“ აღქმას დაიწყებენ. რაც უფრო გამოცდილია ანალიტიკოსი, მით უფრო სწრაფად და მკაფიოდ მოხდება “სრული სურათის” დანახვა.

სტრატეგიული შეფასებისა და მისი შემადგენელი ელემენტების, კონკრეტული მაგალითის ანალიზი მის ღირებულებას წარმოაჩენს და გვაჩვენებს, რომ მსგავსი ფორმატის შედგენა თითქმის ყველა ჯგუფს შეუძლია. სტრატეგიული შეფასების ფორმატი, რომელსაც ქვემოთ მოვიყვანთ, ზოგადი სქემაა, რომელიც პრაქტიკაში შეგიძლიათ შეამციროთ, გაზარდოთ და თქვენს კონკრეტულ მიზნებსა თუ ამოცანებს მიუსადაგოთ.

შეჯამება

ამ თავში ის თემები და პროცესები განვიხილეთ, რომლებიც სტრატეგიული შეფასების შემუშავების დროს არის აქტუალური. სტრატეგიული ომის დამგეგმავისთვის სტრატეგიული შეფასება უმნიშვნელოვანეს დოკუმენტს წარმოადგენს. ეს დოკუმენტი სწრაფად არ მზადდება, მაგრამ მისი შემუშავება ნამდვილად გამოადგებათ ოპოზიციურ პოლიტიკურ ჯგუფებს. კარგად მომზადებული შეფასება მარცხის შესაძლებლობას ამცირებს, ვინაიდან მიზნის მისაღწევად საუკეთესო სამოქმედო გზას იძლევა. სტრატეგიული შეფასება „ცოცხალი“ დოკუმენტია, თუკი მისი განახლება მუდმივად ხდება. ისევე, როგორც პრობლემის შესწავლის დროს, ფორმატის დაცვა და ინტენსიური კონცენტრაცია აქაც აუცილებელი პირობებია. ფორმატის დაცვა მკაფიოდ აზროვნების საშუალებას იძლევა მაშინაც კი, როდესაც ზეწოლის ქვეშ იმყოფებით.

საკითხის სწორად შერჩევა და გასაგებად ფორმულირება ნებისმიერი კამპანიის წარმატებით დაგეგმვისა და ჩატარების ერთ-ერთი მთავარი ელემენტია. პირველ რიგში, საჭიროა, ერთმანეთისგან გავარჩიოთ ფართო პრობლემური სფერო და კონკრეტული საკითხი. მაგალითად, ძვირი ან უხარისხო სამედიცინო მომსახურება, გარემოს დაბინძურება, დისკრიმინაცია და უმუშევრობა ფართო პრობლემებია; საკითხი კი მათი გადაჭრის ან ნაწილობრივ გადაჭრის გზებში მდგომარეობს, როგორიცაა ამ შემთხვევაში სამედიცინო მომსახურების ხარისხის ამაღლება და მისით ყველა სოციალური ფენის უზრუნველყოფა, მწვანე პოლიტიკა, უმცირესობების საზოგადოებაში ინტეგრირება და უმუშევრობის წინააღმდეგ მიმართული სახელმწიფო პროგრამები.

პრობლემის გადაჭრის გზა

პირველი ნაბიჯი, რაც უნდა გადაიდგას, პრობლემის ანალიზი და მისი გადაჭრის ისეთი გზის მოძებნაა, რომლისკენაც მიმართული იქნება თქვენი ქმედება. რიგ შემთხვევაში ადამიანებს პრობლემის ამორჩევის ფუფუნება აქვთ; სხვა დროს პრობლემა „ირჩევს“ მათ, ე.ი. ის მათ უშუალოდ ეხებათ და, შესაბამისად, მისი გადაჭრა პირდაპირ მოქმედებს მათი ცხოვრების გაუმჯობესებაზე. ნარკომანია, გარემოს დაბინძურება, ეთნიკური და რელიგიური დისკრიმინაცია სწორედ ისეთი პრობლემების მაგალითებია, რომლებიც თვითონ „ირჩევენ” ადამიანებს. მაგრამ ნებისმიერ შემთხვევაში ორგანიზაციებს და ინდივიდებს მაინც უწევთ ფართო პრობლემიდან კონკრეტული საკითხის ამორჩევა, რაც, თავის მხრივ, პრობლემის გადაჭრის გზის ფორმულირებას ნიშნავს.

ნებისმიერ პრობლემას გადაჭრის რამდენიმე გზა აქვს და ყოველი მათგანი ფრთხილ და ღრმა გააზრებას საჭიროებს. საკმარისი არ არის მხოლოდ იმის გათვალისწინება, თუ რომელი პრობლემაა ყველაზე სერიოზული და მისი გადაჭრის რომელ გზას ექნება ყველაზე გრძელვადიანი ეფექტი.

საკითხის დასმა

პრობლემის გადაჭრის გზის შერჩევაზე არანაკლებ მნიშვნელოვანია იმის გააზრება, თუ როგორ უნდა დაისვას საკითხი მაქსიმალური მხარდაჭერის მოპოვების მიზნით. მაგალითად, ერთი ორგანიზაცია მუნიციპალიტეტის მიერ მცირე შემოსავლის მქონე სოციალური ჯგუფების საცხოვრებელი ფართით უზრუნველყოფაზე მუშაობდა. ორგანიზაციის წევრები მიხვდნენ, რომ თუკი მათი მოთხოვნა მხოლოდ უკიდურესად ღარიბი მოსახლეობის ბინებით უზრუნველყოფით შემოიფარგლებოდა, ეს საჭირო პოლიტიკურ მხარდაჭერას არ მოტანდა. ამიტომ ისინი „ხელმისაწვდომ ბინებზე“ ალაპარაკდნენ და შეთავაზებულ კანონპროექტში უკიდურესად ღარიბ ფენასთან ერთად მცირე შემოსავლის მქონე დასაქმებული ადამიანებიც ჩართეს. ამასთან, მათ გაითვალისწინეს ის ასპექტიც, რომ სახლების მშენებლობით ახალი სამუშაო ადგილები შეიქმნებოდა და კამპანიას „ხელმისაწვდომი ბინებისა და სამუშაო ადგილების კამპანია” უწოდეს. ამ კამპანიით მათ 75 000 ამერიკული დოლარის მოპოვება შეძლეს და პროგრამა წარმატებით განხორციელდა.

საკითხის სწორად დასმით მოპოვებული წარმატების კიდევ ერთი მაგალითია ამერიკის ერთ-ერთ კონსერვატორულ შტატში არსებული ორგანიზაცია, რომელიც ელექტროენერგიის ქარის ძალით გამომუშავების განვითარებაზე მუშაობდა. ამ ორგანიზაციის წევრებს შეეძლოთ მხოლოდ გარემოს დაცვის საკითხებზე გაემახვილებინათ ყურადღება და ნაკლები ქვანახშირის დაწვით ჰაერის გაუმჯობესებულ ხარისხზე ესაუბრათ. მაგრამ საკითხი ამგვარად ბევრ სხვა ჯგუფსაც ჰქონდა დასმული და მათ კამპანიას წარმატება არ მოჰყოლია. ამიტომ ამ ორგანიზაციამ გადაწყვიტა იმ ეკონომიკურ უპირატესობაზე ელაპარაკა, რომელსაც იმპორტირებული ქვანახშირის ნაცვლად ქარის გამოყენება მოიტანდა. მათ განაცხადეს, რომ ქარის ძალაზე გადასვლით ქვანახშირის იმპორტზე დახარჯული თანხები ადგილობრივ ეკონომიკას მოხმარდებოდა და ხაზი გაუსვეს იმ მოგებას, რომელსაც ფერმერები ქარის ტურბინების დადგმის მიზნით მიწის გაქირავებით ნახავდნენ. იმ შტატში პირველი კომერციული ქარის ტურბინები უკვე მუშაობს.

საკითხზე მუშაობის შესაძლო გავლენები ორგანიზაციაზე

კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტი, რომელიც უნდა გაითვალისწინოთ, თქვენ მიერ არჩეულ საკითხზე მუშაობის პარალელურად ორგანიზაციაზე ზრუნვაა. დაფიქრდით, რა გავლენას მოახდენს კონკრეტულ საკითხზე მუშაობა თქვენს ორგანიზაციაზე, ან რას მოუტანს ორგანიზაციას ამა თუ იმ საკითხის იგნორირება. ნუ იფიქრებთ მხოლოდ პრობლემებზე და მათი გადაჭრის გზებზე.

ლიდერების ორგანიზაციული აზროვნების შესაძლებლობა - საკითხებზე ფიქრის პარალელურად - მნიშვნელოვანი ფაქტორია ჯგუფის განვითარებისთვის. ეს ფაქტორი ხანდახან ამ ორი სხვადასხვა მიმართულებით მოაზროვნე ჯგუფის წევრების კონფლიქტის საწინდარიც ხდება. როგორც წესი, ახალი წევრები ორგანიზაციაში საკითხების გამო მოდიან და ნაკლებად ერკვევიან ორგანიზაციის სტრუქტურასა და მისი მუშაობის დინამიკაში. ასეთი წევრები ხშირად ღიზიანდებიან, როდესაც ხედავენ, რამდენი დრო და ენერგია იხარჯება ორგანიზაციულ საკითხებზე. მაგრამ კამპანიების წარმატებით წარმართვა და ორგანიზაციის შენება ერთი და იმავე პროცესის ორი დამოუკიდებელი მხარეა და ორივე სათანადო ყურადღებას საჭიროებს. ამდენად, კონკრეტული საკითხის სოციალური მნიშვნელობის განხილვასთან ერთად აუცილებლად უნდა გაიაზროთ ის შესაძლო გავლენები, რაც ამ საკითხზე მუშაობამ შეიძლება მოახდინოს ორგანიზაციის შემდგომ მუშაობაზე. ნებისმიერი ორგანიზაციისთვის, მისი განვითარების ყველა საფეხურზე, ზოგიერთი საკითხი უფრო უკეთესი და იოლად მისაღწევი იქნება, ვიდრე სხვები. ამიტომ თქვენი ორგანიზაციის გაძლიერებაზე ზრუნვა ამა თუ იმ საკითხზე მუშაობის პარალელურად უნდა მიმდინარეობდეს.

საკითხების შეფასება

კამპანიის ეფექტურად წარმართვისთვის სასურველია, პირველ ეტაპზე, საკითხის შერჩევისას, აქტივისტების ჯგუფმა თავს შემდეგი შეკითხვა დაუსვას: რა კრიტერიუმით ვარჩევთ საკითხებს ჩვენი ორგანიზაციისთვის? შეგიძლიათ, დაფაზე ან დიდ ქაღალდზე ჩამოწეროთ ყველაფერი, რასაც დისკუსიის დროს თქვენი ჯგუფის წევრები იტყვიან. ამით ერთიანი და და ყველასთვის მისაღები კრიტერიუმის ჩამოყალიბება გახდება შესაძლებელი.

ღირებულმა და მნიშვნელოვანმა საკითხმა ქვემოთ მოყვანილი პირობების უმეტესობას უნდა უპასუხოს:

1.მან ადამიანების ცხოვრება რეალურად უნდა გააუმჯობესოს.

2. სიტუაციის გაუმჯობესებას მხოლოდ მაშინ დაინახავთ და იგრძნობთ, როდესაც დარწმუნდებით, რომ კამპანიამ წარმატებით ჩაიარა. თუ თქვენი კამპანია ამა თუ იმ საზოგადოებრივი მომსახურების ზოგადი გაუმჯობესებისკენ (მაგ., საზოგადოებრივი ტრანსპორტის მდგომარეობის შემოწმება) არის მიმართული, რეალური და გრძელვადიანი შედეგების განსაზღვრა უფრო რთული იქნება, ვიდრე კონკრეტული მოთხოვნების შემთხვევაში (მაგ., მატარებლების განრიგის დაბეჭდვა).

3. ადამიანებს მათივე ძალაუფლების გააზრებაში უნდა დაეხმაროს.

4. ხალხი კამპანიებიდან იმ განწყობით უნდა დაბრუნდეს, რომ გამარჯვება მათ მოიპოვეს და არა ექსპერტებმა, ადვოკატებმა ან პოლიტიკოსებმა. ეს მათ თავდაჯერებას შემატებს, სხვა, უფრო ფართო საკითხებზე მუშაობისთვის განაწყობს და ორგანიზაციისადმი მათი ერთგულების ხარისხს გაზრდის. მოცემულ სიტუაციაში მოქალაქეებს ან აქვთ ძალაუფლება, ან არა. პირველ შემთხვევაში მათ ეს ძალაუფლება უნდა გამოიყენონ; მეორე შემთხვევაში კი მისი მოპოვებისთვის უნდა იბრძოლონ.

5. ძალაუფლების არსებული გადანაწილება უნდა შეცვალოს. მოქალაქეებს და გადაწყვეტილებების მიმღებებს შორის არსებული ძალაუფლების სტრუქტურების შეცვლა სამი ფორმით შეიძლება მოხდეს: - ძლიერი ორგანიზაციის შექმნით, რომელიც ძალაუფლების ახალი ცენტრი გახდება და გადაწყვეტილების მიმღებზე მოახდენს გავლენას; - კანონების და რეგულაციების შეცვლით და ამ გზით ჩვენი ძალაუფლების გაზრდით მეორე მხარის ძალაუფლების შესუსტების ხარჯზე; - ხელისუფლებაში ისეთი პიროვნებების არჩევით, რომლებიც მხარს უჭერენ და ეთანხმებიან ჩვენს პოზიციებს.

6. უნდა აღიქმებოდეს, როგორც ღირებული და მნიშვნელოვანი. ჯგუფის წევრები უნდა გრძნობდნენ, რომ ის, რისთვისაც ისინი იბრძვიან, მათ მართლა აღელვებთ. უმჯობესია, კამპანიის დამთავრებისას იმაზე ნაკლებს მიაღწიოთ, ვიდრე თავიდან გქონდათ მიზნად დასახული, მაგრამ არ შეცვალოთ და არ შეამციროთ თავდაპირველი მოთხოვნები.

7. უნდა შეიცავდეს წარმატების შესაძლებლობას. თქვენ მიერ არჩეული პრობლემა და მისი გადაჭრის გზა ზედმეტად ფართო და აბსტრაქტული არ უნდა იყოს. ჯგუფის წევრებს თავიდანვე უნდა ჰქონდეთ განცდა, რომ კამპანიას წარმატების კარგი შანსი და სწორად დაგეგმილი სტრატეგია გააჩნია. ეცადეთ, გაიგოთ, ვინ და როგორ მიაღწია წარმატებას მსგავს კამპანიაში. შემდეგ დაუკავშირდით გამოცდილების მქონე ადამიანებს და ჰკითხეთ, რა სტრატეგიას და ტაქტიკას იყენებდნენ.

8. უნდა იყოს საზოგადოების მიერ ფართოდ და ღრმად განცდილი. სასურველია, ბევრი თანამოაზრე ნახოთ, ვინც დაგეთანხმებათ, რომ შერჩეული პრობლემა მართლაც მნიშვნელოვანია და აუცილებელია მისი გადაჭრისთვის რაიმეს გაკეთება. ასევე სასურველია, პრობლემის გადაჭრის თქვენ მიერ დასახული გზა ბევრმა ჩათვალოს ეფექტიანად.

9. ადვილად გასაგები უნდა იყოს.

როგორც წესი, ღირებულ საკითხს არ უნდა სჭირდებოდეს დეტალური და გრძელი ახსნა-განმარტება. უბრალოდ უნდა შეგეძლოთ, თქვათ: “ნახეთ, როგორი დაბინძურებულია ეს მდინარე. ის ასეთი არ იყო, სანამ მასში ქარხნების გადამუშავებულ მასალას არ ჩაღვრიდნენ”.

10. უნდა ჰქონდეს მკაფიო სამიზნე და ჰყავდეს კონკრეტული გადაწყვეტილების მიმღები.

გადაწყვეტილების მიმღები ის ადამიანია, ვისაც თქვენთვის სასურველი შედეგის მოცემა შეუძლია. უფრო რთულ კამპანიებს შეიძლება რამდენიმე გადაწყვეტილების მიმღები ჰყავდეს. თუ კონკრეტული გადაწყვეტილების მიმღების დასახელება გიჭირთ, შესაძლოა, არასწორ საკითხზე მუშაობთ ან სულაც კონკრეტული საკითხის ნაცვლად ფართო პრობლემაზე ფიქრობთ. გახსოვდეთ, რომ გადაწყვეტილების მიმღები ყოველთვის პიროვნებაა - მაგალითად, ქალაქის მერი- და არა ინსტიტუტი, კორპორაცია ან არჩევითი ორგანო. საზოგადოება არასოდეს წარმოადგენს სამიზნეს. თქვენი მოთხოვნების დაკმაყოფილება მერს შეუძლია და არა საზოგადოებას.

11. დროში კარგად უნდა იყოს განაწილებული.

საკითხზე კონცენტრირებულ კამპანიას გააჩნია დასაწყისი, შუა სტადია და დასასრული. თქვენ უნდა გქონდეთ მიახლოებითი წარმოდგენა თარიღებზე, რომლებზეც ეს სამი სტადია გადანაწილდება. სასურველია, თქვენი კამპანია არ დაამთხვიოთ საზოგადოებრივ დღესასწაულებს ან შვებულებების სეზონს, თუ, რა თქმა უნდა, კონკრეტული დღესასწაულების სიმბოლური დატვირთვის გამოყენება თქვენს უშუალო მიზნებში არ შედის. მაშინაც კი, როდესაც თქვენს კამპანია არ უკავშირდება არჩევნებს, საარჩევნო კალენდრის გათვალისწინება მაინც სასურველია, რადგან კამპანიას წარმატების ბევრად მეტი შანსი აქვს არჩევნების წინა პერიოდში, ვიდრე მის შემდეგ.

12. არ უნდა იწვევდეს თქვენი ჯგუფის დაყოფას.

თავი აარიდეთ ისეთ საკითხებს, რომლებიც თქვენი ორგანიზაციის წევრების გახლეჩას გამოიწვევს. არ დაუპირისპიროთ ერთმანეთს მეზობლები, ახალგაზრდები და ასაკოვნები, სხვადასხვა ეთნოსის წარმომადგენლები. არ დაკმაყოფილდეთ იმით, რომ თქვენი უბნის ნარკოტიკების გამსაღებელს სხვა უბანში განდევნით. ეცადეთ, გრძელვადიანი პერსპექტივა გქონდეთ; დაფიქრდით, ვისი მოზიდვა გინდათ ორგანიზაციაში და განსაჯეთ, მოცემული საკითხი ამაში ხელს შეგიწყობთ თუ, პირიქით, შეგიშლით.

13. უნდა პასუხობდეს ჯგუფში არსებული რესურსებისა და ლიდერების გამოყენების შესაძლებლობას.

კამპანიამ ჯგუფის წევრებს მრავალფეროვანი და კონკრეტული როლები უნდა შესთავაზოს.

14. უნდა შეიცავდეს სამომავლო კამპანიების შესაძლებლობას.

კამპანიას, რომელიც მომსახურე პერსონალისთვის სამედიცინო დაზღვევის გაცემას ისახავს მიზნად, ჯანმრთელობის და/ან პერსონალის სხვა უფლებების დაცვის კამპანიასთან მივყავართ. მეორე მხრივ, კამპანიას, რომელიც მაწანწალა ძაღლების დაჭერას და დახოცვას მოითხოვს, როგორც წესი, ისევ მაწანწალა ძაღლების დაჭერასთან მივყავართ. ადამიანებს, რომლებსაც ჯანმრთელობის დაზღვევის ყიდვის საშუალება არ აქვთ, როგორც წესი, სხვა საერთო ეკონომიკური პრობლემებიც გააჩნიათ; მაგრამ ადამიანებს, რომლებსაც მხოლოდ მაწანწალა ძაღლების სიძულვილი აერთიანებთ, შეიძლება სხვა არაფერი ჰქონდეთ საერთო. მომავალი კამპანიების შესაძლებლობებზე ფიქრის პარალელურად ეცადეთ, გააანალიზოთ ის ჩვევები და კონტაქტები, რომლებსაც ჯგუფი უკვე დაგეგმილი კამპანიით შეიძენს და მომავალშიც გამოიყენებს.

15. უნდა შეეძლოს დაფინანსების მოზიდვა.

მნიშვნელოვანია იმის განსაზღვრაც, რამდენად შეძლებენ და მოისურვებენ ჯგუფის წევრები კამპანიის დაფინანსებაში წვლილის შეტანას. აგრეთვე ეცადეთ, თვალი ადევნოთ ფონდების სამყაროში პრიორიტეტულ საკითხებს.

16. უნდა ემთხვეოდეს თქვენს ზოგად ღირებულებებს და ფასეულობებს.

საკითხი, რომლის გამოც კამპანიის წარმართვას გადაწყვეტთ, თქვენი ზოგადი ღირებულებებისა და ფასეულობების ამსახველი უნდა იყოს. მაგალითად, ცხადია, რომ ყოველ ჩვენგანს სურს კრიმინალის შემთხვევების შემცირება. მაგრამ არის თუ არა პოლიციის რიგებისა და ციხეების რაოდენობის მასობრივი ზრდა ის მიმართულება, საითაც გვინდა, რომ ჩვენი საზოგადოება განვითარდეს?

ამ ზოგადი პირობების გათვალისწინებასთან ერთად მნიშვნელოვანია თქვენი ორგანიზაციის სპეციფიკურობისა და ხასიათის გათვალისწინებაც. მაგალითად, თუ თქვენს უბანში ეთნიკური უმცირესობის მჭიდრო დასახლება არსებობს და ისინი არ არიან სათანადოდ წარმოდგენილი თქვენს ორგანიზაციაში, საკითხის განსაზღვრის დამატებითი პირობა შეიძლება ის მნიშვნელობა გახდეს, რომელსაც საკითხი ამ ეთნიკური უმცირესობისთვის ატარებს.

კამპანიის სტრატეგიის შემუშავებისას მნიშვნელოვანია “სტრატეგიისა” და “ტაქტიკის” ერთმანეთისგან გამიჯვნა. “ტაქტიკა” კამპანიაში გამოყენებულ კონკრეტულ ქმედებებს ნიშნავს: პეტიციების გავრცელებას, წერილების წერას, საპროტესტო აქციის ორგანიზებას. “სტრატეგია” უფრო ფართო ცნებაა. სტრატეგიის დასახვა თქვენი ამჟამინდელი სიტუაციის, დასახული მიზნებისა და მათი მიღწევის გზების ერთობლივად გააზრებას ნიშნავს. ეფექტიანი სტრატეგიის დასახვა ცხრა ძირითადი საკითხის გააზრებას მოიცავს:

1. მიზნები: რის მიღწევა გინდათ?

ნებისმიერი კამპანია მიზნების გააზრებით უნდა დაიწყოს. მნიშვნელოვანია მიზნების ერთმანეთისგან გამოყოფა: რა მოკლევადიან, შუალედურ და გრძელვადიან მიზნებს ემსახურება თქვენი კამპანიაჱ მიზნები შინაარსობრივ საკითხებს ეხება (მაგალითად, კანონმდებლობის შეცვლას) თუ პროცესის დაწყებას ან გაძლიერებას (მაგალითად, კამპანიის მონაწილეთა შორის სოლიდარობისა და მჭიდრო თანამშრომლობის დამყარებას)? ეს მიზნები თავიდანვე მკვეთრად უნდა განისაზღვროს, რათა შესაძლებელი გახდეს მათ მისაღწევად კონკრეტული ქმედებების განხორციელება და ამაში ხალხის ჩართვა.

2. აუდიტორია: ვის შეუძლია მიზნების მიღწევაში დაგეხმაროთ?

რომელი პირებისთვის ან ორგანიზაციებისთვის გინდათ ხმის მიწვდენა? ეს შეიძლება იყვნენ როგორც ზემოთ ხსენებული „გადაწყვეტილების მიმღებები”, მაგ., კანონმდებლები (რადგან მათ თქვენი მიზნების განხორციელების ფორმალური უფლება და საშუალება გააჩნიათ), ისე მედიის წარმომადგენლები და ამომრჩევლები (ვინაიდან მათ ფორმალური ძალაუფლების მქონე პირებზე გავლენის მოხდენა შეუძლიათ). ორივე შემთხვევაში საჭიროა კამპანიის ძირითადი აუდიტორიის წინასწარი განსაზღვრა და იმ ფორმების გააზრება, რითაც მათთან დაკავშირებას და მათზე ზეწოლის მოხდენას შესძლებთ.

3. გზავნილი: რა უნდა გაიგონოს აუდიტორიამ?

ამ განსხვავებულ აუდიტორიებთან ურთიერთობა მკაფიო და დამაჯერებელი გზავნილების, ანუ მესიჟების, შედგენას მოითხოვს. ეს გზავნილები ყოველთვის მართალ და რეალურ მოვლენებზე იქნება დაფუძნებული; მაგრამ მათი მიწოდების ფორმა შეიცვლება კონკრეტული აუდიტორიიდან გამომდინარე. უმეტეს შემთხვევებში გზავნილები ორ ძირითად კომპონენტს უნდა შეიცავდეს: მტკიცებას, რომ, რასაც თქვენ მოითხოვთ, სწორი და მართებულია; და აუდიტორიის ინტერესების გათვალისწინებას.

4. წარმგზავნელები: ვინ „გაახმოვანებს“ მესიჯებს?

ერთსა და იმავე გზავნილს სრულიად განსხვავებული გავლენის მოხდენა შეუძლია იმის გათვალისწინებით, თუ ვინ ახდენს მის „გაჟღერებას“. რიგ შემთხვევაში ეს „ექსპერტებია“, ვის მიმართაც საზოგადოება ფორმალური ნდობით არის გამწყობილი. სხვა დროს შესაძლოა „ჩვეულებრივი ხმების“ გამოყენება დაგვჭირდეს - ადამიანების, რომლებიც უშუალოდ საკუთარ გამოცდილებაზე დაყრდნობით ისაუბრებენ. ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა გავიაზროთ, თუ რის გაკეთება შეგვიძლია იმისთვის, რომ ეს „წარმგზავნელები“ ინფორმირებულები და დაცულები იყვნენ.

5. მიწოდების ფორმები: როგორ მივაწვდინოთ ხმა აუდიტორიას?

გზავნილების, ანუ მესიჯების, აუდიტორიისთვის მიწოდების მრავალფეროვანი ფორმები არსებობს. ეს შეიძლება იყოს „დარბაისლური” მეთოდები (მაგ., ლობირება); ან რადიკალური ფორმები (მაგ., პირდაპირი ქმედება). ის, თუ რომელი ფორმა იქნება ეფექტიანი, კონკრეტული სიტუაციის სპეციფიკურობაზეა დამოკიდებული. მთავარია, არსებული ფორმები შევაფასოთ და სწორად გამოვიყენოთ. ბევრ შემთხვევაში მათი შეთავსებით გამოყენება შეიძლება წარმატების საწინდარი გახდეს.

6. რესურსები: რა გვაქვს?

ეფექტიანი კამპანია თქვენს ხელთ არსებული რესურსების სრულ გააზრებას მოითხოვს. ეს შეიცავს წარსულში მოპოვებული გამოცდილების გაანალიზებას, კონტაქტების გამოყენებას, ჯგუფის წევრებისა და კამპანიაში ჩართული სხვა პირების შესაძლებლობების გათვალისწინებას, თქვენს ხელთ არსებული ინფორმაციის შეჯამებას. მოკლედ რომ ითქვას, კამპანიას ნულიდან არ იწყებთ; თქვენი საწყისი წერტილი უკვე არსებული რესურსების გამოყენებაა.

7. გარღვევები: რა უნდა განავითაროთ?

რესურსების გააზრების შემდეგ საჭიროა არსებული გარღვევების გაანალიზება. დაუკვირდით, რა გაკლიათ და როგორ შეგიძლიათ დანაკლისის შევსება. იქნებ უფრო მეტი კონტაქტების დამყარება ან მეტი ინფორმაციის მოპოვება გჭირდებათ; ან მეტი ადამიანების მოზიდვა კამპანიაში ჩასართავად.

8. პირველი ნაბიჯები: როგორ დავიწყოთ?

როგორ “დავძრათ” სტრატეგია ეფექტური ფორმით? რა არის ჩვენი პოტენციური მოკლევადიანი მიზნები ან პროექტები, რომლებიც მოიზიდავს ადამიანებს, გამოკვეთს უფრო ფართო სამომავლო სამუშაოს და შემდეგი ნაბიჯის საწინდარს შექმნის?

9. შეფასება: როგორ განვსაზღვროთ, ეფექტიანი თუ არა კამპანია?

სტრატეგია კამპანიის პროცესშივე უნდა დაექვემდებაროს შეფასებას. გაიაზრეთ, აკმაყოფილებს თუ არა პრაქტიკაში განხორციელებული სტრატეგია ზემოთ მოყვანილ პირობებს (მაგ., გვყავს თუ არა სწორი აუდიტორია; ვახერხებთ თუ არა მათთვის ხმის მიწვდენას და ა.შ.). შესაძლოა, პრაქტიკამ დაგანახოთ, რომ თავდაპირველად დასახული სტრატეგიის გარკვეული ელემენტები ეფექტიანი არ აღმოჩნდება. ასეთ შემთხვევებში საჭიროა ამ ელემენტების უარყოფა და ეფექტიანი ასპექტების გაძლიერება.

ტაქტიკა იმ კონკრეტულ ნაბიჯებს მოიცავს, რომლებიც მთლიანი გეგმისა და სტრატეგიის განხორციელებას ემსახურება. ტაქტიკის მეშვეობით თქვენ უშუალოდ ახდენთ გავლენას თქვენს სამიზნე აუდიტორიაზე და გადაწყვეტილების მიმღებებზე.

კამპანიის დაგეგმვისას ტაქტიკა ბოლო სტადიაზე უნდა შემუშავდეს, რათა თავიდან აიცილოთ ხშირად დაშვებული შეცდომა - საკითხის დაკონკრეტებისთანავე ტაქტიკის არჩევაზე გადასვლა (მაგ., მოდი, ყველანი წავიდეთ ოქრუაშვილის ოფისთან, თან ოქროს თევზიანი აკვარიუმი წავიღოთ და პლაკატი - „რაც ბრწყინავს, ყველაფერი ოქრო არ არის”). ტაქტიკა ფართო სტრატეგიისგან განცალკევებით არასოდეს არ უნდა გაიაზროთ.

ნებისმიერ ტაქტიკას უნდა გააჩნდეს:

- შემსრულებელი;
- სამიზნე აუდიტორია და კონკრეტული „გადაწყვეტილების მიმღები“;
- მიზეზი, რატომაც „გადაწყვეტილების მიმღებს“ არ აძლევს ხელს ეს კამპანია და მზად არის, კამპანიის შესაწყვეტად დათმობაზე წამოვიდეს.

სხვადასხვა ტაქტიკას განსხვავებული ორგანიზაციული სიმძლავრე და გამოცდილება სჭირდება. ამიტომ გარკვეული ტაქტიკა კამპანიის დასაწყისშია ეფექტიანი, სხვა კი მოგვიანებით, როდესაც კამპანიას უკვე გარკვეული ძალა გააჩნია. ტაქტიკის არჩევა და ურთიერთშეფარდება კონკრეტული კამპანიის სპეციფიკური მოთხოვნებიდან უნდა გამომდინარეობდეს. ამასთან, არჩეული ტაქტიკა სიამოვნებას უნდა ანიჭებდეს კამპანიის ორგანიზატორებს და მონაწილეებს. ის მხოლოდ სიმბოლური მნიშვნელობის მატარებელი არ უნდა იყოს და მთლიანი სტრატეგიის ორგანულ და გააზრებულ ნაწილს უნდა წარმოადგენდეს. კამპანიის ორგანიზატორების მიერ ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად ჩადენილი შეცდომა მხოლოდ ტაქტიკაზე კონცენტრირებაა მთლიანი სტრატეგიის გააზრების ნაცვლად.

სასურველია, თქვენ მიერ არჩეული ტაქტიკა ხუთ ძირითად პირობას აკმაყოფილებდეს:

1. უნდა იყოს კამპანიის მიზნებზე, უშუალოდ გადაწყვეტილების მიმღებსა და თქვენს აუდიტორიაზე მიმართული. ეს უმნიშვნელოვანესი ფაქტორია ტაქტიკის განსაზღვრისას.

2. უნდა ჰქონდეს კონკრეტული მოთხოვნა და ამ მოთხოვნის მიღმა რეალური ძალის დემონსტრირებას უნდა ახდენდეს. ყველაზე სუსტი ტაქტიკა ის არის, რომელსაც არც უშუალო სამიზნე (გადაწყვეტილების მიმღები) გააჩნია და არც კონკრეტული მოთხოვნა. მაგალითად, ანთებული სანთლებით ხელში გადაშენების გზაზე მდგარი ცხოველის ჯიშის გადარჩენის სახელით გამართული თავშეყრა, რომელიც კონკრეტულად არავისგან მოითხოვს რაიმე ქმედების განხორციელებას (ასეთი ზოგადი მოქმედება მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება იყოს ეფექტიანი, თუ თქვენ ათეულობით ათასი ადამიანის მოზიდვას შეძლებთ. ამან შესაძლოა რომელიმე პოლიტიკოსს უბიძგოს საკუთარი რეიტინგის ასამაღლებლად ცხოველის ამ ჯიშის გადარჩენისთვის რაიმე ზომის მიღებისკენ).

3. უნდა იყოს როგორც თქვენი ორგანიზაციული მიზნების, ისე უშუალოდ კამპანიის მიზნების შესატყვისი. სხვა სიტყვებით, ტაქტიკა უნდა დაგეხმაროთ როგორც ორგანიზაციის გაძლიერებაში, ისე კონკრეტული კამპანიის წარმატებით ჩატარებაში. მაგალითად, როგორც ცნობილია, „ბოსტონური ჩაის სმის“ აქციამ მოახდინა გადასახადების პრობლემის აქცენტირება, მაგრამ ორგანიზაციის შექმნაში არანაირი როლი არ შეუსრულებია. ვინაიდან არალეგალური იყო, ამ აქციამ არც ერთ ჯგუფს არაფერი შემატა. მას შემდეგ ბევრმა ორგანიზაციამ გამოიყენა „ჩაის სმის“ ტაქტიკა რაიმეს წყალში გადაგდების გზით; მაგრამ ახლა, როგორც წესი, ამ აქციებზე მედიასაც პატიჟებენ და აქციის მომწყობი ორგანიზაციაც ღიად ასახელებს ვინაობას. ეს ნიშნავს, რომ დროთა განმავლობაში ამ ტაქტიკის გამოყენების პრაქტიკა უფრო ეფექტიანი გახდა.

4. ტაქტიკა უცნობი უნდა იყოს თქვენი კამპანიის სამიზნე „გადაწყვეტილების მიმღებისათვის“.

მაგალითად, ერთ-ერთი სასტუმროს ახალმა მფლობელმა თანამშრომლები სამსახურიდან დაითხოვა და პროფესიულ კავშირებთან დადებული კონტრაქტი უგულებელყო. თანამშრომლებმა დახმარებისთვის რელიგიურ მუშათა კოალიციას მიმართეს. კოალიციამ ისეთი ტაქტიკა აირჩია, რომელიც ნამდვილად უცხო და მოლოდნელი იყო სასტუმროს მენეჯმენტისათვის: ისინი მოვიდნენ და სასტუმროს ვესტიბიულში კოლექტიური ლოცვა დაიწყეს. ოთხდღიანი ლოცვის შემდეგ მათ სასტუმროს მენეჯერი შეხვდა და ჰკითხა, შეწყვეტდა თუ არა კავშირის კონტრაქტის დაცვა კოლექტიურ ლოცვს. კოალიციამ გაიმარჯვა - სამსახურიდან დათხოვნილი თანამშრომლები თავიანთ პოსტებზე აღადგინეს.

5. ტაქტიკა არ უნდა იყოს უცხო თქვენი ჯგუფის წევრებისთვის. ისინი ტაქტიკის განხორციელების პროცესში თავს კომფორტულად უნდა გრძნობდნენ. ერთმა სამოქალაქო ორგანიზაციამ რამდენიმე ასეული წევრი მოიყვანა შეხვედრაზე ეკლესიაში, საიდანაც ისინი ერთ-ერთი ოფიციალური პირის ოფისისკენ უნდა დაძრულიყვნენ. მაგრამ ოფისისკენ ერთობლივი სვლის იდეა წევრებისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა. ეს მათში „საპროტესტო აქციის” ასოციაციას იწვევდა. მათ ეკლესიის დატოვებაზე უარი განაცხადეს. შეხვედრის ორგანიზატორებს უკეთ რომ სცოდნოდათ წევრთა შეხედულებები, შესაძლოა, მათ ოფისისკენ ერთობლივი სვლის მოთხოვნის ნაცვლად ის ოფიციალური პირი მოეყვანათ ეკლესიაში წევრებთან შესახვედრად.

მომდევნო ქვეთავები ტაქტიკის ყველაზე ხშირად გამოყენებულ ფორმებს გაგაცნობთ. ესენია: პეტიციები, წერილების წერის კამპანია, ოფიციალურ პირთან შეხვედრა, სატელეფონო კამპანია, მედიის გამოყენება, საგანმანათლებლო აქციები, დემონსტრაციების მოწყობა და შემოქმედებითი აქციები.

საზოგადოებრივი აქტივობის დაწყების შემდეგ ალბათ ძალიან მალე გაიცნობთ პოლიტიკოსს, რომელიც გეტყვით: „ნუ მომიტანთ პეტიციებს. მირჩევნია, მივიღო ერთი ან ორი კარგად გააზრებული, სპონტანური ხელნაწერი წერილი, ვიდრე ორგანიზებული ჯგუფის მიერ გაკეთებული განცხადება თუნდაც ათასი ხელმოწერით“. ასეთია რეალობა. სინამდვილეში, პოლიტიკოსებს თავის ჭკუაზე უნდათ მოქმედება და არც ხელმოწერების, არც ხელნაწერი წერილების და არც ორგანიზებული ჯგუფების დანახვა არ სურთ. და, რა თქმა უნდა, მათ ურჩევნიათ, რომ თქვენ ერთ ან ორ მოაზროვნე ადამიანს დაელაპარაკოთ ათასების ნაცვლად.

სწორად გამოყენებული პეტიციები შეიძლება მძლავრ იარაღად იქცეს; ხელმოწერების შეგროვება კი ორგანიზაციის შემდგომი გაძლიერების საწინდარია. ყველაზე მძლავრია ის პეტიციები და წერილები, რომლებშიც ათასობით ადამიანი თქვენი კამპანიის მხარდაჭერას გამოხატავს და თქვენი მოთხოვნების შემსრულებელ პოლიტიკოსს ხმის მიცემას ჰპირდება, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ამ პეტიციას ადამიანების დიდი ჯგუფი მედიის თანხლებით წარადგენს. ბევრად ნაკლებად ეფექტიანია პეტიციები, რომლებიც უბრალოდ ფოსტით ეგზავნება პოლიტიკოსს.

პეტიციების ძალა შემდეგ პირობებშია:

1. ხელმომწერთა რაოდენობაში;

2. დროისა და სივრცის სტრატეგიულ მნიშვნელობაში;

3. ორგანიზებულ შემდგომ ქმედებებში.

ამასთან:

ხელმოწერებს, რომლებიც მთელი რაიონის მასშტაბით გროვდება და რომლებიც შემდგომში საკანონმდებლო ჩინოვნიკს ეგზავნება, არცთუ ისე დიდი გავლენის მოხდენა შეუძლიათ, თუ მათი რიცხვი მართლა ძალიან დიდი არ არის. ხელმოწერებს, რომლებიც ისეთ უბანში გროვდება, სადაც კონკრეტულმა დეპუტატმა მცირედი განსხვავებით მოიპოვა გამარჯვება, დიდი გავლენის მოხდენა შეუძლიათ ამ დეპუტატის ქმედებებზე.

ხელმოწერებს ბევრად მეტი გავლენის მოხდენა შეუძლიათ არჩეულ ოფიციალურ პირზე, ვიდრე დანიშნულზე (გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც დანიშნული პირი მომავალში აპირებს, კენჭი იყაროს; ან მისი უშუალოდ დამნიშნავი პირია არჩეული).

ხელმოწერებს, რომლებიც სერვისის ან მაღაზიის მფლობელს წარედგინებათ, დიდი გავლენის მოხდენა შეუძლიათ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი უშუალოდ კლიენტებს ეკუთვნით.

არჩევნებამდე ერთი თვით ადრე წარმოდგენილ პეტიციებს ბევრად მეტი ძალა აქვთ, ვიდრე არჩევნებიდან ერთი თვის შემდეგ - თუნდაც ორჯერ მეტი ხელმოწერა იყოს შეგროვებული.

ნებისმიერი ოფიციალური პირი, ვისაც პეტიცია წარედგინება, ინფორმირებული იყოს უნდა, რომ ხელმომწერები კარგად ორგანიზებული ჯგუფის წევრები არიან, და რომ ისინი აუცილებლად შეიტყობენ პეტიციაზე ოფიციალური პირის რეაგირების შედეგებს.

რამდენიმე რჩევა პეტიციის შედგენისთვის:

სათქმელი მოკლედ და მარტივად ჩამოაყალიბეთ. რამდენიმე წინადადება და შემდეგ ორი ან სამი ძირითადი პუნქტის ჩამონათვალი სრულიად საკმარისია. მთავარია, პეტიცია ადვილი აღსაქმელი გახადოთ. არ არის საჭირო ყველა დეტალის დაწვრილებით ახსნა. ეს შეიძლება ცალკე წერილში გააკეთოთ.

ერთ გვერდზე ნუ შეიტანთ ათი ხელმოწერის გრაფაზე მეტს. ეს თქვენს პეტიციას ვიზუალურად „გაასქელებს“, აგრეთვე შესაძლებელს გახდის ყველა ხელმომწერის საკონტაქტო დეტალების ადვილად გარჩევას.

ვინც პეტიციაზე ხელს მოგიწერთ, შეეკითხეთ, ისურვებენ თუ არა კამპანიაში მოხალისედ მუშაობას. ჩაიწერეთ მათი ტელეფონის ნომრები და იმეილი (მზად იყავით, რომ რეალურად ალბათ ათიდან ერთი ადამიანი მოვა კამპანიაში მონაწილეობის მისაღებად). ეცადეთ, ყველას მიაწოდოთ ინფორმაცია ბუკლეტის სახით. შეგიძლიათ, მცირე ფინანსური დახმარებაც ითხოვოთ.

ხაზი გაუსვით რაოდენობას და არა საკითხის შინაარსს. თქვენ ხელმომწერების რიცხვის გაზრდით ხართ დაინტერესებული; ნუ დაკარგავთ დროს ერთი ადამიანის საკითხში „განათლების“ მცდელობით.

ხელმოწერების შეგროვებისას ჯგუფურად იარეთ. ასე საქმე უფრო სახალისო იქნება. ორგანიზებული პეტიციების დღე ბევრად უკეთესია, ვიდრე ყველასგან ხელმოწერების ინდივიდუალური შეგროვების მოთხოვნა მათ უბნებში. შეგიძლიათ, ერთმანეთს დათქმულ ადგილას შეხვდეთ, მოკლედ მოილაპარაკოთ დღის გეგმაზე, განსაზღვრული დროით წახვიდეთ ხელმოწერების შესაგროვებლად და შემდეგ უკან დაბრუნდეთ ყავის დასალევად და ერთმანეთისთვის გამოცდილების გასაზიარებლად.

არასოდეს გაგზავნოთ ან გადასცეთ ხელმოწერილი პეტიციები ქსეროასლების თქვენთან დატოვების გარეშე. ხელმოწერები შემდგომი ქმედებებისა და სატელეფონო ზარებისთვის დაგჭირდებათ. ერთი და იგივე პეტიცია შეიძლება სხვა დროს და გადაწყვეტილების სხვა მიმღებზე გავლენის მოსახდენადაც გამოიყენოთ.

წერილების წერის ტაქტიკას და პეტიციების ძალას ერთი და იგივე წყარო განაპირობებს. ოღონდ ინდივიდუალური წერილის დაწერა კამპანიის მონაწილეთაგან მეტ დროს და ენერგიას მოითხოვს, ვიდრე პეტიციაზე ხელის მოწერა. თუ ოფიციალურ პირთან შეხვედრაზე მიდიხართ, მანამდე ორგანიზება გაუკეთეთ რამდენიმე ათეული წერილის დაწერას. წერილების ნახევარი შეხვედრამდე რამდენიმე კვირით ადრე ფოსტით გაგზავნეთ, დანარჩენი შეხვედრაზე თან წაიღეთ. ეს ყოველთვის შთამბეჭდავია ხოლმე. მაგრამ გახსოვდეთ, რომ ოფიციალურმა პირმა შესაძლოა თქვენთან შეხვედრამდე თქვენი მხარდამჭერებისგან მიღებულ წერილებს უპასუხოს, ან წერილების ავტორები გაიცნოს. ამით შესაძლებელია, მას თქვენთან საკამათო არგუმენტები დაუგროვდეს.

თუ კამპანიის მოცემულ ეტაპზე აუდიტორია მშვიდ და წყნარ გარემოში გისმენთ, პეტიციაზე ხელის მოწერის ნაცვლად უმჯობესია, მათ წერილების დაწერის თხოვნით მიმართოთ. წერილების დაწერას ყველგან შეძლებთ, იქნება ეს ჯგუფური შეკრება თუ გაკვეთილის ან ლექციის დასასრული. წერილების საწერ სივრცედ ხმაურიანი ქუჩაც კი შეგიძლიათ გამოიყენოთ, თუ ქუჩის კუთხეში მაგიდას დადგამთ. შესაძლებელია, წერილის ტექსტი სტანდარტული და წინასწარ დაბეჭდილი იყოს და ადამიანებს მათზე უბრალოდ ხელის მოწერა სთხოვოთ (რასაც პეტიციების მსგავსი გავლენა ექნება). მაგრამ ინდივიდუალური, ხელნაწერი წერილები ავტორისგან საკითხით ბევრად მეტ დაინტერესებას გამოხატავს.

რამდენიმე რჩევა წერილების წერისთვის: მიმართეთ უშუალოდ თქვენი კამპანიის მთავარ სამიზნეს - გადაწყვეტილების მიმღებს - და წერილი სწორი ტიტულით დაიწყეთ (ბ-ნო, ქ-ნო, პატივცემულო ქალაქის მერო და ა.შ.).

შეადგინეთ ლაკონური და ზრდილობიანი წერილის ტექსტი. ბევრი ეფექტური წერილი მხოლოდ 4 ან 5 წინადადებისგან შედგება. თუ შესაძლებელია, წერილის დასაწყისში ადრესატ დეპუტატს ან ოფიციალურ პირს ბოლოდროინდელი ქმედების (გამოსვლის და ა.შ.) გამო მადლობა გადაუხადეთ.

იყავით მაქსიმალურად კონკრეტული. განსაზღვრეთ ის საკანონმდებლო ინიციატივა ან სხვა რაიმე საკითხი, რომლის შესახებაც მიმართავთ ადრესატს და ახსენით, რატომ გინდათ, რომ მან ამ ინიციატივას მხარი დაუჭიროს ან არ დაუჭიროს.

თქვენ თვითონ დაწერეთ წერილი და მოაწერეთ ხელი. გახსოვდეთ, ადამიანების შეხედულებებზე მხოლოდ მშრალი, სტანდარტული ან მეცნიერულად დასაბუთებული ფაქტები არ ახდენს გავლენას; ამა თუ იმ პრობლემით შეწუხებული ადამიანის ინდივიდუალურ გამოცდილებას და დაკვირვებებსაც შეუძლია ნებისმიერ ჩვენგანზე ზემოქმედება. წერილში საკითხი თქვენი პირადი პერსპექტივიდან აღწერეთ.

როგორც წერილს, ისე კონვერტს თქვენი მისამართი დააწერეთ. შესაძლებელია, თქვენმა ადრესატმა გიპასუხოთ. თქვენი მისამართი დეპუტატს ან სხვა ოფიციალურ პირს თქვენი, როგორც ამომრჩევლის, შესახებ აწვდის ინფორმაციას (საცხოვრებელი უბნის მიხედვით) და გამოხმაურების შესაძლებლობას აძლევს.

გთავაზობთ ამერიკის შეერთებული შტატების ერთ-ერთი უნივერსიტეტის სტუდენტების რჩევებს წერილების წერის კამპანიის ორგანიზებისთვის:

წერილების წერის კამპანიას ჩვენ დაახლოებით ერთი თვით ადრე ვგეგმავთ, მას შემდეგ, რაც ჩვენი ჯგუფი მოცემულ საკითხზე ინფორმაციის მოკვლევას დაასრულებს. წერილების წერისთვის განკუთვნილ მაგიდას სამი დღის განმავლობაში ვდგამთ, ძირითადად ერთი და იმავე კვირის ორშაბათს, სამშაბათს და ოთხშაბათს. მაგიდასთან ყოველდღე დაახლოებით ოთხ საათს ვატარებთ და ამ საათებს იმ დროს ვამთხვევთ, როდესაც უნივერსიტეტის შენობაში ყველაზე მეტი სტუდენტია.

მაგიდაზე ყოველთვის გვიწყვია ბევრი ქაღალდი, კალამი, კონვერტი, წერილის სავარაუდო ტექსტი (რომელიც მხოლოდ ერთ ან ორ აბზაცს შეადგენს) და ჩვენი სამიზნე გადაწყვეტილების მიმღებების (დეპუტატების, ოფიციალური პირების, უნივერსიტეტის ადმინისტრაციის) სია. ფაქტებს დიდი ფორმატის პლაკატებზე ვწერთ და ამ პლაკატებს- წერილის სავარაუდო ტექსტთან ერთად - კედლებზე ვაკრავთ ყურადღების მისაქცევად. მთავარია, ვერავინ შეძლოს მაგიდასთან ჩავლა კედელზე გაკრული პლაკატების შემჩნევის გარეშე.

მაგიდის უკან ყოველთვის ორი მოხალისე დგას, რომლებიც მასალებს არიგებენ და გამვლელების კითხვებს პასუხობენ. ეს მოხალისეები წერილების წერის კამპანიის მშვიდ და ორგანიზებულ ვითარებაში ჩატარებას უწყობენ ხელს.

ჩვენი ჯგუფის მინიმუმ ორი ან სამი წარმომადგენელი მაგიდის წინ დგას და ხალხს ესაუბრება. ეს მოხალისეები გადამწყვეტ როლს ასრულებენ იმაში, რომ კამპანიამ ბევრი წერილის შეგროვება შეძლოს. თუ ხალხს წერილის დაწერას უშუალოდ არ სთხოვთ, ისინი ალბათ არც შეგეკითხებიან, თუ რა ხდება. მათი დაინტერესების გზა კონტაქტის პირდაპირი დამყარებაა. მიუახლოვდით გამვლელებს, გაუღიმეთ, მოკლედ აუხსენით სიტუაცია და შეეკითხეთ, ისურვებენ თუ არა ერთი ან ორი წუთის გამოყოფას წერილის დასაწერად. ჩვენ ყველა გამვლელს ინდივიდუალურად ვუხსნით, რომ მათ წერილს დიდი გავლენის მოხდენა შეუძლია ადამიანების ცხოვრების გაუმჯობესებაში.

დაბოლოს, წერილების წერის კამპანიის მსვლელობისას შეეცადეთ, არ დასხდეთ. კამპანიის ორგანიზატორები ენერგიით სავსე უნდა იყვნენ, მხოლოდ მაშინ შეძლებენ ისინი სხვა ადამიანებში დაინტერესების გამოწვევას.

ოფიციალურ პირებთან პირისპირ შეხვედრა ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური ტაქტიკაა. ასეთ შეხვედრებზე თხუთმეტიდან ოცდახუთ მხარდამჭერამდე შეგიძლიათ მიიყვანოთ. თუ შესაძლებელია, შეხვედრაზე წაიღეთ წინასწარ მომზადებული წერილები და პეტიციები - ამით მხარდამჭერთა უფრო მაღალი რაოდენობის დემონსტრირებას მოახდენთ. შეხვედრები, როგორც წესი, ოფიციალური პირის ოფისში ეწყობა. მიუხედავად იმისა, რომ არჩეულ ოფიციალურ პირთა უმრავლესობას არ უყვარს ასეთი შეხვედრები, თუ აჩვენებთ, რომ თქვენს კამპანიას ბევრი მხარდამჭერი ჰყავს, ისინი იძულებული იქნებიან, შეხვედრაზე დაგთანხმდნენ.

გაითვალისწინეთ, რომ ოფიციალური პირები ყველაზე ხშირად ასეთი, სიცრუეზე დამყარებული, არგუმენტებით შეეცდებიან თავიდან მოგიშორონ: „მე თვითონ ვაპირებდი იმის გაკეთებას, რასაც თქვენ ითხოვთ ჩემგან; მაგრამ იმის გამო, რომ ასე იქცევით, ამას აღარ გავაკეთებ”.

„ჩემზე ზეწოლა არასოდეს ახდენს გავლენას. მე მუდამ თვითონ ვწყვეტ, როგორ მოვიქცე“.

„რაში გჭირდებათ ჩემზე ზეწოლის მოხდენა მე ხომ თქვენიანი, თქვენი მეგობარი ვარ“.

„მე არ შემიძლია, თქვენი ინტერესების/მოთხოვნების დაკმაყოფილებისთვის პარლამენტს ბიუჯეტიდან თანხების გამოყოფა ვთხოვო. ამისთვის კომპეტენტური (მაგ., სამედიცინო, უფლებადამცველი და ა.შ.) ორგანიზაციები არსებობს“.

რამდენიმე რჩევა ოფიციალურ პირებთან შეხვედრების ორგანიზებისთვის:

შეხვედრის დროის დასანიშნად დაურეკეთ ოფიციალური პირის მდივანს. უთხარით, რა საკითხის (ან საკითხების) განხილვა გსურთ შეხვედრაზე და აუცილებლად ახსენეთ შეხვედრაზე მიმსვლელი ადამიანების რაოდენობა. თუ დიდი ჯგუფით მიდიხართ, შესაძლებელია, ოფიციალური პირის ოფისმა ვერ დაგიტიოთ და შეხვედრისთვის სპეციალური ოთახის გამოყოფა გახდეს საჭირო. გახსოვდეთ, რომ შეხვედრებზე მასობრივი წარმომადგენლობით გამოცხადება ნამდვილად არ არის აუცილებელი, მცირე ჯგუფით მისვლა სავსებით ნორმალურია.

გახსოვდეთ, რომ არჩეულ პირებთან პირისპირ შეხვედრა შესაძლოა უფრო ეფექტური იყოს, ვიდრე დანიშნულებთან.

როდესაც ოფიციალურ პირთან შესახვედრად ჯგუფის შედგენას დაიწყებთ, შეეცადეთ, ის ერთი მხრივ მრავალფეროვანი წარმომადგენლობით და მეორე მხრივ ნაცნობი ადამიანებით დააბალანსოთ. გააანალიზეთ, რას შეუძლია ოფიციალურ პირზე გავლენის მოხდენა. მაგალითად, თუ მას გამოკვეთილი რელიგიური მრწამსი აქვს, შეეცადეთ, შეხვედრაზე მისი რელიგიის წარმომადგენელი სასულიერო პირი წაიყვანოთ. ამასთან, გახსოვდეთ, რომ შეხვედრაზე წარდგენილი ჯგუფი ერთსა და იმავე პროგრამას უნდა იზიარებდეს; ჯგუფში ნუ ჩართავთ ისეთ ადამიანებს, ვისაც არ იცნობთ.

ჯგუფში გამოყავით ერთი ადამიანი, რომელიც თქვენს მოთხოვნებს წარადგენს და ჯგუფის კიდევ ერთ ან ორ წარმომადგენელს მისცემს მოკლე სიტყვას. ჯგუფის დანარჩენი წევრები ოფიციალურ პირს უნდა წარუდგინოთ და თქვათ, თუ რომელ ორგანიზაციას ან ინტერესთა ჯგუფს წარმოადგენს თითოეული მათგანი.

მიუხედავად იმისა, რომ თქვენ ექსპერტის პოზიციაში ყოფნას არავინ მოგთხოვთ, აუცილებელია, შეხვედრაზე კარგად მომზადებულები მიხვიდეთ. იმისათვის, რომ თავიდან აიცილოთ კამათი და გარჩევა, ძალიან კარგად უნდა იცნობდეთ შეხვედრაზე გარჩეული კანონმდებლობის ძირითად პუნქტებს. წინასწარ მოამზადეთ ის რამდენიმე პუნქტი, რომლებიც მნიშვნელოვანია თქვენ მიერ განხილული საკითხისთვის.

ეცადეთ, ოფიციალურ პირს სპეციფიკური მოთხოვნით მიმართოთ და კონკრეტული ნაბიჯების გადადგმა მოსთხოვოთ (მაგ., მოცემული კანონმდებლობის მხარდაჭერა). შესაძლებელია, თქვენ ერთბაშად რამდენიმე საკითხის დასმა შეგეძლოთ, მაგრამ თქვენი შეხვედრა ბევრად უფრო ეფექტიან იქნება, თუ ერთ ან ორ ძირითად საკითხზე გააკეთებთ აქცენტს.

თუ უშუალოდ ოფიციალურ პირთან ვერ ახერხებთ მოცემულ ეტაპზე შეხვედრას, შეგიძლიათ მის მრჩეველს (ან მოადგილეს) შეხვდეთ. ეს ადამიანები, როგორც წესი, კარგად ინფორმირებულები არიან და შეუძლიათ თქვენი მოთხოვნების თავიანთ უფროსებამდე რჩევის სახით მიტანა.

შესაძლებელია, ოფიციალურმა პირმა (ან მისმა მრჩეველმა/მოადგილემ) შეხვედრისთვის მხოლოდ რამდენიმე წუთი გამოგიყოთ, ამიტომ ეცადეთ, სათქმელი რაც შეიძლება მოკლედ თქვათ და მაქსიმალურად დაეყრდნოთ თქვენ მიერ წინასწარ მომზადებულ ძირითად პუნქტებს. თუ მეტი დრო გექნებათ, შეგიძლიათ, საკითხი გაშალოთ და მის შესახებ ოფოციალური პირის მოსაზრებებიც მოისმინოთ.

შეეცადეთ, ოფიციალურ პირთან კონკრეტულ შეთანხმებას მიაღწიოთ. თუ ეს არ ხერხდება, მას კიდევ შეხვდით.

შეხვედრის შემდეგ ოფიციალურ პირთან კონტაქტი გააგრძელეთ. თუ შეხვედრამ კარგად ჩაიარა, მას ბარათი გაუგზავნეთ და მადლობა გადაუხადეთ. თუ მან დამატებითი ინფორმაციის და მასალების მიწოდება გთხოვათ, მოკლე დროში გაუგზავნეთ. თუ ოფიციალური პირი კონკრეტული ქმედებების გატარებას დაგპირდათ, თვალი ადევნეთ, როგორ შეასრულებს ამას.

ზოგ შემთხვევაში სიტუაცია გადაუდებელ რეაგირებას მოითხოვს და წერილების წერისთვის ან ოფიციალურ პირებთან შეხვედრისთვის დრო არ რჩება. ასეთ დროს სატელეფონო კამპანიის წარმართვაა შესაძლებელი. სატელეფონო კამპანია შესაძლებლობას მოგცემთ, პირადად და უშუალოდ გამოხატოთ თქვენი აზრი.

რამდენიმე რჩევა სატელეფონო კამპანიის ორგანიზებისთვის:

დაუკავშირდით თქვენთვის საჭირო ოფიციალურ პირს ოფისში.

წარადგინეთ საკუთარი თავი და თქვენი ორგანიზაცია (სკოლის ან უნივერსიტეტის სახელი, საინიციატივო ჯგუფი, არასამთავრობო ორგანიზაცია და ა.შ.)

მოითხოვეთ თქვენთვის საჭირო ოფიციალურ პირთან უშუალოდ საუბარი. თუ ეს არ ხერხდება, მაშინ შეიძლება, მის მოადგილესთან სცადოთ დაკავშირება. მაგრამ თუ არც ეს გამოვა, მდივანს თქვენი ტელეფონის ნომერი, სახელი და მისამართი დაუტოვეთ და სთხოვეთ, მათთან მოგვიანებით დაგაკავშიროთ.

თუ თქვენი კამპანია ბევრი სატელეფონო ზარის ორგანიზებას გულისხმობს, მაშინ უმჯობესია, ეს ზარები არა უშუალოდ ოფიციალურმა პირმა, არამედ მისმა მდივანმა მიიღოს, ვინაიდან ზედმეტად ბევრი ზარის მიღებამ შესაძლოა თქვენთვის საჭირო ოფიციალურ პირზე ნეგატიური გავლენა იქონიოს და თანამშრომლობა გაართულოს. დატოვეთ მდივანთან შეტყობინებები და სთხოვეთ, უფროსს გადასცეს, ხოლო უშუალოდ უფროსს შეიძლება რამდენიმე თქვენგანი დაუკავშირდეს და უთხრას, რომ მოცემული საკითხის შესახებ ბევრი შეტყობინებაა დატოვებული მდივანთან.

შეტყობინებები მაქსიმალურად მოკლე უნდა იყოს. როგორც ეფექტიანი წერილების წერის შემთხვევაში, აქაც აუცილებელია კონკრეტული და ჩამოყალიბებული მოთხოვნის ქონა.

მზად იყავით საკითხის ირგვლივ ინფორმაციის გასაცემად - ეს, შესაძლოა, მოგთხოვონ. სატელეფონო კამპანიის დაწყებამდე დაუკავშირდით იმ (არასამთავრობო) ორგანიზაციებს, რომლებიც თქვენთვის საინტერესო საკითხზე მუშაობენ და მოიპოვეთ ინფორმაცია.

სატელეფონო ქსელი

სატელეფონო ზარების შთამბეჭდავი რაოდენობის მიღწევაში აქტივისტებისგან შემდგარი ქსელის ჩამოყალიბება დაგეხმარებათ, რომელიც ხის განტოტების პრინციპით იმოქმედებს. ქსელის თითოეული წევრი პირადად ურეკავს ოფიციალურ პირს და ერთსა და იმავე მოსაზრებას გადასცემს. ასეთი ქსელი განსაკუთრებით ეფექტურია მაშინ, როდესაც დეპუტატი ან ოფიციალური პირი, რომელსაც ურეკავთ, საკანონმდებლო ან დადგენილების მიღების პროცესში მონაწილეობს და მოცემულ საკითხზე საზოგადოებრივი აზრი აინტერესებს.

სატელეფონო ქსელი ასე შეიძლება შეიქმნას:

1. აირჩიეთ კოორდინატორი, რომელიც ქსელის შენარჩუნებაზე და საჭირო დროს მის გააქტიურებაზე იზრუნებს. სატელეფონო კამპანიის დაწყებისას ეს პიროვნება რამდენიმე წევრს დაუკავშირდება, რომლებიც, თავის მხრივ, კიდევ სხვა მონაწილეებს გადასცემენ ინფორმაციას.

2. შეადგინეთ თქვენი ორგანიზაციის წევრებისა და სატელეფონო კამპანიის პოტენციური მონაწილეების ტელეფონის ნომრების სია.

3. შეარჩიეთ ქსელის რამდენიმე წევრი და 10 მონაწილესთან დაკავშირება დაავალეთ.

4. გადაეცით მათ დასაკავშირებელი წევრების ტელეფონები.

5. ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ გზავნილი, რომელსაც ავრცელებთ, მოკლედ და მკაფიოდ იყოს ჩამოყალიბებული. ეს გზავნილი ჯერ ქსელში ვრცელდება, შემდეგ კი ქსელის წევრები და კამპანიის მონაწილეები მას ოფიციალურ პირს გადასცემენ. ამდენად, ის გასაგებად და მარტივად ჩამოყალიბებული უნდა იყოს, რომ კამპანიის ყველა მონაწილემ მისი ჩაწერა და შემდეგ სწორად გამეორება შეძლოს.

6. შეინარჩუნეთ და ხშირად ამუშავეთ სატელეფონო ქსელი. შეეცადეთ, ორგანიზება გაუკეთოთ იმას, რომ კამპანიის დაწყებისა და ქსელის გააქტიურების დროს გზავნილის მიმღებმა ბოლო მონაწილემ ქსელის კოორდინატორს დაურეკოს და შეატყობინოს, რომ ქსელის მთლიანი ინფორმირება და ამოქმედება მოხერხდა.

სატელეფონო ქსელის ამუშავების მაგალითი:

კოორდინატორი ქსელის სამ წევრს ურეკავს;

თითოეული წევრი, თავის მხრივ, 5 მონაწილეს უკავშირდება და ყოველ მეხუთეს (მთლიანობაში სამ წევრს) გზავნილის შემდგომ გავრცელებას სთხოვს (უკვე 18 მონაწილეა ინფორმირებული);

სამივე წევრი კიდევ 5 მონაწილეს უკავშირდება და ყოველ მეხუთეს (მთლიანობაში ისევ სამ წევრს) გზავნილის შემდგომ გავრცელებას სთხოვს (უკვე 33 მონაწილეა ინფორმირებული);

სამივე წევრი კიდევ 5 მონაწილეს უკავშირდება (მთლიანობაში ქსელის 48 მონაწილეა ინფორმირებული).

მასობრივი კომუნიკაციის საშუალებების სწორი და ეფექტური გამოყენება ძალიან მნიშვნელოვანია ორგანიზებისა და კამპანიის წარმატებულად წარმართვისთვის. მედიის გამოყენება თქვენი ორგანიზაციის გაძლიერებას შეუწყობს ხელს; ეს აგრეთვე ერთ-ერთი ეფექტიანი გზაა თქვენს სამიზნე პირზე, ანუ გადაწყვეტილების მიმღებზე, გავლენის მოსახდენად და ზეწოლის გასაძლიერებლად. ცხადია, ამაში ის არ იგულისხმება, რომ მედიაში ყოველი გამოჩენის დროს კონკრეტული გადაწყვეტილების მიმღების სახელი უნდა დასახელდეს. ზეწოლა შეიძლება მოცემულ საკითხზე შემუშავებული სამეცნიერო ან სხვა სახის დასკვნის გამოქვეყნებამაც გააძლიეროს, რომელიც კამპანიის სამიზნე პირს უშუალოდ არ დაასახელებს, მაგრამ მის პოზიციას მცდარად და უსამართლოდ წარმოაჩენს.

მედიასთან მუშაობა მთლიანი სტრატეგიის ნაწილი უნდა იყოს და მაშინ უნდა გამოიყენოთ, როდესაც ის მაქსიმალურად ეფექტური იქნება. ზოგ შემთხვევაში აქტივისტების ჯგუფები მედიასთან კამპანიის დასაწყისშივე იწყებენ თანამშრომლობას - მაგალითად, როდესაც საქმე საკანონმდებლო ინიციატივას ეხება და ფართო მხარდაჭერის მოპოვებას საჭიროებს. სხვა შემთხვევებში - მაგალითად, კონკრეტული პოლიტიკური ძალის ან ოფიციალური პირის დისკრედიტაციის მიზნით მედიის გამოყენება კამპანიის შუალედურ ფაზაში იგეგმება, როდესაც ამისთვის საკმარისი ინფორმაცია და გამოცდილება არსებობს. ყველა შემთხვევაში მედიასთან თქვენი ურთიერთობა გააზრებული და დაგეგმილი უნდა იყოს.

ნებისმიერი დიდი კორპორაციის მსგავსად როგორც სამაუწყებლო, ისე ბეჭდვით მედიას ხშირად ორი ძირითადი მიზანი აქვს; მათ სურთ ფულის კეთება და ისეთი პოლიტიკური კლიმატის ხელშეწყობა, რომელიც კიდევ უფრო მეტი ფულის შეუფერხებლად გაკეთების საშუალებას მისცემს. მედიას ხშირად რეკლამის შემომტანი მსხვილი კომპანიების ინტერესებიც ამოძრავებს. ეს კომპანიები, და საკუთრივ მედიაც, იმ კონკრეტული პოლიტიკური პირების კარიერაზე არიან დამოკიდებული, რომლებიც სხვადასხვა მიზეზების გამო მათ მფარველობენ. ცხადია, მედია არ წარმოადგენს ყოველდღიური ცხოვრების იმ ობიექტურ და მიუკერძოებელ “გამშუქებელს”, როგორადაც ის ხშირად თავის გასაღებას ცდილობს. მედიის ფორმების უმეტესობა კონკრეტულ პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ინტერესებს ატარებს. მაგრამ ამ ყველაფრის მიუხედავად, მედია მაინც შეიძლება თქვენს სასარგებლოდ გამოიყენოთ. ყველაზე ადვილი იქნება, რომ მედიასთან თანამშრომლობის არ- ან ვერდამყარება მედიის პოლიტიკურ ან კორპორაციულ კონტროლს დავაბრალოთ. ამით თავი მხოლოდ მაშინ შეიძლება გაიმართლოთ, როდესაც ჯურნალისტებთან და რეპორტიორებთან ურთიერთობის დამყარება ყველა საჭირო მეთოდით სცადეთ, მაგრამ თქვენი კამპანია მაინც არ შუქდება მედიაში.

აქტივისტებსა და საინიციატივო ჯგუფებს შეუძლიათ, კამპანიის მედიაში ეფექტურ გაშუქებას მიაღწიონ, და ისინი ხშირად აღწევენ კიდეც ამას. მთავარი, რაც უნდა გახსოვდეთ, ის არის, რომ მედიას ერთი ძირითადი ინტერესი - აუდიტორიის გაზრდა - ამოძრავებს. თუ თქვენი ქმედება გაზეთების გაყიდვას ან უფრო მეტი მაყურებლის/მსმენელის მოზიდვას გამოიწვევს და ამავდროულად მედიის კერძო ინტერესებს არ ემუქრება, თქვენი კამპანიის საქმიანობა აუცილებლად გაშუქდება მედიის მიერ.

ძირითადი, რაც მედიასთან მუშაობის დროს უნდა გაითვალისწინოთ, შემდეგია:

შეადგინეთ „მედიის სია“, რომელშიც ჟურნალისტების სახელი, ტელეფონი, მისამართი, ელექტრონული ფოსტა და ფაქსის ნომერი იქნება შეტანილი. შეეცადეთ, სიაში რაც შეიძლება მრავალფეროვანი მედიის წარმომადგენლები შეიყვანოთ (სამაუწყებლო, ბეჭდვითი, საზოგადოებრივი, სახელმწიფო, კერძო და ა.შ.). თუ დიდ ქალაქში ცხოვრობთ, იქ ალბათ მედიის სააგენტოები იარსებებს; ისინიც შეიყვანეთ სიაში. დაგეგმილი აქციის შესახებ მოკლე განცხადება (იხ. ქვემოთ) მედიას აქციამდე სამიოდე დღით ადრე მიაწოდეთ; აქციის წინა დღეს მედიის წარმომადგენლებს უშუალოდ დაუკავშირდით.

პირადად შეხვდით ჟურნალისტებს, ტოკ-შოუებისა და სხვა გადაცემების წამყვანებს, დიჯეებს და გაზეთების რედაქტორებს. დაამყარეთ და შეინარჩუნეთ მათთან ურთიერთობა, და გაიგეთ მათი ინტერესები.

თვალი ადევნეთ ახალ ამბებს, გადაცემებს და სტატიებს. დაუკავშირდით ავტორებს და გამოთქვით თქვენი აზრი. მათ მუშაობაზე დაკვირვება საშუალებას მოგცემთ, სწორად განსაზღვროთ, ვინ დაინტერესდება თქვენ მიერ წარმოებული კონკრეტული კამპანიით.

მზად იყავით ჟურნალისტებისთვის ფაქტების, ლაკონური ინფორმაციის, ციტატების, ისტორიული ინფორმაციის გადასაცემათ. თუ საშუალება გაქვთ, მათ „ექსკლუზიური ინფორმაცია” შესთავაზეთ, რაც იმას ნიშნავს, რომ მათ მიერ გაკეთებული რეპორტაჟი მოცემულ თემას პირველი გააჟღერებს მედიაში.

რაც შეიძლება სწრაფად მოახდინოთ რეაგირება ჟურნალისტის სატელეფონო ზარზე ან იმეილზე.

გამოიყენეთ მედიასთან ურთიერთობის ყველა უფასო საშუალება: მისწერეთ წერილები გაზეთების რედაქტორებს, დაუკავშირდით რადიოსადგურებს და ტელევიზიებს.

მედიის გამოყენების გზები

ნებისმიერმა ორგანიზაციამ მედიის ყურადღება რამდენიმე გზით შეიძლება მიიპყროს -ეს კონკრეტული საკითხისა და კონკრეტული სტრატეგიის მიხედვით უნდა განსაზღვროთ. როდესაც თქვენი ორგანიზაცია საკითხზე ორიენტირებული კამპანიის დაგეგმვას დაიწყებს, მოიფიქრეთ, რა გზით გამოიყენოთ მედია იმისათვის, რომ კამპანია წარმატებულად განახორციელოთ, გააძლიეროთ თქვენი ორგანიზაცია და ორგანიზაციის წევრებს შორის ლიდერები გამოყოთ.

მედიამოვლენები

და საინიციატივო ჯგუფები ხშირად გეგმავენ და აწყობენ სპეციალურად მედიისთვის განკუთვნილ ქმედებებს/მოვლენებს. სხვა შემთხვევებში მედიის წარმომადგენლებს აქციების ან სხვა შეხვედრების გასაშუქებლად პატიჟებენ, სადაც გადაწყვეტილების მიმღების მიმართ კონკრეტული მოთხოვნები იქნება გამოთქმული. როგორი ტიპისაც არ უნდა იყოს, მედიამოვლენები ყოველთვის დაგეხმარებათ თქვენი ორგანიზაციისა და მისი პოზიციის ფართო საზოგადოებისთვის გაცნობაში.

მეტი ინფორმაცია მედიამოვლენების შესახებ იხილეთ ქვემოთ მოცემულ ქვეთავში “რამდენიმე რჩევა მედიასთან მუშაობისთვის“.

პრესკონფერენციები

პრესკონფერენციები ერთ-ერთი ეფექტური „მოვლენაა“, რომელიც მედიამ შეიძლება გააშუქოს. მაგრამ ისიც გასათვალისწინებელია, რომ პრესკონფერენციაზე მედიის წარმომადგენლების მოყვანა შეიძლება გაგიჭირდეთ, თუ ნამდვილად მნიშვნელოვან ახალ ამბავს ან რაიმე ცნობილი მოვლენის თანამდევ საინტერესო ამბავს არ სთავაზობთ. პრესკონფერენციის წარმატება შეიძლება გამომსვლელების პიროვნებამაც განსაზღვროს, თუკი ისინი საზოგადოებისთვის ნაცნობი და ცნობილი ადამიანები არიან. კონფერენციის ფორმატი საშუალებას გაძლევთ, მედიას არა მხოლოდ სწრაფი ინფორმაცია შესთავაზოთ, არამედ მისი საშუალებით საზოგადოებას წარუდგინოთ კვლევები, რომლებიც მოცემული პრობლემის დეტალურ ანალიზს ან ვიზუალურ მასალას მოიცავენ.

შეეცადეთ პრესკონფერენციაზე მხოლოდ რამდენიმე ძირითადი გამომსვლელი იყოს, და არ შეეხოთ სამ საკითხზე მეტს. საკითხის არსი პირველმა და მთავარმა გამომსვლელმა ჩამოაყალიბოს, შემდეგ დანარჩენი გამომსვლელები წარადგინოს. თუ პოლიტიკური მოსაზრებების გამო დამატებითი ადამიანების დასწრება გესაჭიროებათ, სთხოვეთ მათ, გამომსვლელების უკან დადგნენ ფოტოსურათებზე და ვიდეომასალაში გამოჩენის მიზნით.

პრესრელიზების მომზადება

პრესრელიზი ამბის ან მოვლენის მთლიან და ამომწურავ გადმოცემას ემსახურება. ის, როგორც წესი, ორი გვერდისგან შედგება და ახალი ამბის მონათხრობის ფორმატშია დაწერილი. ზოგიერთმა გაზეთმა თქვენი პრესრელიზი შეიძლება უცვლელი სახითაც კი დაბეჭდოს. ბევრი ორგანიზაცია ამგვარ პრესრელიზებს ყოველთვიურად უშვებს, ვინაიდან მედიაში მოხვედრის გარდა, ამ გზით ჟურნალისტებს მუდმივად ახსენებს ორგანიზაციის არსებობის ფაქტს. ამის შედეგად ჟურნალისტებმა იციან, რომ მოცემულ საკითხზე კომენტარის მოსაპოვებლად შესაძლებელია ორგანიზაციის წარმომადგენლებთან დაკავშირება.

პრესრელიზის სავარაუდო სტრუქტურა ასეთია:

პირველი პარაგრაფი საკითხს წარადგენს. ის ერთიდან სამ წინადადებას მოიცავს და ძირითად შეკითხვებს - ვინ? რა? როდის? სად? რატომ? და როგორ? პასუხობს. პირველმა პარაგრაფმა რედაქტორის ყურადღების მიპყრობა უნდა შეძლოს.

მეორე პარაგრაფი წარდგინებიდან დეტალურ ინფორმირებაზე გადასვლის ერთგვარი ხიდის ფუნქციას ასრულებს.

მესამე პარაგრაფი ტექსტის ძირითადი ნაწილი უნდა იყოს. წარდგინებაში მოცემული ინფორმაცია აქ დეტალურად უნდა ახსნათ. გამოიყენეთ ციტატები, ფაქტები, რომლებიც პირველ პარაგრაფში არ შევიდა, და ზოგადი ინფორმაცია თქვენი ორგანიზაციის შესახებ.

ყურადღების მიპყრობის მიზნით დაურთეთ ფოტო.

პრესრელიზის რედაქციაში გაგზავნის შემდეგ რედაქტორს ტელეფონით დაუკავშირდით ან რედაქციაში მიდით. ამან შეიძლება თქვენ მიმართ რედაქტორის ინტერესი გაზარდოს.

პრესრელიზი ბლანკზე დაბეჭდეთ. სტრიქონებს შორის ერთნახევარი ხაზი გამოტოვეთ და გვერდებზე ფართო ცარიელი ადგილები დატოვეთ. გვერდის თავში საკონტაქტო პირის სახელი და კოორდინატები მოათავსეთ, აღნიშნეთ თარიღი და დაურთეთ მოკლე სათაური. თუ პრესრელიზი ერთ გვერდზე მეტს მოიცავს, არ დაგავიწყდეთ გვერდების დანომვრა. რელიზი ნაცნობ ჟურნალისტს ან რედაქტორს ფაქსით ან იმეილით გაუგზავნეთ.

ინტერვიუები და ტოკ-შოუები

როგორც რადიო, ისე სატელევიზიო ტოკ-შოუები ყოველთვის ეძებენ საინტერესო და ახალ პერსპექტივებს, ადამიანებს და საკითხებს. გაიცანით ასეთი გადაცემების პროდიუსერები და მათი ასისტენტები, თუნდაც მხოლოდ ტელეფონით. თუ საინტერესო სტუმრებს გაუგზავნით და საინტერესო მასალებს გადასცემთ, შესაძლებელია, ასეთ გადაცემებში რეგულარულად მიგიწვიონ ხოლმე. შეეცადეთ, ისეთი ურთიერთობა დაამყაროთ მათთან, რომ თუ მიმდინარე საკითხებზე „მოქალაქეების” ან „არასამთავრობო სექტორის” მოსაზრება დასჭირდებათ, თქვენ დაგიკავშირდნენ. ხშირად მედიას ამა თუ იმ საკითხის მიმართება აინტერესებს „ადამიანების ინტერესებთან”; ესეც ხელსაყრელი მომენტი იქნება იმისათვის, რომ თქვენი თავი წარმოაჩინოთ.

(მთავარ) რედაქტორებთან გაგზავნილი წერილები

(მთავარ) რედაქტორებთან გაგზავნილი წერილები ადგილობრივ პრესაში თქვენს მოსაზრებას წარმოაჩენს და შეიძლება იმ სტატიების კონტრარგუმენტი იყოს, რომელთაც თქვენ არ ეთანხმებით. მათ ფართო აუდიტორია კითხულობს, მათ შორის არჩეული ოფიციალური პირები და გადაწყვეტილების სხვა მიმღებები. პრესაში გამოქვეყნებული წერილებით აგრეთვე ისეთი შთაბეჭდილება იქმნება, რომ მოცემულ საკითხს ფართო მხარდაჭერა გააჩნია.

წერილები კამპანიის მსვლელობისას თქვენი ორგანიზაციის ლიდერებთან ერთად დაწერეთ. ეს მეთოდი განსაკუთრებით აქტუალურია თქვენი ორგანიზაციის ან კამპანიის/საკითხის შესახებ გამოქვეყნებული სტატიების საპასუხოდ. შეეცადეთ, თქვენი წერილი მაქსიმალურად მოკლე იყოს, რომ რედაქტორებმა რაიმე არ ამოჭრან.

იყავით პირდაპირი. წერილში ერთი (ან მაქსიმუმ ორი) მოსაზრება გამოთქვით. გახსოვდეთ, რომ წერილებს ხშირად ამოკლებენ, ამიტომ მოსაზრება მოკლედ და გასაგებად ჩამოაყალიბეთ პირველივე პარაგრაფში. შეეცადეთ წერილის პირველივე ფრაზიდან მიიპყროთ მკითხველის ყურადღება.

იყავით დროული. უპასუხეთ კონკრეტულ სტატიას, რომელიც მოცემულ გაზეთში გამოქვეყნდა, ან კონკრეტულ მოვლენას, რომელიც ახლო წარსულში მოხდა. მოიყვანეთ იმ სტატიის სათაური, ავტორი და გამოქვეყნების დღე, რომელსაც ეთანხმებით ან არ ეთანხმებით.

მოიყვანეთ არგუმენტირებული ფაქტები. თუ საკითხი, რომელსაც ეხებით, საკამათოა, შეგიძლიათ, წერილს სხვა საბუთებიც დაურთოთ. მაგრამ ნურც ზედმეტად ბევრი მასალით დატვირთავთ რედაქტორს. უარყავით ან დაეთანხმეთ კონკრეტულ მოსაზრებებს, დაუმატეთ ის ფაქტები, რომლებიც იგნორირებული იყო, მაგრამ მოერიდეთ რედაქტორებისა და ჟურნალისტების შეურაცხყოფას.

გაითვალისწინეთ თქვენი აუდიტორია. შეეცადეთ, წერილი პროფესიონალის პოზიციიდან დაწეროთ - გახსოვდეთ, რომ მეგობარს არ სწერთ. გაითვალისწინეთ ის აუდიტორია, რომელიც გაზეთს კითხულობს. არ გამოიყენოთ ზედმეტად ბევრი ტექნიკური ტერმინი - წერილი დამაჯერებელი და ადვილად გასაგები უნდა იყოს ყველა მკითხველისთვის.

სოციალური რეკლამა

სოციალური რეკლამა ეფექტური გზაა საზოგადოების ინფორმირებისთვის ადამიანისა და სამოქალაქო უფლებების შესახებ. მედიის ბევრი ფორმა სოციალურ რეკლამას უფასოდ ათავსებს ეთერში. დაუკავშირდით ადგილობრივი მედიის წარმომადგენლებს და სოციალური რეკლამის განთავსების ზუსტი პირობები გაიგეთ. შეიძლება მათ რეკლამის შექმნაში დახმარებაც კი შემოგთავაზონ.

სოციალური რეკლამა ფართო აუდიტორიაზეა გათვლილი. მან მნიშვნელოვანი და ყურადსაღები ამბის შთაბეჭდილება უნდა მოახდინოს.

შეეცადეთ, რეკლამა ადვილად დასამახსოვრებელი იყოს.

მსმენელს/მაყურებელს მიაწოდეთ თქვენს ორგანიზაციასთან დასაკავშირებელი კოორდინატები: ტელეფონის ნომერი, ელექტრონული ფოსტის და ვებგვერდის მისამართები. მზად იყავით სატელეფონო ზარების გაზრდილი რაოდენობის მისაღებად.

გამოიყენეთ ზუსტი ფაქტები, თარიღები და სახელები. უპასუხეთ შეკითხვებს: ვინ? რა? რატომ? როდის? სად? და როგორ?

ჩაწერამდე ტექსტი ხმამაღლა წაიკითხეთ და დარწმუნდით, რომ ადვილად და უპრობლემოდ იკითხება.

გაითვალისწინეთ და ჩაეტიეთ დროის განსაზღვრულ ლიმიტში.

როდესაც თქვენი სოციალური რეკლამა ეთერში მოხვდება, რედაქტორს (ან წამყვანს) დაუკავშირდით და მადლობა გადაუხადეთ.

რამდენიმე რჩევა მედიასთან მუშაობისთვის

ამ ქვეთავში მოცემული რჩევები დაგეხმარებათ როგორც მედიამოვლენებისა და პრესკონფერენციების დაგეგმვაში, ისე მედიის ყურადღების მიპყრობაში სხვა ქმედებების დროს. ეცადეთ, მკაფიოდ განასხვაოთ ერთმანეთისგან სხვადასხვა მოვლენებისა თუ ქმედებების მედიასთან მიმართება. მედიამოვლენები და პრესკონფერენციები საგანგებოდ მედიისთვის იმართება; მათ აუდიტორიას მედიის წარმომადგენლები შედგენენ, მიზანი კი მედიაში გაშუქებაა. თუ საგანგებოდ მედიისთვის გამართული მოვლენა მედიის მიერ არ გაშუქდება, მაშინ ის ყველანაირ აზრს კარგავს. სხვა სახის მოვლენებს, მაგალითად, საპროტესტო აქციებს, პიკეტებს, რალის და/ან დონორებისთვის გამართულ პიკნიკს მედიისგან დამოუკიდებელი ფუნქცია გააჩნიათ, რომელიც მედიაში გაშუქებით შეიძლება მხოლოდ გაიზარდოს და გაძლიერდეს.

ცხადია, ეს არ ნიშნავს, რომ საგანგებოდ მედიისთვის გამართული მოვლენა მხოლოდ თქვენი ჯგუფის წარმომადგენლების მიერ განცხადების გაკეთებით შეიძლება შემოიფარგლოს. ყოველთვის უკეთესია, თუ მოვლენაში თქვენი გადაწყვეტილების მიმღების ჩართვას შეძლებთ _ მაგალითად, მისი ოფისის წინ აქციის გამართვით და შემდეგ პეტიციებით ან მოთხოვნებით უშუალოდ მასთან (ან მის მდივანთან) შესვლით. როგორც წესი, ამ ეტაპზე გამარჯვებას არ უნდა ელოდეთ. ეს გზა უფრო გადაწყვეტილების მიმღებზე ზეწოლის გაძლიერებაში დაგეხმარებათ, ვინაიდან საჯაროდ ამხელთ მის არასწორ, უსამართლო ან არაპოპულარულ პოზიციას/ნაბიჯს.

მედიამოვლენის დაგეგმვა მკვეთრი ფრაზის მოფიქრებით დაიწყეთ, რომელსაც თქვენი აქციის ერთგვარ სათაურად გამოიყენებთ. მკაფიოდ ჩამოაყალიბეთ თქვენი მოთხოვნა და აუდიტორიას დასკვნების გაკეთების საშუალება მიეცით.

მედიის წარმომადგენლებს დაგეგმილი აქციის თაობაზე მოკლე განცხადებით შეატყობინეთ. უპასუხეთ ძირითად შეკითხვებს: ვინ? რა? სად? როდის? და რატომ? დასაწყისშივე აღნიშნეთ, რომ მედიის წარმომადგენლებს აქციაზე ფოტო - და ვიდეოგადაღების საშუალება ექნებათ. აქტივისტები ხშირად შეცდომას უშვებენ და ამ ტექსტში ზედმეტად ბევრ ინფორმაციას ათავსებენ ხოლმე. ყოფილა შემთხვევები, როდესაც ჯგუფი რაიმე კვლევის შედეგების გამოსაცხადებელ აქციას აწყობდა და კვლევის მთელ ტექსტს წინასწარ ურიგებდა მედიას. თუ აქციაზე მოსვლამდე ჟურნალისტებს სიუჟეტის გაკეთებისთვის ან სტატიის დაწერისთვის საკმარის ინფორმაციას მიაწვდით, შეგიძლიათ, ივარაუდოთ, რომ ისინი აქციაზე მართლაც არ გამოცხადდებიან. მათ შეიძლება თქვენ მიერ წერილობით მიწოდებული ინფორმაცია -თქვენი კომენტარებისა და ვიზუალური მხარის გარეშე - მოსაწყენადაც ჩათვალონ და საერთოდ არ გააშუქონ. ასე რომ, ეცადეთ, განცხადება მოკლე და მკაფიო იყოს და დამატებითი ინფორმაციის მოპოვების სურვილს აღძრავდეს.

შეეცადეთ, თქვენ მიერ დაგეგმილ და ჩატარებულ აქციას ღირებული ახალი ამბის მნიშვნელობა მისცეთ. თუ პრეზიდენტი, როკ-ვარსკვლავი ან მაფიის ბოსი არ ხართ, მხოლოდ თქვენი მოსაზრების გამოთქმის აქტი არ შეიძლება ახალ ამბავად ჩაითვალოს. მედიამოვლენას მხოლოდ იმის გამო ვერ მოაწყობთ, რომ ხალხს ამა თუ იმ საკითხთან დაკავშირებით. თქვენი უკმაყოფილების შესახებ მოუთხროთ. ასეთი მოვლენა ახალი ამბავი უნდა იყოს, ე.ი. ერთ-ერთ შემდეგ პუნქტს უნდა აკმაყოფილებდეს: ადამიანების დიდი რაოდენობა ესწრება და მონაწილეობს აქციაში. მედიის თვალსაზრისით, თუ მოვლენამ ამდენი ხალხი ისე დააინტერესა, რომ ისინი უშუალოდ გამოცხადდნენ, მაშინ კიდევ უფრო ბევრი ადამიანი წაიკითხავს მის შესახებ.

თქვენი აქცია „ახალი ამბების მომხდენ”, ცნობილ პიროვნებას მიჰყავს. მაგრამ გაითვალისწინეთ, რომ ე.წ. „ცნობილი სახეების” ხშირმა გამოყენებამ შეიძლება თქვენი ორგანიზაციის შიგნით ლიდერების გამოკვეთას შეუშალოს ხელი. თქვენ დაინტერესებული უნდა იყოთ ორგანიზაციის ლიდერების ადგილობრივ „ცნობილ სახეებად” ქცევაში, რომლებიც უშუალოდ მოიზიდავენ მედიას. ამდენად, აქციის წამყვანებად ცნობილი ადამიანების გარედან დაპატიჟება თქვენთვის იშვიათი პრაქტიკა უნდა გახდეს.

აქციის წამყვანები

აცხადებენ ახალი ქმედების დასაწყისს, - მაგ., „ჩვენ ქალაქის მერის გადაყენებისთვის ხელოწერების შეგროვებას ვიწყებთ”. რეალური გადაყენების საფრთხის შექმნის შესაძლებლობა თქვენს აქციას ახალი ამბებისთვის შესაფერის მოვლენად აქცევს. ეს ასე არ იქნებოდა, თქვენ რომ უბრალოდ ამდგარიყავით და გეთქვათ: „ჩვენი აზრით, მერი უნდა გადადგეს”.

მიმდინარე და ნაცნობ ამბავს ახალი ინფორმაცია ემატება. მაგალითად, აქციაზე ცხადდება, რომ სამშენებლო კომპანია, რომელიც ქრთამის მიცემაშია მხილებული, ცნობილ პოლიტიკოსს ეკუთვნის. აქციაზე ყველასთვის მოულოდნელი ინფორმაციის გამოცხადება ახალი ამბის შექმნის ერთ-ერთი მეთოდია.

ახალი ამბავი შეგიძლიათ ძველი ან მიმდინარე პრობლემის ახლებური გადაწყვეტითაც შექმნათ.

თქვენ მიერ ორგანიზებული აქცია ბევრად ადვილად მოხვდება საინფორმაციო გამოშვებებში, თუ საკითხი, რომელსაც აქცია ეძღვნება, ქვეყანაში მომდინარე მოვლენას უკავშირდება, მაგალითად, თუ თქვენი აქცია იმ დღეს პარლამენტში განხილულ საკითხს ეძღვნება. ასეთ შემთხვევებში შეეცადეთ, აქცია პარლამენტის სხდომის დროის გათვალისწინებით დაგეგმოთ, რომ მედიის წარმომადგენლებმა ამ ორი მოვლენის გაშუქება და ერთმანეთთან დაკავშირება შეძლონ.

იზრუნეთ აქციის ვიზუალურ მხარეზე. დღეს არა მხოლოდ სამაუწყებლო, არამედ ბეჭდვითი მედიაც მნიშვნელოვნად არის ორიენტირებული ვიზუალურ მხარეზე. ეცადეთ, გაიაზროთ, როგორ გამოჩნდება თქვენი აქცია. მედიას არ უყვარს „მოლაპარაკე თავები“, ასე რომ, აქცია შენობის გარეთ გამართეთ და შეეცადეთ, მედიას საინტერესო „სურათები“ და ადამიანები შესთავაზოთ. მაშინაც კი, როდესაც სტატიას ფოტო არ ახლავს, ტექსტის ნაწილი ჟურნალისტის მიერ აქციაზე ნანახი სცენები იქნება. შეეცადეთ, რომ თქვენი ორგანიზაციის სახელწოდების აღმნიშვნელი ნიშნები ყველგან იყოს. გამომსვლელების ფონად პლაკატები გამოიტანეთ. აქციაზე მოსულ ადამიანებს პლაკატებისა და ლოზუნგების დაჭერა სთხოვეთ. ურიგო არ იქნება, თუ თქვენი ორგანიზაცია მუდმივი დანიშნულების პლაკატის შექმნაზე იზრუნებს, რომელიც თქვენი სახელისა და, თუ შესაძლებელია, ლოგოს გამომხატველი იქნება და რომელსაც ყველა აქციაზე სცენის ან მაგიდის თავზე აღმართავთ. გამომსვლელებს ასევე შეუძლიათ თქვენი ორგანიზაციის გამომხატველი სამაგრების ან ღილების გაკეთება. თუ ასეთები არ მოგეპოვებათ, ორგანიზაციის სახელი ქაღალდის ფურცლებზე დაწერეთ და წარმომადგენლებს გაუკეთეთ, რათა ისინი ადვილი შესამჩნევი იყვნენ კამერების მიერ. ეფექტურ ვიზუალურ მხარეს წარმოადგენს აგრეთვე დიდი ზომის ლოზუნგი ან მთავარი მოსაზრების საილუსტრაციო ცხრილი. რაც არ უნდა აირჩიოთ, გახსოვდეთ, რომ ვიზუალური გაფორმება ფოტოზე დაფიქსირების ფუნქციას ემსახურება - ის არ შეიძლება დროში გაწელილი პროცესი იყოს. პრესკონფერენციის ან აქციის დაწყებამდე თვალები დახუჭეთ და წარმოიდგინეთ, რომ კამერა გაქვთ. დარწმუნდით, რომ თქვენ მიერ დაგეგმილი მოვლენის ვიზუალური მხარე ეფექტურია: მკაფიოდ წარმოაჩენს აქციის შინაარსს და დასამახსოვრებელს ხდის თქვენი ორგანიზაციის სახელწოდებას.

შეიმუშავეთ „ხმოვანი ციტატა“, რომელიც მთელი აქციის თანმდევი ფრაზა იქნება და ვიზუალურ მხარეშიც აისახება. ეს ციტატა ყველა გამომსვლელმა უნდა გამოიყენოს.

დაეხმარეთ ჟურნალისტებს. როგორც ნებისმიერი ჩვენგანი, ჟურნალისტები ხშირად დაღლილები ან სამუშაოთი უკმაყოფილონი არიან. მიაწოდეთ მათ მკაფიოდ ჩამოყალიბებული ინფორმაცია და შეეცადეთ, რომ ამ ინფორმაციას მშრალი ფაქტების ნაცვლად გარკვეული ამბის ფორმა ჰქონდეს. ეს მედიის წარმომადგენლებს თქვენი აქციის გაშუქებას გაუადვილებს.

იცნობდეთ მედიის წარმომადგენლებს. ჟურნალისტებთან და რედაქტორებთან პირადი ურთიერთობების დამყარება რამდენიმე ასპექტის გამო არის თქვენს ინტერესებში. შეეცადეთ, გაიგოთ, ვინ აშუქებს თქვენს თემატიკას და პირადად გაიცნოთ ის. პატივი ეცით ჟურნალისტების პატიოსნებას და პროფესიას. გახსოვდეთ, რომ მათ უშუალოდ ახალი ამბების გაშუქება ევალებათ და არა ხელოვნურად დადგმული მოვლენებისა, რომელსაც თქვენ მხოლოდ მედიაში გაშუქებისთვის აწყობთ. მაშინაც კი, როდესაც ჟურნალისტებთან ახლო ურთიერთობა გაქვთ, გახსოვდეთ, რომ არაფერი არ შეიძლება საიდუმლოდ დარჩეს. თუ არ გსურთ, რომ რაიმე დაიბეჭდოს, არ თქვათ; თუ არ გსურთ, რომ რაიმე ტელევიზიით გადაიცეს, არ გააკეთოთ. ჩვენ, როგორც წესი, ვთვლით, რომ ინფორმაციას ჟურნალისტებს ჩვენ ვაწვდით. მაგრამ თუ მეგობრული ურთიერთობების დამყარებას შეძლებთ და ჟურნალისტებს თქვენი დახმარება მოუნდებათ, ისინი ინფორმაციის შესანიშნავ წყაროდ გადაიქცევიან თქვენთვის. გახსოვდეთ ასევე, რომ პირადი ურთიერთობის დამყარების შემთხვევაში ჟურნალისტები, რომლებიც თქვენს თემატიკას რეგულარულად აშუქებენ, ხშირად მოგაკითხავენ ხოლმე კომენტარისთვის.

ინფორმაციაში ჩართეთ „ადამიანის პერსპექტივა“. ადამიანებზე რადიოაქტიური ნარჩენების გავლენის კვლევა შეიძლება მოსაწყენად ჟღერდეს, მაგრამ ნარჩენებთან ახლოს მცხოვრები ოჯახის განცხადებით საკითხს ადამიანური პერსპექტივა და გამოცდილება დაემატება. ასეთი „ადამიანის პერსპექტივა“, სასურველია, ყველა მედიამოვლენას გააჩნდეს, სადაც ჩვეულებრივი ადამიანები თავიანთ უშუალო გამოცდილებას მოჰყვებიან. მოვლენა, რომელზეც მხოლოდ ექსპერტები ან პოლიტიკოსები ლაპარაკობენ, შეიძლება მედიამ გააშუქოს, მაგრამ სავარაუდოდ მოსაწყენი და ზედმეტად ოფიციალური გამოვა.

გაითვალისწინეთ გამართლების მნიშვნელობა. როგორც ყოველთვის, კარგ ან ცუდ ბედს მედიამოვლენების ორგანიზებაშიც დიდი მნიშვნელობა აქვს. შესაძლოა, თქვენ მართლაც ძალიან მნიშვნელოვანი ახალი ამბავი ან შესანიშნავად დაგეგმილი აქცია გქონდეთ, მაგრამ თუ ქვეყანაში მიწისძვრა მოხდება ან პრეზიდენტის ირგვლივ რაიმე სკანდალი აგორდება, იმ დღეს მედია თქვენ არ გაგაშუქებთ. მეორე მხრივ, შესაძლოა, თქვენი აქცია არაფრით გამორჩეულ დღეს დაემთხვეს და საღამოს საინფორმაციო გამოშვებების ვარსკვლავად იქცეთ. ეს კანონზომიერია.

აქცია მუდმივად აკონტროლეთ. იმისათვის, რომ პროფესიონალურად გამოიყურებოდეთ, არ არის საჭირო საზოგადოებასთან ურთიერთობის სპეციალისტი იყოთ. გამოყავით მაგიდა მედიის წარმომადგენლებისთვის, სადაც ისინი მონაცემებს დატოვებენ (თქვენ კი ამას მედიის სიას დაუმატებთ). დაარიგეთ მედიისთვის განკუთვნილი საქაღალდეები, რომლებშიც უშუალოდ ამ მოვლენისთვის მომზადებული თქვენი განცხადება და თქვენი ორგანიზაციისა და საკითხის შესახებ დამატებითი ინფორმაცია იქნება მოთავსებული. გამოყავით ერთ-ერთი წევრი, რომელიც მედიის წარმომადგენლებს შეხვდება და აქციაზე გამომსვლელებს გააცნობს. დაარიგეთ გამომსვლელების სახელების სია (იმ შემთხვევაში, თუ ისინი სხვა ორგანიზაციას წარმოადგენენ, მიუთითეთ მისი სახელწოდება).

გაითვალისწინეთ ჟურნალისტების მუშაობის სტილი. ზოგიერთ კარგ ჟურნალისტს წერა ბევრად უკეთ ეხერხება, ვიდრე უშუალო ურთიერთობა. არ განაწყენდეთ, თუკი ისინი ლაპარაკს შეგაწყვეტინებენ და ახალ შეკითხვას დაგისვამენ.

შექმენით მედიისთვის საინტერესო ვებგვერდი. რაც უფრო აქტიური იქნება თქვენი ორგანიზაცია, მით უფრო მეტი ჟურნალისტი ნახავს თქვენს ვებგვერდს ორგანიზაციის ისტორიისა და ქმედებების გასაცნობად. ვებ-გვერდი მედიასთან თქვენი მუშაობის ზოგადი სტრატეგიის აუცილებელი კომპონენტია.

თავი აარიდეთ სასამართლოში ჩივილის შესაძლებლობას. ყველაზე მარტივი, რაც შეიძლება გააკეთოთ იმისათვის, რომ არ გიჩივლონ, ფრაზების „ვიღაცის მიხედვით“, „როგორც ამბობენ” გამოყენებაა მაშინ, როდესაც იცით, რომ მართალს ამბობთ, მაგრამ ისიც იცით, რომ ამის დამტკიცება რთული იქნება. არასოდეს თქვათ ისეთი რამ, რაც შეიძლება არასწორი ან ჭორი იყოს.

გამომსვლელების მომზადება მედიამოვლენებისთვის როგორც წესი, ადამიანებს უყვართ, როდესაც მათი სახელი პრესაში იბეჭდება; და განსაკუთრებით სიამოვნებთ, როდესაც საკუთარ ფოტოსურათებს ან გამოსახულებას ხედავენ გაზეთებსა თუ ტელევიზორში. აქტივისტებს და ლიდერებს საკუთარი თავის მედიაში წარმოჩენის მსგავსად არაფერი ანიჭებთ თავდაჯერებულობასა და ღირებული საქმის კეთების განცდას. მნიშვნელოვანი ფაქტორია ის, თუ ვინ იძლევა ინტერვიუებს და ვის უღებენ მედიის წარმომადგენლები ფოტოსურათებს. მედიის წინაშე თქვენი ორგანიზაციის ლიდერები უნდა წარდგნენ ხოლმე - ადამიანები, რომლებიც რეალურ საქმეს აკეთებენ და მხოლოდ გამართული ლაპარაკის ნიჭით არ გამოირჩევიან. მედიის წინაშე ნუ გამოიყვანთ ისეთ „მოხალისეებს“, რომლებიც კამპანიაში არც ისე ბევრ საქმეს აკეთებენ.

შესაძლებელია, ზოგიერთ ლიდერს თავდაპირველად ერიდებოდეს ან რცხვენოდეს მედიის წინაშე გამოსვლა. ასეთ შემთხვევებში მათ საკუთარ თავზე მუშაობა და ვარჯიში მოუწევთ, შესაძლებელია, ვიდეოკამერის წინაშეც. გახსოვდეთ, რომ თითქმის ყველა პიროვნებას, ვისაც კარგად გამოსდის მედიასთან ურთიერთობა, თავდაპირველად რცხვენოდა და ეშინოდა ამის. აქციის დაწყებამდე სასურველია, გამომსვლელებთან რეპეტიცია გაიაროთ. რომელიმე თქვენგანმა ჟურნალისტის როლი ითამაშოს და გამომსვლელს შეკითხვები დაუსვას. ჩამოაყალიბეთ მოკლე და მკაფიო პასუხები, რომლებშიც აქციის მთავარ ლოზუნგებს და საკითხებს გაიმეორებთ. მედიის წინაშე გამომსვლელებს აუხსენით, რომ ისინი ორგანიზაციის სახელით ილაპარაკებენ და, შესაბამისად, მხოლოდ ორგანიზაციის პოზიცია უნდა „გაახმოვანონ“. თუ მათთვის ეს პოზიცია ბოლომდე მისაღები არ არის, მაშინ გამომსვლელის ფუნქციაზე უარი უნდა თქვან. რეპეტიციის დროს შეეცადეთ, ყველა მოსალოდნელი შეკითხვა დასვათ, რომ გამომსვლელებმა წინასწარ შეძლონ მათზე პასუხების ჩამოყალიბება. მაგრამ ისიც გახსოვდეთ, რომ არ არის აუცილებელი, გამომსვლელმა ყველა შეკითხვას გასცეს ამომწურავი პასუხი. თუ კონკრეტულ შეკითხვაზე პასუხი არ აქვთ, დასაშვებია, ასე უპასუხონ: „არ ვიცი, ამ საკითხის თაობაზე მოგვიანებით გაგცემთ პასუხს“; ან „ჩვენს

ორგანიზაციას ამ საკითხთან დაკავშირებით ჯერ არ შეუმუშავებია პოზიცია“.

სასურველია, თუ ლიდერების პასუხები აქციის ძირითად საკითხებზე კონცენტრირებული დარჩება ისეთ შემთხვევებშიც, როცა ჟურნალისტის შეკითხვა სხვა მიმართულებით არის დასმული. ყველა მზად უნდა იყოს, რომ პასუხებში ორგანიზაციის სახელწოდება იყოს ნახსენები. შეკითხვაზე „რატომ ხართ აქ“ ორგანიზაციის ყველა გამომსვლელმა უნდა უპასუხოს: (მაგ.) „მრავალფეროვანი საქართველო“ დღეს აქ იმისთვის არის, რომ...“ ორგანიზაციის სახელწოდების ხშირი ხსენება ამცირებს იმის შესაძლებლობას, რომ აქციის შესახებ სტატიებსა თუ სიუჟეტებში თქვენ „ერთ-ერთ არასამთავრობო ორგანიზაციად“ მოგიხსენიონ.

არაფორმალური ლექციები და საუბრები კამპანიის ერთ-ერთ ფორმად ყველაზე აქტიურად 1960-იანი წლების ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამოიყენებოდა, როდესაც ეკლესიებსა თუ კლუბებში შეკრებილი ახალგაზრდები ჰოვარდ თურმანისა და მარტინ ლუთერ კინგ-უმცროსისგან რასობრივი დისკრიმინაციის საკითხებსა და რასიზმის წინააღმდეგ ორგანიზების გზებს სწავლობდნენ. ეს, შეიძლება ითქვას, გასულ საუკუნეში განხორციელებული ყველაზე წარმატებული არაფორმალური ლექციების ციკლი იყო. ეს ფორმა თქვენც შეგიძლიათ გამოიყენოთ.

განსაზღვრეთ, რის გაკეთება გსურთ. ეს თქვენს აუდიტორიაზე და თქვენი აქციის მასშტაბურობაზე იქნება დამოკიდებული. შეგიძლიათ, აჩვენოთ ფილმი, მოიწვიოთ გამომსვლელი, მოაწყოთ სტუდენტებისა და ლექტორების ფორუმი, ჩაატაროთ ვორკშოპი კონკრეტული საკითხისა თუ მეთოდის ირგვლივ. თქვენ ამ ყველაფრის ერთად განხორციელებაც და მოვლენისთვის კონფერენციის დარქმევაც შეგიძლიათ. ზოგიერთი სტუდენტური დაჯგუფება ორი ნაწილისგან შემდგარ საგანმანათლებლო აქციებს აწყობს: ჯერ ფილმს უჩვენებს, შემდეგ კი ინტერაქტიურ სემინარს აწყობს აქტივიზმის პრაქტიკის შესახებ.

დაჯავშნეთ ოთახი, შეიპირეთ გამომსვლელები (იქონიეთ ალტერნატიული გეგმა იმ შემთხვევისთვის, თუ გამომსვლელები არ გამოცხადდებიან), შეამოწმეთ, რომ თქვენი აქცია კონცერტს, ფეხბურთის მატჩს ან სხვა რაიმე პოპულარულ მოვლენას არ ემთხვეოდეს, მოიძიეთ ვიზუალური მასალის აპარატურა (ტელევიზორი, ვიდეო), მოამზადეთ ან იშოვეთ საგანმანათლებლო ბროშურები და მოიმარაგეთ სასმელი და საკვები.

ლექციის თუ სემინარის შესახებ ინფორმაცია ფართოდ გაავრცელეთ. თქვენი საგანმანათლებლო აქცია აზრს დაკარგავს, თუ მსმენელების მოყვანას ვერ შეძლებთ. სკოლებში, ინსტიტუტებში, უნივერსიტეტებში თუ სხვა ახალგაზრდულ დაწესებულებებში გააკარით პლაკატები საგანმანათლებლო აქციის შესახებ. თუ ამის საშუალება არ გაქვთ, შეგიძლიათ ინფორმაცია დაფებზე ცარცით დაწეროთ. შეატყობინეთ მეგობრებს და ამხანაგებს; დაესწარით სხვა აქციებს და პოტენციურად დაინტერესებულ ადამიანებს თქვენ მიერ დაგეგმილი მოვლენის შესახებ უთხარით.

ლექცია თუ სემინარი წინასწარ დაგეგმეთ და შეეცადეთ, რომ მხიარული და ინტერაქტიური იყოს. მოიფიქრეთ სახალისო დასაწყისი, რომ აუდიტორიამ თავიდანვე კარგად იგრძნოს თავი.

საგანმანათლებლო აქციის დასრულების შემდეგ შეეცადეთ, მას გაგრძელება მისცეთ. დამსწრე აუდიტორიას საკონტაქტო მონაცემები გამოართვით და შემდგომი ნაბიჯების შესახებ ინფორმაცია მიაწოდეთ. შეეცადეთ, მათ მყისიერი ქმედების საშუალებაც მისცეთ, მაგალითად, საგანმანათლებლო აქციაზე გარჩეულ საკითხთან დაკავშირებულ წერილების წერის კამპანიაში ჩართვა შესთავაზეთ.

საგანმანათლებლო აქციების ეფექტური ფორმებია აგრეთვე არაფორმალური დებატებისა თუ დისკუსიების მოწყობა. ეს ახალგაზრდებს საკამათო საკითხებზე საკუთარი პოზიციის გამოვლენას ასწავლის და გამოხატვის თავისუფლების უფლების გამოყენებაში დაეხმარება. ამისათვის უნივერსიტეტის კაფე, ბაღი ან სხვა საერთო სივრცე შეგიძლიათ გამოიყენოთ. შეეცადეთ, დისკუსიებში მრავალფეროვანი და განსხვავებული ხმები ჩართოთ. მოიწვიეთ სხვადასხვა ინტერესების, მისწრაფებებისა თუ შეხედულებების მქონე ადამიანები. გახსოვდეთ, რომ ასეთ შემთხვევებში აუცილებელია პრობლემის მკაფიოდ დასმა; წინააღმდეგ შემთხვევაში დისკუსია შესაძლოა უკონტროლო და ზოგადი გამოვიდეს. გაითვალისწინეთ, რომ ასეთი შეკრებები ხმაურიანი იქნება და დარწმუნდით, რომ ამით ხელს არავის უშლით.

ახალგაზრდებს მასობრივი დემონსტრაციების ორგანიზებასა და ჩატარებაში მნიშვნელოვანი როლის თამაში შეუძლიათ. დასავლეთის ქვეყნების უნივერსიტეტებში თითქმის ყოველდღიურად იმართება შედარებით მცირემასშტაბიანი სტუდენტური აქციები. დემონსტრაციის ფორმა იმის მიხედვით უნდა განსაზღვროთ, თუ რა არის თქვენი მთავარი მიზანი - რაიმეს ემხრობით თუ პროტესტს გამოხატავთ. დემონსტრაციის ძირითადი ფორმები კი შემდეგია:

სანთლები: როგორც წესი, ეს ფორმა წყნარი საღამოს დემონსტრაციისას გამოიყენება, რომელიც, თავის მხრივ, დაღუპული ადამიანების ან რაიმე ტრაგიკული მოვლენის ხსოვნას ეძღვნება.

მჯდომარე აქცია: ეს ფორმა საზოგადოებრივი ან კერძო სივრცის დაკავებას გულისხმობს - რომელიც, როგორც წესი, გადაწყვეტილების მიმღების ოფისია ხოლმე. აქციის მონაწილეები მოთხოვნით გამოდიან და სივრცეს მანამდე არ ტოვებენ, სანამ მათი მოთხოვნა არ დაკმაყოფილდება ან მის შესახებ მოლაპარაკებები არ დაიწყება.

მსვლელობა: ეს ფორმა გულისხმობს ჯგუფს, რომლის წევრებსაც პლაკატები მოაქვთ და ხმამაღალი შეძახილებით მოდიან. მსვლელობა კონკრეტულ ადგილას იწყება და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის ადგილას მთავრდება. იგი მიზნად გზავნილის საზოგადოებამდე და გადაწყვეტილების მიმღებებამდე მიტანას ისახავს.

პიკეტირება: აქ იგულისხმება ჯგუფი, რომელიც კონკრეტული შენობის ან ოფისის ირგვლივ მოძრაობს და შიგნით მყოფ ადამიანებს გადაადგილების საშუალებას არ აძლევს კონკრეტული მოთხოვნის დაკმაყოფილებამდე ან მოლაპარაკებების დაწყებამდე.

დემონსტრაციის ყველა ფორმა წინასწარ ჩატარებულ დიდ სამუშაოს - დაგეგმვას, ადმინისტრირებას და ორგანიზებას - მოითხოვს. დემონსტრაცია ყოველთვის ფართო სტრატეგიის ერთ-ერთი კომპონენტი უნდა იყოს.

რამდენიმე რჩევა დემონსტრაციების ორგანიზებისთვის:

ჩამოაყალიბეთ ორგანიზატორების ბირთვი. კამპანიის მონაწილეებს კონკრეტული ფუნქციები მიანიჭეთ, როგორიცაა მედიასთან ურთიერთობა, ინფორმაციის გავრცელება, ნებართვების კოორდინირება თუ სხვ.

იზრუნეთ დემონსტრაციაზე მოსული ხალხის რიცხვზე. ეს მნიშვნელოვანი საკითხია, ვინაიდან საზოგადოებაც და მედიაც თქვენ მიერ მობილიზებული ადამიანების რიცხვს თქვენი კამპანიის პოპულარობასთან აიგივებს. შეიმუშავეთ დემონსტრაციის შესახებ ინფორმაციის გავრცელების გეგმა და შეეცადეთ მაქსიმალურად ბევრი ადამიანი მოიზიდოთ.

მოიპოვეთ ნებართვები. გაარკვიეთ, გესაჭიროებათ თუ არა ოფიციალური ნებართვა თქვენ მიერ არჩეულ ადგილას დემონსტრაციის გასამართავად და შეეცადეთ მის მოპოვებას. ეს თავიდან აგაცილებთ უნებართვობის საბაბით დემონსტრაციის დაშლის შესაძლებლობას. თუ თქვენი აქცია დაპატიმრების რისკს გულისხმობს, დემონსტრაციაზე გამოცდილი იურისტები მოიწვიეთ დამკვირვებლებად. იცოდეთ თქვენი უფლებები და მოვალეობები.

მოიმარაგეთ საჭირო აღჭურვილობა. დარწმუნდით, რომ ყველაფერი გაქვთ, რაც შეიძლება დაგჭირდეთ (მიკროფონები, მეგაფონები, პლაკატები, ბროშურები, საწვიმარი გადასაფარებლები და პირველი სამედიცინო დახმარების საგნები).

თან იქონიეთ მედიისთვის განკუთვნილი ინფორმაცია. ერთად მოათავსეთ ფაქტების მონაცემები, თქვენი ჯგუფის მიერ მთავარი რედაქტორებისთვის მიწერილი წერილები, პრესრელიზები და თქვენ მიერ დასმული საკითხის გადაჭრის რეკომენდირებული გზები.

მოიფიქრეთ ლოზუნგები და შეძახილები. შეადგინეთ ადვილად დასამახსოვრებელი ლოზუნგი და დემონსტრაციაზე ხმამაღლა იყვირეთ. გახსოვდეთ: თქვენი ლოზუნგი თვითმიზნურად აგრესიულად და ზედმეტად გამომწვევად არ უნდა ჟღერდეს, ვინაიდან ეს ხალხის გაუცხოვებას გამოიწვევს. თქვენი მთავარი მიზანი კი მათი ინფორმირება და მხარდაჭერის მოპოვებაა.

შეადგინეთ პლაკატები და ბაირაღები. შეეცადეთ, ისინი მაქსიმალურად მკაფიო იყოს და რაც შეიძლება დიდი ასოებით ეწეროს. ქუჩაში გამვლელების უმეტესობას არც სურვილი ექნება და არც დრო იმისათვის, რომ დემონსტრანტებს უშუალოდ გამოელაპარაკოს. ამიტომ მათი ყურადღება სწორედ პლაკატებით უნდა მიიპყროთ.

გააკეთებინეთ და გამოიყენეთ დიდი თოჯინები. ადამიანის ზომის თოჯინებს თქვენ მიერ დასმული საკითხის კიდევ უფრო მწვავედ წარმოჩენა და მედიისთვის შესანიშნავი ვიზუალური მასალის მიწოდება შეუძლიათ. შეეცადეთ, გამოიყენოთ ისინი.

შეკრიბეთ გამომსვლელები. შეადგინეთ დემონსტრაციაზე გამომსვლელი ადამიანების მრავალფეროვანი ჯგუფი. სხვებთან ერთად ამ ჯგუფში, ეცადეთ, აუცილებლად შეიყვანოთ ადამიანები, რომლებზეც თქვენ მიერ დასმული საკითხი უშუალო გავლენას ახდენს. შეეცადეთ, გამომსვლელები სხვადასხვა სოციალურ, ასაკობრივ თუ ეთნიკურ ჯგუფს ეკუთვნოდნენ. თითოეულ გამომსვლელს დროის მოკლე რეგლამენტი დაუწესეთ, ვინაიდან ეს დემონსტრაციაა და არა საგანმანათლებლო აქცია.

გაითვალისწინეთ დროის ფაქტორი. დემონსტრაცია ისეთ დროს დაამთხვიეთ, როდესაც გადაწყვეტილების მიმღებები ახლოს იქნებიან, მაგალითად, შეკრებაზე ან სხდომაზე.

გაითვალისწინეთ ამინდი. თუ დემონსტრაცია ღია ცის ქვეშ ეწყობა, შესაძლებელია, წვიმამ შეგიშალოთ ხელი. სასურველია, ასეთი შემთხვევებისთვის ან რაიმე სივრცე გაგაჩნდეთ, ან დარიგებულ ბროშურებზე დაწეროთ წვიმის გამო გადადებული დემონსტრაციის ხელახალი გამართვის თარიღი.

მაქსიმალურად ეცადეთ, ჩანდეთ. დემონსტრაცია ისეთ ადგილას გამართეთ, სადაც დიდი მოძრაობა იქნება (როგორც მანქანების, ისე ფეხით მოსიარულეების).

ჩვენი დღევანდელი ცხოვრება მუდმივ სტრესსა და დროის ნაკლებობას უკავშირდება, რაც საკმაოდ ართულებს თქვენი კამპანიისადმი ადამიანების ყურადღების მოპოვებას. შემოქმედებითი აქციების მოწყობა ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური გზაა არა მარტო ყურადღების მიქცევისთვის, არამედ ადამიანების ინფორმირებისთვის ამა თუ იმ საკითხზე.

შემოქმედებითი აქციების მოწყობისას, სასურველია, შემდეგი რჩევები გაითვალისწინოთ:

აქცია კონკრეტულ მიზანს ან საკითხს მიუძღვენით.

აუცილებელი არ არის, თეატრალიზებული სანახაობა მოაწყოთ. შეგიძლიათ, დიდი ზომის პლაკატი ან სხვა ვიზუალური ნივთი მოამზადოთ და ამ პროცესს შემოქმედებითად მიუდგეთ.

გაეცანით ისტორიას - სამოქალაქო უფლებებისთვის ბრძოლას (მარტინ ლუთერ კინგ-უმცროსი), არაძალადობრივ აქციებს (განდი), აპართეიდის წინააღმდეგ მიმართულ აქციებს (სამხრეთი აფრიკა) და სხვა. შეისწავლეთ წარსულში გამოყენებული მეთოდები და გაითვალისწინეთ როგორც მათი წარმატება, ისე სირთულეები.

გთავაზობთ შემოქმედებითი აქციის რამდენიმე მაგალითს:

100 სკამი

შეერთებული შტატების მოსახლეობას შორის ეკონომიკური მდგომარეობის უთანასწორობის დემონსტრირებისთვის ერთ-ერთმა ჯგუფმა აქცია მოაწყო. უნივერსიტეტის ეზოში, ხალხმრავალ ადგილას, 100 სკამი დადგეს; ათი ადამიანი 70 სკამზე წამოწვა, დანარჩენი 90 კი 30 სკამზე ცდილობდა მოთავსებას. ამით ჯგუფს სტატისტიკური მონაცემების ჩვენება სურდა, რომლის მიხედვითაც, ამერიკის მოსახლეობის 10 პროცენტი სიმდიდრის 70 პროცენტს ფლობდა, როდესაც ყველა დანარჩენს (90 პროცენტს) მხოლოდ 30 პროცენტი გააჩნდა.

შეგიძლიათ, ეს მოდელი შეცვალოთ და ასის მაგივრად ათი სკამი და ათი მონაწილე გამოიყენოთ; ან იმავე მოდელით სხვა სტატისტიკური მონაცემები გადმოსცეთ.

ადამიანების დიაგრამა

ერთ კუთხეში ასი აქტივისტი დგას, მეორეში კი მხოლოდ ერთი. პლაკატი ან აქციაზე გამომსვლელი აქტივისტი გვიხსნის, რომ ასი ადამიანი მინისტრის ხელფასის სიმბოლოა, ხოლო ერთი - პენსიონერის შემოსავლის.

ინტერაქტიური თეატრი

მოიფიქრეთ მოკლე, ხუთწუთიანი სკეტჩი რაიმე საკითხზე (მაგალითად, შიმშილზე, უსახლკარობაზე, შეუწყნარებლობაზე, ქსენოფობიაზე). შეეცადეთ, სკეტჩი პროვოკაციული იყოს. აუდიტორიას სკეტჩი მთლიანად აჩვენეთ. მერე თავიდან დაიწყეთ და მაყურებელს საშუალება მიეცით, ნებისმიერ მომენტში გაგაჩეროთ. ის, ვინც სკეტჩს გააჩერებს, მისი მონაწილე ხდება და შინაარსს უცვლის. აქციის ბოლოს დისკუსია გამართეთ და სკეტჩის წარმოდგენილი ვარიანტები გააანალიზეთ.

პარტიზანული თეატრი

მოიფიქრეთ დადგმა, რომელიც თქვენს საკითხს დრამატულად წარმოაჩენს, და „წარმოდგენა“ მოულოდნელ ადგილას მოაწყვეთ. 1980-იან წლებში ეს მეთოდი შეერთებულ შტატებში ხშირად გამოიყენებოდა და სადამსჯელო რაზმების მიერ ცენტრალურ ამერიკაში განხორციელებული ადამიანების გატაცებებისა და მკვლელობების წინააღმდეგ პროტესტის გამოხატვას ისახავდა მიზნად. სტუდენტები „გატაცების” ინსცენირებას უნივერსიტეტის კაფეებში აწყობდნენ და სცენის დასრულების შემდეგ აუდიტორიას მის მნიშვნელობას უხსნიდნენ. ამ სანახაობამ ბევრი სტუდენტი ჩართო ცენტრალური ამერიკის სოლიდარობის მოძრაობაში.