მონაწილეობით პროცესში საზოგადოების ჩართვის შესახებ გადაწყვეტილება თვისებრივად პოლიტიკური ხასიათისაა. იმის მიუხედავად, არის თუ არა მონაწილეობითი მეთოდის მიზანი პოლიტიკურ პროცესებზე პირდაპირი გავლენის მოხდენა, ის მაინც საზოგადოებაში ინტერვენციას წარმოადგენს. შესაბამისად უპირველესი ამოცანაა პროექტის საგნისა და მიზნის ნათლად განსაზღვრა. მიზანი მკაფიოდ უნდა იქნეს ფორმულირებული და შეთანხმებული ორგანიზატორებსა და საკონსულტაციო კომისიას შორის, რადგან ის გავლენას მოახდენს შემდგომ გადაწყვეტილებებზე.

მნიშვნელოვანია, ზუსტად იქნეს გაგებული მიმდინარე პოლიტიკური კონტექსტი და მისი მიმართება იმ თემასთან, რომელთან დაკავშირებითაც იგეგმება მონაწილეობითი მიდგომის გამოყენება. მიმდინარე პოლიტიკური კონტექსტის გაგება გამოავლენს იმ ფაქტორებს, რომლებიც გასათვალისწინებელია პროცესის კონკრეტულ პერიოდში ჩასატარებლად და მისი პოლიტიკური რელევანტურობის შესაფასებლად. საკითხის პოლიტიკური რელევანტურობა ზრდის პროექტის შედეგად რეალური პოლიტიკური გავლენის მოხდენის შესაძლებლობას. ქვემოთ მოყვანილ ცხრილში მოცემულია ათი ფაქტორი, რომელთა გათვალისწინებაც საჭიროა, რათა მონაწილეობითი მიდგომების მეშვეობით წარმატებული ზეგავლენა მოვახდინოთ პოლიტიკურ პროცესებზე. ათიდან რვა დაკავშირებულია პროექტის მიზანთან და თემასთან. ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი, რომელიც თემის შერჩევისას უნდა გავითვალისწინოთ, არის ის, თუ რამდენად საკამათოა საკითხი და რამდენად გამჯდარია ის საზოგადოებრივ ცნობიერებაში. ძნელია იპოვო ენთუზიაზმი იმ თემებთან დაკავშირებით, რომლებიც არავის აინტერესებს ან რომლებიც არ წარმოადგენენ გარკვეულ სოციალურ თუ პოლიტიკურ დილემებს საზოგადოებაში.

წარმატების ფაქტორები მონაწილეობითი მიდგომით
პოლიტიკურ პროცესებზე გავლენის მოსახდენად

სოციალური კონტექსტი

ინსტიტუციური კონტექსტი

ღონისძიების მახასიათებლები

იმ შემთხვევაში, თუ დაფინანსება ხდება დაინტერესებული პირების მიერ, ორგანიზატორებმა უნდა აწონონ ასეთი ფინანსების სარგებელი და ხარჯი პროცესის სანდოობასთან მიმართებით. უპირველესი კითხვა ორგანიზატორებისთვის უნდა იყოს: „ვინ აფინანსებს ამას?“. დაინტერესებულ პირთა მიერ, რომელთაც თავიანთი ინტერესები და გეგმები აქვთ, დიდი ოდენობით დაფინანსებამ შეიძლება გამოიწვიოს მონაწილეთა, მედიისა თუ საზოგადოების მხრიდან სპეკულირება პროცესის „რეალურ“ მიზნებთან დაკავშირებით, რაც პროექტს თავიდანვე წარმატების ნაკლებ შანსს დაუტოვებს. აღსანიშნავია, რომ პროექტის სანდოობის ინტერესიდან გამომდინარე, ორგანიზატორებმა ყველა ღონე უნდა იხმარონ, რომ გადაწყვეტილების პროცესი გამჭვირვალე და ღია იყოს ყველა დაინტერესებული პირისთვის.

ღონისძიების მასშტაბის თაობაზე გადაწყვეტილების მიღებისას უნდა გავითვალისწინოთ პროექტის თემატიკა, პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღების უფლებამოსილება და პროექტის ბიუჯეტთან დაკავშირებული საკითხები. პროექტები, რომლებიც ნაციონალური ან მაკრორეგიონული მასშტაბით ხორციელდება, მონაწილეთა მგზავრობასთან, დაბინავებასთან და პროექტის რეკლამასთან დაკავშირებული დამატებითი ფინანსური და ლოჯისტიკური გამოწვევებია. შეიძლება რეგიონებს შორის მნიშვნელოვანი კულტურული განსხვავებები არსებობდეს, რამაც შესაძლოა მონაწილეებს შორის აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვიოს. ასეთი რეგიონული განსხვავებები ზოგ შემთხვევაში შეიძლება პოზიტიური იყოს, ზოგ შემთხვევაში კი ართულებდეს მდგომარეობას.

რეკრუტირება

ზოგიერთი მონაწილეობითი მეთოდის გამოყენებისას რეკრუტირებულ მონაწილეთა ჯგუფი პოპულაციას უნდა წარმოადგენდეს. თუმცა ამის სრულფასოვნად მიღწევა შეიძლება პრაქტიკაში არარეალისტური იყოს. საკონსულტაციო კომიასიამ და პროექტის მენეჯმენტმა უნდა განსაზღვრონ რეკრუტირების კრიტერიუმები და გამოიყენონ რეკრუტირების მეთოდები, მაგალითად, საგაზეთო რეკლამირება. გაზეთის მეშვეობით რეკრუტირებისას მონაწილეები გარკვეულწილად თვითარჩეულნი არიან, რადგან თავდაპირველად მათ საგაზეთო რეკლამას უნდა უპასუხონ. რეკრუტირების ნებისმიერი მეთოდის გამოყენებისას სუბიექტურობის გარკვეული ხარისხი არსებობს სელექციის ეტაპზე კომიტეტის პრეფერენციების გამო. რეკრუტირება, როგორც წესი, პროექტის პირველი აქტივობის დაწყებამდე სამი-ოთხი თვით ადრე ხდება. იმ შემთხვევაში, თუ მონაწილეები მარტივი შემთხვევითი შერჩევის მეთოდით არ იქნენ რეკრუტირებული, პროექტის მენეჯმენტმა სელექციის კრიტერიუმები უნდა შეიმუშაოს. შეიძლება შერჩეულ იქნეს ისეთი დემოგრაფიული კრიტერიუმები, როგორებიცაა სქესი, ასაკი, განათლება, პროფესია და ა.შ. თუ სპეციფიკურ პოპულაციასთან გვაქვს საქმე, სათანადო მონაწილეთა შერჩევა სატელეფონო გასაუბრებით და მოკლე კითხვების დასმით შეიძლება. პერსონალური რეკრუტირებით შეიძლება მონაწილეობის მაღალ ხარისხს მივაღწიოთ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, როდესაც საქმე ეხება რთულად რეკრუტირებად პოპულაციას, მაგალითად დაბალშემოსავლიან უმცირესობათა ჯგუფებს.

კვლევა

შემთხვევითი მეთოდით პოტენციურ მონაწილეთა იდენტიფიცირება ზრდის პროექტის სანდოობას. კვლევა შეიძლება ჩატარდეს ტელეფონით (თუ ეს დაშვებულია კანონით). ამ შემთხვევაში სატელეფონო ნომრები შეიძლება შესყიდულ იქნეს ან მოხდეს შემთხვევითი შერჩევა ნომრებისა საჯარო სატელეფონო წიგნიდან (მაგალითად, დარეკვა ყოველ მეოთხე ნომერზე, რომელიც შეიცავს ორ ლუწ ციფრს ბოლო ოთხ ციფრში ან სხვა მსგავსი პროცედურა). სხვა შემთხვევაში რეკრუტირება შეიძლება მოხდეს პერსონალუ- რად ან ელექტრონული ფოსტის გამოყენებით.

კვლევის კითხვარი

იმის მიუხედავად, რომელი მეთოდით ტარდება პირველადი კვლევა - ტელეფონით, ელექტრონული ფოსტით თუ პერსონალური გასაუბრებით, კითხვარი ხშირად აუცილებელია პოტენციურ მონაწილეთა ყურადღების მისა- ზიდად, პროექტის შესახებ ინფორმაციის მისაწოდებლად, პროექტის სანდოობისთვის და ინფორმაციის მისაწოდებლად იმის შესახებ, თუ რა დრო უნდა დაუთმონ მონაწილეებმა პროცესს და როგორ იქნებიან ისინი კომპენსირებული და გათავისუფლებული სხვა ვალდებულებებისგან. თუ რესპონდენტი პროექტში მონაწილეობის ინტერესს გამოხატავს, მისი დემოგრა- ფიული სტატუსის განსასაზღვრავად დამატებითი კითხვები უნდა დავუსვათ. ამის შემდეგ პოტენციურ მონაწილეს უნდა ვუთხრათ, რომ დაუყოვნებლივ გაეგზავნება დამატებითი ინფორმაცია.

მონაცემთა მართვა/ადმინისტრირება

რესპონდენტთა შესახებ მონაცემთა შენახვისა და მართვისათვის საჭიროა კომპიუტერი მონაცემთა ბაზით. მას შემდეგ, რაც შევსებული კითხვარები მონაცემთა ბაზაში შევა, უნდა შეიქმნას წერილი ყოველი პოტენციური მონაწილისთვის. თითოეულ რესპონდენტს ინდივიდუალური რიცხვი უნდა მიენიჭოს. ეს რიცხვი გამოყენებულ იქნება პოტენციური მონაწილის საიდენტიფიკაციოდ მანამ, სანამ მოხდება საბოლოო სელექცია. ასეთი მიდგომა თავიდან აგვაცილებს სუბიექტურობას.

გამოცდილება და ცოდნა

შეიძლება, მონაწილეთა გარკვეულ ნაწილს ან ყველას მონაწილეობით თუ კონსესუსს დაფუძნებულ პროცესში მონაწილეობის მწირი გამოცდილება ჰქონდეს და შესაბამისად, არ ჰქონდეს სათანადო უნარები. ზოგიერთისთვის ეს შეიძლება ორგანიზებულ ჯგუფში მონაწილეობის პირველი გამოცდილება იყოს. შესაბამისად, ღონისძიების დროს მიმდინარეობს სხვადასხვა სახის შემეცნებითი პროცესი.

მონაწილეები, როგორც საჯარო პირები

სელექციის შემდეგ მონაწილეთა ვინაობის გამჟღავნება შესაძლებელს ხდის მედიისთვის მონაწილეებთან დაკავშირებას, ღონისძიებისთვის მედიის მხარდაჭერის მოპოვებას და მის გაშუქებას. ამ ეტაპზე მონაწილეებს შეიძლება მწირი ინფორმაცია ჰქონდეთ პროექტის თემაზე და ინტერვიუს მიცემის მწირი გამოცდილება. გარდა ამისა, მონაწილეები დაუცველნი არიან იმ პირებისგან, რომლებიც ეცდებიან, ზეგავლენა მოახდინონ მათეხედულებებზე, სანამ ისინი დამოუკიდებლად გააკეთებენ არჩევანს.

ღონისძიების ჩატარების ვადების განსაზღვრისას:

ღონისძიების ჩატარების ადგილის განსაზღვრისას უნდა გავითვალისწინოთ შემდეგი:

მასალები, რომლებიც ხშირად საჭიროა ან გამოყენებადი მონაწილეობითი ღონისძიებისას:

მონაწილეები საჭიროებისამებრ უზრუნველყოფილ უნდა იყვნენ: ღონისძიების დღეებში კვებით; სასტუმროს ნომრით; მგზავრობისთვის საჭირო თანხით; სტიპენდიითა და სხვა ხარჯების ანაზღაურებით.

ზოგიერთი მეთოდი ნაწილობრივ თუ მთლიანად წარმოადგენს საჯარო ღონისძიების ჩატარებას. შესაბამისად, ღონისძიების რეკლამირება ნაწილია საზოგადოებასთან ურთიერთობის ზოგადი გეგმისა, რომელიც იდეალურ შემთხვევაში მონაწილეთა რეკრუტირებით იწყება. საზოგადოების ინფორმირებისა და პროცესში ჩართვის ერთ-ერთი ყველაზე იოლი და ეფექტური საშუალებაა მედია. მედიის მხრიდან პროცესის ყოვლისმომცველი გაშუქება წარმატების ერთ-ერთი წინაპირობაა. მედიის წამყვან პირებთან ურთიერთობის კულტივირება ხშირად საკმაოდ პროდუქტიულია პროცესის მიმდინარეობის გაშუქების მხრივ. რეკლამირებისთვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს საგაზეთო და სატელევიზიო საშუალებებით გაშუქება, პოსტერები, დაინტერესებული პირებისთვის ელექტრონული ფოსტის დაგზავნა, პრეზენტაციები და სხვ.

პროექტის ცნობადობის ამაღლების მეთოდებს მიეკუთვნება:

მედიაბრიფინგის მასალები მოიცავს: სამუშაო პროგრამას, პროექტის საკონტაქტო პირს და ტელეფონის ნომერს, მეთოდის ფილოსოფიას, პროექტის აღწერას, განრიგს, მონაწილეთა შერჩევის მეთოდისა და კრიტერიუმების ახსნას, მონაწილეთა სიას, მოხსენებით ინფორმაციას, საკონსულტაციო კომისიის წევრთა სიას, სპონსორ ორგანიზაციებზე ინფორმაციას, სპონსორების სიას, დამატებით ინფორმაციას განსახილველ საკითხებზე, კომენტარებს.

სარეგისტრაციო გადასახადი დამსწრეთათვის შეიძლება ყველასთვის ტოლი იყოს ან დიფერენცირდეს გადახდისუნარიანობის მიხედვით. მაგალითად, ზოგიერთ ღონისძიებაზე შეიძლება გადასახადის მინიმუმამდე დაწევა, რათა მოხდეს საზოგადოების წახალისება, დაესწრონ და მონაწილეობა მიიღონ პროცესში. რეგისტრაცია შეიძლება მოხდეს წინასწარ ან დაიშვას ღონისძიების დღესაც.

მოდერატორის როლი უმნიშვნელოვანესია ყველა მონაწილეობითი მეთოდის გამოყენებისას. მოდერატორის ფუნქციები შეიძლება სხვადასხვა იყოს იმის მიხედვით, თუ რომელ მონაწილეობით მეთოდს ვიყენებთ, თუმცა ზოგადად ის პასუხისმგებელია პროცესის სათანადო მსვლელობაზე და მონაწილეთა საქმის კურსში ყოლაზე. ეს პასუხისმგებლობა სიმკაცრეს და დიპლომატიურ მიდგომას მოითხოვს. მოდერატორი უნდა იყოს მოქნილი, ობიექტური, თანამგრძნობი, კარგი მსმენელი და ენთუზიასტი. მან კონტაქტი უნდა დაამყაროს მონაწილეებთან, უნდა იწვევდეს პატივისცემის გრძნობას და ურთიერთობდეს გარკვევით და მეგობრულად. მოდერატორმა უნდა უზრუნველყოს თემასთან დაკავშირებით ჯგუფის ინფორმირება და მისცეს საშუალება ნაკლებად აქტიურ მონაწილეებს, გამოთქვან თავიანთი აზრი.

მოდერატორის საკვალიფიკაციო მოთხოვნები

მოდერატორს უნდა ჰქონდეს:

გეგმების უმრავლესობა წარუმატებელია, რადგან ხალხმა არ იცის, როგორ დაიწყოს პროექტისა და პროგრამების იმპლემენტაცია. ყოველი პროექტისთვის უნდა მოიძებნოს ლიდერი, რომელიც პროექტს დასაწყისიდან დასრულებამდე გაჰყვება. დიდი შანსია, რომ ლიდერის გარეშე პროექტი წარუმატებელი იყოს. ხშირად მოსახერხებელია ერთი ადამიანის იდენტიფიცირება კოორდინატორად. თუ საკონსულტაციო კომისიამ წვლილი შეიტანა პროექტის ორგანიზებაში, მას შეუძლია გააგრძელოს მაკოორდინირებელი ორგანოს ამპლუაში ყოფნა. ერთ-ერთ მეთოდად პროექტის წარმატებით იმპლემენტაციის უზრუნველსაყოფად შეიძლება გამოდგეს სტაჟიორის დაქირავება პროექტის გასაძღოლად და კოორდინირებისთვის.

„ბენჩმარკინგი“ არის გაზომვადი მიზნების, ანუ სავარუდო მიღწევების გან საზღვრა, რომელთა შესრულებაც ნიშნავს კონკრეტული პროექტისა თუ ამოცანის დასრულებას. „ბენჩმარკინგი“ გამოყენებულ უნდა იყოს პროექტის კონცეფციისა და წინსვლის შესაფასებლად. ეს დაგეგმილი ღონისძიება უნდა იყოს და მოდიფიკაციების გაკეთების პლატფორმას და წარმატების აღნიშვნის წინაპირობას უნდა წარმოადგენდეს.

მოხსენების დაწერის შემდეგ ის საკმარისი ტირაჟით უნდა დაიბეჭდოს, რათა ხელმისაწვდომი იყოს ყველა დაინტერესებული პირისთვის, მათ შორის შესაბამისი საპარლამენტო ორგანოებისა და სამინისტროებისთვის, კერძო თუ არასამთავრობო ორგანიზაციებისთვის. შეიძლება გარეშე პირებს მოხ- სენების ასლი ღონისძიების ჩატარებამდე ჰქონდეთ და ასეთი თხოვნა ღო- ნისძიების შემდეგაცაა მოსალოდნელი. გარდა ამისა, ყოველ მონაწილეს უნდა ჰქონდეს მოხსენების რამდენიმე ასლი თავის წრეში გასავრცელებლად. შეიძლება პროექტის მენეჯმენტმაც მოითხოვოს ასლები, თუ მომავალში პრეზენტაციებისა და კონფერენციების ჩატარება სურთ. გარდა ფორმალური მოხსენებისა, პროექტის შედეგები შეიძლება გავრცელდეს პრესრელიზებით, კონფერენციებით, ლექციებით, გამოფენებით, ვებსაიტითა და მედიის სხვა საშუალებებით.

I. განსაზღვრება

ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის მეთოდი კონკრეტულ საკითხზე გადაწყვეტილების მისაღებად მოქალაქეთაგან მოსაზრებების მიღების საშუალებაა. ჟიური შედგება 12-24 დაინტერესებული პირისგან, რომელთაც სხვადასხვა წყაროებიდან მიეწოდებათ ინფორმაცია, ხშირად ექსპერტების მიერ, რომელთაც „მოწმეებს“ უწოდებენ. ჟიურის წევრები ექსპერტების მოსმენის შემდეგ სათათბიროდ გადიან და ხშირად ქმნიან ქვეჯგუფებს საკითხის სხვადასხვა ასპექტზე ყურადღების გასამახვილებლად. დასასრულ, ჟიურის გამოაქვს გადაწყვეტილება ან რეკომენდაციები „მოქალაქეთა მოხსენების“ ფორმით. სპონსორმა ორგანიზაციამ (მაგ., სახელმწიფო ორგანომ, ადგილობრივმა ორგანომ) ან მოხსენების მიხედვით უნდა იმოქმედოს, ან უნდა წარმოადგინოს განმარტებები, რატომ არ ეთანხმება მოხსენებას. ჟიურის პროცესი ჩვეულებრივ 4-5 დღეს გრძელდება და სხვა მეთოდებთან შედარებით გადაწყვეტილების მიღების უფრო დემოკრატულ პროცესს უზრუნველყოფს.

მოქალაქეთა ჟიურის მეთოდის განსაკუთრებული მახასიათებლები

II. როდის გამოიყენება

ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის მეთოდი გამოიყენება მრავალ საკითხთან, მათშორის ეკონომიკურ, გარემოსდაცვით, სოციალურ და პოლიტიკურ თემებ-თან დაკავშირებით. მეთოდის გამოყენება ყველაზე უფრო მოსახერხებელიამაშინ, როდესაც შესარჩევია პრობლემის გადაწყვეტის ერთი ან რამდენიმეგზა და უნდა მოხდეს დაპირისპირებულ ინტერესთა პაექრობა. ის შეერთებულ შტატებში გამოიგონეს, თუმცა ყველაზე ხშირად ბრიტანეთში გამოიყენება. მეთოდი გამოიყენება ასევე ავსტრალიაში და გამოცდილ იქნა ბრაზილიასა და ინდოეთში. სპონსორები ჩვეულებრივ სახელისუფლებო ორგანოები არიან, თუმცა შეიძლება იყვნენ არასამთავრობო ორგანიზაციებიც ანნებისმიერი სხვა პირი, რომელიც დაინტერესებულია, შეიქმნას კონტექსტისხვადასხვა, ერთმანეთის საწინააღმდეგო ალტერნატივების გამოსახატავადდა განსახილველად. სპონსორები კონკრეტული შედეგისადმი მიკერძოებულ მხარედ არ უნდა ჩანდნენ. დიდია ალბათობა, რომ მეთოდის გამოყენება კონკრეტულ შედეგს გამოიღებს, თუ ის საკანონმდებლო ან სხვა გადაწყვეტილების მიღების პროცესთან იქნება დაკავშირებული.

III. როგორ გამოიყენება

A. მიმოხილვა

მომზადება

ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის მოსამზადებელი ეტაპი მრავალმხრივია. უპირველეს ყოვლისა, უნდა მოხდეს პროექტის დირექტორის, პერსონალის, საკონსულტაციო კომისიის წევრებისა და სამუშაო ჯგუფის რეკრუტირება. შემდეგ უნდა განისაზღვროს ჟიურის შერჩევის კრიტერიუმები, ამ მიზნით შეიქმნას კითხვარი და მოხდეს მსაჯულების რეკრუტირება. ასევე უნდა განისაზღვროს ჟიურის მანდატი და შემუშავდეს მუშაობის პროგრამა. შემდეგ უნდა განისაზღვროს „ექსპერტ მოწმეთა“ შერჩევის კრიტერიუმები და მოხდეს მათი რეკრუტირება, ასევე მოდერატორების რეკრუტირება. დასასრულ, საჭირო ინფორმაცია უნდა იქნეს შეგროვებული, ლოჯისტიკური საკითხები მოგვარებული და მედია საქმის კურსში ჩაყენებული.

ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის ღონისძიება

ღონისძიების პირველი დღის შემდეგ, რომელიც ძირითადად გაცნობითი ხასიათისაა, რამდენიმე დღე ეთმობა „ექსპერტ მოწმეთა“ პრეზენტაციებს და ჟიურის წევრების კითხვებზე პასუხს, რომლის ბოლოსაც ჟიური განიხილავს წარმოდგენილ საკითხებს და შეეცდება კონსენსუსს მიაღწიოს. მთლიან პროცესს ორი მოდერატორი ხელმძღვანელობს. საბოლოოდ უნდა მომზადდეს ჟიურის გადაწყვეტილებების მოხსენების პროექტი და პროცე- სის აღწერა.

ღონისძიების შემდგომი ეტაპი

ჟიურის განხილვების შედეგები უნდა გახმაურდეს საბოლოო პრესკონფერენციაზე. შემდეგ ჟიურის წევრები და სპონსორები აფასებენ პროექტს. ბოლოს იწერება და ვრცელდება საბოლოო მოხსენება.

ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის პროექტში წარმოდგენილი უნდა იყოს ყველა შემდეგი ელემენტი: საკონსულტაციო კომისია საკონსულტაციო კომისია შედგება საკითხის მცოდნე სხვადასხვა ხედვის მქონე პირებისგან. ისინი იძლევიან რჩევებს ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის მანდატთან, სამუშაო პროგრამასთან და მოწმეთა შერჩევასთან დაკავში- რებით. საკონსულტაციო კომისია ასევე ეხმარება პროექტის პერსონალს პროექტის მსვლელობისას ობიექტურობის შენარჩუნებაში.

სატელეფონო კვლევა

მაღალი ხარისხის სატელეფონო კვლევა ტარდება შემთხვევით შერჩეულ რესპონდენტებთან მოცემულ თემში (ქალაქში, სკოლაში...). კვლევის ყველა რესპონდენტი, რომელიც მზადყოფნას გამოთქვამს დამატებითი ინფორმაციის მისაღებად, შეყვანილ იქნება ჟიურის მონაცემთა ბაზაში. კვლევა საჭიროების შემთხვევაში შეიძლება გამოყენებულ იქნეს საწყის ეტაპზე თემის წევრების დამოკიდებულებებისა და დემოგრაფიული მახასიათებლების განსასაზღვრავადაც.

ჟიურის შერჩევა

ჟიური ფრთხილად უნდა იყოს შერჩეული, რათა ის ასახავდეს თემის დემოგრაფიულ სპეციფიკას და დამოკიდებულებებს განსახილველი საკითხისადმი.

მანდატი

ჟიურის მანდატს წარმოადგენს ის კითხვები, რომელთაც მათ უნდა უპასუ- ხონ განხილვების შედეგად.

მოწმეთა შერჩევა

მოწმეები არიან პირები, რომლებმაც იციან კონკრეტული საკითხი. მოწმე- ები აწვდიან ჟიურის წევრებს ინფორმაციას კონკრეტულ საკითხზე. ექს- პერტ-მოწმეები ისე არიან შერჩეული, რომ წარმოადგენდნენ სხვადასხვა მოსაზრებებს და პერსპექტივებს განსახილველ საკითხებთან დაკავშირებით.

სხდომები

პროფესიონალურად ჩატარებული რამდენიმედღიანი სხდომების დროს მოწმე ექსპერტები ეხებიან ძირითად საკითხებს, პასუხობენ კითხვებს და შედიან დიალოგში ჟიურის წევრებთან. ჟიურის წევრები განიხილავენ და პასუხობენ მანდატით განსაზღვრულ კითხვებს.

რეკომენდაციები

საბოლოო თათბირის შემდეგ ჟიურის გამოაქვს გადაწყვეტილება და რეკომენდაციები, რომლებიც საჯაროდ გახმაურდება. რეკომენდაციები იმ ფორმით გამოდის, რა ფორმასაც ჟიურის წევრები შეარჩევენ. შეფასება პროექტის დასასრულს ჟიური აფასებს პროცესს. ეს დაარწმუნებს ფართო საზოგადოებას, რომ პროცესი მიუკერძოებლად წარიმართა. ჟიურის მიერ პროცესის შეფასება მნიშვნელოვანია იმისთვისაც, რომ ფართო საზოგადოება და გადაწყვეტილების მიმღებნი ენდობოდნენ ჟიურის რეკომენდაციებსა და გადაწყვეტილებებს. შეფასების შედეგები თან უნდა დაერთოს საბოლოო მოხსენებას.

B. მომზადება

1. პერსონალი და მოვალეობები

(ა) პროექტის დირექტორი

პროექტის დირექტორი პასუხისმგებელია ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის პროცესის სათანადოდ წარმართვაზე. იგი მონაწილეობს საკონსულტაციო კომისიის საქმიანობაში და უზრუნველყოფს თანამშრომლობას პროექტის ჯგუფს, საკონსულტაციო კომისიას, სპონსორებსა და სხვა ორგანიზაციებს შორის. დირექტორის კომპეტენციაა საქმეების დელეგირება. საკითხებისა და პროექტის სირთულის მიხედვით დირექტორი შეიძლება აყვანილ იქნეს მთლიან ან ნახევარ განაკვეთზე, 3-დან 6 თვემდე. თუ შტატში ერთზე მეტი გამოცდილი და შესაბამისი უნარების მქონე წევრია, სასურველია, ერთი დაინიშნოს პროექტის დირექტორად, ხოლო მეორე - პროექტის დამხმარედ. იმ შემთხვევაში, თუ რამდენიმე დირექტორის დანიშვნაა საჭირო, სასურველია, ყოველ მათგანს მკაცრად ჰქონდეს განსაზღვრული თავისი როლი, რათა არ მოხდეს ფუნქციების დუბლირება.

(ბ) პროექტის ჯგუფი

ზოგადად, პროექტის ჯგუფის კომპეტენციაში მრავალი საკითხია, რომლე- ბიც განსხვავდება იმის მიხედვით, თუ რა ტიპის პროექტია, რა მიზნებია, რა საკითხებია განსახილველი, ვინ არიან სპონსორები და ა.შ.

დაგეგმვის წინმსწრები პროცესის დამთავრების შემდეგ (სტრუქტურის განსაზღვრა, შტატის აყვანა, პროექტის ფარგლების განსაზღვრა, პროექტის დროში გაწერა, ბიუჯეტის შემუშავება და სპონსორობის საკითხის გადაწყვეტა) პროექტის ჯგუფი პასუხისმგებელია ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის პროექტის შემდეგ ელემენტებზე:

არაა აუცილებელი, ჩამოთვლილი აქტივობები ზემოთ მოყვანილი თანმიმდევრობით განხორციელდეს, ზოგიერთი მათგანი მათზე პარალელურად მუშაობას მოითხოვს.

ჩვეულებრივ, პროექტის შტატი, მათ შორის დირექტორიც, არ არის ნაფიც მოქალაქეთა პროექტის სპონსორი, რათა არც ერთ სუბიექტს არ შეეძლოს პროექტზე ზედმეტი ზეგავლენის მოხდენა. პროექტის ჯგუფის ფუნქციაა, უზრუნველყოს პროცესის სათანადოდ წარმართვა და არა მის შედეგებზე გავლენის მოხდენა.

(გ) საკონსულტაციო კომისია

საკონსულტაციო კომისიის შეკრებამდე უნდა განისაზღვროს პროექტის განხორციელების განრიგი და პროექტის ფარგლები და შეთანხმდეს პროექტის სპონსორთან. დამატებით გარანტირებულ უნდა იყოს პროექტის დაფინანსებაც.

კომისიის შემადგენლობა და ფუნქცია განსხვავებულია სხვადასხვა სახის პროექტებისთვის, თუმცა ზოგადად ის შედგება დაახლობით 6-15 კაცისგან, რომლებიც განსახილველ საკითხებში ერკვევიან. კომისიის ფუნქციაა იმის უზრუნველყოფა, რომ პროექტის ჯგუფს გაცნობიერებული ჰქონდეს განსახილველ საკითხებზე სხვადასხვა მოსაზრებებისა და პერსპექტივების არსებობა, რათა ჟიურის წინაშე დაისვას სწორი ამოცანები, სწორად განისაზღვროს სამუშაო პროგრამა და სწორად იქნენ შერჩეული მოწმეები.

საკონსულტაციო კომისია შეიძლება ორი ტიპის იყოს. პირველია, როდესაც იგი დაკომპლექტებულია საღი აზრის მქონე გონიერი ინდივიდებით, რომელთაც ესმით საკითხი, თუმცა არ არიან საკითხისადმი პირადი ინტერესის მქონენი ან რომელიმე მოსაზრების მხარდამჭერნი; მეორეა, როდესაც კომისიის წევრები დაინტერესებული პირები და საკითხის კონკრეტული გზით გადაწყვეტის მხარდამჭერნი არიან. პირველი ტიპის კომისია ნაკლებად კონფლიქტურია და ადვილად მართვადი, თუმცა ამ შემთხვევაში პროექტმა შეიძლება ნაკლები მხარდაჭერა მიიღოს დაინტერესებული პირების მხრიდან და, შესაბამისად, ნაკლები ეფექტი ჰქონდეს. ორივე შემთხვევაში მნიშვნელოვანია ყველა მხარის წარმოდგენა, რათა ჟიურისთვის მიცემული კითხვები და სამუშაო პროგრამა მიუკერძოებელი იყოს, ასევე მიუკერძოებელი უნდა იყვნენ მოწმეები.

საკონსულტაციო კომისიის პირველ შეხვედრაზე ახსნილ უნდა იქნეს მოქალაქეთა ჟიურის პროცესი და კომისიის როლი. მნიშვნელოვანია, კომისიის წევრებმა გაიგონ, რომ მათი ფუნქცია შემოისაზღვრება პროექტის ჯგუფისთვის დახმარების გაწევით და რჩევების მიცემით, რათა პროცესში რელევანტური საკითხები და განსხვავებული მიდგომები დაბალანსებულად და ობიექტურად აისახოს. კომისიის სხდომები ადმინისტრირებულია პროექტის ჯგუფის მიერ.

(დ) საკონსულტაციო კომისია

იდეალურ შემთხვევაში კომისია რამდენჯერმე შეიკრიბება პროექტის განმავლობაში, რათა განიხილოს პროექტის სხვადასხვა აქტივობების მიმდინარეობა. თუმცა ელექტრონული ფოსტით, ვებგვერდით და სატელეფონო კონფერენციებით შეიძლება ვირტუალურად ჩატარდეს კომისიის შეხვედრები. ხანდახან შეიძლება კონსულტაციის გავლა ინდივიდუალურად რომელიმე წევრთანაც. ეს შეიძლება საჭირო იყოს, თუ კომისიის შეხვედრები არაპროდუქტიულია ზოგიერთი წევრის პოლიტიკური აქტიურობის გამო.

საკონსულტაციო კომისიასთან მუშაობა შეიძლება ასევე მათთვის მასალების ელექტრონული ფოსტით გაგზავნით და მათი კომენტარებისა და რჩევების ტელეფონით ან ელფოსტით მიღებით. მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი მუშაობის რეჟიმი არ იძლევა საშუალებას, ცოცხლად მოხდეს შეხედულებების ურთიერთგაცვლა, ის მაინც საკმაოდ ხელსაყრელი გზაა კომისიის წევრების მიერ პროექტისთვის დახმარების გასაწევად. თუ კომისიის წევრები პასუხს ელფოსტით სხვა წევრებსაც გაუგზავნიან, მაშინ მთელ კომისიას მიეცემა შესაძლებლობა, გაეცნოს ყველა კომენტარს.

(ე) სამუშაო ჯგუფი

შეიძლება სასარგებლო იყოს სამუშაო ჯგუფის შექმნა, რომლის წევრები უფრო მჭიდრო ურთიერთობაში იქნებიან სპონსორებთან. სამუშაო ჯგუფის ფუნქციაა იმის უზრუნველყოფა, რომ პროექტის დაგეგმვა სპონსორთა საჭიროებების შესაბამისად მიმდინარეობდეს. სამუშაო ჯგუფი უნდა შედგებოდეს არა უმეტეს 5 კაცისგან და მის შემადგენლობაში უნდა იყოს ერთი წარმომადგენელი სპონსორისგან, რათა სპონსორი ინფორმირებული იყოს მთელი პროცესის შესახებ. სამუშაო ჯგუფი დაგეგმვის პროცესში რამდენჯერმე შეიკრიბება და მათთან კონსულტაციების გავლა შესაძლებელია ელ-ფოსტით და ტელეფონით.

(ვ) მოდერატორები

ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის პროექტი წარმატებული ვერ იქნება კვალიფიციური მოდერატორის გარეშე. მოქალაქეთა ჟიურის პროცესს, სასურველია, ჰყავდეს ორი მოდერატორი.

მოდერატორის როლი

მოდერატორების მიზანია, შეასრულონ საკმაოდ ხანგრძლივი და, ჩვეულებრივ, რთული სამუშაო პროგრამა ისე, რომ ჟიურის წევრებს ესმოდეთ, რას აკეთებენ და რატომ; შეუწყონ ხელი ჟიურის დისკუსიებსა და მათ მიერ დასკვნებისა და რეკომენდაციების გაკეთებას.

განხილვებისა და დისკუსიების დროს მოდერატორები ცდილობენ, იყვნენ სამართლიანი, დაიცვან ეტიკეტი და უზრუნველყონ, რომ განსახილველი საკითხი ფართოდ იყოს მიმოხილული. სესიების მიზანია, მოიძებნოს კონსენსუსი, თუმცა ეს ყოველთვის არ არის შესაძლებელი და შეიძლება საჭირო გახდეს ხმის მიცემის პროცედურა. შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ხმის მიცემის რამდენიმე ფორმა, მათ შორის შეწონილი ხმის მიცემა და ფარული კენჭისყრა. სხდომები სამართლის პროცედურული წესებით არ იმართება და, შესაბამისად, მოწმეებს მეტი თავისუფლება აქვთ, განცხადებები გააკეთონ.

ყოველი დღის ბოლოს იმართება პროექტის მთლიანი ჯგუფის შეხვედრა. რამდენადაც მოდერატორებს ყველაზე მჭიდრო შეხება აქვთ ჟიურის წევრებთან და ყველაზე კარგად იციან ჟიურის წევრების შთაბეჭდილებები, ამიტომ სავალდებულოა მოდერატორების დასწრება თანამშრომელთა შეხვედრებზე. მოდერატორებმა ჟიურის წევრების ინტერესები უნდა დაიცვან, მაშინ, როდესაც პროექტის ჯგუფის სხვა წევრები შეიძლება სპონსორთა თუ პროცესის ინტერესებს იცავდნენ. თუ ყველა შეთანხმდება, სამუშაო პროგრამაში შეიძლება ცვლილებების შეტანა ჟიურის მოთხოვნილებათა უკეთესად დასაკმაყოფილებლად. მაგალითად, შესაძლებელია დროის დამატება განხილვებისთვის ან მოწმის უკან მობრუნება დამატებით კითხვებზე საპასუხოდ.

გარდა ამისა, მოდერატორების ძირითადი ფუნქციაა იმის უზრუნველყოფა, რომ ჟიურის წევრებმა უპასუხონ მანდატით განსაზღვრულ კითხვებს. მოდერატორებმა იმგვარად უნდა წარმართონ დისკუსიები და განხილვები, რომ ჟიურის წევრების ყურადღება კითხვებს მიაქციონ. ჟიურიმ შეიძლება გადაწყვიტოს, გასცდეს დავალების კითხვებს, თუმცა კითხვებზე პასუხი მაინც პირველ პრიორიტეტად უნდა დარჩეს. დამატებით ჟიურიმ შეიძლება გადაწყვიტოს, არ უპასუხოს დავალების რომელიმე კითხვას ან სხვანაირად უპასუხოს, მაგრამ მათ აუცილებლად უნდა წარმოადგინონ დასაბუთება, რატომ უნდათ კითხვის შეცვლა ან სხვანაირად ფორმულირება.

მოქალაქეთა ჟიურის პროცესიდან გამომდინარე ორი მოდერატორის ყოლა აუცილებელია. როდესაც პირველი მოდერატორი პროცესს უძღვება, მეორე უსმენს განხილვებს, აკვირდება ჟიურის წევრებსა და მოწმეებს, უწევს დახმარებას ჯგუფური აქტივობების დროს. ჟიურის პროცესის განმავლობაში მოდერატორები ცვლიან როლებს. ორი მოდერატორის ყოლა აადვილებს ყოველი სხდომის შედეგების შეჯამებასაც.

მოდერატორთა კომპეტენციები:

დაგეგმვა

ფასილიტაცია

შეხვედრები პროექტის ჯგუფთან

შეფასება

საკვალიფიკაციო მოთხოვნები

მოდერატორს უნდა ჰქონდეს:

2. მსაჯულების შერჩევა

მოქალაქეთა ჟიური უნდა წარმოადგენდეს პოპულაციას. შესაბამისად, მსაჯულები ისე უნდა იყვნენ შერჩეული, რომ წარმოადგენდნენ პოპულაციის მცირე ვერსიას ყველა მნიშვნელოვან ასპექტში. ჩვეულებრივ, მსაჯულები 18 წელს არიან გადაცილებული, თუმცა ეს აუცილებელი არ არის.

3. მსაჯულთა რეკრუტირება

(1) კვლევა

პოტენციურ მსაჯულთა შემთხვევითი შერჩევა მოქალაქეთა ჟიურის პროცესის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ასეთი შერჩევა ზრდის პროექტისადმი ნდობის ხარისხს. კვლევა შეიძლება ჩატარდეს ტელეფონით. ამ შემთხვევაშიც შემთხვევითი მეთოდით უნდა შეირჩეს სატელეფონო წიგნიდან ნომრები (მაგალითად, დარეკვა ყოველ მეოთხე ნომერზე, რომლის ბოლო ოთხ ციფრში ორ ლუწია). შერჩევა შეიძლება მოხდეს ასევე პერსონალურად ან ელფოსტით.

შერჩევისას მისაღები იქნება შემდეგი გადაწყვეტილებები: 1. რამდენი ნომერი იქნება საჭირო; ნომრების რაოდენობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ შერჩევის რა მეთოდს ვიყენებთ. 2. რა გეოგრაფიული ადგილმდებარეობა უნდა დაიფაროს? ნომრები შეიძლება შეირჩეს კონკრეტული უბნების მიხედვით ან გარკვეული რადიუსით. რომელი მეთოდიც უნდა შეირჩეს, ის მკაცრად უნდა იქნეს დაცული ყოველგვარი გადახვევის გარეშე, რადგან ამან შეიძლება გავლენა მოახდინოს საბოლოო შედეგებზე.

(2) კვლევის კითხვარი

კითხვარის შედგენა საჭიროა დამოუკიდებლად იმისგან, როგორ ხდება შერჩევა: პერსონალურად თუ ტელეფონით. კითხვარი პოტენციურ მსაჯულებზე საჭირო დემოგრაფიული მონაცემების შეკრების საშუალებაა. კითხვარმა უნდა დააინტერესოს რესპონდენტი, რათა ის დათანხმდეს დამატებითი ინფორმაციის მიღებაზე და პოტენციური მსაჯულების სიაში შეყვანაზე. კითხვარი პროექტისადმი ნდობას ზრდის ასევე მთავარი სპონსორის დასახელებით.

იმისთვის, რომ მიიზიდოს ყურადღება, კითხვარში უნდა იყოს კითხვა რესპონდენტის მოსაზრების შესახებ პროექტის კონკრეტულ საკითხზე. პროექტი, რომელიც ფინანსებს ან ბიუჯეტს ეხება, შეიძლება ეკითხებოდეს რესპონდენტს მის მოსაზრებას სახელმწიფოს ფისკალურ პოლიტიკასთან დაკავშირებით. ზოგიერთ შემთხვევაში პასუხები შეიძლება გამოყენებულ იქნეს პროექტთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებების მისაღებად, როგორიცაა, მაგალითად, იმ საკითხთა იდენტიფიცირება, რომლებიც პროექტით უნდა იქნეს დაფარული.

კითხვარის კვლევითი ნაწილის შემდეგ უნდა იყოს პროექტის აღწერა, მათ შორის სპონსორის ვინაობა და მიზნები, რა დროის კონტრიბუციაა საჭირო და არის თუ არა ანაზღაურება მსაჯულებისთვის. რესპონდენტს შემდეგ უნდა ჰკითხონ, მზად არის თუ არა, შეყვანილ იქნეს პოტენციურ მსაჯულთა სიაში. თუ ის დადებით პასუხს გასცემს, უნდა დაესვას დამატებითი კითხვები, რათა დადგინდეს მისი დემოგრაფიული მახასიათებლები, და გაეგზავნოს დამატებითი ინფორმაცია.

(3) მონაწილეობის მსურველთათვის პირველადი მასალების გაგზავნა რესპონდენტებთან პირველი კონტაქტის შემდეგ მათ, ვინც მზადყოფნა გამოხატა ან თქვა, რომ მოიფიქრებდა, უნდა გაეგზავნოს პირველადი მასალები. პირველადი მასალები უნდა შეიცავდეს:

როდესაც ფორმები დაბრუნდება, თითოეულ მათგანს უნდა მიენიჭოს ინდივიდუალური რიცხვი და შენახულ იქნეს მონაცემთა ბაზაში.

(4) მსაჯულებისა და შემცვლელების შერჩევა

პროექტის თანამშრომლები ირჩევენ მსაჯულებს და მათ შემცვლელებს და ატყობინებენ მათ შერჩევის შესახებ. სასურველია, ჯერ მოხდეს მსაჯულების დათანხმება და ამის შემდეგ მოხდეს შემცვლელებთან დაკავშირება. შემცვლელებს, როგორც წესი, უხდიან 50$-დან 100$-მდე იმ შემთხვევაში, თუ მათ დაითხოვენ. თუ ისინი რომელიმე მსაჯულს შეცვლიან, მათ იმდენს უხდიან, რამდენსაც მსაჯულს. რეკომენდებულია სამი შემცვლელის შერჩევა 18-დან 24-კაციან პროექტზე და ორის - 12-კაციან პროექტზე.

(5) მსაჯულებისა და შემცვლელების ინფორმირება
მათი არჩევის თაობაზე

4-8 კვირით ადრე სხდომების ჩატარებამდე მსაჯულებს და მათ შემცვლელებს უნდა შეატყობინონ მათი შერჩევის შესახებ. ამის შესახებ მათ უნდა გაეგზავნოთ ოფიციალური წერილი, რომელსაც დაერთვება დამატებითი ინფორმაცია. საინფორმაციო პაკეტი შერჩეული მსაჯულებისთვის უნდა შეიცავდეს:

სამადლობელი წერილები უნდა დაეგზავნოთ პოტენციურ მსაჯულებს, რომლებიც არ იქნენ შერჩეულნი. წერილი უნდა გაიგზავნოს მას შემდეგ, რაც ყველა მსაჯული და მათი შემცვლელი შერჩეული და დათანხმებულია.

4. ჟიურის მანდატი

ჟიურის მანდატის განსაზღვრა პროექტის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელო-ვანი ელემენტია. ჟიურის მანდატზეა დამოკიდებული სამუშაო პროგრამის განსაზღვრა, მოწმეთა შერჩევა, განხილვა და რეკომენდაციების ფორმა.ჟიურის მანდატი წერილობითი ფორმის უნდა იყოს და არ უნდა ახდენდეს მსაჯულების რომელიმე მოსაზრებისადმი მიკერძოებას. ჟიურის მანდატის ამოცანები, დავალებები და ფუნქციაა, რომლებიც მსაჯულებმა უნდა შეასრულონ.

ჟიურის მანდატი განისაზღვრება ერთობლივად, სპონსორების, მოდერატორებისა და საკონსულტაციო კომისიის წევრების მონაწილეობით. პროექტის დირექტორის პასუხისმგებლობაა, მანდატით განსაზღვრული კითხვები ისე იყოს ფორმულირებული, რომ შეესაბამებოდეს სპონსორების მოთხოვნებს, არ იყოს მიკერძოებული და არ ახდენდეს კონკრეტული მოსაზრების პროპაგანდას. მანდატით განსაზღვრული კითხვები შეიძლება სხვადასხვა ტიპის იყოს ან ერთმანეთთან დაკავშირებული. იდეალურ შემთხვევაში სამზე მეტი კითხვა არ უნდა იყოს.

5. სამუშაო პროგრამის შემუშავება

რადგან მოქალაქეთა ჟიურის პროექტის ძირითადი კომპონენტია განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით მსაჯულების ინფორმირება და შემდეგპრობლემატური საკითხის განხილვა, ყურადღება უნდა დაეთმოს სამუშაოპროგრამის სტრუქტურას. სამუშაო პროგრამა ეყრდნობა საკონსულტაციო კომისიის ანდა სამუშაო ჯგუფის მიერ წინასწარ მიღებულ გადაწყვეტილებებს შემდეგ საკითხებზე:

პროცესში მსაჯულებს საკმარისი ინფორმაცია უნდა მიეწოდოთ, რათა ისინი საფუძვლიანად გაერკვნენ განსახილველ საკითხში, თუმცა ზედმეტი ინფორმაციით არ უნდა გადაიტვირთონ. საკითხთან დაკავშირებით ინფორმაცია სხვადასხვა პოზიციიდან უნდა მოდიოდეს. მსაჯულებს საკმარისი დრო უნდა ჰქონდეთ, რომ პარალელურად განიხილონ მიღებული ინფორმაცია, მიიღონ პასუხები კითხვებზე და მოემზადონ საბოლოო დასკვნის გამოსატანად.

იმისთვის, რომ ექსპერტებმა თავიანთი მოსაზრებები მსაჯულებს მიაწოდონ, იმართება მოსმენები შესარჩევია სწორი დრო ფაქტობრივი ინფორმაციის მისაწოდებლად და კონკრეტული სუბიექტური მოსაზრების მისაწოდებლად. პროექტის თანამშრომლებმა კონსულტაციები უნდა გაიარონ კომისიასთან, რათა შეარჩიონ ის მოწმეები, რომელთაც საკმარისი ცოდნა აქვთ მსაჯულთა კითხვებზე პასუხის გასაცემად.

პროექტის ჯგუფმა უნდა განსაზღვროს, მიაწოდოს თუ არა მსაჯულებს ინფორმაცია წინასწარ, სხდომების ჩატარებამდე, ამასთანავე უნდა განისაზღვროს, რა ინფორმაცია მიეწოდებათ მათ.

მოქალაქეთა ჟიურის პროექტის მიზანია მსაჯულების, რომლებიც საზოგადოებას წარმოადგენენ, ინფორმირება გარკვეულ საკითხზე და მათთვის სწორი დასკვნების გაკეთების საშუალების მიცემა. შესაბამისად, სამუშაო პროგრამა ისე უნდა იყოს შემუშავებული, რომ მსაჯულებს მიეცეთ საშუალება, ისწავლონ ყველაფერი, რასაც საჭიროდ ჩათვლიან სწორი გადაწყვეტილების მისაღებად თავიანთი მანდატის ფარგლებში.

პროექტის ჯგუფმა და საკონსულტაციო კომისიის წევრებმა ისე უნდა შეიმუშაონ სამუშაო პროგრამა, რომ მიწოდებული ინფორმაცია ლოგიკურად ეწყობოდეს ერთმანეთს. ინფორმაციის მიწოდების პროცესი თავისუფლად უნდა წარიმართოს ჟიურის პროცესის გაცნობიდან ზოგადი ინფორმაციის მიწოდებამდე და ბოლოს დეტალური ინფორმაციის მიწოდებამდე. მსაჯულებს საკმარისი დრო უნდა მიეცეთ, რათა გააანალიზონ, რა გავლენას ახდენს მათი განათლება და გამოცდილება მიწოდებული ინფორმაციის ინტერპრეტაციაზე.

6. ექსპერტი მოწმეების შერჩევა და რეკრუტირება

ექსპერტი მოწმეები ის პირები არიან, რომლებიც ეხმარებიან მსაჯულებს კონკრეტული საკითხების გაგებაში. მათ რიგებში ასევე მოიაზრებიან ნეიტ- რალური პირები, რომლებიც აცნობენ საკითხს და მის ისტორიას მსაჯუ- ლებს და ისინიც, ვინც კონკრეტულ მოსაზრებას უჭერს მხარს - „მიკერძოებული ექსპერტები“.

(ა) ექსპერტი მოწმის როლის განსაზღვრა

ექსპერტ მოწმეთა ფუნქციაა, დაეხმარონ მსაჯულებს განსახილველი საკითხის ყველა ასპექტის გაგებაში. რადგან საკითხი შეიძლება ისეთი იყოს, რომელზეც მსაჯულს მანამდე არ უფიქრია, ექსპერტებმა ისე უნდა ახსნან ის, რომ გასაგები იყოს საშუალო ადამიანისთვის. პროექტების უმეტესობაში მოწმის გამოსვლის ნახევარი დრო ეთმობა მოკლე პრეზენტაციას, რო- მელიც წარმოადგენს მის ხედვას საკითხთან დაკავშირებით, ხოლო მეორე ნაწილი ეთმობა მსაჯულების კითხვებს.

(ბ) „ნეიტრალური ექსპერტები“

ნეიტრალური ექსპერტების ფუნქციაა, გააცნონ მსაჯულებს საკითხის ტერმინოლოგია, ისტორია და მიუკერძოებლად წარმოაჩინონ საკითხის გადაწყვეტის ალტერნატივები. აღნიშნული პირები მონაწილეობას იღებენ პროცესის დასაწყისში, რათა მოამზადონ მსაჯულები კონკრეტული მოსაზრების მხარდამჭერი ექსპერტების მოსასმენად. ისინი შეიძლება დაქირავებულ იქნენ, როგორც პროექტის თანამშრომლები და გაჰყვნენ მთელ პროცესს, რომლის განმავლობაშიც დაეხმარებიან მსაჯულებს და უპასუხებენ მათ კითხვებს. თუმცა საკმაოდ ძნელია ისეთი ექსპერტის მოძებნა, რომელიც აბსოლუტურად მიუკერძოებელი იქნება და არ დაიყოლიებს მსაჯულებს კონკრეტულ მოსაზრებაზე. „ნეიტრალური ექსპერტის“ საჭიროება კარგად უნდა იქნეს აწონ-დაწონილი და გათვალისწინებული, რამდენად მოახდენს ის გავლენას მსაჯულებზე და როგორ შეიძლება ჟიურიმ ისინი გამოიყენოს.

(გ) „მიკერძოებული ექსპერტები“

კონკრეტული მოსაზრების მხარდამჭერი ექსპერტები შეიძლება რამდენიმე გზით შეირჩეს. ერთ შემთხვევაში ჟიურის წინაშე მდგომი საკითხის სხვადასხვანაირად გადაწყვეტის მომხრე მხარეები - ადვოკატები წარმოადგენენ თავ-თავიანთ ექსპერტებს, რომლებიც გააკეთებენ მოხსენებებს საკითხის კონკრეტული ასპექტის შესახებ. ამ დროს შერჩეულია ნეიტრალური ექსპერტი, რომელიც საწყის ეტაპზე ინფორმაციას აწვდის მსაჯულებს.

მეორე მეთოდის დროს ექსპერტებს არჩევს პროექტის ჯგუფი, რომელიც უზრუნველყოფს, რომ ექსპერტები ორივე დაპირისპირებულ მხარეს წარმოადგენდნენ. შერჩევის ეს მოდელი შეიძლება კიდევ ორად გაიყოს:

(დ) მოწმეთა შერჩევის კრიტერიუმის გადახედვა

დაგეგმვის ეტაპზე საკონსულტაციო კომისიამ შეიძლება შეიმუშაოს ექსპერტთა შერჩევის კრიტერიუმები. პროექტის ჯგუფმა, საკონსულტაციო კომისიამ და სპონსორმა ორგანიზაციამ უნდა განსაზღვრონ ყველა ის მოსაზრება, რომლებიც განსახილველ საკითხთან დაკავშირებით არსებობს. ჟიურის მანდატმა განსახილველ საკითხთან დაკავშირებული ყველა მოსაზრება უნდა მოიცვას. მოწმეთა შერჩევისას პროექტის ჯგუფმა უნდა იცოდეს, აქვს თუ არა კონკრეტულ მოწმეს საკუთარი პოზიცია საკითხთან დაკავშირებით.

იმ მეთოდის გამოყენებისას, როდესაც ჯერ ხდება კონკრეტული მოსაზრებების მხარდამჭერთა - ადვოკატთა შერჩევა, მნიშვნელოვანია, რომ შერჩეულ იქნენ თანაბარი შესაძლებლობების მქონე პირები, რათა ნაფიცმა მსაჯულებმა მხედველობაში მიიღონ მხოლოდ ფაქტები და მათზე გავლენა არ მოახდინოს პირის განსაკუთრებულმა ტალანტმა ან მისმა პიროვნებამ.

საკონსულტაციო კომისიამ უნდა გადაწყვიტოს, განსაზღვროს თუ არა მოწმეთა შერჩევის კრიტერიუმად მრავალფეროვნება. მოწმეთა მრავალფეროვნება ზრდის სანდოობას ჟიურისთვის, საზოგადოებისთვის, გადაწყვეტილების მიმღებთათვის და მედიისთვის, რომელიც აშუქებს შედეგებს.

მოწმეთა შერჩევასთან და სამუშაო პროგრამასთან დაკავშირებით მიღებული ძირითადი გადაწყვეტილებების შემდეგ პროექტის ჯგუფმა უნდა შეიმუშაოს პოტენციურ მოწმეთა სია, მათ შორის ნეიტრალური მოწმეების, ადვოკატებისა და ექსპერტების.

(ე) კონკრეტული ინდივიდების რეკრუტირება

რეკომენდებულია, პოტენციურ მოწმეს თავდაპირველად ტელეფონით დაუკავშირდნენ, თუმცა შეიძლება ჯერ ფაქსი ან წერილი გაიგზავნოს. მოწ- მეებს უნდა აუხსნან პროექტის პროცესი და მათი როლი, ასევე უნდა განუმარტონ მოწმეთა შერჩევის კრიტერიუმები. თუ კრიტერიუმები საკონსულტაციო კომისიამ განსაზღვრა, ესეც ნახსენები უნდა იყოს. უნდა გადამოწმდეს, სცალია თუ არა მოწმეს კონკრეტული სხდომის დღეს. იმ შემთხვევაში, თუ პირი დაინტერესდება, დაუყოვნებლივ უნდა გაეგზავნოს წერილი და შესაბამისი მასალები.

შეიძლება, პროექტის ჯგუფი უფრო მეტ ექსპერტს დაუკავშირდეს, ვიდრე პროექტით არის საჭირო, რათა დაბალანსებული ჯგუფი შეირჩეს და უზრუნველყოფილ იქნეს მათი დათქმულ დროს მოსვლა.

(ვ) მოწმეთათვის მასალების გაგზავნა

შერჩეული მოწმეებისათვის დასაგზავნი საინფორმაციო პაკეტი უნდა შეიცავდეს:

(ზ) დადასტურება

სხდომების ჩატარებამდე ერთი კვირით ადრე პროექტის დირექტორი ყველა მოწმეს უნდა დაუკავშირდეს და გადაამოწმოს მათი მონაწილეობა, შეახსენოს შევსებული ფორმების დაბრუნება, თუ მათ ჯერ კიდევ არ გამოუგზავნიათ ისინი, და დააზუსტოს, სჭირდებათ თუ არა აუდიო-ვიზუალური აპარატურა.

7. ლოჯისტიკური საკითხები

(ა) ადგილის შერჩევა

პროექტის ჯგუფი პასუხისმგებელია შეხვედრის ადგილის მოძებნაზე, დაქირავებასა და სასტუმროს ნომრების დაჯავშნაზე.

შეხვედრის ოთახი საკმარისად დიდი უნდა იყოს, რათა დაიტიოს U-ს ფორმის მაგიდა და ყველა მონაწილე. შესაძლებელი უნდა იყოს ჟიურის ოთხად გაყოფა და ჯგუფების მუშაობა. უკეთეს შემთხვევაში, ჯობია, რამდენიმე ოთახი იყოს.

შეიძლება საჭირო იყოს შემდეგი ნივთები:

თუ მოსალოდნელია გარეშე პირების დასწრება, უნდა მომზადდეს საკმარისი რაოდენობის სკამები.

(ბ) კვება და დაბინავება

ზომები უნდა იქნეს მიღებული მონაწილეთა შემდეგით უზრუნველსაყოფად:

ზოგადად მოწმეებს ფულს არ უხდიან. თუმცა ხშირად მათ დასაყოლიებლად გარკვეული ხარჯების ანაზღაურებაა საჭირო. ხშირად მოწმეების საცხოვრებელი ადგილი შორია ღონისძიების ჩატარების ადგილიდან. ამ შემთხვევაში ხარჯებზე მოწმეებთან ინდივიდუალური მოლაპარაკება უნდა გაიმართოს. უმეტეს შემთხვევაში შესაძლებელია მოწმეთა ხარჯების მთლიანად ან ნაწილობრივ ანაზღაურება.

პროცესში მონაწილეობისთვის მსაჯულები სტიპენდიას იღებენ. შემცვლელი მსაჯულები, რომლებსაც პროცესის პირველივე დღეს გაუშვებენ, უფრო პატარა სტიპენდიას მიიღებენ.

(გ) ინფორმაცია

უნდა მომზადდეს შემდეგი მასალები:

მაგიდა მოსახერხებელ ადგილას უნდა დაიდგას, რათა გამოიფინოს საჯარო ინფორმაციული მასალები. ეს მოიცავს პროექტის მიმოხილვას, სპონსორ ორგანიზაციათა აღწერას, ჟიურის მანდატის აღწერას, სამუშაო პროგრამას, მოწმეთა სიას, მსაჯულთა სიას, მოხსენებით ინფორმაციას, მოწმეთა მოხსენების ჰენდაუთებს და საბოლოო დოკუმენტის გამოწერის ფორმას.

ეს შეიძლება მოიცავდეს: სამუშაო პროგრამას, პროექტის საკონტაქტო პირს, მოქალაქეთა ჟიურის პროცესის ფილოსოფიას, პროექტის აღწერას, განრიგს, მსაჯულთა შერჩევის პროცედურის ახსნას, ექსპერტთა სიას, საკონსულტაციო კომისიის წევრების სიას, ინფორმაციას სპონსორ ორგანიზაციებზე, სპონსორების სიას, დამატებით ინფორმაციას იმ საკითხებზე, რომლებსაც ეხება პროექტი, კომენტარებს და სხვ.

C. მოქალაქეთა ჟიურის ღონისძიება

1. პირველი დღე

პირველი დღის დილა ძირითადად გაცნობას და პროცესისთვის მსაჯულების მომზადებას ეთმობა. ხაზი უნდა გაესვას მსაჯულებისა და ძირითადი პირების მნიშვნელოვნებას და უნდა განმტკიცდეს მათში ეს დამოკიდებულება. საკმარისი დრო უნდა დაეთმოს:

ასევე მნიშვნელოვანია მსაჯულების წახალისება, რომ მათ გაიცნონ ერთმანეთი, გაუზიარონ ერთმანეთს გამოცდილებები განსახილველ საკითხებზე. ეს მნიშვნელოვანია მათი, როგორც ჯგუფის, შეწყობილი მუშაობისთვის და იმისთვის, რომ გაირკვეს ყველა მონაწილის ინტერესი. ამ დროს მნიშვნელოვანია მოდერატორის როლი. მას დადებითი ტონი უნდა ჰქონდეს და ყველას მონაწილეობა უნდა წაახალისოს. მთავარია, პირდაპირ არ დაიწყოს მნიშვნელოვანი განხილვები, არამედ ჯერ მსაჯულები მოჰყვნენ თავიანთ ისტორიებს და დიალოგი დაიწყოს. თუ პროცესი გულისხმობს გადაწყვეტილების მიღებას ხმის მიცემით, მსაჯულებს ხმის მიცემის პროცედურა თავიდანვე უნდა განემარტოთ.

2. სხდომის დღეები

მომდევნო დღეები ეთმობა ჟიურის წევრების ინფორმირებას, მოწმეთა მოხსენებებს და კითხვებს.

პროექტების უმეტესობაში „ადვოკატები“ ერთმანეთის საპირისპირო მოსაზრებებს წარმოადგენენ. ამის უპირატესობა ისაა, რომ მსაჯულები იგებენ კონკრეტული მოსაზრების დადებით და უარყოფით მხარეებს, ხოლო ნაკლოვანება - ის, რომ მსაჯულები დამოკიდებული არიან ადვოკატებზე, რომლებმაც უნდა შეარჩიონ მოწმეები და მოხსენებები. იმ შემთხვევაში, თუ პროექტი ძლიერ საკამათო თემაზე ტარდება, ადვოკატების მოდელი აუცილებელია. თუ ეს მიდგომა გამოიყენება, აუცილებელია მსაჯულების შემზადება ნეიტრალური ფაქტობრივი ინფორმაციით, რომელსაც დაეყრდნობა მოხსენებები.

თუ პროექტი ეხება პოლიტიკურ საკითხს ნათლად დაპირისპირებული მხარეებით, ამ დროსაც შეიძლება აუცილებელი იყოს ადვოკატების ოდელი. სხვა შემთხვევაში შეიძლება უფრო ეფექტური იყოს, რომ მსაჯულები თავად გაერკვნენ საკითხებში ადვოკატების გარეშე, პროექტის ჯგუფის მიერ შერჩეული ექსპერტების დახმარებით. ეს მოდელი მეტ თავისუფლებას უტოვებს მოწმეებს, ილაპარაკონ, რადგან ისინი არ არიან შეზღუდულნი კონკრეტული მოსაზრების მხარდაჭერით.

ორივე შემთხვევაში აუცილებელია, მოსმენები დაიწყოს საკითხთან დაკავშირებით ფაქტობრივი ინფორმაციის მიწოდებით, მათ შორის სხვადასხვა მოსაზრებების მიმოხილვით და მოწმეთა შესახებ ინფორმაციის მიწოდებით. მნიშვნელოვანია, რომ მსაჯულებს ესმოდეთ, რომელი მომხსენებლები არიან უბრალოდ ფაქტობრივი ინფორმაციის მიმწოდებლები და რომლები - კონკრეტული მოსაზრების მხარდამჭერნი.

შეიძლება საჭირო იყოს მოწმეთა ჯგუფებად დაყოფა, როდესაც ერთსა და იმავე საკითხზე სხვადასხვა პერსპექტივა არსებობს. მაგალითად, შეიძლება განსაზღვრული დრო დაეთმოს კონკრეტულ მოსაზრებაზე მოხსენებას, რომელსაც მოჰყვება კითხვები. მას მერე, რაც ყველა მოსაზრებაზე გაკეთდება მოხსნება, შეიქმნას ჯგუფები, რომლებშიც ყველა მომხსენებელი გაერთიანდება. მსაჯულებმა შემდეგ შეიძლება რამდენიმე წევრს ერთდროულად დაუსვან კითხვები. ჯგუფური სტრუქტურა ხელსაყრელია იმის საჩვენებლად, რა განსხვავებაა და რა არის საერთო სხვადასხვა მოსაზრებებს შორის საკითხის გადაწყვეტის შესახებ.

მსაჯულების განხილვებს საკმარისი დრო უნდა დაეთმოს კვირის განმავლობაში. სხდომების საწყის ეტაპზე განხილვები ეხმარება მსაჯულებს, უკეთ გაიაზრონ მოსმენილი ინფორმაცია. თუ სამუშაო პროგრამა იმგვარად არის შემუშავებული, რომ მასში გამოყოფილია გარკვეული ეტაპები, მსაჯულებს შეიძლება მიეცეთ საშუალება, ყოველი ეტაპის ბოლოს შეაჯერონ ინფორმაცია, განიხილონ და გამოიტანონ დასკვნები. პროექტის ჯგუფი მზად უნდა იყოს, დახმარება გაუწიოს მსაჯულებს მოწოდებული ინფორმაციის სტრუქტურირებაში, მაგალითად, უზრუნველყონ ისინი განსხვავებული ფერის ფურცლებით სხვადასხვა კითხვებზე ინფორმაციის ჩასაწერად. მსაჯულების მოთხოვნით პროექტის ჯგუფმა უნდა მიაწოდოს საჭირო მასალები.

სხდომების დღეებში პროექტის ჯგუფმა უნდა განსაზღვროს, რამდენად აკმაყოფილებთ მსაჯულებს მიმდინარე სამუშაო პროგრამა. მსაჯულები უფრო აქტიურები ხდებიან პროცესის წინსვლასთან ერთად. იდეალურ შემთხვევაში სამუშაო პროგრამა წინასწარ უნდა განისაზღვროს და არ უნდა შეიცვალოს.

სასურველია, გაიმართოს თანამშრომლების რეგულარული შეხვედრები ყოველი სხდომის დღის ბოლოს. შეხვედრებში მონაწილეობა უნდა მიიღონ პროექტის ჯგუფის წევრებმა, მოდერატორებმა და სპონსორ ორგანიზაციათა წარმომადგენლებმა. შეხვედრებს უძღვება პროექტის დირექტორი.

3. გადაწყვეტილების მიღება

ბოლო ეტაპი, რომელიც შეიძლება პროცესის ბოლო დღეც იყოს, არის მსაჯულთა თათბირი და გადაყვეტილების მიღება თავიანთი მანდატის ფარ- გლებში. პროექტის ჯგუფი ამ დღეს პროცესის დასაწყისიდანვე უნდა გეგ- მავდეს. მსაჯულებმა დიდი მასალა და ინფორმაცია უნდა აითვისონ, რათა საბოლოო გადაწყვეტილება მიიღონ.

ამ ეტაპზე მკაფიოდ განსაზღვრული მანდატი ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ჩარჩოებში აქცევს განხილვას და მას სწორი გადაწყვეტილებებისკენ წაიყვანს, რომელიც შეიძლება კონსენსუსით ან ხმის მიცემით იყოს მიღებული. დამოუკიდებლად იმისგან, თუ რას მოიცავს მანდატი, მოდერატორებს უნდა ჰქონდეთ წარმოდგენა, რა გადაწყვეტილებების მიღება ევალებათ მსაჯულებს და რა გზებით და სტრატეგიით შეუძლიათ მათ გადაწყვეტილებამდე მისვლა. მოდერატორებმა უნდა იაქტიურონ, რათა განხილვები იმგვარად წარიმართოს, რომ მოხდეს საკითხთან დაკავშირებული ყველა მნიშვნელოვანი მოსაზრების განხილვა.

სხვადასხვა ტიპის ჟიურისთვის განხილვის სხვადასხვა სტრატეგიებია საჭირო. თუ საკითხი მარტივია, შეიძლება განხილვა მთლიან ჯგუფში ჩატარდეს. ხოლო თუ საკითხი უფრო რთულია, მაგალითად რეფორმის გეგმის შემუშავება, მაშინ ჯობია, საკითხები დაიყოს და საკითხის თითო ასპექტზე ჟიურის ერთმა ქვეჯგუფმა იმუშაოს. ქვეჯგუფმა შემდეგ მოსაზრებები შეიძლება მთლიან ჯგუფს მოახსენოს და შეუთანხმოს. იდეალურ შემთხვევაში, ქვეჯგუფების სამუშაო უნდა აიკრიფოს და მთლიან ჯგუფს მიეწოდოს, რათა ყველა იყოს საქმის კურსში. მას შემდეგ, რაც მსაჯულები შეთანხმდებიან დასკვნებზე, ის უნდა აიკრიფოს და მთლიანობაში წარედგინოს ჟიურის. რათა მათ დამატებითი ცვლილებები წარმოადგინონ (ასეთის არსებობის შემთხვევაში). ეს ბოლო შემოწმება პროცესის მნიშვნელოვანი ეტაპია.

მანდატით განსაზღვრულ კითხვებზე პასუხის გაცემისას, აუცილებელია, დასაბუთდეს, როგორ იქნა მიღწეული პასუხი, განსაკუთრებით ისეთ კითხვებზე, რომლებიც „დიახ“-ს ან „არა“-ს მოითხოვს. პასუხის დასაბუთება შეიძლება მოიცავდეს სხვადასხვა ალტერნატიული ვარიანტების რანჟირებას, ხმის მიცემის შედეგად ხმების გადანაწილებას სხვადასხვა წარმოდგენილ წინადადებებზე, კონკრეტული ალტერნატივების დადებითი და უარყოფითი მხარეების შეფასებას და სხვ. ეს ინფორმაცია ყველაზე მნიშვნელოვანი ხშირად სპონსორებისა და დაინტერესებული პირებისთვისაა, რადგან ის კონკრეტული რეკომენდაციების უკან მდგომ მოტივაციას ეხება.

D. მომდევნო ნაბიჯები

1. შეფასება

სამუშაოს დასრულების შემდეგ (პრესკონფერენციამდე) მსაჯულებს უნდა მიეცეთ შეფასების ფორმა და დრო მის შესავსებად. შეფასების ფორმა შეიძლება მიეცეთ პროექტის ჯგუფის წევრებსა და სხვა მონაწილეებსაც. ფორმა უნდა შეიცავდეს მინიმუმ ერთ სტანდარტულ კითხვას პროცესის სამართლიანობაზე.

2. დასკვნითი პრესკონფერენცია

ჟიურის ბოლო დღე ეთმობა განხილვის შეჯერებას, მანდატის ფარგლებში დასკვნების გამოტანას და მედიისა და საზოგადოებისთვის პირველადი მოხსენების გაცნობას. კონფერენციის დროის შერჩევისას ყურადღება უნდა დაეთმოს მედიის საჭიროებებს. პრესკონფერენციის სწორ დროს ჩატარება, როდესაც რეპორტიორებს აქვთ დრო მათი ამბის საღამოს ახალ ამბებში გასაშვებად, ან პირდაპირი რეპორტაჟის გაკეთება მნიშვნელოვანია კარგი გაშუქებისთვის.

მსაჯულებმა უნდა აირჩიონ ორი პირი, რომლებიც მედიას და ფართო საზოგადოებას წარუდგენენ მათ ნაშრომს. ფორმატი და წარმდგენი პირის როლი კარგად უნდა განემარტოს მსაჯულებს. მსაჯულთა მომზადება იმ კითხვებზე საპასუხოდ, რომლებიც შეიძლება ჟურნალისტებმა დასვან, სასარგებლოა ინფორმაციის ნათლად და სწრაფად მიწოდებისთვის და არაზუსტი ინფორმაციის გავრცელების თავიდან აცილებისთვის. პროექტის პირველადი მოხსენება მსაჯულებს ხელთ პრესკონფერენციამდე უნდა ჰქონდეთ.

3. შეჯამება სპონსორებთან და პროექტის თანამშრომლებთან ერთად

პროექტის შეფასების მეორე ეტაპია შეხვედრა სპონსორებთან და პროექტის ჯგუფთან იმის გასაგებად, თუ, მათი აზრით, როგორ წარიმართა პროექტი და რამდენად წარმატებული იყო ის. ეს, ჩვეულებრივ, თავისუფალი განხილვაა, ყოველგვარი წინასწარი განრიგისა და კითხვების განსაზღვრის გარეშე. შეხვედრა პროექტის დასრულებიდან მალევე უნდა ჩატარდეს, სანამ მოსაზრებები და განცდები ახალია. პროექტის დამთავრების აღმნიშვნელი საზეიმო გარემო ეხმარება აზრთა თავისუფალ გაცვლას.

4. მედია

პროექტის შესახებ გამოქვეყნებული ყველა საგაზეთო სტატია უნდა შეიკრიბოს და მათგან რამდენიმე შეირჩეს საბოლოო მოხსენებისთვის. მედიის მიერ გაშუქების სიხშირე და ხარისხი იქნება იმის ინდიკატორი, რამდენად წარმატებული იყო პროექტის მედიაგეგმა. ასევე გამოიკვეთება ის სტრატეგიები, რომლებიც საჭირო იქნება მომავალში ამგვარი პროექტების ჩასატარებლად. გარდა ამისა, შეიძლება პირების დაქირავება რადიო ან სატელევიზიო გაშუქებების ჩასაწერად.

5. საბოლოო ანგარიშის გავრცელება

ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის საბოლოო მოხსენების მომზადების შემდეგ ის უნდა მიეწოდოს სპონსორებს, პროექტის ჯგუფის წევრებს, ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის მონაწილეებს, აგრეთვე ხელმისაწვდომი უნდა იყოს საზოგადოებისთვის.

IV. საჭირო რესურსები (დრო, ბიუჯეტი)

A. ვადები

საკითხის სირთულე და ის, თუ რამდენად საკამათოა იგი, დიდ გავლენას იქონიებს პროექტის ხანგრძლივობაზე. მიუხედავად ამისა, საკმარისი ფინანსების მოძიების შემდეგ მოქალაქეთა ჟიურის დაგეგმვის პროცესმა 4-5 თვეზე მეტხანს არ უნდა გასტანოს. ქვემოთ შემოთავაზებულია ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის სტრუქტურირების ორი სავარაუდო გზა. პროექტის განხორციელების ორივე განრიგი იწყება ხელშეკრულების დადების ან დაფინანსების შესახებ შეთანხმების მიღწევის შემდეგ.

პირველი განრიგი დაგეგმვის პროცესს ორ ეტაპად ყოფს. დაგეგმვის ძირითადი ნაწილი პირველ ეტაპზე მოდის, ხოლო აღსრულების - მეორეზე. ამ სტრუქტურის ძირითადი უპირატესობა ის არის, რომ სპონსორს შესაძლებლობა ეძლევა, მანამ შეაფასოს პროექტის წინსვლა, სანამ კვლევა დაიწყება (რომელიც საკმაოდ დიდ ხარჯს წარმოადგენს). სპონსორმა შეიძლება წამოაყენოს წინადადებები ჟიურის მანდატის, სამუშაო პროგრამის, მოწმეთა სიისა და სხვათა შეცვლის შესახებ. პირველი ეტაპი საკმაოდ ინტენსიურია, პროექტის ჯგუფისგან მნიშვნელოვანი სამუშაოს შესრულებას მოითხოვს და საკონსულტაციო კომისიის წევრებისთვის პოტენციურ სირთულეებს წარმოადგენს განრიგთან დაკავშირებით.

პირველი ფაზა

მეორე ფაზა

პროექტის განრიგის მეორე ვერსიაში დაგეგმვა ხდება მსაჯულების შერჩევისა და ლოჯისტიკური საკითხების მოგვარების პარალელურად, განსხვავებით პირველისგან, რომელიც ორ ფაზად იყო გაყოფილი. თუმცა ამ შემთხ- ვევაში ნაკლები მოქნილობაა მოულოდნელი პრობლემისა თუ გაურკვევლობის გადასაჭრელად, რადგან მსაჯულებთან უკვე შეთანხმებული იქნება ღონისძიების ჩატარების კონკრეტული თარიღები. დამატებით პროექტის ჯგუფს მეტი საქმის ერთდროულად გაკეთება მოუწევს.

B. ბიუჯეტი

ბიუჯეტის საწყისი ვერსია მზადდება პირველ ეტაპზე. პროექტის ფარგლების დაკონკრეტების შემდეგ შეიძლება პირველად ბიუჯეტში ცვლილებები შევიდეს, თუმცა მნიშვნელოვანია, რომ ხარჯები თავიდანვე მაქსიმალურად ზუსტად შეფასდეს.

ბიუჯეტზე შემდეგი ფაქტორები ახდენს გავლენას:

პროექტის ტერიტორიული მოცულობა გავლენას ახდენს პროექტის პირდაპირ ხარჯებზე, მათ შორის მგზავრობის ხარჯებზე (მსაჯულებისთვის, მოწმეებისა და პროექტის თანამშრომლებისთვის), დაბინავებასა და სატელეფონო კვლევაზე. სხვა ფაქტორების უმეტესობა გავლენას ახდენს პროექტის არაპირდაპირ ხარჯებზე, მაგალითად, პროექტის ჯგუფის დროზე. მოქალაქეთა ჟიურის პროექტის ხარჯების შესამცირებლად რამდენიმე გზა არსებობს (მაგალითად, მოხალისეების აყვანა შტატში), თუმცა ხარჯების შემცირებას შეიძლება პროექტის ხარისხი შეეწიროს. სასურველია დაფიქრება იმაზე, ღირს თუ არა ხარჯების შემცირება გრძელვადიანი გათვლით.

პროექტის თანამშრომლების ანაზღაურება ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის პროექტის ძირითადი ხარჯია. ის დრო, რომელიც პროექტის ჯგუფს დას- ჭირდება, ბევრ ფაქტორზეა დამოკიდებული, მათ შორის მათ გამოცდილე- ბაზე, კომპეტენციაზე, იმაზე, თუ რამდენად პოლემიკურია საკითხი, პრო- ექტის ხანგრძლივობაზე და სხვ. ქვემოთ მოყვანილია ორი შესაძლო მოდელი პროექტის ჯგუფის დროის მოთხოვნაზე. ერთი მოდელი განკუთვნილია მოქალაქეთა ჟიურის რთული პროექტისთვის, მეორე კი - ნაკლებად რთული პროექტისთვის. ორივე შემთხვევაში პროექტი 15 კვირაზეა გაწერილი. დრო განაწილებულია საშუალო მაჩვენებლით, თუმცა სავარაუდოდ პროექტის სხვადასხვა ფაზებში დრო თანაბრად არ იქნება განაწილებული. მაგალითად, ადმინისტრატორს მონაცემთა ადმინისტრირებისას საკმაოდ დიდი დროის დახარჯვა მოუწევს, მომდევნო რამდენიმე კვირის განმავლობაში კი მისი ჩართულობა მინიმალური იქნება.

მარტივი პროექტი

ნაფიც მოქალაქეთა ჟიურის პროექტის ბიუჯეტის ძირითადი მუხლებია:

- პროექტის ჯგუფი;

- მოდერატორები;

- სტიპენდიები ჟიურის წევრებისთვის;

- ჰონორარები მოწმეებისთვის.

- ჟიურის წევრების;

- ექსპერტების;

- მოდერატორების.

- კვების უზრუნველყოფა მსაჯულებისთვის, ექსპერტებისა და პროექტის ჯგუფისთვის ღონისძიების დღეებში.

- მსაჯულების რეკრუტირება;

- ექსპერტების რეკრუტირება;

- მოქალაქეთა ჟიურის პროცესის რეკლამირება.

- ღონისძიების ადგილის დაქირავება;

- მასალები.

V. დამატებით - საუკეთესო მაგალითები და სავარაუდო სიძნელეები

იმის უზრუნველსაყოფად, რომ ჟიური მოსახლეობას წარმოადგენს, სანდო და ღია პროცედურა უნდა განისაზღვროს. მათი მონაწილეობა პროცესში, ვინც განსახილველ საკითხთან დაკავშირებულ პოლიტიკას განსაზღვრავს, მათ მიერ კითხვების დასმა და კითხვებზე პასუხი, მათ მიერ აზრის გამოთქმა პროცესს უფრო ძლიერს გახდის. ეს საშუალებას მისცემს მოქალაქეებს, პირდაპირ დიალოგში შევიდნენ იმათთან, ვინც მათ ხელმძღვანელობს.

ბმულები და გამოყენებული მასალები

ჯეფერსონის ცენტრის მიერ მომზადებულია მოდერატორის ტრენინგის სახელმძღვანელო მოქალაქეთა ჟიურის პროცესისთვის, რომელშიც დეტალური ინფორმაციაა მოქალაქეთა ჟიურის პროცესის მოდერირების შესახებ.

I. განსაზღვრება

Charrette ადამიანებთან ინდივიდუალური ინტენსიური მუშაობის პროცესია, რომლის მიზანია დროის მოკლე პერიოდში საზოგადოების წევრების ინტერესებს შორის კონსენსუსის მიღწევა. Charrette-ის დაწყებამდე, დაგეგმვისას, ძირითადი საკითხი იყოფა კომპონენტებად, თითოეული კომპონენტისთვის განისაზღვრება ადამიანების კონკრეტული ქვეჯგუფი. ქვეჯგუფები პერიოდულად წარუდგენენ ანგარიშს სრულ ჯგუფს. სრული ჯგუფის შენიშვნები ქვეჯგუფებში შემდგომი დისკუსიებისთვის გამოიყენება. ამგვარი პროცესი მეორდება მანამ, სანამ კონსენსუსი არ მიიღწევა მოხსენების გამოქვეყნების ვადის ამოწურვამდე.

Charrette შეიძლება განსხვავდებოდეს, როგორც მონაწილეთა რაოდენობით - 50 მონაწილიდან 1000 მონაწილემდე, ისე ხანგრძლივობით - ოთხი დღიდან ორ კვირამდე.

II. როდის გამოიყენება

Charrette უმთავრესად გამოიყენება განვითარების, შექმნისა და დაგეგმვის პროექტებისათვის ადგილობრივი თემის გაერთიანებების დონეზე, მაგრამ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს სხვა საკითხების შემთხვევაშიც, აგრეთვე - სხვა გეოგრაფიულ დონეზე.

საზოგადოდ Charrette გამოიყენება:

Charrette ადამიანებთან ინდივიდუალური ინტენსიური მუშაობის პროცესია, რომლის მიზანია დროის მოკლე პერიოდში საზოგადოების წევრების ინტერესებს შორის კონსენსუსის მიღწევა. Charrette-ის დაწყებამდე, დაგეგმვისას, ძირითადი საკითხი იყოფა კომპონენტებად, თითოეული კომპონენტისთვის განისაზღვრება ადამიანების კონკრეტული ქვეჯგუფი. ქვეჯგუფები პერიოდულად წარუდგენენ ანგარიშს სრულ ჯგუფს. სრული ჯგუფის შენიშვნები ქვეჯგუფებში შემდგომი დისკუსიებისთვის გამოიყენება. ამგვარი პროცესი მეორდება მანამ, სანამ კონსენსუსი არ მიიღწევა მოხსენების გამოქვეყნების ვადის ამოწურვამდე.

Charrette შეიძლება განსხვავდებოდეს, როგორც მონაწილეთა რაოდენობით - 50 მონაწილიდან 1000 მონაწილემდე, ისე ხანგრძლივობით - ოთხი დღიდან ორ კვირამდე.

II. როდის გამოიყენება

Charrette უმთავრესად გამოიყენება განვითარების, შექმნისა და დაგეგმვის პროექტებისათვის ადგილობრივი თემის გაერთიანებების დონეზე, მაგრამ შეიძლება გამოყენებულ იქნეს სხვა საკითხების შემთხვევაშიც, აგრეთვე - სხვა გეოგრაფიულ დონეზე.

საზოგადოდ Charrette გამოიყენება:

III. როგორ გამოიყენება

A. მიმოხილვა

Pre-Charrete ფაზა: Pre-Charrette ფაზის მთავარი მიზანია მმართველი კომისიის შექმნა, რომელმაც უნდა განსაზღვროს და ჩამოაყალიბოს Charrette-ის ძირითადი საკითხი და განახორციელოს მომდევნო ორი ფაზისთვის აუცილებელი ლოჯისტიკის მართვა. საზოგადოდ მიღებულია, რომ მმართველი კომისია მუშაობს Charrette-ის ფასილიტატორთან იმის განსასაზღვრავად, თუ რა საკითხებზე უნდა მიმდინარეობდეს მუშაობა Charrette-ის დროს.

Charrette-ის სამუშაო სემინარები: Charrette-ის სამუშაო სემინარი წარმოადგენს დაგეგმვისა და შექმნის ინტენსიურ სემინარს. მასში მონაწილეობას იღებენ ის პირები, რომელთა წინაშე გარკვეული საკითხის სათანადოდ შეფასების ამოცანა დგას. სემინარის დროს ხდება დაინტერესებული მხარეების ინტერვიუირება, სპეციფიკური პროექტების განსაზღვრა და მათი დანერგვის სტრატეგიების შემუშავება.

Post-Charrette: Post-Charrette ფაზის დროს შემუშავდება საბოლოო დოკუმენტი, რომელშიც მოცემულია მიღებული გადაწყვეტილების ძლიერი მხარეები, არსებული გამოწვევები, რეკომენდაციები, კონკრეტული პროექტები, სამოქმედო გეგმა და დაფინანსების პოტენციური წყაროები. ეს ფაზა მოიცავს ასევე ფორმალური პრეზენტაციის მომზადებას და საზოგადოებისთვის მისი ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფას. ამ ფაზის განმავლობაში იწყება დანერგვის პროცესიც.

B. შესრულება

1. პერსონალი და მოვალეობები

(ა) პროექტის მენეჯერი

პროექტის მენეჯერად შეიძლება განისაზღვროს როგორც ერთი ადამიანი, ისე ადამიანთა ჯგუფი. პროექტის მენეჯერს შემდეგი მოვალეობები აკისრია:

Post-Charrette აქტივობებისთვის საკონტაქტო პირის ფუნქციების შეთავსება.

(ბ) მმართველი კომისია

მმართველი კომისია საზოგადოების ძალისხმევით იქმნება. მოქალაქეებისგან შემდგარი სამუშაო ჯგუფი საზოგადოებაში არსებულ ინტერესთა სპექტრს უნდა წარმოადგენდეს (სხვადასხვა საკითხების შემთხვევაში ინტერესები განსხვავებული იქნება). კომისია უნდა აკმაყოფილებდეს შემდეგ მოთხოვნებს:

მმართველი კომისიის პასუხისმგებლობის სფეროს განეკუთვნება:

2. Pre-Charette

(1) საკითხის/პრობლემის იდენტიფიკაცია

მოცემული ფაზა Charrette-ის სრული პროცესის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნაწილია. ამ ფაზის განმავლობაში დაინტერესებულმა მხარეებმა უნდა გაარკვიონ, სურთ თუ არა პროცესში ჩართვა და გარკვეული ნაბიჯების გადადგმა სასურველი შედეგების მისაღებად. მიუხედავად იმისა, რომ Charrette-ის სამუშაო სემინარი თავისი არსით საზოგადოებრივი წამოწყებაა, მას საფუძველს რამდენიმე ლიდერი უყრის. ლიდერებმა უნდა განსაზღვრონ:

(2) მონაწილეთა (გუნდის) შერჩევა და მოწვევა

Charrette-ისთვის აუცილებელია შესაფერისი ფასილიტატორის შერჩევა.

Charrette „გუნდი”, როგორც წესი, წარმოადგენს სხვადასხვა უნარ-ჩვევებისა და წარმომავლობის ადამიანების ჯგუფს. ჯგუფის უმთავრესი პასუხისმგებლობა სამუშაო სემინარის დასრულებისთვის რეალური შედეგების მიღება უნდა იყოს. ზოგიერთ შემთხვევაში Charrette-ში მონაწილეობის მისაღებად მოწვეულია ყველა დაინტერესებული პირი, როგორც Charrette გუნდის მონაწილე, ან უფრო ხშირად დამკვირვებლების როლში.

(3) საზოგადოებასთან ურთიერთობის განვითარება
და სამოქალაქო თვითშეგნების ამაღლება

Charrette-ის წარმატების წინაპირობა მოქალაქეების ინფორმირებულობაა. გთხოვთ, იხილოთ რეკომენდაციები თავში „ზოგადი წესები და რჩევები“.

(4) დამატებითი ინფორმაციის შეგროვება

ეფექტური პროცესის წინაპირობაა სათანადო ინფორმაციის ფლობა. Charrette პროცესი დიდწილად საზოგადოების მიერ მოწოდებულ ინფორმაციაზეა დაყრდნობილი, მაგრამ ტექნიკური ინფორმაცია ზუსტ სურათს ვერ გვაწვდის. საჭირო ინფორმაციის ტიპი კონკრეტულ საკითხზეა დამოკიდებული. თუმცა ხშირად განსაკუთრებით გამოსადეგია ამ საკითხთან დაკავშირებით უკვე არსებული გეგმები და ისტორიული მონახაზები. ინფორმაციის შეგროვების პროცესში, მიუხედავად საკითხისა, აუცილებელი იქნება:

(5) ლოჯისტიკა

ის, თუ რამდენად სწორად იქნა ლოჯისტიკა განხორციელებული, ყველაზე თვალსაჩინოა Charrette-ის სამუშაო სემინარის პროცესის დროს. იმ შემთხვევაში, თუ ამ მიმართულებით დაგეგმვა სათანადოდ იქნა ჩატარებული, საკუთრივ Charrette, მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად „ორგანიზებულ ქაოსს“ წარმოადგენს, სახალისო და პროდუქტიული იქნება მონაწილე საზოგადოებისთვის, რომელიც საკუთარი მომავლის შექმნას ცდილობს.

Charrette-მდე რამდენიმე თვით ადრე:

სასურველია საორგანიზაციო შეხვედრის ჩატარება მმართველი კომისიისა და Charrette-ის ფასილიტატორის დასწრებით, რათა დაისახოს მიზნები და შედგეს მუშაობის განრიგის მონახაზი. მმართველმა კომისიამ რეგულარულად უნდა გამართოს შეხვედრები, რათა უზრუნველყოფილ იქნეს ყველა საჭირო მოსამზადებელი სამუშაოს ჩატარება.

საჭიროა შემდეგი საკითხების დადგენა:

Charrette-ის ჩატარების თარიღი

შეუძლებელია „საუკეთესო“ თარიღის დადგენა, მაგრამ ძალისხმევა მიმართული უნდა იყოს იმისკენ, რომ მოხდეს ამ საკითხის გამო კონფლიქტის მინიმიზაცია. ასევე აღსანიშნავია, რომ დღეები მიყოლებით არ უნდა დაინიშნოს. ხშირ შემთხვევაში უკეთესია, დაშვებულ იქნეს რამდენიმედღიანი შუალედები სესიებს შორის, რათა გუნდს და საზოგადოებას „ამოსუნთქვის საშუალება“ ჰქონდეს. თუმცა პროცესის ზედმეტად გახანგრძლივების შემთხვევაში შეიძლება საზოგადოებაში არსებული მუხტი დაიკარგოს და საკითხისადმი ინტერესი განელდეს.

განრიგი ცვლილებების შეტანის საშუალებას უნდა იძლეოდეს. შეთანხმებული შეხვედრების დრო და თარიღი მაქსიმალურად უნდა იყოს დაცული, მაგრამ არ არის სასურველი მხოლოდ განრიგის გამო სპონტანურად წარმოშობილი შესაძლებლობების უგულებელყოფა ან მოცემული მომენტისთვის მომძლავრებული შემოქმედებითი ენერგიის გაჩერება.

Charrette-მდე ერთი თვით ადრე:

3. Charrette-ის სამუშაო სემინარი

ქვემოთ მოცემულია Charrette-ის სამუშაო სემინარის განრიგის მაგალითი. დასაშვებია მისი ცვლილება, კონკრეტული შემთხვევისთვის მისადაგება.

სესია №1: მმართველი კომისიის შეხვედრები/Charrette-ის გუნდის შეხვედრები

მიზანი: Charrette-ის გუნდსა და მმართველ კომისიას შორის სამუშაო ურთიერთობების დამყარება.

ამგვარი შეხვედრა შეიძლება გაიმართოს Charrette-ის წინა დღეს, სადილის შემდეგ ან საუზმის დროს. Charrette გუნდის წევრებმა და მმართველი კომისიის წევრებმა უნდა წარუდგინონ თავი ერთმანეთს, მოკლედ გააცნონ ერთმანეთს საკუთარი ინტერესები. ამის შემდეგ მმართველ კომისიას შეუძლია წარუდგინოს და განუმარტოს Charrette-ის გუნდს განსახილველი საკითხების სია.

სესია №2: სასურველი სამუშაო გარემოს შექმნა

პირველი დღე, დილა

მიზანი:

Charrette-ის გუნდის მიერ საზოგადოების პირისპირ გაცნობა. გუნდისთვის არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით ინფორმციის მიწოდება და, თუ ეს შესაძლებელია, გუნდის მიერ განსახილველი საკითხის უშუალოდ ადგილზე გაცნობა.

იმ შემთხვევაში, თუ განსახილველი საკითხი რაიმე კონკრეტულ ადგილს მოიცავს, შესაძლებელია Charrette-ის გუნდისა და მმართველი კომისიისთვის სიტუაციის ადგილზე შესწავლის მიზნით გამგზავრების ორგანიზება. ამ სესიის დროს:

სესია №3: ინტერვიუ და მონაწილეობითი სესიები პირველი დღე

დილა

მიზანი: მრავალფეროვანი ინტერესების მქონე მოქალაქეებს, საზოგადოებრივ ჯგუფებსა და Charrette-ის გუნდს შორის კონკრეტულ საკითხებზე დისკუსიის გამართვის უზრუნველყოფა.

Charrette-ის გუნდი იყოფა პატარა ქვეჯგუფებად ეფექტური ურთიერთობის უზრუნველსაყოფად.

სესია №4:გუნდის ანალიზი და საკითხების განხილვა-განმარტება

პირველი დღე, ნაშუადღევი

Charrette-ის გუნდის მონაწილეების მიერ დაკვირვებების შედარებისა და განხილვის უზრუნველყოფა საზოგადოებრივი განხილვისთვის მოსამზადებლად.

მიზანი: Charrette-ის გუნდის ეს შეკრება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. შეკრების დროს ხდება გონებრივი იერიში, იდეების გაცვლა, პირველადი ანალიზის გაკეთება (მაგალითად SWOT-ანალიზის), პირველადი რეკომენდაციების შემუშავება. ეს აქტივობები ემსახურება საღამოს დანიშნული საზოგადოებრივი სესიისთვის მომზადებას.

სესია №5: ღია კარი - საზოგადოებრივი განხილვა და უკუკავშირის მიღება

პირველი დღე, საღამო

მიზანი: Charrette-ის გუნდის პირველადი შთაბეჭდილებების შეჯამება, საზოგადოებისთვის წინასწარი შეფასებისა და ანალიზის გაცნობა, საზოგადოებისგან უკუკავშირის მიღება საზოგადოების პროცესში მონაწილეობის უზრუნველსაყოფად.

Charrette-ის გუნდი: ანალიზი და შეჯამება:

საზოგადოება:

სესია №6: მიზნებისა და რეკომენდაციების შემუშავება

მიზანი: შეთავაზების შემუშავება, კონკრეტული საკითხების გადაჭრის გზების ჩამოყალიბება.

ამგვარი პროცესი - ქვეჯგუფებში მუშაობა, წარდგენა, უკუკავშირის მიღება და კვლავ ქვეჯგუფში მუშაობა - გრძელდება საჭიროების მიხედვით (დროითი შეზღუდვების გათვალისწინებით).

საბოლოო სესია წარმოადგენს Charrette-ის გუნდის სამუშაო სემინარის შედეგების საზოგადოებისთვის პრეზენტაციას. ამ ვარიანტში ეს წარმოდგენილია, როგორც Post-Charrette აქტივობა.

4. Charette-ის სემინარის შემდგომი აქტივობები

Post-Charrette აქტივობები შეიძლება სამ ნაწილად დაიყოს. ქვემოთ განხილულია თითოეული:

1. დოკუმენტაციისა და პრეზენტაციის მომზადება;

2. პრეზენტაციის ჩატარება და რეკომენდაციის დამტკიცება;

3. დანერგვა და ბენჩმარკინგი.

(ა) დოკუმენტებისა და პრეზენტაციების მომზადება

Charrette-ის სამუშაო სემინარების დასრულების შემდეგ ჩჰარრეტტე-ის გუნდმა უპირველეს ყოვლისა უნდა:

ამ ეტაპზე იბეჭდება გაზეთის ჩანართი (ცალკე დაბეჭდილი მასალა, რომელიც გაზეთთან ერთად ვრცელდება) და მიეწოდება შესაბამის გაზეთებს ან სხვა საზოგადოებრივ მედიას. ჩანართი მოიცავს შედეგების, იდეების, პროექტისა და რეკომენდაციების შეჯამებას. ჩანართს რამდენიმე მიზანი აქვს. პირველი: ფართო საზოგადოებისთვის ინფორმაციის მიწოდება; მეორე: საზოგადოების მოწოდება მონაწილეობისთვის, ინფორმაციის მიღების სურვილის გამოთქმა (დაგეგმვის პროცესი არასდროს მთავრდება) და მესამე: საზოგადოების დაინტერესება და საბოლოო პრეზენტაციაზე დასწრებისთვის წახალისება. ჩანართის დაბეჭდვის თარიღი და საბოლოო პრეზენტაცია ისე ინიშნება, რომ მათ შორის ერთკვირიანი შუალედი იყოს.

აქვე ხდება მოცემული თარიღისთვის „საბოლოო დოკუმენტის“ შევსება შეგროვებული ინფორმაციის მიხედვით. დოკუმენტს საბოლოო სახე ეძლევა პრეზენტაციის დასრულების შემდეგ (როგორც წესი, პრეზენტაციის შემდეგ აუცილებელი იქნება მცირე ცვლილებების შეტანა).

მნიშვნელოვანია, რომ საბოლოო ანგარიში:

ფორმალური პრეზენტაცია უნდა მოიცავდეს სლაიდებს და ნაბეჭდ მასალას. ყველაზე მეტად გამოსადეგია ნახატებიანი სლაიდები, რომლებიც შეიცავს პროექტის კონცეფციას და ნიმუშებს.

დარიგებულ მასალაში სრული პროექტი ისე უნდა იყოს შეჯამებული, რომ გასაგები იყოს არაინფორმირებული პირებისთვის, რომლებიც არ ყოფილან ჩართული (ზემოთ ხსენებული გაზეთის ჩანართი ამ შემთხვევაშიც შეიძლება გამოვიყენოთ).

(ბ) პრეზენტაცია და დამტკიცება

მიზანი: Charrette-ის შედეგების საზოგადოებისთვის წარდგენა

ამ პროცესის დროს ტარდება შეხვედრა, რომელზეც ხდება შედეგების ვერბალური და გრაფიკული პრეზენტაცია. პრეზენტაციის დასასრულს წახალისებულია შეკითხვები და კომენტარები, შენიშვნები საზოგადოებისგან. ამასთან, აუცილებელია გამოიყოს პირი, რომელსაც დაევალება კომენტარების ჩანიშვნა.

პრეზენტაციის დასასრულს საბოლოო დოკუმენტი მოდიფიცირებულ უნდა იქნეს საჭიროების მიხედვით, მიღებული კომენტარების გათვალისწინებით. ამის შემდეგ დოკუმენტი უნდა დაამტკიცოს და მიიღოს მმართველმა კომისიამ.

(გ) დანერგვა და შეფასება

Charrette-ის დასრულება პროცესის მხოლოდ ერთი ნაწილია. დანერგვასთან დაკავშირებული რჩევებისთვის იხილეთ მთავარი სექცია.

IV. საჭირო რესურსები (დრო, ბიუჯეტი)

პროცესის მაღალ დონეზე მომზადება დროის რესურსს მოითხოვს. არსებული სიტუაციის აღმწერი მასალების მოსაპოვებლად და ექსპერტების შესარჩევად სულ მცირე ორი კვირიდან ოთხ თვემდე პერიოდი შეიძლება გახდეს საჭირო. თვითონ Charrette-ის პროცესი, როგორც წესი, ერთი დღე გრძელდება (თუმცა რეკომენდებულია ოთხი დღე). მოკლე Charrette-ის (ორ-სამსაათიანი) შედეგად მხოლოდ შეზღუდული რაოდენობის იდეების მიღებას უნდა ველოდეთ.

ხარჯის ფაქტორი მოიცავს შეხვედრისთვის საჭირო ადგილის დაქირავებას, არსებული სიტუაციის აღმწერი მასალების მოპოვებას, გამოცდილი ფასილიტატორისა და სხვა პერსონალის დაქირავებას, საჭირო მასალების შესყიდვას. შეიძლება საჭირო გახდეს ტრანსპორტირებისა და ზოგიერთი მონაწილისთვის ადგილსამყოფელის უზრუნველყოფაც, ამ მონაწილეების სათანადოდ მიღება, ზოგ შემთხვევაში რეგულარული სამსახურისთვის გამოყოფილი დროის დახარჯვისთვის კომპენსაციის სახით თანხის გამოყოფა.

ქვემოთ მოცემული ჩამონათვალი იმ მთავარი საკითხების სიაა, რომელიც გათვალისწინებულ უნდა იქნეს Charrette-ის ბიუჯეტში:

- პროექტის მენეჯერი;

- მმართველი კომისია (9-15 წევრი).

- კვება Charrette -ის გუნდისა და მონაწილეებისთვის.

- მოსაწვევები მონაწილეებისთვის;

- Charrette-ის რეკლამირება.

- პირველადი ვარიანტისა და საბოლოო ანგარიშის დაბეჭდვა;

- Charrette -ის ჩატარების ადგილი;

- საზოგადოებისთვის საბოლოო პრეზენტაციის წარდგენის ადგილი.

V. დამატებით - საუკეთესო მაგალითები და სავარაუდო სიძნელეები

Charrette-ის დროში განგრძობითი ხასიათის გამო პროცესში მონაწილეობა შეუძლებელი ხდება შრომისუუნარო პირებისთვის.

I. განსაზღვრება

კონსენსუსის კონფერენცია არის 10-დან 30-მდე შემთხვევით შერჩეული მოქალაქისგან შემდგარი ჯგუფის მიერ საზოგადოებრივი მნიშვნელობის საკამათო საკითხების განხილვა და შეფასება. ეს მოქალაქეები კითხვებით მიმართავენ ექსპერტთა საბჭოს, აფასებენ და ერთმანეთში განიხილავენ მათ პასუხებს. შედეგად კონსენსუსის საფუძველზე მიიღება და საჯაროდ, წერილობითი ანგარიშის ფორმით, ქვეყნდება განცხადება. ის მიმართულია პარლამენტის წევრების, საჯარო პოლიტიკის განმსაზღვრელი პირების, ფართო საზოგადოებისადმი და გამოხატავს კონფერენციის ბოლოს მის მონაწილეთა მოლოდინებს, პრეტენზიებსა და რეკომენდაციებს. კონსენსუსის კონფერენციის მიზანია მოცემულ საკითხზე დებატების გაფართოება, არაექსპერტების შეხედულებების გათვალისწინება და კონსენსუსამდე მისვლა, რაც შეიძლება საფუძვლად დაედოს პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებს. კონსენსუსის კონფერენცია, როგორც წესი, მოიცავს სამდღიან ინტენსიურ პროგრამას, რომელიც ღიაა საზოგადოებისათვის.

II. როდის გამოიყენება

კონსენსუსის კონფერენცია მოქალაქეებს უზრუნველყოფს მექანიზმით, რომლითაც ისინი შეძლებენ არსებითი ზეგავლენის მოხდენას პოლიტიკურ გადაწყვეტილებებზე, კონფლიქტის შეფასებაზე, არსებული დამოკიდებულების გამოვლენასა და საზოგადოებისათვის ამა თუ იმ საკითხის რელევანტურობის შეფასებაზე. ის გამოიყენება აგრეთვე სოციალური ექსპერიმენტებისა და კვლევითი პროექტების, საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლებისა და დებატების მხარდაჭერის ინსტრუმენტად. პროცესი უზრუნველყოფს მიღებული შედეგისადმი მაღალ ნდობას, ვინაიდან თავად არაექსპერტები განსაზღვრავენ კონფერენციის დღის წესრიგს და აფასებენ განსახილველ საკითხებს. ამ მეთოდის გამოყენებას შეიძლება შედეგად მოჰყვეს გარკვეული წესების შემუშავება, ახალი დებატების წახალისება, პოლიტიკის კონსოლიდაცია და სხვადასხვა ინტერესჯგუფებს შორის ხიდების აღდგენა და შიშის ფაქტორის დაძლევა.

მნიშვნელოვანია კონფერენციაზე განსახილველი თემების ზუსტად განსაზღვრა.

აღნიშნული მეთოდი ყველაზე სასარგებლოა ცოდნის მრავალი ფორმის (მაგ.: ადგილობრივი, ტრადიციული, ტექნიკური) კომბინირებისა და არაექსპერტების ინფორმირებული შეხედულებების მიღებისათვის. ის იძლევა აგრეთვე სუბიექტური ცოდნის ჩართვის საშუალებას სამეცნიერო, ტექნოლოგიურ და სხვა სახის ტექნიკურ განვითარებაში. ზოგადად, კონსენსუსის კონფერენცია წარმოადგენს რეალურ ალტერნატივას შემდეგი ნიშნების ან მათი უმრავლესობის არსებობისას:

კონფერენციის თემის ირგვლივ ინფორმაციის გაცვლის პროცესი უზრუნველყოფს ძლიერი საგანმანათლებლო კომპონენტის არსებობას.

III. როგორ გამოიყენება

A. მიმოხილვა

კონსენსუსის კონფერენცია იწყება მოსახლეობიდან შემთხვევით შერჩეულ მოქალაქეთა საბჭოს შექმნით. საჯარო კონფერენციამდე ორი კვირის განმავლობაში ექსპერტებთან კონსულტაციისა და არსებული დოკუმენტაციის გაცნობის საფუძველზე საბჭო შეარჩევს განსახილველ თემასთან კავშირში მყოფ მნიშვნელოვან საკითხებს. ამის შემდეგ საკუთარი შეხედულებების საფუძველზე მოქალაქეები შეიმუშავებენ ძირითადი კითხვების სიას, რომელიც ექსპერტთა საბჭოს წარედგინება კონსენსუსის კონფერენციაზე. ორი დღის განმავლობაში, ექსპერტთა პრეზენტაციებისა და მოქალაქეთა მიერ მათთვის კითხვების დასმის შედეგად, მოქალაქეთა საბჭო შეიმუშავებს ანგარიშს საკუთარი ხედვისა და ექსპერტებისგან მიღებული პასუხების საფუძველზე. ანგარიშის პრეზენტაცია ხდება კონფერენციის ბოლო დღეს. ამის შემდეგ ანგარიში, როგორც საჯარო პოლიტიკაში საზოგადოების მიერ შეტანილი წვლილი, ვრცელდება საჯარო პოლიტიკის განმსაზღვრელ პირებს, ძირითად დაინტერესებულ მხარეებს, სხვა ინტერესჯგუფებსა და ადამიანებს შორის.

B. მომზადება

(ა) პროექტის მენეჯმენტი

პროექტის მართვის ჯგუფი თავდაპირველად შედგება პროექტის მენეჯერისა და მდივნისგან. პროექტის მენეჯმენტში სხვა პირთა ჩართვა უნდა მოხდეს კონფერენციის მოახლოებისთანავე. პროექტის მენეჯერს ევალება კონფერენციის ყოველდღიური საორგანიზაციო საკითხების მოგვარება და სხვა მრავალი ამოცანის შესრულება, რომელთა შორის უმნიშვნელოვანესია:

პროექტის მენეჯერი აგრეთვე კოორდინირებას უწევს შეხვედრებს და ადგენს ოქმებს; ჯავშნის საცხოვრებელ ადგილს; ამოწმებს კონფერენციის ტექნიკურ მოწყობილობას (მიკროფონებს და ა.შ.); ახდენს კონფერენციის რეკლამირებას; გასცემს პრაქტიკულ დავალებებს. მოქალაქეთა საბჭო, მმართველი კომისია და ფასილიტატორი მუდმივი მომსახურებით უნდა იქნენ უზრუნველყოფილნი.

დაბოლოს, ძალზე მნიშვნელოვანია, რომ პროექტის მენეჯერმა არ მოახდინოს ზეგავლენა მოქალაქეთა საბჭოს წევრების მიდგომებსა და ფოკუსზე. მნიშვნელოვანია აგრეთვე, რომ მდივნებმა, რომლებიც საბოლოო დოკუმენტის წერის პროცესში ეხმარებიან მოქალაქეთა საბჭოს, თავი შეიკავონ საკუთარი შეხედულებების მხარდაჭერის, თავიანთი ფორმულირებების გამოყენებისა და დებატების მიმდინარეობაზე გავლენის მოხდენისგან.

(ბ) საკონსულტაციო/მმართველი კომისია

საკონსულტაციო კომისიაში შედიან დაინტერესებული პირები, მათ შორის მარეგულირებლები, საჯარო პოლიტიკის განმსაზღვრელი პირები, მეცნიერები, კომერციული და არასამთავრობო ორგანიზაციები. მათი შერჩევა უნდა მოხდეს განსახილველ თემასთან დაკავშირებული სფეროების ცოდნისა და კვალიფიკაციის, აგრეთვე შეხედულებების მრავალფეროვნების საფუძველზე. ეს ნიშნავს, რომ კომისიაში მათ უნდა იმოქმედონ მმართველი კომისიის და არა თავიანთი ორგანიზაციების სახელით. კომისია ხელს უწყობს პროექტის მენეჯმენტს მიზნების დასახვაში, კონფერენციის ზომის განსაზღვრაში, პოტენციური ექსპერტების (საჭიროების შემთხვევაში - დაფინანსების წყაროების) იდენტიფიცირებასა და საწყისი ინფორმაციული პაკეტის შედგენაში. საკონსულტაციო/მმართველი კომისიის ამოცანებია:

(გ) მოქალაქეთა საბჭო

მოქალაქეთა საბჭოს წევრები, როგორც წესი, მოსახლეობის ფართო ფენებს უნდა წარმოადგენდნენ. ისინი პირველი კვლევითი შაბათ-კვირის დაწყებამდე სამი ან ოთხი თვით ადრე უნდა შეირჩნენ.

მოქალაქეთა საბჭო უნდა შედგებოდეს მრავალფეროვანი გამოცდილების მქონე ადამიანებისგან შემდეგი სოციოდემოგრაფიული კრიტერიუმების საფუძველზე: ასაკი, სქესი, განათლება, სამუშაო და საცხოვრებელი ადგილი.

შერჩევის პროცედურა ვერ უზრუნველყოფს, რომ მოქალაქეთა საბჭოს წევრები წარმოადგენდნენ მოსახლეობის სტატისტიკურად წარმომადგენლობით ჯგუფს. საბჭოს შერჩევა წარმოებს დაინტერესებული პირებისგან იმისათვის, რომ მასში წარმოდგენილი იყოს სხვადასხვა მიდგომები. მიუხედავად იმისა, რომ მოქალაქეთა საბჭოს წევრობის მსურველებს არ მოეთხოვებათ საკუთარი დამოკიდებულების გამოვლენა, როგორც წესი, ის ვლინდება მათ მიერ შედგენილი განაცხადებიდან.

მნიშვნელოვანია, რომ მოქალაქეთა საბჭოს წევრი არ იყოს განსახილველი თემის ექსპერტი ან წარმოადგენდეს სპეციალურ ინტერესებს შესაბამის სფეროში. თუმცა დებატების საგნით განსაკუთრებულად დაინტერესებული ჩვეულებრივი ადამიანებიც შეიძლება ჩაითვალონ სპეციალური ინტერესის მქონედ, რაც სრულებით დასაშვებია.

სხვა საკვალიფიკაციო კრიტერიუმების დაკმაყოფილებასთან ერთად მოქალაქეთა საბჭოს წევრობის ყველა მსურველს მოეთხოვება აუცილებელი დროის გამონახვა სასწავლო შაბათ-კვირებისა და კონსენსუსის კონფერენციისათვის. მონაწილეთა მიერ დახარჯული დრო არ ანაზღაურდება. პროექტის ფარგლებში მათ აუნაზღაურდებათ მგზავრობასთან და ცხოვრებასთან დაკავშირებული, აგრეთვე სხვა ხარჯები (ბავშვის მოვლა, დასვენების დღეები და ა.შ.).

მოქალაქეთა საბჭოს ამოცანებია:

(დ) ორგანიზატორები

მოქალაქეთა საბჭოსთვის დახმარების გაწევის მიზნით უნდა შეირჩეს ფასილიტატორი. ფასილიტატორი, ისევე როგორც მოქალაქეთა საბჭოს წევრები, არ უნდა იყოს ექსპერტი. ის „პროფესიონალი“ უნდა იყოს იმ თვალსაზრისით, რომ მომზადებული იყოს ან ჰქონდეს სათანადო გამოცდილება კომუნიკაციისა და თანამშრომლობის ხელშეწყობაში. ფასილიტატორი მართავს მოსამზადებელ შაბათ-კვირებს და თავმჯდომარეობს კონფერენციას.

ფასილიტატორს არ უნდა ჰქონდეს კონსენსუსის კონფერენციის საგნის ღრმა ცოდნა, ან გააჩნდეს დაინტერესება მოქალაქეთა ჯგუფის მიერ გადაწყვეტილების მიღებაზე გავლენის მოხდენაში. ის უნდა ფლობდეს კარგ პედაგოგიურ უნარს, მაღალგანვითარებულ ინტუიციასა და ერთობლივად მუშაობაზე ადამიანთა ჰეტეროგენული ჯგუფის დაყოლიების ბუნებრივ უნარს. გარდა ამისა, ენერგია და ფიზიკური მზადყოფნა ძალზე მნიშვნელოვანია კონფერენციის თავმჯდომარეობისა და საბოლოო დოკუმენტის შედგენაში დახმარების აღმოსაჩენად.

ფასილიტატორის ამოცანებია:

ფასილიტატორი შეიძლება შევადაროთ მოსამართლეს ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოზე. მაგალითად, მან უნდა უზრუნველყოს ექსპერტების ყურადღების კონცენტრირება მოქალაქეთა მიერ კონფერენციაზე დასმულ კითხვებზე და ხელი შეუწყოს მათ ყველაზე პირდაპირი პასუხების მოძიებაში. ფასილიტატორი იშვიათად მონაწილეობს მმართველი კომისიის შეხვედრებში, ვინაიდან მისი ძირითადი როლი მოქალაქეთა ჯგუფთან მუშაობაა და არ უკავშირდება კონფერენციის ორგანიზაციის სხვა ასპექტებს.

მნიშვნელოვანია, რომ პროექტის მენეჯერმა და ფასილიტატორმა წინასწარ განიხილონ კონფერენციის მიმდინარეობა და შეთანხმდნენ მოქალაქეთა საბჭოსთან მუშაობის მეთოდებზე. მაგალითად, ისინი უნდა შეთანხმდნენ, რომ მოქალაქეთა ჯგუფის წევრებმა უნდა იმუშაონ, როგორც ერთიანმა გუნდმა, რომლის საქმიანობაში ყველა წევრი ეფექტურად და თანაბრად მიიღებს მონაწილეობას. ამის გათვალისწინება უნდა მოხდეს სამუშაო მეთოდების შერჩევისას.

შეთანხმება უნდა შედგეს აგრეთვე საბჭოს დისკუსიებზე კონტროლის ხარისხისა და იმის შესახებ, თუ რამდენად შორს წასვლის საშუალება უნდა მიეცეთ საბჭოს წევრებს. ასეთი განხილვები ხელს შეუწყობს ფასილიტატორისა და პროექტის მენეჯერის ამოცანების, გამოსაყენებელი პედაგოგიური მეთოდებისა და მიდგომების უკეთ გაგებას. ეს პროცესი აუმჯობესებს ნდობას იმ ამოცანებისა და მეთოდებისადმი, რომლებიც შეიძლება სასარგებლო გამოდგეს კონფერენციის დროს წარმოქნილ რთულ ატმოსფეროში.

(ე) ექსპერტები

ექსპერტთა საბჭო შედგება განსახილველ საკითხში როგორც ტრადიციული, ისე არატრადიციული კვალიფიკაციის მქონე 12-15 ადამიანისგან. ეს მოიცავს როგორც მეცნიერებს, ისე კონკრეტული საკითხის ექსპერტებს. მეცნიერ-ექსპერტი შეესაბამება პროფესიული/სამეცნიერო მიდგომების ტრადიციულ დეფინიციას. ექსპერტი შეიძლება წარმოადგენდეს ინტერესჯგუფს, ხელოვნებაში ცნობილ ადამიანს და ა. შ. სხვა სიტყვებით, ექსპერტი არის რელევანტური ცოდნის მქონე პიროვნება, რომელიც სცდება ზოგად ცოდნას.

ექსპერტებს ევალებათ, დაესწრონ კონსენსუსის კონფერენციის შაბათ-კვირას. ექსპერტთა საბჭოს შექმნისას უზრუნველყოფილი უნდა იყოს პროფესიული და საწინააღმდეგო მოსაზრებების განხილვა კონფერენციაზე. ეს შეეხება ყველა სფეროს, მათ შორის სოციალურ-ეთიკურ, სამეცნიერო, პოლიტიკურ, გარემოსა და ჯანმრთელობის დაცვის, უსაფრთხოებისა და ეკონომიკის სფეროებს.

ექსპერტთა წინასწარი სიის შედგენა უნდა დაიწყოს დაგეგმვის პროცესის საწყის ეტაპზე. პროექტის მართვის ჯგუფმა უნდა შეძლოს იმ კატეგორიების პროგნოზირება, საიდანაც მოქალაქეთა საბჭომ შეიძლება დასვას კითხვები. უნდა მოხდეს შესაბამის კატეგორიებში პოტენციურ კანდიდატებთან დაკავშირება, მათი ინფორმირება შერჩევის პროცესისა და არსებული მოლოდინების შესახებ, აგრეთვე იმის გარკვევა, შერჩევის შემთხვევაში რამდენად აქვთ მონაწილეობის სურვილი და დრო. ექსპერტობის კანდიდატთა უშუალო შერჩევა ხდება მოქალაქეთა საბჭოს მიერ მეორე სასწავლო შაბათ-კვირას ძირითადი კითხვების შემუშავების შემდეგ.

მოქალაქეთა საბჭომ უნდა მოახდინოს პოტენციურ ექსპერტთა ტიპების იდენტიფიცირება, რომელთა ხილვაც სურს კონფერენციაზე, ვინაიდან შეიძლება არ იცოდეს კონკრეტული ადამიანების სახელები. ამ უკანასკნელი ფუნქციის შესრულება შეიძლება დაეკისროს პროექტის მართვის გუნდს. მიუხედავად იმისა, რომ პროექტის მართვის გუნდის მიერ შედგენილი ექსპერტობის კანდიდატთა სია შეიძლება მრავალ სახელს მოიცავდეს, ის იშვიათად აკმაყოფილებს მოქალაქეთა საბჭოს ყველა მოთხოვნას. შესაბამისად, პროექტის მენეჯმენტმა რაც შეიძლება მოკლე ვადებში უნდა უზრუნველყოს ექსპერტობის სასურველი კანდიდატების განთავსება შესაბამის კატეგორიებში, მათი მოწვევა და ინფორმირება მეორე სასწავლო შაბათ-კვირის შემდეგ, რათა ისინი კონფერენციამდე აუცილებელი დროით ადრე დაამტკიცონ.

დამტკიცების შემდეგ ექსპერტებს ეგზავნებათ მათ კომპეტენციასთან დაკავშირებული რამდენიმე კითხვა. ექსპერტებს ეთხოვებათ მიწოდებულ კითხვებზე მოკლე პრეზენტაციების მომზადება, რომელთა წარმოდგენა და განხილვა მოხდება კონსენსუსის კონფერენციაზე.

საზოგადოებაში არსებულ ჩვეულებათა მიხედვით ექსპერტებს შეიძლება მიეცეთ ან არ მიეცეთ ჰონორარი. ეს ბიუჯეტის შედგენის ეტაპზე უნდა გადაწყდეს. ექსპერტების მგზავრობის, კვებისა და ცხოვრების ხარჯები, როგორც წესი, უნდა ანაზღაურდეს.

C. კონსენსუსის კონფერენცია

1. მოქალაქეთა საბჭოს წინასწარი ინფორმირება

მოქალაქეთა საბჭოს შექმნიდან პირველ სასწავლო შაბათ-კვირამდე საბჭოს წევრებს, როგორც წესი, უნდა მიეწოდოთ შესავალი ინფორმაცია განსახილველ თემაზე. ამ ინფორმაციის ბუნებასა და ზომაზე გადაწყვეტილება პროექტის მენეჯმენტმა და საკონსულტაციო კომისიამ უნდა მიიღონ. საინფორმაციო პაკეტის სხვადასხვა ნაწილები შეიძლება გამოთხოვილ იქნეს საკონსულტაციო კომისიისა და სხვა ექსპერტების მიერ იდენტიფიცირებული დაინტერესებული პირებისგან. აუცილებელი არ არის, საინფორმაციო პაკეტი ბეჭდვითი მასალით შემოიფარგლებოდეს. პირველიდან მეორე სასწავლო შაბათკვირამდე და მეორე სასწავლო შაბათ-კვირიდან კონფერენციამდე მოქალაქეთა საბჭომ შეიძლება თავად მოითხოვოს გარკვეული სპეციფიკური სახის ინფორმაციის ან გამოცდილების მიწოდება ან თავად მოქალაქეებს შეუძლიათ შეაგროვონ და ერთმანეთს გაუზიარონ შესაბამისი ინფორმაცია.

2. პირველი შაბათ-კვირა

ხუთი მიზანი:

- ძირითადი ინფორმაციის მიწოდება;

- კონტექსტისა და მეთოდის გაცნობა;

- ურთიერთობა ექსპერტებთან, საზოგადოებასა და მედიასთან.

პირველი სასწავლო შაბათ-კვირა წარმოადგენს სწავლის მძაფრი გრაფიკის დასაწყისს მოქალაქეთა საბჭოს წევრებისათვის, რომლებიც უკეთ ინფორმირებულნი გახდებიან განსახილველ საკითხზე მომდევნო თვეების განმავლობაში. ის ურთიერთობის ჩამოყალიბების დასაწყისიცაა პროექტის მართვის გუნდს, ფასილიტატორსა და მოქალაქეთა საბჭოს წევრებს შორის. პროცესის ერთ-ერთი მიზანია, დროთა განმავლობაში მოქალაქეებმა უფრო აქტიური მონაწილეობა მიიღონ გადაწყვეტილებების მიღების პროცესში. ამიტომაც, მიუხედავად იმისა, რომ სასწავლო შაბათ-კვირა პროექტის მართვის გუნდის მიერ შედგენილი განრიგის მიხედვით იწყება, ეს უკანასკნელი უნდა იყოს მოქნილი და ადაპტირებადი მოქალაქეთა მზადყოფნასთან, საკუთარ თავზე აიღონ პროცესის მართვის სადავეები. ფასილიტატორის ერთ-ერთი ფუნქციაა, უზრუნველყოს პროცესის კონტროლის თანმიმდევრული გადასვლა მოქალაქეების ხელში. საბჭოს აუცილებლად უნდა მიეცეს საჭირო სივრცე საკუთარი მოსაზრებებისა და მიდგომების შემუშავებისათვის, გარედან ყოველგვარი ზეგავლენის გარეშე.

პირველი სასწავლო შაბათ-კვირისათვის მონაწილეთა ამოცანებია:

პროექტის მენეჯმენტი:

ფასილიტატორი:

გუნდის ჩამოყალიბება.

მოქალაქეთა საბჭო:

თუ პროექტის მართვის გუნდს სურს პროცესის მიმდინარეობის ჩაწერა, აუცილებელია მოქალაქეთა საბჭოსგან წინასწარ ნებართვის აღება ამ შაბათ-კვირის დაწყებამდე. კონფერენციების ჩაწერა, როგორც წესი, ხდება ორგანიზატორთა, აგრეთვე რეგიონული ან ეროვნული მედიის მიერ პროცესის მხარდაჭერის ან დოკუმენტირების მიზნით.

3. მეორე შაბათ-კვირა

ხუთი მიზანი:

ამ შაბათ-კვირის განრიგი უნდა შედგეს მოქალაქეთა საბჭოს მიერ პირველი სასწავლო შაბათ-კვირის განმავლობაში. მოქალაქეთა საბჭოს წევრებმა კონტროლი უნდა გაუწიონ როგორც პროცესის წარმართვას, ისე გადაწყვეტილებების მიღებას შესაძლებლობის ფარგლებში ან იმ მოცულობით, რაც მათ დისკომფორტს არ შეუქმნის. პროექტის მენეჯმენტის გუნდი და ფასილიტატორი ხელს უწყობენ კონტროლის გადაცემის პროცესს ნებისმიერი ფუნქციის შესრულებით, რასაც მათ მოქალქეთა საბჭო დაავალებს. ეს ზრდის მთლიანად პროცესისა და მისი შედეგების მიმართ მოქალაქეთა საბჭოს წევრების პასუხისმგებლობასა და საკუთრების განცდას.

მეორე სასწავლო შაბათ-კვირისათვის მონაწილეებს ევალებათ შემდეგი ამოცანების შესრულება:

პროექტის მენეჯმენტი:

ფასილიტატორი:

მოქალაქეთა საბჭო:

4. მესამე შაბათ-კვირა

კონსენსუსის კონფერენცია არის სამდღიანი საჯარო შეხვედრა, სადაც მოქალაქეთა ინიციატივის საფუძველზე მიმდინარეობს დისკუსია მოქალაქეებსა და ექსპერტებს შორის. ამ ეტაპისთვის მოქალაქეთა საბჭოს წევრები კარგად არიან ინფორმირებული განსახილველ საკითხებზე. მათ კონფერენციაზე ერთდროულად ორი როლი უნდა შეასრულონ: ერთი მხრივ, ფართო საზოგადოების წარმომადგენლების, ხოლო მეორე მხრივ კარგად ინფორმირებული მოქალაქეების. მათ კარგად უნდა ახსოვდეთ ამ ორივე როლის შესახებ კონფერენციის სხვა მონაწილეებთან ურთიერთობისას, რათა პროცესმა ნაყოფიერად ჩაიაროს როგორც ორივე საბჭოს, ისე კონფერენციის სხვა მონაწილეებისათვის.

კონფერენციის სხვადასხვა მონაწილეთა ამოცანებია:

პროექტის მენეჯმენტი:

ფასილიტატორი:

მოდერატორი:

მოქალაქეთა საბჭო:

(1) კონფერენციის პირველი დღე

ძირითადი კომპონენტები:

პირველი დღე ეძღვნება ექსპერტთა პრეზენტაციებს, რასაც მოსდევს მოქა- ლაქეთა საბჭოს მიერ მათთვის კითხვების დასმა. კითხვების დასმის ფორმატი განისაზღვრება მოქალაქეთა საბჭოს მიერ მეორე სასწავლო შაბათ-კვირის განმავლობაში. პირველ დღეს აუდიტორია მხოლოდ პასიური, დამკვირვებლის, როლით შემოიფარგლება. პროექტის მენეჯმენტის ჯგუფიდან ერთი ადამიანი მაინც ფოკუსირებული უნდა იყოს ორივე საბჭოს მოთხოვნებისა და საჭირო- ებების დაკმაყოფილებაზე, მაშინ როცა მეორე პასუხისმგებელი უნდა იყოს წარმოქმნილი სირთულეების აღმოფხვრაზე. ეს არის კონფერენციის ყველაზე გრძელი დღე, რომელიც შეიძლება 6-დან 8 საათამდე გაგრძელდეს.

დღის განმავლობაში კონფერენციაზე მოსმენილი იქნება 10-15 პრეზენტაცია. თავმჯდომარეს (ანუ ფასილიტატორს) ევალება იმის უზრუნველყოფა, რომ ექსპერტები ჩაეტიონ მათთვის გამოყოფილ დროში, რათა საკმარისი დრო დარჩეს კითხვებისათვის და განრიგი დაცულ იქნეს.

დღის დასასრულს მოქალაქეთა საბჭო იკრიბება განვლილი დღის შესაფასებლად და იმ კითხვებისა და პრეტენზიების გამოსავლენად, რომლებიც უპასუხოდ დარჩა. მოქალაქეები ადგენენ დამატებითი კითხვების სიას, რომლებიც კონფერენციის მეორე დღეს დაისმება.

(2) კონფერენციის მეორე დღე

ძირითადი კომპონენტები:

თავდაპირველად მოქალაქეთა საბჭო უსვამს კითხვებს ექსპერტებს, რომლებსაც ეს უკანასკნელნი პასუხს სცემენ. მხოლოდ ამის შემდეგ ეძლევა აუდიტორიას საშუალება, კითხვებით მიმართოს ექსპერტებს. აუდიტორიის მონაწილეობა არ არის დამახასიათებელი ყველა კონფერენციისათვის.

პროცესის ფორმალური ნაწილის დასრულების შემდეგ მოქალაქეთა საბჭო დახურულ კარს მიღმა იკრიბება საბოლოო ანგარიშის დასაწერად, რაშიც მას ეხმარება ფასილიტატორი და ჩამწერი. ანგარიშის სტრუქტურა განისაზღვრება ძირითად კითხვებზე დაყრდნობით. ანგარიში მოიცავს ყველაფერს, რაც მოქალაქეთა საბჭოს წევრებმა მოისმინეს და ისწავლეს სასწავლო შაბათ-კვირებისა და კონფერენციის მიმდინარეობის პროცესში. ანგარიში, როგორც წესი, კონფერენციის მეორე და მესამე დღეებს შორის იწერება და მისი წარდგენა ხდება ბოლო დღეს. საბოლოო დოკუმენტის დაწერისა და მისი შინაარსის განხილვის პროცესი ხშირად ხანგრძლივი და ნელია. ფასილიტატორის როლი აქ საკმაოდ სენსიტიურია. ერთი მხრივ, მან უნდა მოახდინოს ჯგუფის მოტივირება და წახალისება, ხოლო მეორე მხრივ ზედმეტად არ უნდა ჩაერიოს საბჭოს მუშაობაში. ფასილიტატორს უზადო პედაგოგიური და ფსიქოლოგიური უნარი უნდა ჰქონდეს იმის უზრუნველსაყოფად, რომ მოქალაქეთა საბჭოს ყველა წევრს მიეცეს საკუთარი მოსაზრების გამოთქმის საშუალება.

განხილვა უნდა შეწყდეს საგნის ამოწურვის შემთხვევაში. პროცესის დაჩქარების მიზნით მუშაობა მიმდინარეობს ჯგუფებში, რომელსაც ენაცვლება პლენარული სხდომები. ფასილიტატორი, როგორც წესი, მოქალაქეთა საბჭოს წევრებს ყოფს ჯგუფებად, რომლებიც ინდივიდუალურად მუშაობენ 2-3 ძირითად კითხვაზე. თითოეულ ჯგუფს ეხმარება მდივანი, რომელიც ადგენს ოქმს. ჯგუფის მიერ გაწეული სამუშაო წარედგინება სხვა ჯგუფებს და განიხილება პლენარულ სხდომაზე. ყველა უნდა შეთანხმდეს შეფასების შედეგებსა და რეკომენდაციებზე. ეს პროცესი შეიძლება გვიან ღამემდე გაგრძელდეს. ზოგიერთ კონფერენციაზე შეიძლება საჭირო გახდეს დამატებითი დღის გამოყოფა საბოლოო დოკუმენტის დასაწერად. ამის საჭიროება ყოველ კონკრეტულ კონფერენციაზე ინდივიდუალურად უნდა გადაწყდეს და ხშირად დამოკიდებულია განსახილველი საკითხის ბუნებასა და კომპლექსურობაზე.

(3) კონფერენციის მესამე დღე

ძირითადი კომპონენტები:

IV. საჭირო რესურსები (დრო, ბიუჯეტი)

A. განრიგი

მთლიანი პროცესი საშუალოდ თორმეტ თვეს მოითხოვს, თუმცა ის შეიძლება დაახლოებით 7 თვემდე შეიკვეცოს. ქვემოთ წარმოდგენილია ორი განსხვავებული განრიგი. პირველი უფრო ზოგადი, 12-თვიანი მიმოხილვაა, ხოლო მეორე მოიცავს ღონისძიებების დეტალურ ჩამონათვალს, რომელიც კონსენსუსის კონფერენციამდე 24 კვირით ადრე იწყება.

12-თვიანი ზოგადი განრიგი

ერთი წელი კონსენსუსის კონფერენციამდე:

პირველი ნაბიჯი არის საკონსულტაციო/მმართველი კომისიის შექმნა. ამის შემდეგ კომისია და ორგანიზატორები განსაზღვრავენ კონფერენციის ჩატარების კონტექსტს (კონტექსტთან დაკავშირებული საკითხები იხილეთ ზემოთ). ერთდროულად უნდა მოხდეს დაფინანსების პოტენციური წყაროების იდენტიფიცირება და მათთან დაკავშირება (ასეთის არსებობის შემთხვევაში).

4-6 თვე კონსენსუსის კონფერენციამდე:

მოქალაქეთა საბჭოს შერჩევა. ორგანიზატორებმა უნდა დაიწყონ პოტენციურ ექსპერტთა სიის შედგენა, აგრეთვე უნდა დაიქირაონ ფასილიტატორი და კონფერენციის მოდერატორი. საკონსულტაციო კომისიის დახმარებით შეიძლება დაიწყოს მოქალაქეთა საბჭოსთვის განკუთვნილი ინფორმაციული მასალის, მათ შორის ჩანაწერების, საკითხავი და ვიდეომასალის, შეგროვება, კონფერენციის პოპულარიზებისთვის მასალების დამუშავება.

3 თვე კონსენსუსის კონფერენციამდე:

საინფორმაციო პაკეტის მომზადება და მოქალაქეთა საბჭოს წევრებისათვის

მისი გაგზავნა პირველი სასწავლო შაბათ-კვირის დაწყებამდე.

2 თვე კონსენსუსის კონფერენციამდე:

პირველი სასწავლო შაბათ-კვირა. ეს არის მოქალაქეთა საბჭოს პირველი შეხვედრა. პირველი შაბათ-კვირის მიზანია განსახილველი თემის წარდგენა, ძირითადი საკითხებისა და კითხვების იდენტიფიცირება, კონფერენციისათვის სასურველი ექსპერტების ტიპების იდენტიფიცირებისა და მეორე სასწავლო შაბათ-კვირის დაწყება. ექსპერტთა შერჩევა გრძელდება.

ერთი თვე კონსენსუსის კონფერენციამდე:

მეორე სასწავლო შაბათ-კვირა. ეს არის მოქალაქეთა საბჭოს ბოლო სასწავლო შაბათ-კვირა. მის ამოცანებში შედის განსახილველი თემის ირგვლივ ცოდნის შემდგომი გაღრმავება, ძირითადი კითხვებისა და ქვეკითხვების შინაარსზე ჩამოყალიბება, კონფერენციისათვის ექსპერტთა შერჩევის დასრულება და კონფერენციის განრიგის განსაზღვრა, კონფერენციის რეკლამირება და რეგისტრაცია.

კონსენსუსის კონფერენციის შაბათ-კვირა:

ეს არის საჯარო მოვლენა, რომელიც სამ დღეს გრძელდება და არ არის აუცილებელი, რომ შაბათ-კვირას ჩატარდეს. კონფერენციის პირველი დღე, როგორც წესი, მოიცავს ექსპერტთა პრეზენტაციებსა და მოქალაქეთა საბჭოს მიერ მათთვის კითხვების დასმას. მეორე დღეს მოქალაქეთა საბჭოს წევრები დამატებით კითხვებს უსვამენ ექსპერტებს. ექსპერტებს კითხვებით მიმართავს აგრეთვე კონფერენციაზე დამსწრე აუდიტორია. კითხვა-პასუხის დასრულების შემდეგ მოქალაქეთა საბჭო წერს ანგარიშს. ექსპერტებსა და აუდიტორიას ანგარიში წარედგინება მესამე დღის დასაწყისში. ექსპერტებს შეუძლიათ, მხოლოდ ანგარიშში ფაქტობრივი ხასიათის შეცდომები გაასწორონ, სანამ მათ და აუდიტორიას მოქალაქეთა საბჭოსთვის კითხვების დასმა შეეძლებათ.

ერთი თვე კონფერენციის შემდეგ

მოქალაქეთა საბჭოს საბოლოო ანგარიში სწორდება გრამატიკულად, იბეჭდება და ვრცელდება პოლიტიკის განმსაზღვრელ პირებს, კომერციულ და არასამთავრობო ორგანიზაციებს, აგრეთვე სხვა ინტერესჯგუფებსა და ადამიანებს შორის. ის წარმოადგენს საზოგადოების წვლილს საჯარო პოლიტიკის განსაზღვრაში.

1-12 თვე კონფერენციის შემდეგ:

ტარდება პროექტის შეფასება.

6-7-თვიანი დეტალური განრიგი და კონკრეტულ ამოცანათა სია

მოცემული დროის განრიგი მოითხოვს დაახლოებით 24-კვირიან წინა საკონფერენციო დაგეგმვასა და მზადებას, რომელსაც შემდეგ მოჰყვება კონფერენცია და საბოლოო ანგარიშის გავრცელება.

24-ე კვირა

23-ე კვირა

22-ე კვირა

21-ე კვირა

მე-20 კვირა

- შესავალი მასალის სახელმძღვანელოების განხილვა;

- მოქალაქეთა საბჭოს შერჩევის კრიტერიუმების განსაზღვრა;

- კონფერენციის პოტენციური ექსპერტების/სპიკერების შემოთავაზება.

მე-19 კვირა

მე-18 კვირა

მე-17 კვირა

მე-16 კვირა

მე-15 კვირა

მე-14 კვირა

კონფერენციის განრიგისა და სხვა დეტალების მომზადება. იმის განსაზღვრა, როგორ განთავსდებიან კონფერენციაზე ორივე საბჭოს წევრები, თავმჯდომარე და აუდიტორია.

მე-13 კვირა

მე-12 კვირა

მე-11 კვირა

- გაცნობა;

- გონებრივი შტურმი და დებატები განსახილველი საკითხებისა და პრობლემების ირგვლივ;

- 6-8 თემის განსაზღვრა, რომლებიც საფუძვლად უნდა დაედოს კითხვების სტრუქტურას;

- მოქალაქეთა საბჭოსათვის საჭირო დამატებითი ინფორმაციის იდენტიფიცირება.

მე-10 კვირა

მე-9 კვირა