ბაბილონი
ქალაქი შუამდინარეთში, ევფრატის ნაპირზე, ახლანდელ ქალაქ ჰილის (ერაყის) მახლობლად. ბაბნილონი ებრაული სახელია ბაბილონეთისა, რომელიც ბიბლიურ სიმბოლიზმში მუდამ ბოროტ ძალას განასახიერებს, მიუხედავად იმისა, რომ ღმერთს მისი გამოყენება თავის გეგმათა განსახორციელებლად შეუძლია. ცნობილი ბაბილონის გოდოლი, რომელიც დაბადებაშია მოხსენიებული (11:1-9), ტერასებად ნაგებ კოშკს (ზიქურათს) წარმოადგენს. ბაბილონის აყვავების ხანაში გავრცელებული ამ ტიპის ნაგებობა სიმბოლოა კერპთაყვანისცემისა და ადამიანური ამპარტავნებისა, რომელსაც ღმერთი სჯის (ენათა აღრევა). ბიბლიის მიხედვით, ამ ადგილას მსოფლიოს პირველი ხალხი აშენებდა ე.წ. ბაბილონის კოშკს, რომლის წვერი უნდა მისწვდომოდა ღმერთს. ამით ხალხი ცდილობდა გაქცეოდა ღმერთის რისხვას, თუ ღმერთი კაცობრიობას მეორედ მოუვლენდა წარღვნას. ეს უგნურება და ამპარტავნება არ აპატია უფალმა და მანამდე ერთ ენაზე მოლაპარაკე ხალხს ენა აურია და წარმოიშვა სხვადასხვა ენაზე მოლაპარაკე ერები. მითოლოგიის მიხედვით, ბაბილონი „ღმერთების კარი“, ბაბილონეთის დედაქალაქი. მიწიერ ქალაქს ცაში აქვს თავისი წინასახე, რომლის გეგმითაც აშენდა იგი. ბაბილონი წარმოდგენილია ღმერთების საკრებულოდ, რომლის სათავეში ზის მარდუქი და განაგებს არა მხოლოდ ქალაქისა და ქვეყნის, არამედ მთელი სამყაროს ბედს.

წყარო: ბიბლიოვიკი ბაბილონი

ბაბილონის გოდლის აშენება
ღრიანცელი, უაზრო ხმაური, არევ-დარევა, უთავბოლობა. (ბიბლიის მიხედვით, ბაბილონის ძლიერი სამეფოს შემქმნელმა ვინმე ნიმროდმა, მთელ ქვეყანაზე გაბატონების მიზნით, დაიწყო გოდოლის ანუ მაღალი კოშკის აშენება, რომელიც ცას უნდა მიბჯენოდა. ნიმროდის თავხედობით განრისხებულმა ღმერთმა გოდოლის უმარავ მშენებელს აურია ენა - თითოეული მათგანი სხვადასხვა ენაზე აალაპარაკა და, ამდენად, მოუსპო ურთიერთგაგებინების საშუალება. ამან გამოიწვია უთავბოლობა, არევ-დარევა და მშენებლობის ჩაშლა).

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბაბლი
ჩვეულებრივ იხმარება მრავლობით რიცხვში , „ბაბლები“ - საბნის თავსა და ბოლოში მიკერებული ნაჭრები.

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბაგაჟნიკი (ბარბარიზმი)
რუს. багажник საბარგული

იხ. აგრეთვე: ბარბარიზმი

წყარო: ბარბარიზმების ლექსიკონი ბაგაჟნიკი (ბარბარიზმი)

ბაგრატიონი ნიკო (1868-1933)
სამეფო ოჯახის წევრი, სამხედრო პირი. დაბადების ადგილი: სოფელი მუხრანი, მცხეთის რაიონი. ნიკო გიორგის ძე ბაგრატიონი(ნიკო ბური) წარმოშობით ეკუთვნოდა ქართლის ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს. 1899 წელს პეტერბურგში გაემგზავრა, იქიდან პარიზში, შემდეგ მარსელზე გავლით ალექსანდრიაში(ეგვიპტე) ჩავიდა. იმ ხანებში დაიწყო ინგლის-ბურების ომი. ბაგრატიონი, როგორც მოხალისე, ტრანსვაალში გაემგზავრა და ინგლისელების წინააღმდეგ იბრძოდა. იგი ახლოს გაეცნო ტრანსვაალის პრეზიდენტს პაულუს კრიუგერს, გამოჩენილ სარდალებს პეტრუს ჟუბერსა და ლუის ბოტას. ბურების დამარცხების შემდეგ ბაგრატიონი მონაწილეობდა პარტიზანულ მოძრაობაში. ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ინგლისელებმა დაატყვევეს და დახვრეტა მიუსაჯეს, მაგრამ, როგორც საქართველოს სამეფო გვარის შთამომავალს, დახვრეტა შეუცვალეს წმ. ელენეს კუნძულზე გადასახლებით, საიდანაც იგი ჯერ საფრანგეთში, შემდეგ კი სამშობლოში დაბრუნდა. ბაგრატიონმა დაწერა მოგონებების წიგნი "ბურებთან". პირველ ნაწილში აღწერა თავისი ოჯახის თავგადასავალი, XIX საუკუნის II ნახევარში საქართველოს ყოფის ცალკეული სურათები, მეორე, უფრო ვრცელი ნაწილი მიუძღვნა ტრანსვაალის ომს და თავის მონაწილეობას ამ ომში. ინგლისელებისა და ბურების ომის(1899–1902) აქტიური მონაწილე.

იხ. აგრეთვე: პერსონალია

წყარო: ბიოგრაფიული ლექსიკონი ნიკო ბაგრატიონი

ბადალი
ფეოდალურ საქართველოში სხვის ნაცვლად სამხედრო ბეგარის მომხდელი. ბადლობის ინსტიტუტი ქართული სამართლის ძეგლებში XIV საუკუნიდან ჩანს. გამოკვეთილად იგი ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნეში ქართლ-კახეთის სამეფოში მორიგე ჯარის შემოღებასთან დაკავშირებით. ჯარში თავის ნაცვლად ბადალის წარდგენა შეეძლო სოფლის მღვდელს, ვაჭარს, გუთნისდედას, მეწისქვილეს და ზოგი სხვა ხელობის კაცს. ბადალს ან ქირაობდნენ, ანდა ხაზინაში სათანადო ფულადი თანხა – „მორიგის საბადლო“ შეჰქონდათ, რომელიც მოლაშქრის თუ ყარაულის დაქირავებას ხმარდებოდა. ბადლობის ინსტიტუტი სხვა ქვეყნებშიც არსებობდა. მაგალითად, საფრანგეთი, გერმანია, რუსეთი და სხვა.

იხ. აგრეთვე: მინოსური კულტურა

წყარო: მითოლოგიური ენციკლოპედია : ყმაწვილთათვის / [ავტ.: ნანა ტონია, ზურაბ კიკნაძე ; მთ. რედ.: რუსუდან მოსიძე]. - თბ. : ბონდო მაცაბერიძის გამ-ბა, 2003. - 29 სმ.

ბადეში გაბმა
გამოუვალ მდგომარეობაში ჩავარდნა, ვისიმე ხრიკების მსხვერპლად გახდომა, მახეში გაბმა სინონიმი: ბადეში გახვევა

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბავშვების ფიზიკური დასჯა
უმთავრესად ხდება სასწავლო პროცესის დროს ან მშობლებისა და მეურვეების მიერ. გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ადამიანის უფლებათა კომიტეტმა თავის ზოგად კომენტარში აღნიშნა, რომ სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებათა საერთაშორისო პაქტიის მე-7 მუხლში აღნიშნული აკრძალვა გულისხმობს ასევე ფიზიკური და გადაჭარბებული დისციპლინარული სასჯელის, როგორც საგანმანათლებლო ან სადამსჯელო ზომის, აკრძალვას. სავარაუდოდ, სკოლაში ფიზიკური სასჯელის გამოყენება მშობლების მიერ გადაცემული უფლებამოსილების საფუძველზე ხდება. ქამრის გამოყენებით, რაც ერთ დროს შოტლანდიის სკოლებში დასჯის მეტად პოპულარული და ფართოდ გავრცელებული მეთოდი იყო, არ მომხდარა ევროპის კონვენციის დაღვევა („კემპბელი და გაერთიანებული სამეფოს წინააღმდეგ“), რადგან არ არსებობდა მტკიცებულება, რომ ქამრით ცემის დროს მოხდა აღნიშნული ბავშვის ღირსების შელახვა საკუთარ ან ამხანაგების თვალში. ამგვარად, სასჯელი მიღებული იქნა როგორც სასწავლო პროცესის განუყოფელი ნაწილი, რომელსაც არ მიუღწევია არც სისასტიკის და არც მორალური ტანჯვის იმ ზღვრამდე, რომ ჩათვლილიყო კონვენციის დარღვევად (მიაქციეთ ყურადღება იმას, რომ დარღვევა დადგინდა მშობლების ფილოსოფიურ თვალთახედვასთან დაკავშირებით განათლების უფლების მიმართ – მუხლი 1(2), პირველი დამატებითი ოქმი). როგორც სიცოცხლის უფლების შემთხვევაში (თავი 13), სახელმწიფოებს შეიძლება ჰქონდეთ პირდაპირი ვალდებულება, იმოქმედონ პირის შეთანხმებებით განსაზღვრული უფლებების დარღვევის შემთხვევაში. ჯერჯერობით არც ერთ საერთაშორისო ორგანიზაციას არ უღიარებია რომელიმე სახელმწიფოს მიერ ადამიანის საერთაშორისო უფლებების დარღვევა იმის გამო, რომ ის არ კრძალავს მშობლების მიერ ბავშვების ფიზიკურ დასჯას (ან იმის გამო, რომ პირიქით, კრძალავს მას). საკუთარი კეთილი ნებით, აგრეთვე, მოსახლეობის მხარდაჭერის გათვალისწინებით, ბევრმა სახელმწიფომ თავად აკრძალა ეს პრაქტიკა (განსაკუთრებით ევროპაში). ამის გამო გაერო-ს ბავშვთა უფლებათა კომიტეტმა ურჩია სახელმწიფოებს, გადასინჯონ მათი კანონმდებლობა ამასთან დაკავშირებით. გაერო-ს ბავშვის უფლებათა კონვენციის 37-ე მუხლი გარკვევით არ ეხება ამ საკითხს. მიუხედავად ამისა, კომიტეტმა, სახელმწიფოს პრაქტიკისა და განვითარებადი ნორმების გათვალისწინებით, მოახდინა ამ საკითხის იმგვარი განმარტება, რის შედეგადაც მოხდა სამართლის ფორმირება ამ სფეროში. აქედან გამომდინარე, კონვენციის საერთო ტენდენციაა, რომ ბავშვის ფიზიკური შეურაცხყოფის ნებისმიერი შემთხვევა სახელმწიფოს მიერ სერიოზულად იქნეს განხილული

იხ. აგრეთვე: ბავშვი, სამოქალაქო განათლება

წყარო: სმიტი რონა კ. ადამიანის საერთაშორისო უფლებები: სახელმღვანელო. [მეორე გამოცემა]–რედ. გიორგი ჯოხაძე თარგმანი: მანანა კობიაშვილი,–ოქსფორდის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, – „სეზანი“.

ბავშვთა ომბუდსმენი
პირველი ბავშვთა ომბუდსმენი დაინიშნა ნორვეგიაში 1981 წელს. ომბუდსმენი არის დამოუკიდებელი, არა-პარტიული წარმომადგენელი, სპიკერი, მსაჯი, რომელიც ამოწმებს ასრულებენ თუ არა სამინისტროები და სხვები მათზე დაკისრებულ მოვალეობებს და სთავაზობს მათ ბავშვებთან დაკავშირებული საკითხების გაუმჯობესებისათვის საჭირო ზომებს. ომბუდსმენი იცავს პატარების საჭიროებებს, უფლებებს, და ინტერესებს, მუშაობს ბავშვის უფლებათა კონვენციის გატარებაზე და მხარს უჭერს მის გავრცელებას. ომბუდსმენი უფლებამოსილია გამოიძიოს, კრიტიკულად შეაფასოს და გამოაქვეყნოს საკუთარი მოსაზრება, მაგრამ არა აქვს უფლება შეცვალოს ადმინისტრაციული ქმედება ან გააუქმოს ადმინისტრაციული გადაწყვეტილებები. ომბუდსმენი სამართლებრივი პირებისაგან, მშობლებისა და მეურვეებისაგან დამოუკიდებლად ერევა საქმეში რათა წარმოადგინოს ბავშვის უფლებები ყველა სახის სამოქალაქო და სისხლის სამართლის საქმეებში სადაც ბავშვები პირდაპირ ან არაპირდაპირ არიან ჩართულნი

იხ. აგრეთვე: ბავშვი, ომბუდსმენი, სამოქალაქო განათლება

წყარო: ბრანდერი პატრიცია. კომპასი : სახელმძღვ. ადამიანის უფლებათა განათლ. სფეროში ახალგაზრდების მონაწილეობით / ავტ.: პატრიცია ბრანდერი, რუი გომესი, ელლი კინი და სხვ. ; [მთარგმნ.: მაკა წულუკიძე, ტატა პატარაია ; რედ.: პატრიცია ბრანდერი და სხვ., ქართ. გამოც. რედ.: გიორგი კენჭოშვილი] ; მხატვ.: პანჩო - [თბ.], 2004

ბავშვი
„ყველა ადამიანი 18 წლის ასაკამდე არის ბავშვი თუ სხვა, ამ ბავშვის მიმართ მოქმედი კანონმდებლობით ის არ ითვლება სრულწლოვნად უფრო ადრეულ ასაკში.” (ბავშვის უფლებების კონვენციის I მუხლი)

იხ. აგრეთვე: ბავშვთა ომბუდსმენი, ბავშვის უფლებათა დეკლარაცია, ბავშვის უფლებათა კომიტეტი, ბავშვის უფლებათა კონვენცია, ბავშვების ფიზიკური დასჯა, ბავშვის შრომა, ომბუდსმენი, ოჯახური ძალადობა, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვი (შშმ), სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე ბავშვი (მოსწავლე), სამოქალაქო განათლება

წყარო: ბრანდერი პატრიცია. კომპასი: სახელმძღვ. ადამიანის უფლებათა განათლ. სფეროში ახალგაზრდების მონაწილეობით / ავტ.: პატრიცია ბრანდერი, რუი გომესი, ელლი კინი და სხვ.; [მთარგმნ.: მაკა წულუკიძე, ტატა პატარაია ; რედ.: პატრიცია ბრანდერი და სხვ., ქართ. გამოც. რედ.: გიორგი კენჭოშვილი]; მხატვ.: პანჩო - [თბ.], 2004

ბავშვის უფლებათა დეკლარაცია
მიიღო გაერო-ს გენერალურმა ასამბლეამ 1959 წელს. ეს დოკუმენტი, რომელსაც არა აქვს სამართლებრივად მავალდებულებელი ხასიათი, აყალიბებს ათ ზოგად პრინციპს, რომლებიც შემდგომში საფუძვლად დაედო 1989 წელს მიღებულ ბავშის უფლებათა კონვენციას

იხ. აგრეთვე: ბავშვი, სამოქალაქო განათლება

წყარო: ფლაუერსი, ნენსი. კომპასიტო: სახელმძღვ. ადამიანის უფლებათა განათლ. სფეროში ბავშვებისათვის/ რედ. და თანაავტ. ნენსი ფლაუერსი; სახელმძღვ. მომზადებაში მონაწილეობდნენ: მარია ემილია ბრედეროდე-სანტოსი [და სხვ.]; საბოლოო რედ. ჟუჟანა სელენი; ილ. დაიანა ნეგი; [მთარმგნ.: თამარ მიქაძე, ანა გეგეჭკორი; რედ. დავით გელაშვილი] - [თბ., 2009]

ბავშვის უფლებათა კომიტეტი
გაერო-ს ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ინიციატივას წარმოადგენს ბავშვებთან დაკავშირებულ საკითხებზე მუშაობა. ბავშვის უფლებათა კომიტეტი პირველად 1991 წელს შეიკრიბა. მან დაიწყო სახელმწიფოთა 1989 წლის ბავშვის უფლებათა კონვენციის მოთხოვნებთან შესაბამისობის შემოწმება, ხოლო 1993 წელს უკვე მიიღო წევრი სხელმწიფოების ანგარიშები. კონვენციის 43-ე მუხლის საფუძველზე ჩამოყალიბდა ბავშვის უფლებათა კომიტეტი, რომელშიც შედიოდა „ათი უნაკლო მორალური თვისებების და ამ სფეროში აღიარებული კომპეტენციის მქონე წევრი“. წევრები მუშაობენ ოთხი წლის განმავლობაში, ხოლო როტაცია ხდება ყოველ ორ წელიწადში. თავდაპირველად კომიტეტი უნდა შეკრებილიყო წელიწადში ერთხელ, მაგრამ კონვენციის თითქმის საყოველთაო რატიფიცირების შემდეგ (192 წევრმა სახელმწიფომ, გაერო-ს ყველა წევრი სახელმწიფოს ჩათვლით, აშშ-ს და სომალის გარდა, რომლებმაც თუმცა მოაწერეს ხელი კონვენციას, მაგრამ არ მოახდინეს მისი რატიფიცირება), კომიტეტმა მოითხოვა შეხვედრების რაოდენობის გაზრდა. კომიტეტის მოთხოვნას დაეთანხმნენ წევრი სახელმწიფოები და გენერალურმა ასამბლეამ დააკმაყოფილა იგი. 1995 წლიდან კომიტეტის წევრები სამკვირიანი ვადით ყოველ წელს სამჯერ იკრიბებიან. ბავშვის უფლებათა კონვენცია, უპირველესად ყოვლისა, ხორციელდება ანგარიშების სისტემის საფუძველზე. კონვენციაში მოცემულ უფლებათა მრავალფეროვნების გამო, კომიტეტს განსაკუთრებული ადგილი უკავია გაერო-ს სისტემაში. იგი ეფექტიანად იყენებს ადამიანის მრავალრიცხოვან საერთაშორისო უფლებებს – სამოქალაქო და პოლიტიკურს, ეკონომიკურს, სოციალურს და კულტურულს – მოსახლეობის განსაკუთრებული სექტორის მიმართ. კონვენციის საყოველთაო ბუნების გათვალისწინებით, ეს აყენებს კომიტეტს პრივილეგირებულ მდგომარეობაში. თუ დავუშვებთ, რომ ანგარიშები დროულად ბარდება, თითეული სახელმწიფოს შესახებ იმ დამატებით ინფორმაციასთან ერთად, რომელიც მიიღება სესიამდელ შეხვედრებზე არასამთავრობო ორგანიზაციებიდან და სპეციალიზირებული ორგანოებიდან, მაშინ ყველაფერი ეს დაეხმარება კომიტეტს ადამიანის უფლებათა დაცვის განხორციელების მდგომარეობის სრული სურათის მიღებაში გაერო-ს თითქმის ყველა წევრ სახელმწიფოსთან დაკავშირებით

იხ. აგრეთვე: ბავშვი, სამოქალაქო განათლება

წყარო: სმიტი რონა კ. ადამიანის საერთაშორისო უფლებები: სახელმღვანელო. [მეორე გამოცემა]–რედ. გიორგი ჯოხაძე თარგმანი: მანანა კობიაშვილი,–ოქსფორდის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, – „სეზანი“.

ბავშვის უფლებათა კონვენცია
(ბავშვთა კონვენცია) (მიღებულია 1989 წელს, ხოლო ძალაში შევიდა 1990 წელს): კონვენცია, რომელიც განსაზღვრავს სამოქალაქო, კულტურულ, ეკონომიკურ, სოციალურ და პოლიტიკურ უფლებათა მთელ სპექტრს ბავშვებისთვის.

იხ. აგრეთვე: ბავშვი, სამოქალაქო განათლება

წყარო: ფლაუერსი, ნენსი. კომპასიტო: სახელმძღვ. ადამიანის უფლებათა განათლ. სფეროში ბავშვებისათვის/ რედ. და თანაავტ. ნენსი ფლაუერსი; სახელმძღვ. მომზადებაში მონაწილეობდნენ: მარია ემილია ბრედეროდე-სანტოსი [და სხვ.]; საბოლოო რედ. ჟუჟანა სელენი; ილ. დაიანა ნეგი; [მთარმგნ.: თამარ მიქაძე, ანა გეგეჭკორი; რედ. დავით გელაშვილი] - [თბ., 2009] მსოფლიო მნიშვნელობის იურიდიული დოკუმენტი. იგი მოიცავს ბავშვების როგორც სამოქალაქო და პოლიტიკურ, ისე სოციალურ და ეკონომიკურ უფლებებს. ამ მხრივ მას გამორჩეული ადგილი უჭირავს ადამიანის უფლებების დაცვის სფეროში არსებულ დოკუმენტებს შორის.

იხ. აგრეთვე: კონვენცია

წყარო: ეს შენი უფლებაა...= This is your right... / [ინვალიდ ქალთა და ინვალიდ ბავშვთა დედათა ასოციაცია-დეა; ავტ.-შემდგ.: მადონა ხარებავა, ლალი ესებუა, მანანა გალუაშვილი [და სხვ.]; მხატვ. ზურაბ სულაკაური]. - [თბ. : ნეკერი, 2009]. - 84გვ.: ნახ., ფოტ.; 21სმ.. - ტერმინთა განმარტებანი: გვ. 79-82. - ბიბლიოგრ.: გვ. 83-84. - ISBN: 978-9941-404-98-6

ბავშვის შრომა
* 15 წლამდე ასაკის ბავშვების მუდმივი შრომა: * სამუშაო, რომელიც ხელს უშლის ბავშვებს სკოლაში სიარულში * სამუშაო, რომელიც სახიფათოა ბავშვებისათვის და საზიანო მათი ფიზიკური, მენტალური და ემოციური ჯანმრთელობისათვის.

იხ. აგრეთვე: ბავშვი

წყარო: ბრანდერი პატრიცია. კომპასი: სახელმძღვ. ადამიანის უფლებათა განათლ. სფეროში ახალგაზრდების მონაწილეობით / ავტ.: პატრიცია ბრანდერი, რუი გომესი, ელლი კინი და სხვ.; [მთარგმნ.: მაკა წულუკიძე, ტატა პატარაია ; რედ.: პატრიცია ბრანდერი და სხვ., ქართ. გამოც. რედ.: გიორგი კენჭოშვილი]; მხატვ.: პანჩო - [თბ.], 2004

ბაზიერთუხუცესი
რუს. მმართველობის ცენტრალური აპარატის მოხელე XVII-XVIII სს-ის საქართველოში. მას ებარა ნადირობასთან დაკავშირებული ყოველგვარი საორგანიზაციო და სამეურნეო საქმიანობა. ერთიანი ფეოდალური მონარქიის პერიოდში ამ საქმეებს მონადირეთუხუცესი განაგებდა, ხოლო საქართველოს დაშლის შემდეგ - ბაზიერთუხუცესი. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, „ბაზი“ შევარდენია, ხოლო „ბაზიერი“ - მეშევარდნე, შევარდენთა მწვრთნელი. ბაზიერთუხუცესი თავის საქმიანობას უძღვებოდა ბაზიერებისა და მეძაღლეთუხუცესის დახმარებით, რომლებიც იყოფოდნენ სხვადასხვა სახეობის მონადირე ფრინველთა და ძაღლთა მწვრთნელებად. ბაზიერები სანადირო ფრინველთა გამოზრდა-გაწვრთნასთან ერთად პასუხისმგებელნი იყვნენ „საშევარდნო გადასახადის“ აკრეფაზეც. ბაზიერთუხუცესის უფლება-მოვალეობებს ეხება იოანე ბატონიშვილი თავის „კალმასობაში“: „ბაზიერთუხუცესი ყოველთა მონადირეთა უფროსია და ყოველი სანადირო ადგილნი, მინდვრისა თუ ტყისა, თუ ჭალისა, და ფრინველი მის ხელქვეშ უნდა იყოს, რომ უიმისოდ ვერავინ ინადირებდეს, მეტადრე ყარაიაზედ და იორშია“. ბაზიერთუხუცესს ჰქონდა ჩაბარებული „სანადირო ფრინველნი, სანადირო ძაღლნი ... მეძაღლეები და ბაზიერები“. ამრიგად, გარდა მონადირე ფრინველთა და ძაღლთა მოშენება-მოვლისა, ბაზიერთუხუცესის მოვალეობა ყოფილა მეფის სანადირო ადგილ-ნაკრძალების დაცვა, რასაც მის უწყებაში შემავალი ტყისმცველები და „ჯელგის კაცნი“ ემსახურებოდნენ. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა გამოეჩინა ბაზიერთუხუცესს სამეფო სანადირო ზონების - ივრის ხეობისა და ყარაიის - დაცვის საქმეში. აქ მას მუდამ მზად უნდა ჰქონოდა სამეფოდ „შემოღობილნი ადგილნი და ნადირნი დამწყვდეულნი...“ (ოანე ბატონიშვილი). გარეშე პირებს, ბაზიერთუხუცესისაგან ნებართვის მიღების შემთხვევაში, მხოლოდ მთიან ზოლში შეეძლოთ ნადირობა. ბაზიერთუხუცესს წილი ჰქონდა მეფის სანადირო და სათევზაო ადგილებიდან მიღებულ შემოსავლებში, სანადირო წესების დამრღვევთა ჯარიმებში, ქალაქის საბაჟო გადასახდებში და, აგრეთვე, რიგითი ბაზიერებისა და ტყისმცველების შემოსავლებში.

იხ. აგრეთვე: მოხელე

წყარო: ბიბლიოვიკიბაზიერთუხუცესი

ბაზოფილი
ინგლ. basophil რუს. базофил ლათ. basophilum ბერძნ. basis ფუძე, philia სიყვარული ლეიკოციტების ერთ-ერთი ფორმა, გააჩნია შედარებით დიდი ზომის გრანულები, რომლებიც ძირითადი საღებავებით იღებება მუქ ლურჯად.

წყარო: გოგიჩაძე, გ. სამედიცინო ტერმინოლოგიის ქართულ-ინგლისურ-რუსულ-ლათინური განმარტებითი ლექსიკონი / გ. გოგიჩაძე, ა. გედენიძე, ჯ. ჭუმბურიძე ; [რედ.: ნოდარ ჭიჭინაძე, ალექსანდრე ქორელი]. - თბ. : მერიდიანი, 2009. - 496გვ. ; 20სმ.. - ბიბლიოგრ.: გვ. 394-395. - ISBN: 978-9941-10-174-8[MFN: 138888]

ბათიმეტრია
ბერძნ. bathys – ღრმა, metreo – ვზომავ წყლის სიღრმეების გაზომვა.

წყარო: გოგიჩაძე გიორგი, ლექსიკონი ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები / გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე. - თბ. : [მერიდიანი], 2011. - 442გვ. ; 20სმ.. - ყდაზე ავტ. მითით. არ არის. - რეზ. რუს. და ინგლ.. - ISBN: 978-9941-10-427-5[MFN: 146200]

ბაი-ბურად არ აგდებს
არაფრად აგდებს, ყურსაც არ იბერტყავს, ყურადღებას არ აქცევს

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბაირონი ჯორჯ ნოელ გორდონ (1788-1824 წწ.)
ჯორჯ ბაირონის მიერ შექმნილი პოეტური სამყარო ცნობიერად თუ არაცნობიერად ისე შეეთვისა ადამიანის სულს, რომ ძალზე ძნელი წარმოსადგენია მისგარეშე მსოფლიო ლიტერატურა, მსოფლიო კულტურა. ბაირონის შემოქმედება, თავისი იდეალებით, ისევე როგორც მთელი მისი მოღვაწეობა, ზოგადსაკაცობრიოა. მისი პოეზია ჭეშმარიტი კაცთმოყვარეობით არის განმსჭვალული. ჯ. ბაირონი ინგლისში ცნობილ არისტოკრატიულ, მაგრამ გაღარიბებულ ოჯახში დაიბადა და გაიზარდა. პატარა ბაირონი ფიცხი და მოუსვენარი ბავშვი იყო, სახით არაჩვეულებრივად ლამაზი, მაგრამ კოჭლი. ფიზიკურ ნაკლს ხელი არ შეუშლია მისი წარმატებისათვის. მას განსაკუთრებით იტაცებდა კრივი, ცხენოსნობა და ცურვა (1810 წელს მან დარდანელის სრუტე გადაცურა და მსოფლიო რეკორდი დაამყარა). 1798 წელს, 10 წლის ჯორჯ ბაირონმა მემკვიდრეობით მიიღო მეექვსე მემკვიდრის,ლორდის ტიტული და საგვარეულო ციხე-დარბაზი ნიუსტედში. 1801 წელს იგი სკოლაში მიაბარეს, სადაც შეისწავლა ლათინური და ბერძნული ენები, ანტიკური ხელოვნების ისტორია, ინგლისური ლიტერატურა. იგი ბევრს კითხულობდა, წიგნის კითხვა მისი ერთ-ერთი ძირითადი მისწრაფება იყო, ღრმად გაეცნო ფრანგი განმანათლებლების მოღვაწეობასა და იდეებს. ნიუსტედის მახლობლად მდებარეობდა ენსლის ჰოლი, სადაც ცხოვრობდნენ მისი შორეული ნათესავები. ბაირონი ხშირად სტუმრობდა მათთან. იქ მან გაიცნო მერილენ ჩავორსი - განსაკუთრებით მიმზიდველი, შინაგანი ბუნებით გამორჩეული ქალიშვილი. ბაირონს თავდავიწყებით შეუყვარდა მერი, მაგრამ ეს სიყვარული უიღბლო გამოდგა - 1805 წელს მერი ჩავორსმა იქორწინა ჯონ მასთერზე. ამ ამბავმა სულის სიღრმემდე შეძრა ახალგაზრდა პოეტი: „ენსლის სერებო, დგახართ ცივნი მიუკარებნი, აქ გაიქროლა უზრუნველმა ჩემმა ბავშობამ, გოდებენ ღამე ჩრდილეთის ცივი ქარები და არვის ძალუძს ამ მწუხარე მოთქმის ჩახშობა! იმ ნეტარ დღეებს რად ეწერათ გადაშენება როს ბედნიერი არ ვითვლიდი წუთებს აროდეს, მერის ღიმილი, ცისიერი მისი მშვენება, ვეღარასოდეს მომაჩვენებს თქვენს თავს სამოთხედ“. 1805 წელს, სკოლის დამთავრების შემდეგ, ბაირონი შევიდა კემბრიჯის სახელგანთქმული უნივერსიტეტის კოლეჯში. სტუდენტობის დროს გამოვიდა მისი ლექსების პირველი კრებული, რომელსაც მძაფრი კრიტიკით შეხვდა პრესა. მას პოეტმა მწვავე სატირული წერილი მიუღძვნა სათაურით „ინგლისელი ბარდები და შოტლანდიური მიმომხილველები“, რომელიც მიმართული იყო იმდროინდელი, უკვე მოძველებული ინგლისური ლიტერატურის წინააღმდეგ. კემბრიჯის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ, უკვე სრულწლოვანმა, პარლამეტში ხანმოკლე მოღვაწეობის დროს, პირველი სიტყვა წარმოთქვა პარლამენტის სხდომაზე მუშათა უფლებების შეზღუდვის კანონის მიღების წინააღმდეგ. საგულისხმოა, რომ ჯ. ბაირონს მოგონებები პირველ სიყვარულზე მუდამ თან სდევდა: „მორჩა, აღსრულდა! - გამიცხადდა კრული სიზმარი, იმედის სხივით აღარ ბრწყინავს ჩემთვის ცისკარი, უბედობის ჟამს სუსხიანმა მწარე ქარბუქმა ჩემი ცხოვრების გარიჟრაჟი დარდით მოქუფრა, მშვიდობით ტურფავ, სიყვარული, ლხენავ, იმედო! ნეტავ შემეძლოს, მოგონებავ, შენ გაგიმეტო!“ იმ დიდი სიყვარულის გამო, რომელიც გულში უღვივოდა, ბაირონს აღარ შეეძლო მერის ახლო ყოფნა, საჭირო იყო გარიდებოდა იქაურობას. იგი ცდილობს, პირადი გამოცდილებით და არა სხვადასხვა წიგნებში წაკითხული მასალით, შეიქმნას წარმოდგენა კაცობრიობაზე. ეს განწყობილება ბაირონმა ნათლად გამოხატა. „ლედის, რომელმაც მკითხა, თუ რატომ მივემგზავრები ინგლისიდან ზაფხულზე ცოდვილი წამით შეჩერდა ზღურბლეზე, როცა განდევნეს ედემის მხრიდან, ტანჯვა-წამება ეწერა შუბლზე, გარდასულ დღეთა წყურვილი შუბლზე, გადასულ დღეთა წყურვილი ღრღნიდა. თუმცა ხეტიალმა უცხო მხარეში დარდის ატანა უკეთ ასწავლა, მალე იპოვა შვება საქმეში, და იგონებდა წარსულს ანაზდად. დე, ასე იყოს მშვენებავ ჩემო! აღარ ვიხილავ შენს სათნო სახეს, ოხვრა წარსულზე მე ბედად მერგო, ტანჯვის საწინდრად არ მინდა მყავდე. მოვწყდები ყოველს! ისე არ მოხდეს, რომ ვერ დავუსხლტე ცდუნების ძალას, მიჭირს ვუმზერდე ჩემსა სამოთხეს და არ ვინდომო იქ დავრჩე მარად“. 1809 წელს ბაირონი ინგლისიდან მიემგზავრება საზღვარგარეთ, ემშვიდობება ბრიტანეთს. მას აფრიკის, გიბრალტარის კლდოვანი მთები და სტამბოლის მინარეთები ელოდებიან... „... და იქიდან კი, მინდა ვეწვიო სილამაზის მშობლიურ მხარეს, სად კავკასიონს კლდით შემოსილს, პირქუშს, მრისხანეს, გვირგვინად ადგეს დიდებული თეთრი მყინვარე“. მარად ჭეშმარიტი შთაგონების წყაროა ბაირონისათვის კავკასიონი. შთამბეჭდავია სცენა, რომელიც კავკასიონის მთების ფონზე თამაშდება. მისტერიაში „ცა და დედამიწა“, „სარდანაპალში“ კი ქალის წამოწითლებულ სახეს პოეტი კავკასიონზედაისის მზით ავარდისფერებულ ქათქათა თოვლს ადარებს: „ღრუბლებით გარშემოვლებული კავკასიონი, სადაც მარად არწივები ბუდობენ“. კავკასიონი მისი გმირისათვის საოცნებო მხარედ ქცეულა. ასურეთის უკანასკნელი მეფე სარდანაპალი ასე მიმართავს სატრფოს: „ნეტავ კავკასიონის მთებში პატარა ქოხში მაცხოვრა შენთან ერთად, მე იქ შვებით დავთმობდი გვირგვინს ყვავილების გვირგვინის ფასად“. პირველი მოგზაურობიდან ინგლისში დაბრუნების შემდეგ (1811-1812 წწ.) ბაირონს ხანმოკლე რომანი ჰქონდა ლედი კაროლინა ლემთან. პოეტმა მას პატარა ვულკანი უწოდა. ქალის მგზნებარე და ფიცხი ხასიათით გაბეზრებული ბაირონი ცდილობდა, შეეწყვიტა მასთან კავშირი, ეჭვით შეპყრობილმა ლედიმ მას წიგნზე წაუწერა: „გახსოვდე!“ პოეტმა მას მისწერა: „... მახსოვხარ მარად! გჯეროდეს ჩემი, მაგრამ შენზე ხომ კვლავ ორნი ვფიქრობთ: ქმარი, რომელსაც დაადგი რქები, და მე, რომელიც დემონად გიცნობ!“ 1816 წელს ბაირონმა კვლავ დატოვა ინგლისი, ახლა უკვე როგორც გაძევებულმა ადამიანმა. იგი ევროპაში, შვეიცარიის განთქმული ქალაქის, ჟენევის მახლობლად ერთ ტბასთან დასახელდა. აქ დაწერა მან „ჩაილდ ჰაროლდის“ მესამე ქება და ალპების მწერვალების სიდიადემ აღუძრა „მანფრედის“ შექმნის იდეა. ჟენევაში ჯ. ბაირონი გაეცნო და დაუახლოვდა თანამედროვე პოეტ შელის. 1817 წელს ბაირონი იტალიაშია, უშუალოდ მონაწილეობს იტალიელი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ბრძოლებში ავსტრიელთა წინააღმდეგ. იტალიაში იგი ვენეციისსილამაზემ მოხიბლა და ხარბად დაეწაფა მსუბუქი ცხოვრების დამათრობელ შარბათს. მრავალი სასიყვარულო თავგადასავალის შემდეგ ბაირონი ფიქრობს სამხრეთ ამერიკაში დასახლებას, მაგრამ იცის, რომ მღელვარე ბუნება ვერ აიტანს მშვიდობიანსა და უწყინარ ცხოვრებას და ამიტომ, 1823 წელს, ზაფხულში, იგიმიემგზავრება ბერძნების დასახმარებლად. პოეტმა გაყიდა მთელი თავისი ქონება ინგლისში და მიღებული ფული მთლიანად ბერძენთა განთავისუფლების საქმეს მოახმარა. ბაირონი 1824 წელს ავად გახდა. გარდაიცვალა საბერძნეთში. იგი წინასწარ გრძნობდა თავის აღსასრულს და ლექსად იწანასწარმეტყველა: „გემშვიდობებით, მორჩა ყოველი, აწ მძვინვარებით გული აღივსო, ჩემგან შენდობას ნუღარ მოელი, თუმც არ გაგწირავ სამარადისოდ...“ ამოუწურავია ჯორჯ ბაირონის შემოქმედება. ეს არის ციკლი აღმოსავლურიპოემებისა: „გიაური“, „აბიდოსელი სარძლო“, „ლარა“, „კორინთის ალყა“, „ პარიზიანა“. მწვავე დრამატული გრძნობით არის გამსჭვალული მისი ლექსების ციკლი, სათაურით: „ებრაული მელოდიები“, რომლებშიც სამშობლოს დაკარგვის ტკივილთან ერთად, გამოხატულია ადამიანის ძალისა და გამარჯვების რწმენა. ფილოსოფიურ-დრამატული პოემა „მანფრედი“ და მისტერია „კაენი“, რომლებშიც ბიბლიური გმირი გამოყვანილიაშეურიგებელ მეამბოხედ: „რა სიცოცხლეა ეს სიცოცხლე ვიშრომე, მაგრამ შრომა სასჯელად რისთვის მერგო? ნუთუ იმიტომ, ჩემმა მშობელმა სამოთხე რომ ვერ შეირჩინა, ნუთუ მე ვარ აქ დამნაშავე? - არ ვიყავ მაშინ დაბადებული; დაბადება არც მიძებნია: მე არ მახარებს ამნაირი მდგომარეობა, რომელსაც ახლა დაბადების შემდეგ განვიცდი...“ ჯორჯ ბაირონის შემოქმედებაში გარკვეული ადგილი უკავია სოციალურ პრობლემებსაც, ასეთებია: „ტასოს ჩივილი“, „მაზეპა“, „ჩაილდ ჰაროლდის“ ორი უკანასკნელი ქება; პოლიტიკური მოტივებით არის სავსე ტრაგედიები: „მარინო ფალიერო“, „ვენეციელი დოჟი“, „სარდანაპალი“, „ორი ფოსკარი“; სატირები: „ბეპო“, „ირლანდიელი ავატარა“, „სამსჯავროს ხილვა“ და სხვ. ბაირონის შემოქმედებითი ევოლიუციის მნიშვნელოვანი ნიშანსვეტია მისი დაუმთავრებელი რომანი ლექსად - „დონ ჟუანი“. მასში ასახულია ინდივიდუალისტი პიროვნების ამბოხება მსოფლიო სოციალური წყობილების წინააღმდეგ, მას ენაცვლება მომავლისადმი რწმენა, რაშიც მოჩანს ბაირონის შემოქმედებითი მეთოდის განვითარება რომანტიზმიდან რეალიზმამდე. ბაირონს უდიდესი აღიარება მოუტანა პოემა „ჩაილდ ჰაროლდის“ გამოქვეყნებამ. ნაწარმოების გმირი - ახალგაზრდა არისტოკრატი, მალე ჩამოყალიბდა სინამდვილის წინააღმდეგ ამბოხებული პიროვნების სინონიმად. პოემა გამსჭვალულია არსებული სოციალური წყობილების წინააღმდეგ პროტესტის გრძნობით. მას, ფრანგი განმანათლებლის იდეური მრწამსის ზეგავლენით, ცხოვრებაში არსებული სოციალური მოუწესრიგებლობისა და ეროვნული ჩაგვრის მიზეზად მიაჩნია უმეცრება და გაუნათლებლობა. ბაირონი, მისთვის დამახასიათებელი მელანქოლიური განწყობილებით, ე. წ. „მსოფლიო სევდის“ გამომხატველ პოეტად არის აღიარებული. მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში ბაირონის გავლენით ჩამოყალიბდა ლიტერატურული მიმდინარეობა, რომელსაც „ბაირონიზმი“ ეწოდა. საქართველოში პოეტური განწყობილებითა და პირად ცხოვრებაში მომხდარი მსგავსებით, ბაირონს ენათესავება დიდი ქართველი რომანტიკოსი პოეტი ნიკოლოზ ბარათაშვილი.

იხ. აგრეთვე: ლიტერატურული პერსონაჟი, ჩაილდ ჰაროლდი

წყარო: მსოფლიო ლიტერატურის შედევრები : მე-11 კლასის დამხმ. სახელმძღვ. / ე. ქურციკიძე, მ. მოდებაძე, კ. მაჭარაშვილი, ა. ნარგიზიშვილი. - თბ. : მერიდიანი, 2002. - 408გვ. ; 20სმ.. - ISBN 99928-32-97-5 : სახელშეკრ. ფასი, 500ც.[MFN: 18897]

ბაკალავრი
ლათ. baccalaureus 1. დასავლეთ ევროპის ქვეყნების უნივერსიტეტებში ძველად (ამჟამად მხოლოდ ინგლისში): პირველი სამეცნიერო ხარისხი; 2. თანამედროვე საფრანგეთსა და ზოგ სხვა ქვეყანაში: პირი, რომელსაც საშუალო სასწავლებელი აქვს დამთავრებული.

იხ. აგრეთვე: მაგისტრი

წყარო: ჭაბაშვილი, მიხეილ, უცხო სიტყვათა ლექსიკონი / შეადგინა [და წინასიტყვ. დაურთო] მიხეილ ჭაბაშვილმა. - მე-3 შესწ. და შევს. გამოც.. - თბ. : განათლება, 1989. - 600გვ. ; 16სმ.. - სახელთა საძიებელი: გვ. 63-68. - 5მ., 10000ც.[MFN: 2749]

ბაკხიდები
კორინთოს მეფის ბაკხის შთამომავალნი იყვნენ

იხ. აგრეთვე: არგონავტიკა, არგონავტიკა - წიგნი მეოთხე – XI

წყარო: არგონავტიკა / აპოლონიოს როდოსელი ; ბერძნ. თარგმნა, წინასიტყვ. და განმარტება დაურთო აკ. ურუშაძემ. - თბ. : სახელგამი, 1948 (ბ.ს. კომბ-ტი). - 236გვ. ; 21სმ.. - პარალ. თავფურ. ლათ. ენ.. - განმარტებანი: გვ. 209-235

ბალ-მასკარადი
ფრანგ. ბალი (მნიშვ.2)და მასკარადი ერთად.

იხ. აგრეთვე: ბალი, მასკარადი

წყარო: ჭაბაშვილი, მიხეილ, უცხო სიტყვათა ლექსიკონი / შეადგინა [და წინასიტყვ. დაურთო] მიხეილ ჭაბაშვილმა. - მე-3 შესწ. და შევს. გამოც.. - თბ. : განათლება, 1989. - 600გვ. ; 16სმ.. - სახელთა საძიებელი: გვ. 63-68. - 5მ., 10000ც.[MFN: 2749]

ბალეტი
ფრანგ. 1. სათეატრო ცეკვის ხელოვნება; 2. თეატრალური წარმოდგენა, რომელიც სრულდება ცეკვითა და პანტომიმით და რომელსაც მუსიკა ახლავს თან; მუსიკა ასეთი წარმოდგენისათვის.

იხ. აგრეთვე: დირიჟორი, ექსპლიკაცია, ვარიაცია, თეატრი, კულტურა, მუსიკა, პარტია, ქორეოგრაფია, ცეკვა

წყარო: ჭაბაშვილი, მიხეილ, უცხო სიტყვათა ლექსიკონი / შეადგინა [და წინასიტყვ. დაურთო] მიხეილ ჭაბაშვილმა. - მე-3 შესწ. და შევს. გამოც.. - თბ. : განათლება, 1989. - 600გვ. ; 16სმ.. - სახელთა საძიებელი: გვ. 63-68. - 5მ., 10000ც.[MFN: 2749]

ბალი
ფრანგ. balle და bal – ბურთი და მეჯლისი. 1. ბუნების რაიმე მოვლენის (მაგ., ქარის, ზღვის ღელვის, მიწისძვრის) ძალის ან ინტენსივობის საზომი ერთეული; 2. მოწაფის ცოდნისა და ყოფაქცევის შეფასების ციფრობრივი გამოხატულება; ნიშანი; 3. ზოგიერთ სპორტულ შეჯიბრებაში (მაგ., ტანვარჯიშში) წარმატების ციფრობრივი აღნიშვნა. 4. დიდი საცეკვაო საღამო; მეჯლისი.

იხ. აგრეთვე: ბალ-მასკარადი, მასკარადი

წყარო: ჭაბაშვილი, მიხეილ, უცხო სიტყვათა ლექსიკონი / შეადგინა [და წინასიტყვ. დაურთო] მიხეილ ჭაბაშვილმა. - მე-3 შესწ. და შევს. გამოც.. - თბ. : განათლება, 1989. - 600გვ. ; 16სმ.. - სახელთა საძიებელი: გვ. 63-68. - 5მ., 10000ც.[MFN: 2749]

ბალმონტი კონსტანტინე (1867-1942)
რუსი პოეტი-სიმბოლისტი

იხ. აგრეთვე: პერსონალია

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბალნეოთერაპია
მინერალური წყლის აბაზანებით მკურნალობა.

იხ. აგრეთვე: თერაპია

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბანერი
რეკლამური ხასიათის გამოსახულება ან ტექსტური ბლოკი, რომელიც წარმოადგენს გვერდის ჰიპერატვირთვას პროდუქტის ან მომსახურების ფართო აღწერილობით. ბანერებს ათავსებენ სხვადასხვა ინტერნეტ რესურსებში რომ მიიზიდონ მნახველები, იმიჯის ფორმირების ან ამ რესურსის ამოძრავების საშუალება

იხ. აგრეთვე: ბიბლიოთეკა, რეკლამა, ტექსტი, ბლოკი, ჰიპერატვირთვა, ინტერნეტი, რესურსი, იმიჯი

წყარო: საბიბლიოთეკო ტერმინების ლექსიკონი/გიორგი გიორგიძე, გურამ კარტოზია; საქ. სსრ მეცნ. აკადემია, ცენტრ. სამეც. ბიბ-კა. - მე-2 შევს. და გადამუშ. გამოც. - თბ. : მეცნიერება, 1974. - 157გვ. ; 22სმ.. - 80კ. ყდ., 3600ც.

ბანი
იტალ. basso - დაბალი 1. მამაკაცის დაბალი რეგისტრის ხმა 2. მრავალხმიან საგუნდო ნაწარმოებში ყველაზე დაბალი ხმა 3. აკორდის ქვედა ბგერა 4. დაბალი რეგისტრის სიმებიანი ან სასულე მუსიკალური საკრავი 5. მუსიკალური საკრავის კლავიშები ან სიმები, რომელბიც გამოსცემენ დაბალ ხმას ქართულ ხალხურ მუსიკაში არსებობს ბანის შემდეგი სახეობანი: მაღალი, დაბალი, შემდეგი, ბოხი, დვრინი (დვინი), დუმბო.

იხ. აგრეთვე: მუსიკა

წყარო: მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი / [შემდგ.: ანზორ თამარაშვილი; მთ. რედ.: გულბათ ტორაძე]. [ახალციხე: თბილ. უნ-ტის მესხეთის ფილიალის გამ-ბა], 2005 (ა.ო. "პროგრესი")

ბანის გასაღები
იწერება სანოტო სისტემის მეოთხე ხაზზე და გვაძლევს მცირე ოქტავის ფა-ს ხმოვანებას. ბანის გასაღები გამოიყენება დაბალი რეგისტრის ნოტების ჩასაწერად

იხ. აგრეთვე: მუსიკა

წყარო: მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი / [შემდგ.: ანზორ თამარაშვილი; მთ. რედ.: გულბათ ტორაძე]. [ახალციხე: თბილ. უნ-ტის მესხეთის ფილიალის გამ-ბა], 2005 (ა.ო. "პროგრესი")

ბანის მიცემა
აყოლა, გამოხმაურება; დადასტურება, დათანხმება

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბარათი (საბიბლიოთეკო)
ბიბლიოგრ. რუს. карточка სტანდარტული ზომის და დახაზულობის ბარათი, განკუთვნილი ბეჭდვითი ნაწარმოების აღსაწერად

იხ. აგრეთვე: ბიბლიოთეკა

წყარო: საბიბლიოთეკო ტერმინების ლექსიკონი/გიორგი გიორგიძე, გურამ კარტოზია; საქ. სსრ მეცნ. აკადემია, ცენტრ. სამეც. ბიბ-კა. - მე-2 შევს. და გადამუშ. გამოც. - თბ. : მეცნიერება, 1974. - 157გვ. ; 22სმ.. - 80კ. ყდ., 3600ც.

ბარბარიზმი
ბერძნ. barbarismos ფრანგ. რომელიმე კონკრეტული ენისათვის არადამახასიათებელი, სხვა ენიდან ნასესხები სიტყვა ან გამოთქმა. სიტყვიერებისა და ლიტერატურის თეორიის ლექსიკონი ბარბარიზმები

იხ. აგრეთვე: ადიალა (ბარბარიზმი), ბაგაჟნიკი (ბარბარიზმი), ბლუსკა (ბარბარიზმი), გაეჩნი კლუჩი (ბარბარიზმი), გაზის პლიტა (ბარბარიზმი), გაზოსვარკა (ბარბარიზმი), გაიდლაინი (ბარბარიზმი), გაიკა (ბარბარიზმი), გაშეარება (ბარბარიზმი), დაანონსება (ბარბარიზმი), დაბუსტვა (ბარბარიზმი), დააფდეითება (ბარბარიზმი), დედლაინი (ბარბარიზმი), დუბლიონკა (ბარბარიზმი), ევიდენსი (ბარბარიზმი), ელექტრიჩკა (ბარბარიზმი), ელექტრო პლიტა (ბარბარიზმი), ელიმინაცია, ელიმინაცია (ბარბარიზმი), ევალუაცია (ბარბარიზმი), ელექტროსვარკა (ბარბარიზმი), ემერჯენსი (ბარბარიზმი), ემპირიული, ექაუნთი (ბარბარიზმი), ვალიდაცია (ბარბარიზმი), ვანა (ბარბარიზმი), ვენოკი (ბარბარიზმი), ვეშოლკა (ბარბარიზმი), ვიზიტკა (ბარბარიზმი), ვიზიტორი (ბარბარიზმი), ზაბორი (ბარბარიზმი), ზაგარი (ბარბარიზმი), ზმეიკა (ბარბარიზმი), ივენთი (ბარბარიზმი), ინსპირაცია (ბარბარიზმი), ინტერვენცია (ბარბარიზმი), კალბასი (ბარბარიზმი), კალგოტკა (ბარბარიზმი), კალიასკა (ბარბარიზმი), კეპკა (ბარბარიზმი), ლაივი (ბარბარიზმი), ლაითი (ბარბარიზმი), ლატკა (ბარბარიზმი), ლინკი (ბარბარიზმი), ლიფჩიკი (ბარბარიზმი), მაზოლი (ბარბარიზმი), მაიკა (ბარბარიზმი), მაროჟნი (ბარბარიზმი), მერჯინგი (ბარბარიზმი), მეშოკი (ბარბარიზმი), ნამიოკი (ბარბარიზმი), ნაპორი (ბარბარიზმი), ნაუშნიკი (ბარბარიზმი), ნაჩნიკი (ბარბარიზმი), ნიუსი (ბარბარიზმი), ობზერვაცია (ბარბარიზმი), პადაჩა (ბარბარიზმი), პადვალი (ბარბარიზმი), პადზემკა (ბარბარიზმი), პადიეზდი (ბარბარიზმი), პადოში (ბარბარიზმი), პაკლონიკი (ბარბარიზმი), პაკრიშკა (ბარბარიზმი), პალატკა (ბარბარიზმი), პასტა (ბარბარიზმი), პესოკი (ბარბარიზმი), პლავკა (ბარბარიზმი), პოლუშუბკა (ბარბარიზმი), ჟეშტი (ბარბარიზმი), რაკოვინა (ბარბარიზმი), სალფეთქი (ბარბარიზმი), სამასვალი (ბარბარიზმი), სარაია (ბარბარიზმი), საროჩკა (ბარბარიზმი), სასისკი (ბარბარიზმი), სასტავი (ბარბარიზმი), საჩკაობა (ბარბარიზმი), სგუშონკა (ბარბარიზმი), სემიჩკა (ბარბარიზმი), ტაბურეტკა (ბარბარიზმი), ტავარი (ბარბარიზმი), ტეხასმოტრი (ბარბარიზმი), ტიორკა (ბარბარიზმი), უგალოკი (ბარბარიზმი), ფანარი (ბარბარიზმი), ფართუკი (ბარბარიზმი), ფასვორდი (ბარბარიზმი), ფეისი (ბარბარიზმი), ფეიჯი (ბარბარიზმი), ფეშენ უიკი (ბარბარიზმი), ფეჩი (ბარბარიზმი), ფიგურანტი (ბარბარიზმი), ფიდბექი (ბარბარიზმი), ფინალური (ბარბარიზმი), ფლეშკა (ბარბარიზმი), ქეისი (ბარბარიზმი), შუბა (ბარბარიზმი), ჩაინიკი (ბარბარიზმი), ჩაშკა (ბარბარიზმი), ჩოლკა (ბარბარიზმი), ჩულქი (ბარბარიზმი), ცეპი (ბარბარიზმი), ციკლოვკა (ბარბარიზმი), ცინკი (ბარბარიზმი), ძედ მაროზი (ბარბარიზმი), ხადავოი (ბარბარიზმი), ჰაბი (ბარბარიზმი), ჰაილაითი (ბარბარიზმი)

წყარო: დიდი ქართული ონლაინ ლექსიკონი

ბარბაცი
წონასწორობადაკარგული სიარული სინონიმი: ბანცალი

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბარგის აკვრა
წასვლა, აყრა, სამყოფი ადგილის დატოვება.

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბართლომეს ღამე
რელიგ. კათოლიკეების მიერ ჰუგენოტების მასობრივი ჟლეტა პარიზში, 1572 წ. 24 აგვისტოს, წმინდა ბართლომეს დღესასწაულის წინა ღამეს.

იხ. აგრეთვე: რელიგია, ჰუგენოტები

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბარიტონი
მუს. იტალ. baritono 1. მამაკაცის ხმა, საშუალო ტენორსა და ბასს შორის 2. ასეთი ხმის მქონე მომღერალი 3. საშუალო ზომის სპილენძის ჩასაბერი საკრავი; შედის სასულე ორკესტრის შემადგენლობაში

იხ. აგრეთვე: მუსიკა

წყარო: მოკლე ენციკლოპედიური ლექსიკონი : მოსწ. / [შემდგ.: ნანა მაჭარაშვილი ; რედ.: ჰამლეტ ჩხენკელი ; მუსიკის შესახებ მასალები მოამზადა ნინო ბესტავაშვილმა]. - თბ. : მერიდიანი, 2004. - 80გვ. : ილ. ; 28სმ.. - ISBN 99928-32-31-2 : [ფ.ა.][MFN: 22788]

ბასტილია
ფრანგ. ციხესიმაგრე და საპყრობილე პარიზში (აშენდა 1370-1382 წლებში), დაანგრიეს საფრანგეთის რევოლუციის დროს.

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბაუჰაუზი
მოდერნისტული მიმდინარეობა არქიტექტურაში. ჩაისახა გერმანიაში და შემდეგ გავრცელდა მთელ მსოფლიოში. ამ მიმდინარეობის ფუძემდებლები იყვნენ ვალტერ გროპიუსი, პეტერ ბერენსი ჰანს ჰოპი. ბაუჰაუზი არის, უპირველეს ყოვლისა, იდეა ტექნოლოგიებისა და კომფორტის შერწყმისა, სადაც ნივთები და ობიექტები ერთდროულად ლამაზი და ფუნქციურია.

იხ. აგრეთვე: არქიტექტურა, იდეა, კომფორტი, მოდერნიზმი, ტექნოლოგია

წყარო: ბიბლიოვიკი ბაუჰაუზი

ბაცანკალი
სასთუმალი, სართუმალი, ლათხურმა(სვ.), ორთუმელი (სამეგრ.) თავსადები ფიცარი, საწოლად განკუთვნილი სკამ-ლოგინების, ლოგინებისა თუ ტახტის აუცილებელი ატრიბუტი. თავსადები ფიცარი ორ სადგარზე დახრილად მიმაგრებულ დირეებში იყო ჩასმული, რომ თავსადებად მოსახერხებელი ყოფილიყო. ეთნოგრაფიული მასალა ბაცანკალს მხოლოდ შიშველ თავსადებად კი არ წარმოაჩენს, არამედ ცხადყოფს, რომ მასზე იდებოდა სასთუმლად გადახვეული ფარდაგი, ნაბადი, ბალიში. ბაცანკალად იგი ამ შემადგენელ ნაწილებთან ერთად აღიქმებოდა. ამის საუკეთესო მაგალითს დღეს სვანური „ლათხურმაშ“-ი წარმოადგენს. ამ ტერმინით დღესაც ფიცრის თავსადებთან ერთად მასზე დადებული ნაბადი,ფარდაგი და სხვა იხსენიება.

წყარო: ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი = Ethnoraphic dictionary of the georgian material culture = Das ethnographisce Lexikon der georgischen materiellen Kultur = Le dictionnaire ethnologique de culture materielle = Этнографический словарь грузинской матриальной културы / საქ. ეროვნ. მუზეუმი ; [პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. ელდარ ნადირაძე ; რედ. როინ მეტრეველი ; ავტ.-შემდგ.: გვანცა არჩვაძე, მარინა ბოკუჩავა, თამარ გელაძე და სხვ.]. - თბ. : მერიდიანი, 2011. - 610 გვ. : ფოტოილ. ; 30 სმ.. - თავფურ., შესავალი ქართ., ინგლ., გერმ., ფრანგ. და რუს. ენ.. - ეძღვნება აკად. გიორგი ჩიტაიას ხსოვნას. - ISBN 978-9941-10-489-3,

ბაჯაჯგუნა
ირლანდ. კრუხის პალო სინონიმი: ჯუჯა, ქონდრის კაცი, ცეროდენა, ციდა-მტკაველა, ჩია, კოპიჭა, ბაშტი, კუსპარა, გოჩუნა, კორჩიოტა, ჩირიკელა.

წყარო: ნეიმანი, ალექსანდრე. ქართულ სინონიმთა ლექსიკონი. - მე-3 გამოც. - თბ.: განათლება, 1978. – 559 გვ.

ბდღვირის ადენა
განადგურება, გაცამტვერება; ცემა, ზურგზე ბოლის ადენა

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბედიის მონასტერი
მდებარეობს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, ოჩამჩირის რაიონის, სოფელი ბედიაში. ისტორიული ცნობების თანახმად, ბედიის კომპლექსი X საუკუნის მიწურულს, დაახლოებით 999 წელს ააგო გაერთიანებული საქართველოს პირველმა მეფემ ბაგრატ III ბაგრატიონმა და მასვე აქ საეპისკოპოსო დაუარსებია. სამონასტრო კომპლექსის მთავარ ნაგებობას წარმოადგენს ეზოს ცენტრში აგებული ბედიის ღმრთისმშობლის სახელობის ტაძარი. მისგან დასავლეთით შემორჩენილია ბედიელ მიტროპოლიტთა ორსართულიანი სასახლე. ტაძარი მნიშვნელოვნად გადაუკეთებიათ XIII-XIV საუკუნეთა მიჯნასა და XV საუკუნეში. სამრეკლო XII-XIV საუკუნეების ნაგებობას წარმოადგენს, ხოლო საეპისკოპოსო პალატა აშენდა XV საუკუნეში ბედიელი მიტროპოლიტის – ანტონ ჟუანისძის მიერ. ტაძრის ინტერიერში შემორჩენილია ფრესკული მხატვრობის სამი ფენა, რომლებიც X-XI, XIII-XIV და XVI-XVII საუკუნეებით თარიღდებიან ბედიის ტაძრის ფასადებზე, ინტერიერში ფრესკებსა და საეკლესიო ნივთებზე შემორჩენილია ლაპიდარული წარწერები, რომლებიც შესრულებულია ქართული ასომთავრული დამწერლობით და მოგვითხრობენ ტაძრის მშენებლობის, განახლება-რესტავრაციის ამბავს. ბედიის საეპისკოპოსო შუა საუკუნეების ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საეკლესიო და კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრს წარმოადგენდა. აქვე იყო განთავსებული უნიკალური წიგნთსაცავი, სადაც მიმდინარეობდა ძველ ხელნაწერთა გადაწერა, საღვთისმეტყველო წიგნების თარგმნა და წიგნთსაცავის შევსება ახალი ხელნაწერებით. ბედიის სამონასტრო კომპლექსი წარმოადგენს საქართველოს ერთიანობისა და განუყოფლობის სიმბოლოს. აქ დასაფლავებულია გაერთიანებული საქართველოს პირველი მეფე ბაგრატ III და დედამისი – დედოფალი გურანდუხტი. ბედიის მონასტრის გეგმარების მსგავსი ანსამბლით იქმნებოდა შუასაუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრებისათვის დამახასიათებელი ლანდშაფტი. ანსამბლის მთავარ ხუროთმოძღვრულ ელემენტს გუმბათით დაგვირგვინებული ტაძარი წარმოადგენდა. კომპლექსს გალავანი შემოუყვებოდა და მის დასავლეთ მხარეს, გალავნის კედლის ხაზში, ეპისკოპოსის სასახლე და კარიბჭეა ჩართული. ეპისკოპოსის სასახლის ნანგრევები ტაძრის დასავლეთით, დაახლოებით 50 მ-ის დაშორებით მდებარეობს. თავდაპირველად იგი ორსართულიანი ყოფილა, ამჟამად მეორე სართული თითქმის დანგრეულია, დარჩენილია ჩრდილო-დასავლეთის კუთხისა და დასავლეთის კედლის ფრაგმენტები. მეორე სათავსოში შესასვლელ კარს გააჩნია ტიმპანის ქვა, წარწერით. წარწერაში მოხსენიებულნი არიან XVI საუკუნის ქართველი მოღვაწეები – ბედიელი ქართველი მთავარეპისკოპოსი ანტონ ჟუანიძე და კირილე ჟუანიძე. თაღოვანი შესასვლელი შემკულია დეკორატიული ორნამენტით. სართულშუა გადახურვა 1968-69 წლების რესტავრაციის დროს შეუკეთებიათ – იატაკზე ბეტონი დაუსხამთ და ზედ გუდრონის თხელი ფენით საიზოლაციო შრე მოუწყვიათ, რაც ნაგებობის პირველ სართულს წყლის გაჟონვისაგან იცავს. კარიბჭე კომპლექსის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. მის თავზე სამრეკლო იყო მოწყობილი. კარიბჭის დასავლეთ მხარეს, ფასადზე, შემორჩენილია წარწერა, სადაც მოხსენიებულნი არიან XIV საუკუნის ქართველი მოღვაწეები. კარიბჭის ნაგებობა მიერთებულია სასახლეზე და მასთან ერთად მთლიანობაში აღიქმება. კარიბჭე გეგმით კვადრატს წარმოადგენს. გუმბათიანი ტაძარი არის კომპლექსის ცენტრალური ნაგებობა, ე.წ. „ჩაწერილი ჯვრის“ ტიპის, ცენტრალურ-გუმბათოვანი ნაგებობა. გეგმაში იგი სწორკუთხედში ჩაწერილი ჯვარია. ტაძრის ცენტრში, ჯვრის მკლავების გადაკვეთაზე მიღებულ კვადრატზე, აფრების საშუალებით ამოყვანილია თოთხმეტწახნაგა გუმბათი, რომელშიც ამავე რაოდენობის სარკმელებია გაჭრილი. გუმბათი დასავლეთით ორ ცალკე მდგომ საყრდენს ეყრდნობა, ხოლო აღმოსავლეთით აფსიდის შვერილებს. ჯვრის აღმოსავლეთი მკლავი აფსიდით მთავრდება, დანარჩენი მკლავები სწორკუთხაა. ჯვრის მკლავებს შორის დარჩენილი სივრცე შევსებულია აღმოსავლეთით – აფსიდის გვერდითა ორსართულიანი სათავსებით, დასავლეთით – დამატებითი სივრცეებით. აფსიდის გვერდითა სათავსების მცირე სართული ერთიანი კედლის მასითაა მოცემული, რომელშიც გაჭრილია პატარა კარი. ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ნავების მეორე სართულზე, დასავლეთით მოთავსებულია პატრონიკე, სადაც მიდგმული კიბის საშუალებით ადიოდნენ. ტაძარში შესასვლელი სამი მხრიდანაა მოწყობილი, მის ცენტრში აღმართულია გუმბათი, გარედან სუფთად გათლილი ქვიშაქვითაა ნაგები კირის ხსნარზე. ეკლესიის ყველა სარკმლის ღიობი შემორჩენილია. ინტერიერში მათი კონტური დაუზიანებელია. ფასადებზე კი, ორი სარკმლის გარდა, ყველა სარკმელი დაზიანებულია, ჩამოცვენილია სარკმლის საპირე. XIX საუკუნის დასასრულისათვის ბედიის ტაძარი უკვე მიტოვებულ და მცენარეულობით დაფარულ ნაგებობას წარმოადგენდა, მაგრამ გუმბათის დიდი ნაწილი შემორჩენილი იყო და ფასადების წყობაც უკეთ იყო დაცული. ამის შემდეგ, XX საუკუნის დასაწყისში, ტაძრის „განახლების“ მიზნით რუსმა ბერ-მონაზვნებმა დაზიანებული გუმბათი სრულიად მოშალეს და იოლად ჩამოსაცილებელი საპირე ქვები მოხსნეს. ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების შესრულება შეუძლებელია გვაქვს ინფორმაცია, რომ მონასტერში დაწყებულია „სარესტავრაციო სამუშაოები“, რომელიც ძეგლისთვის შესაძლოა, სავალალო აღმოჩნდეს. რადგან იშლება ქართული კვალი მონასტრის კედლებსა და ისტორიულ ფრესკებზე. ბაგრატ III-ს ფრესკა კედლის ე.წ. გამაგრებითი სამუშაოების შედეგად დაიკარგა. ბედიის ტაძარს მინიჭებული აქვს საქართველოს ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლის სტატუსი "ბოლოს მამამზე მისი სტუმარი იყო. ბაგრატ კურაპალატმა მის ხელში დალია სული. განა მამამზემ და ზვიად ერისთავმა არ წაიღეს ბაგრატის გვამი ბედიაში დასამარხავად?" - "დიდოსტატ კონსტანტინეს მარჯვენა"

იხ. აგრეთვე: დიდოსტატის კონსტანტინეს მარჯვენა

წყარო: კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში Cultural heritage in Abkhazia / აფხაზეთის მთავრობა, აფხაზეთის განათლებისა და კულტურის სამინისტრო ; სარედაქციო კოლეგია: ირაკლი გელენავა (მთავარი რედაქტორი), გიორგი პატაშური, ქეთევან დავითაია ; თარგმნა: მარიკა ლომაძე, ქეთევან დავითაია.

ბედის გაღიმება
მოულოდნელად კარგი რამის შემთხვევა, ბედის წევა.

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბედის გაშავება
გაუბედურება

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბედის ვარსკვლავი
საყვარელი არსება; საქმრო, საცოლე

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბედის კარზე მიდგომა
ბედნიერი შემთხვევის მოსვლა

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბედნიერ ვარსკვლავზე დაბადებული
ბედნიერი, ცხოვრებაში ხელმომართული

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბედუკუღმართი
ბედშავი, უბედური

იხ. აგრეთვე: ნავსი

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბევრმა წყალმა ჩაიარა
დიდი დრო გავიდა (რისამე შემდეგ)

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბეთლემი
ძვ. გამოქვაბული, მონასტერი (ქც 4: 357, 27). იხსენიება შემდეგ წერილობით წყაროებში: ვახუშტი ბაგრატიონის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ (ქც 4: 357,27), იოანე ბაგრატიონის „კალმასობა“ (ბაგრატიონი 1948: 210, 211). მდებარეობს ყაზბეგის მუნიც-ში, მყინვარწვერის აღმოსავლეთ ფერდზე, ზღვის დონიდან 3723-3982 მ-ზე. ვახუშტი ბაგრატიონი ბეთლემის შესახებ გადმოგვცემს: „მყინვარის კლდესა შინა არიან ქუაბნი გამოკუეთილნი ფრიად მაღალსა, და უწოდებენ ბეთლემსა, გარნა საჭიროდ ასავალი არს, რამეთუ არს ჯაჭვი რკინისა, გარდმოკიდებული ქუაბიდამ, და მით აღვლენ“ (ქც 4: 357,26-29). 1927 წ. მყინვარწვერის ალპინისტურმა ექსპედიციამ (ხელმძღ. ს. ჯაფარიძე) ამ მიდამოებში აღმოაჩინა და აღრიცხა ექვსი სენაკი, კლდეში ნაკვეთი ეკლესიის ნანგრევი და მის ქვეშ მოქცეული კარი, ხის სვეტები, გათლილი ქვები, ერთ-ერთ მათგანში ჩასმული ქვისავე ჯვარი და კლდეზე ამოკვეთილი ჯვარი (ითონიშვილი 1963: 52). 1930 წ. ბეთლემი მოინახულა და აღწერა ს. მაკალათიამ (მაკალათია 1934: 235-242). 1948 წ. ალ. ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით ბეთლემში მოეწყო საგანგებო ალპინისტური ექსპედიცია (ჯაფარიძე 1948: 229). 1978-1980 წწ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალგაზრდა მეცნიერთა საბჭოს ექსპედიციამ (ხელმძღ. პ. მარგველაშვილი), რომელშიც არქეოლოგებიც მონაწილეობდნენ, მონასტრის ტერიტორიაზე აღრიცხა ათი ნაგებობის ნანგრევი, რომელთაგან ერთი არქეოლოგიურად შეისწავლეს (მჭედლიშვილი 1981: 36-40; მჭედლიშვილი, ნიკოლაიშვილი 1986: 42-50). ნაგებობა, რომელიც მონასტრის სამხრეთ განაპირა ნაწილში მდებარეობს, გეგმით ოთხკუთხაა. ნაშენია სხვადასხვა ზომის ქვებით. წყობა მშრალია. კედლის პერანგებს შორის სივრცე წვრილი ქვებითა და გრანიტის ნაშალითაა ამოვსებული. ჩრდილოეთი კედელი გრანიტის ხუთმეტრიანი მასივია. გადახურვისთვის მასზე ამოჭრილია ჰორიზონტალური ღარები. შენობის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში მოწყობილი შესასვლელი უკავშირდება დერეფნის მსგავს ნაგებობას, რომელიც აღმოსავლეთით თანდათან ქვევით ეშვება. დერეფნის აღმოსავლეთი კედელი დიდი ზომის გრანიტის ქვაა. მის ზედაპირზე საფეხურებად ამოკვეთილია კედლის ქვის დასადები ბუდეები. გადახურვა მოწყობილი ყოფილა ძელებზე გადებული ფიქალით. შესასვლელს ჰქონია ხის ორი კარი. იატაკი ფიცრით ყოფილა მოგებული. შენობის ჩრდილოეთი კედლის გასწვრივ გაიწმინდა ფსკერზე ქვის ფილებით გაწყობილი ოთხკუთხა ორმო. ნაგებობის გათხრებისას გამოვლინდა: თიხის, ლითონის, ხის, ძვლის, ქვისა და მინის ნივთები. კერამიკული ნაწარმიდან აღსანიშნავია წითლად გამომწვარი ხელადის ნატეხები და რვა ჭრაქი, რომელთაგან სამი ფეხიანია. ლითონის ნივთებიდან გვხვდება ბრინჯაოს ჯამისებური მოყვანილობის ორნამენტირებული ჭრაქი საპატრუქე ღარითა და სახელურებით, ჭურჭლისა თუ სასანთლის მასიური ფეხი, სხვადასხვა ზომის ძეწკვები, შიგადაშიგ ჩართული რომბისებური ფირფიტებით. რკინის ნივთებიდან აღსანიშნავია ოთხი ისრისპირი. იქვეა ნაპოვნი ვერცხლის ოთხკუთხა საკიდი, რომელზედაც დაბალი კონუსური და წნული მავთულებია მირჩილული. ხის ნივთებიდან წარმოდგენილია მაგიდის ფრაგმენტი, მთლიანი ხისაგან გამოთლილი გეომეტრიული ორნამენტით შემკული ორგანყოფილებიანი სანაწილე, ორნამენტირებული სახელურიანი კოლოფი და ორი კოვზი. ძვლის მხოლოდ ორი ნივთია მოპოვებული. ერთი ღილი უნდა იყოს, მეორეს დანიშნულება გაურკვეველია. ქვის ნაწარმიდან გვხვდება ოთხი, ემბაზის მსგავსი, ოთხკუთხა მინიატურული ჭურჭელი და ფიქალის მოგრძო, გახვრეტილი ნივთი. მინის ჭურჭლიდან აღსანიშნავია მომწვანო ფერის ფართოღარიანი, თხელკედლიანი, ბრტყელძირა ჭრაქები, სასმისი და სხვ. (მჭედლიშვილი, ნიკოლაიშვილი 1986: 50). განათხარი ნივთები განვითარებულ და გვიან შუა საუკუნეებს მიეკუთვნება. მასალა ინახება ყაზბეგის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. სამონასტრო კომპლექსის ცენტრს წარმოადგენს ამოზიდული კლდე, რომლის ოთხივე მხარეს ნაგებობათა ნანგრევებია შემორჩენილი. ყველაზე დიდი შენობა კვადრატული გეგმის მქონე აფსიდიანი ეკლესიაა (4X4 მ). მისი ჩრდილოეთი კედელი კლდეა. ნაშენია სანახევროდ დამუშავებული ქვებით. წყობა მშრალია. შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდანაა. კარი ხისა ჰქონია. ეკლესიაში ქვის დიდი ზომის გატეხილი ჯვარია (მარგველაშვილი 1979: 19). 1930 წ. ს. მაკალათიამ კომპლექსის აღმოსავლეთით აღმოაჩინა ქვაზე ამოკვეთილი სამსტრიქონიანი ხუცური წარწერა: „ედერ (სასა) გათ (?) რ (?) ბ (?) გრნს“ (მაკალათია 1934: 236). 1978-1980 წწ. ბეთლემის ექსპედიციის წევრებმა ამის გარდა მიაკვლიეს სხვა წერწერების ცუდად შემორჩენილ ფრაგმენტებსაც (მარგველაშვილი 1979: 19). სამონასტრო კომპლექსიდან 250 მ-ით ზემოთ, ზღვის დონიდან 3982 მ-ზე მდებარეობს გამოქვაბული, რომლიდანაც გადმოკიდებული იყო 5,5 სიგრძის რკინის ჯაჭვი. გამოქვაბულში შემონახულია სტელის ბაზა (მარგველაშვილი 1979: 17, 22).

იხ. აგრეთვე: იესო ქრისტე მაცხოვარი

წყარო: „ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი“, გ. გამყრელიძე, დ. მინდორაშვილი, ზ. ბრაგვაძე, მ. კვაჭაძე და სხვ. (740გვ.), რედ. და პროექტის ხელმძღვ. გელა გამყრელიძე. საქ. ეროვნ. მუზეუმი, არქეოლ. ცენტრი. – I-ლი გამოცემა. – თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2013. – 739 გვ.

ბელეტრისტი
ბელეტრისტულ ნაწარმოებთა ავტორი; პროზაიკოსი.

იხ. აგრეთვე: ავტორი, პროზა, პროზაიკოსი

წყარო: ჭაბაშვილი, მიხეილ, უცხო სიტყვათა ლექსიკონი / შეადგინა [და წინასიტყვ. დაურთო] მიხეილ ჭაბაშვილმა. - მე-3 შესწ. და შევს. გამოც.. - თბ. : განათლება, 1989. - 600გვ. ; 16სმ.. - სახელთა საძიებელი: გვ. 63-68. - 5მ., 10000ც.[MFN: 2749]

ბელი ანდრეი (1880-1934)
რუს. Андрей Белый რუსი მწერალი, პოეტი, კრიტიკოსი. რუსული სიმბოლიზმის ერთ-ერთი წამყვანი მოღვაწე. დაიბადა ცნობილი მათემატიკოსისა და ფილოსოფოსის, პროფესორ ნიკოლაი ბუგაევისა და მისი მეუღლის, ალექსანდრა დიმიტრიევნას ოჯახში. 26 წლამდე ცხოვრობდა მოსკოვში. 1891-1899 წლებში სწავლობდა პოლივანოვის გიმნაზიაში. მის შემოქმედებაზე გავლენა დოსტოევსკიმ, იბსენმა და ნიცშემ იქონიეს. გარდაიცვალა 1934 წლის 8 იანვარს ინსულტისგან.

იხ. აგრეთვე: პერსონალია

წყარო: ვიკიპედია ანდრეი ბელი

ბელკანტო
იტალ. bel cantი – მშვენიერი სიმღერა XVII ს. შუა წლებში იტალიაში ჩამოყალიბებული ვოკალურ-საშემსრულებლო სტილი. ბელკანტო წარმოადგენს იტალიური ვოკალური სკოლის საფუძველს. ბელკანტოსათვის დამახასიათებელია ვოკალიზაციის სილამაზე და პლასტიკურობა, უაღრესი სიმსუბუქე და მოქნილობა, ბგერიდან ბგერაზე გადასვლის სინარნარე. ეს სპეციფიკური ნიშნები თან სდევს იტალიურ ვოკალურ სკოლას მისი განვითარების ყველა ეტაპზე. ყოველივე ეს კი შეპირობებულია იტალიური ენის სტრუქტურული თავისებურებითა და ხალხური სასიმღერო ტრადიციებით. ბელკანტო ინარჩუნებს თავის მხატვრულ-ესთეტიკურ საფუძვლებს და ამავე დროს ახალი საშემსრულებლო ხერხებითაც მდიდრდება. მისი განვითარების ეტაპებია: იტალიური ოპერის ჩასახვა, კ. მონტევერდის შემოქმედება, „ნეაპოლური სკოლის“ აყვავება (ა. სკარლატი), ჯ. როსინის, ე. ბელინისა და გ. დონიცეტის შემოქმედებითი მოღვაწეობის პერიოდი (ე.წ. კლასიკური ბელკანტო), ჯ. ვერდის შემოქმედება, ვერისტული სკოლა. ზოგჯერ ბელკანტო გულისხმობს მთლიანად იტალიურ ვოკალურ კულტურას.

წყარო: ბიბლიოვიკი ბელკანტო

ბემურაზი
უმურაზო, სურვილ-დამჭკნარი. მიზანმიუღწეველი. „ერთ ოთახში თითოს ეძინა, მეორეში - ნაბადი და მოსამსახურეები. ჰო, მაშ, ის ბემურაზი (გ. ბაშინჯაღ., „ახირებული მასპინძელი“, იხ. სახალხო საქმე“, 1920 წ., № 1009). „ბოჰემის“ შემდეგ გავრცელდა. „რამტოლჯერ ჩაგიგდივარ იმ ბემურაზ ნიანგში, აღარ გახსოვარ“?! „იმ ბემურაზმა მილიციამაც ბაშფორთებზე ატკაზი დამარტყა“... „ერღიც ვნახოთ ის ბემურაზი სულიკო ხანჯალს იღებს“ (ს. ფაშალ., „ნიანიგი“, 1936 წ., № 8, გვ. 8-9). „ამხანაგი ოჭიას ნაბადივით ჩამომეკიდა - წავიდეთ, ზემელის ბაღში დავისვენოთო, კარგად არ ვიცოდი ამ ბაღის ბემურაზთა ამბავი“ (კ.მესხი, „ახ. კომ“., 1936 წ. № 230 გვ. 2).

იხ. აგრეთვე: მურაზი, უმურაზოდ

წყარო: გრიშაშვილი იოსებ, ქალაქური ლექსიკონი: (საარქივო მასალა)/[გამოსაც. მოამზადა რუსუდან კუსრაშვილმა]. – თბ.: სამშობლო, 1997 (სამშობლო). – 304გვ.

ბენ-რორშახის ტესტი
რუს. Бен-Роршаха тест რორშახის ტესტის პარალელური ტესტი. შედგება 10 შავ-თეთრი და ფერადლაქებიანი სურათებისგან და გამოიყენება იმ ავადმყოფთა განმეორებითი და საკონტროლო გამოკვლევებისათვის, რომელებიც ადრე იყვნენ გამოკვლეული რორშახის ტესტით. ანალოგიურია ფუხს-რორშახის ტესტისა. Behn-Eschenberg H., 1952 სინონიმი: ბერო ტესტი ანტონიმი: ბერო ტესტი

წყარო: ფსიქიატრიული ენციკლოპედია / შემდგ.: აკაკი გამყრელიძე, ნანა ნიკოლაიშვილი. - თბ. : მერანი-3, 1999 (მერანი-3). - 468გვ. ; 28სმ.. - ბიბლიოგრ.: გვ. 465-467. - ISBN 99928-34-40-4.

ბენდი
1. ჯაზ-ანსამბლების სახელწოდება 2. საერთაშორისო სპორტულ ტერმინოლოგიაში მიღებული სახელი ბურთიანი ჰოკეისა ყინულზე

იხ. აგრეთვე: მუსიკა, სპორტი

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბენეფისი
ფრანგ. bénéfice – მოგება, სარგებლობა წარმოდგენა, გამართული მისი ერთ-ერთი მონაწილე მსახიობის პატივსაცემად.

წყარო: ჭაბაშვილი, მიხეილ, უცხო სიტყვათა ლექსიკონი / შეადგინა [და წინასიტყვ. დაურთო] მიხეილ ჭაბაშვილმა. - მე-3 შესწ. და შევს. გამოც.. - თბ. : განათლება, 1989. - 600გვ. ; 16სმ.. - სახელთა საძიებელი: გვ. 63-68. - 5მ., 10000ც.[MFN: 2749]

ბენეფიტი
არაპირდაპირი ფულადი და არაფულადი ანაზღაურება, რომელსაც თანამშრომელი იღებს იმისათვის, რომ გაუჩნდეს კომპანიაში უფრო დიდი ხნის განმავლობაში დარჩენის სურვილი. ის მოიცავს ისეთ საშუალებებს, როგორიცაა ჯანმრთელობისა და სიცოცხლის დაზღვევა, ანაზღურებადი დასვენების დღეები და ა.შ.

წყარო: სტრატეგია და ორგანიზაცია ბენეფიტი

ბეოტია
მხარე შუა საბერძნეთში, მთავარი ქალაქი თებე

იხ. აგრეთვე: ნადიმი

წყარო: ნადიმი / პლატონი ; ძველი ბერძ. თარგმ. წინასიტყვ. და კომენ. დაურთო ბ. ბრეგვაძემ. - თბილისი : Carpe diem, 2017

ბერო ტესტი
რუს. Беро тест

იხ. აგრეთვე: ბენ-რორშახის ტესტი

წყარო: ფსიქიატრიული ენციკლოპედია / შემდგ.: აკაკი გამყრელიძე, ნანა ნიკოლაიშვილი. - თბ. : მერანი-3, 1999 (მერანი-3). - 468გვ. ; 28სმ.. - ბიბლიოგრ.: გვ. 465-467. - ISBN 99928-34-40-4.

ბექა I ჯაყელი (1240―1306)
სამცხის მმართველი 1285-1306 წწ. ბექა I-ის სამფლობელო-საგამგეო (სამცხე, აჭარა, შავშეთი, ჭანეთი, კლარჯეთი, ტაოს უდიდესი ნაწილი, კოლა, არტაანი და ჯავახეთის მრავალი სოფელი) გადაჭიმული იყო ტაშისკარიდან (ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი) კარნუ-ქალაქსა (ახლანდელი ერზერუმი) და შავ ზღვამდე. 1266-1334 წწ. ეს მხარე გამოყოფილი იყო ერთიანი საქართველოს სამეფოსაგან და ცალკე პოლიტიკური ერთეულს წარმოადგენდა. ბექა I ილხანთა სახელმწიფოს ვასალი იყო. ყაენებს ხარკს უხდიდა და თავისი ჯარით მათს ლაშქრობებში მონაწილეობდა. მიუხედავად ამისა, სამხრეთ საქართველოს პოლიტიკური კავშირი დანარჩენ საქართველოსთან მაინც არსებობდა. ბექა I საქართველოს მეფეთა მანდატურთუხუცესის სამოხელეო ტიტულს ატარებდა. მის დროს საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ საზღვრებთან მომძლავრებულმა თურქებმა განაახლეს აგრესია საქართველოს მიმართ, მაგრამ ბექა I-მა დაამარცხა და განდევნა ისინი (აზატ მოსეს ლაშქრობა საქართველოში).ბექა I იყო ქართული პოლიტიკური გავლენის აქტიური დამცველი ტრაპიზონის სამეფოში, რომელსაც იმხანად საქართველოს მეფის ხელისუფლების დასუსტების გამო შეიძლებოდა ბიზანტია დაუფლებოდა. თვით ტრაპიზონშიც ერთმანეთს ებრძოდა ორი პოლიტიკური დაჯგუფება - ქართული და ბიზანტიური. გაიმარჯვა ქართულმა პოლიტიკურმა დასმა. ამისი ერთგვარი გამოხატულება იყო კეისარ ალექსი II-ის (1297-1330) დაქორწინება ბექა I-ის ასულზე. ბექა I-ის მეორე ასული ნათელა იყო დემეტრე II თავდადებულის მეუღლე. მათი ვაჟი გიორგი (შემდგომში გიორგი V ბრწყინვალე) ბექა I-ის ოჯახში აღიზარდა. ბექა I ენერგიული მმართველი იყო. მის დროს შედგა სამართლის წიგნი, რომელიც ბატონყმური წყობილების განმტკიცებას ემსახურებოდა („წიგნი სამართლისა კაცთა შეცოდებისა ყოვლისავე“), აშენდა წმ. საბას ტაძარი საფარში.

იხ. აგრეთვე: პერსონალია

წყარო: ვიკიპედია ბექა I,

ბექგრაუნდერი
ინგლ. BACKGROUNDER მიმდინარე მოვლენითი ხასიათის ინფორმაცია, რომელიც რეგულარულად იგზავნება ორგანიზაციიდან გამავალ სიახლეთა უწყვეტი ნაკადის გასამყარებლად. ასევე მოკლე სიახლეთა პრეს რელიზის დამატებითი ინფორმაცია _ რაიმე მოვლენათა გარემომცველი სხვადასხვა გარემოებები, რომლებიც წინ უსწრებდნენ მათ და გახდნენ მოვლენების განვითარების მიზეზი, რაც დაეხმარება ჟურნალისტებს, დაწვრილებით და მცირე ძალისხმევის გამოყენებით მოამზადონ მასალა.

იხ. აგრეთვე: PR

წყარო: საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამაგიდო ენციკლოპედია = Public Relations / საზოგადოებასთან ურთიერთობის სააგენტო "პროფილი" ; [პროექტის ავტ., ხელმძღვ. და გამოც. მთ. რედ. ელგუჯა მარღია ; მოწვეული რედ.: მარიკა დარჩია, რევაზ სურგულაძე, ვანო ჭიაურელი და სხვ.]. - თბ. : ცოტნე, 2006. - 293გვ. ; 29სმ.. - ბიბლიოგრ.: გვ. 293. - ISBN 99940-41-09-6 : [ფ.ა.][MFN: 30901]

ბეწვზე ჰკიდია
საფრთხეშია, განსაცდელშია

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბეწვის ხიდზე გავლა
საფრთხის, განსაცდელის გამოვლა

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბეჭდის დასმა
კვალის დაჩნევა, დაღის დასმა

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბიაბრუდ გახდა
შერცხვენა, შეურაცხყოფა, გაბიაბურება (სპარსულად ბიაბრუ ნიშნავს: უპირისწყლო, უსინდისო)

იხ. აგრეთვე: იდიომი

წყარო: მე პატარა ქართველი ვარ ბ

ბიბლია
ბერძნ. Biblia, biblion – წიგნი სულიწმიდის მიერ წინასწარმეტყველებისა და მოციქულების მეშვეობით დაწერილი წმინდა წერილი, რომელიც იქმნებოდა ჩვ. წ. აღ-მდე მე-13 საუკუნიდან მე-2 საუკუნემდე. შედგება 2 ნაწილისგან: ძველი აღთქმა - ქრისტეს შობამდე დაწერილი წიგნები. ახალი აღთქმა - ქრისტეს შობის შემდგომ დაწერილი წიგნები

წყარო: ბიბლიოვიკი ბიბლია

ბიბლიოთეკა
ბერძნ. ბიბლიოთეკა – ბერძნული სიტყვაა და ნიშნავს „ადგილს, სადაც ინახება წიგნები“, ან „წიგნების კრებულს“. ახლო აღმოსავლეთში წარმოებული გათხრების შედეგად დადასტურებულია, რომ უკვე უძველეს ხანებში არსებობდნენ ბიბლიოთეკები ტაძრებთან და სამეფო სასახლეებთან. მათ შორის გამოირჩეოდა ნინევიაში, ასირიის მეფის კარზე აღმოჩენილი ბიბლიოთეკა, რომელიც ძვ.წ. VII საკუნით თარიღდება. საბერძნეთში პირველი საჯარო ბიბლიოთეკა დაუარსებია ტირან კლეარქოსს ჰერაკლეაში (პონტოსი, ძვ.წ. IV საუკუნე). ყველაზე მდიდარ კერძო ბიბლიოთეკად ითვლებოდა არისტოტელეს ბიბლიოთეკა, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია. ჰერკულანუმში წარმოებული გათხრების დროს აღმოჩნდა პოეტ ფილოდემოსის კერძო ბიბლიოთეკა (ძვ.წ.I ს.), რომელიც მოიცავდა ფილოსოფიური შინაარსის მქონე 1860 გრაგნილს. ანტიკური ხანის ყველაზე ცნობილი ბიბლიოთეკა იყო ალექსანდრიული ბიბლიოთეკა, სადაც მოიპოვებოდა იმ დროის ყველა ლიტერატურული ძეგლი, აღბეჭდილი პაპირუსის გრაგნილებზე. კეისრის დროს აქ ითვლიდნენ 700 ათას გრაგნილს. ძვ.წ. 47 წელს ბიბლიოთეკის ნაწილი დაიწვა. საბოლოოდ განადგურდა იგი წარმართთა და ქრისტიანთა ბრძოლების დროს ჩვ.წ. 391 წელს. მაშინ დაინგრა სარაპისის ტაძარი, სადაც ინახებოდა ალექსანდრიის ბიბლიოთეკის ხანძრებს გადარჩენილი გრაგნილები. პტოლემაიოსთა ალექსანდრიულ ბიბლიოთეკას მეტოქეობას უწევდა ატალიდების მიერ დაარსებული პერგამონის ბიბლიოთეკა, რომელიც 200 ათას პაპირუსულ ხელნაწერს ითვლიდა. მოგვიანებით მას პერგამენტული ხელნაწერებიც შეემატა. ორივე ბიბლიოთეკაში წარმოებდა დიდი კულტურული და საგანმანათლებლო მუშაობა. რომში პირველი საჯარო ბიბლიოთეკის დაარსება მიეწერება კეისრის თანამედროვე პოლიტიკოსს, ისტორიკოსსა და პოეტს ასინიუს პოლიოს. მოგვიანებით იმპერატორებმაც დაიწყეს ბიბლიოთეკათა დაარსება (ავგუსტუსმა, ტიბერიუსმა და სხვებმა). ჩვ.წ. IV საუკუნის რომში ითვლიდნენ 28 საჯარო ბიბლიოთეკას. ბიბლიოთეკები აღმოჩენილია პროვინციულ ქალაქებშიც. ქრისტიანულ ხანაში ბიბლიოთეკები არსებობდა ეკლესიებსა და მონასტრებში. ანტიკური ლიტერატურის ძეგლები სწორედ სამონასტრო ბიბლიოთეკებმა შემოგვინახეს.

წყარო: მითოლოგიური ენციკლოპედია : ყმაწვილთათვის / [ავტ.: ნანა ტონია, ზურაბ კიკნაძე ; მთ. რედ.: რუსუდან მოსიძე]. - თბ. : ბონდო მაცაბერიძის გამ-ბა, 2003 1. ბეჭდვით ქმნილებათა საზოგადოებრივი სარგებლობის დაწესებულება. 2. ვისიმე კუთვნილ წიგნთა ერთობლიობა. 3. წიგნების სერია, გაერთიანებული რაიმე ნიშნის მიხედვით და გამოცემული ერთნაირად

იხ. აგრეთვე: აბზაცი, აბონემენტი, აბრეჟე, აბრევიატურა, ბარათი (საბიბლიოთეკო), ბანერი, განმარტება, გინეკეია, დაიჯესტი, ეკლესია, ზატიკი, ინტერნეტი, ეგზემპლარი, ვაკატი, იეროგლიფი, თარგმანება, კიპსეკი, კოდი, მაიუსკულები, ნეგატივი, ოპუსი, პამფლეტი, პერფობარათი, ჟამნი, ტელონიმი, უვრაჟი, პალეოგრაფია, რემარკა, რესურსი, სიუჟეტი, ტაბულა, უნიკუმი, ფაბულა, ფსევდონიმი, ქარაგმა, ქრონიკა, წიგნთსაცავი, შაგრენი, ჰაგიოგრაფია, ციფრული, კოლექცია, გრინსტოუნის ბიბლიოთეკა

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბიზანტია
ბიზანტიის იმპერია, სახელმწიფო რომის იმპერიის აღმოსავლეთ ნაწილში. შეიქმნა IV საუკუნეში რომის იმპერიის ორ ნაწილად გაყოფის შედეგად და არსებობდა XV საუკუნის შუა წლებამდე.

წყარო: უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : [3 ტომად] / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - [თბ.] : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.[MFN: 136149]

ბიზნეს დაზვერვა
ინფორმაციის შეკრებისა და ანალიზის პროცესი, რაც კონკურენტული უპირატესობის მისაღწევად გამოიყენება. ბიზნეს-დაზვერვაში მოიაზრება საკითხების ფართო სპექტრი, რაც კანონმდებლობასა და საქმიან გარემოში საზოგადოების სოციალ-ეკონომიურ ცვლილებებთან არის დაკავშირებული.

იხ. აგრეთვე: PR, ანალიზი, ინფორმაცია

წყარო: საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამაგიდო ენციკლოპედია = Public Relations / საზოგადოებასთან ურთიერთობის სააგენტო "პროფილი" ; [პროექტის ავტ., ხელმძღვ. და გამოც. მთ. რედ. ელგუჯა მარღია ; მოწვეული რედ.: მარიკა დარჩია, რევაზ სურგულაძე, ვანო ჭიაურელი და სხვ.]. - თბ. : ცოტნე, 2006. - 293გვ. ; 29სმ.. - ბიბლიოგრ.: გვ. 293. - ISBN 99940-41-09-6 : [ფ.ა.][MFN: 30901]

ბიზნესი
ინგლ. საქმე ეკონომიკური საქმიანობა (წარმოება, ვაჭრობა, მომსახურება და სხვ.) და საქმიანი ურთიერთობა მის მონაწილეებს შორის, რომლებიც ხორციელდება მოგების მისაღებად. არის წვრილი (საოჯახო), მცირე, საშუალო და მსხვილი (დიდი) ბიზნესი.

იხ. აგრეთვე: ინოვაცია, მენეჯერი, მეწარმე

წყარო: მენეჯმენტის საფუძვლები: [სახელმძღვ. უმაღლ. სასწ. სტუდ.] / გიორგი შუბლაძე, ბაბულია მღებრიშვილი, ფიქრია წოწკოლაური. - თბ.: უნივერსალი, 2008. - 288გვ.; 20სმ.. - ბიბლიოგრ.: გვ. 286-287. - ISBN: 978-9941-12-295-8

ბილეთი
ფრანგ. billet 1. პატარა ფურცელი ან ბარათი, რომელიც იძლევა სადმე შესვლის, რამეთი მგზავრობის, რისამე მიღების უფლებას. 2. საბუთი (ჩვეულებრივ, პატარა წიგნაკი), რომელიც ადასტურებს, რომ მისი მფლობელი არის რაიმე ორგანიზაციის, პარტიის წევრი, აკისრია რაიმე ვალდებულება. მაგ., პარტიული ბილეთი. სამხედრო ბილეთი. სტუდენტის ბილეთი. 3. ბარათი, რომელზედაც ჩამოწერილია შეკითხვები გამოსაცდელისათვის. საკრედიტო ბ. ან სახაზინო ბ. - ქაღალდის ფულის ნიშანი.

წყარო: ჭაბაშვილი, მიხეილ, უცხო სიტყვათა ლექსიკონი / შეადგინა [და წინასიტყვ. დაურთო] მიხეილ ჭაბაშვილმა. - მე-3 შესწ. და შევს. გამოც.. - თბ. : განათლება, 1989. - 600გვ. ; 16სმ.. - სახელთა საძიებელი: გვ. 63-68. - 5მ., 10000ც.[MFN: 2749]

ბიოგრაფია
ინგლ. ბერძნ. bios – სიცოცხლე, ცხოვრება და graphō – ვწერ ვისიმე ცხოვრებისა და მოღვაწეობის აღწერა; ვისიმე ცხოვრება, ცხოვრების გზა.

იხ. აგრეთვე: ავტობიოგრაფია, გრაფია

წყარო: ჭაბაშვილი, მიხეილ, უცხო სიტყვათა ლექსიკონი / შეადგინა [და წინასიტყვ. დაურთო] მიხეილ ჭაბაშვილმა. - მე-3 შესწ. და შევს. გამოც.. - თბ. : განათლება, 1989. - 600გვ. ; 16სმ.. - სახელთა საძიებელი: გვ. 63-68. - 5მ., 10000ც.[MFN: 2749]

ბიოლოგია
ბერძნ. bios – სიცოცხლე, logos – მოძღვრება აერთიანებს მეცნიერებებს ცოცხალი ბუნების, მისი აგებულებისა და ფუნქციების, წარმოშობის, განვითარების, გავრცელების და ურთიერთთანაცხოვრების შესახებ. ბიოლოგია მჭიდროდაა დაკავშირებული ისეთ მეცნიერებებთან, როგორებიცაა, ქიმია, ფიზიკა, მათემატიკა, ტექნიკური მეცნიერებები, მედიცინა, რის შედეგადაც წარმოიქმნენ მისი ახალი დარგები: ბიოქიმია, ბიოფიზიკა, მოლეკულური ბიოლოგია და სხვ.

იხ. აგრეთვე: ქიმია, ფიზიკა, მათემატიკა, მედიცინა, პრეპარატი, სექსოლოგია, ჰიგიენა

წყარო: გოგიჩაძე გიორგი, ლექსიკონი ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები / გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე. - თბ. : [მერიდიანი], 2011. - 442გვ. ; 20სმ.. - ყდაზე ავტ. მითით. არ არის. - რეზ. რუს. და ინგლ.. - ISBN: 978-9941-10-427-5[MFN: 146200]

ბისტონური პიერია
პიერიის ის ნაწილია, რომელიც თრაკიული მოდგმის ტომით იყო დასახლებული

იხ. აგრეთვე: არგონავტიკა - წიგნი პირველი – პირველი, პიერია

წყარო: არგონავტიკა / აპოლონიოს როდოსელი ; ბერძნ. თარგმნა, წინასიტყვ. და განმარტება დაურთო აკ. ურუშაძემ. - თბ. : სახელგამი, 1948 (ბ.ს. კომბ-ტი). - 236გვ. ; 21სმ.. - პარალ. თავფურ. ლათ. ენ.. - განმარტებან

ბიულეტენი
ფრანგ. bulletin – შეჯამება, ცნობა 1. საავადმყოფო ფურცელი. 2. მოკლე ოფიციალური შეტყობინება რაიმე მნიშვნელოვან შემთხვევაზე, ვინმე ცნობილი მოღვაწის ჯანმრთელობაზე და სხვ.

წყარო: გოგიჩაძე გიორგი, ლექსიკონი ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები / გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე. - თბ. : [მერიდიანი], 2011. - 442გვ. ; 20სმ.. - ყდაზე ავტ. მითით. არ არის. - რეზ. რუს. და ინგლ.. - ISBN: 978-9941-10-427-5[MFN: 146200

ბიუროკრატია
სახელმწოფო აპარატის საშუალო რგოლის ჩინოვნიკური სისტემა. ტერმინი თავდაპირველად გაჩნდა XVIIIს-ის საფრანგთში, ხოლო 1918 წელს - ინგლისში. დასაწყისში ამ ტერმინს უარყოფითი, დამამცირებელი ელფერი ჰქონდა, რომელიც მას დღესაც ახლავს ყოველდღიურ ცხოვრებაში ხმარებისას. პირველი, ვინც ამ ტერმინში დადებითი შინაარსი მოიაზრა, იყო მაქს ვებერი. მისი მტკიცებით, ბ. მოდერნული საზოგადოებისათვის დამახასიათებელი ორგანიზაციის კერძო ფორმაა, მისი საქმიანობა გულისხმობს იაერარქიულად მოწესრიგებული როლების განაწილებას, რომლებიც ჩამოყალიბებულია მკაფიოდ განსაზღვრული უპიროვნო წესებისა (ინსტრუქციების) და პროცედურების საფუძველზე. ვებერმა განსაზღვრა ბ-ის „იდეალური ტიპი“. ეს უკანასკნელი მოიცავს მახასიათებლებს, რომლებიც გამოიყენება იმის გასაზომად, თუ რამდენად ბიუროკრატიულია ესა თუ ის რეალური ორგანიზაცია. ეს მახასიათებლებია: - ოფიციალური როლების სისტემა, რომელიც იერარქიულადაა ორგანიზებული. ესაა ვერტიკალური დაქვემდებარების სისტემა - დაწყებული ორგანიზაციის ხელმძღვანელის ფუნქციებიდან, რიგითი თანამშრომლების მოვალეობებამდე; - როლები დაკავშირებულია წესებთან, რომლებიც განსაზღვრავს, რა შეიძლება ან არ შეიძლება ლეგიტიმურად შესრულდეს ოფიციალური პირის მიერ. წესები არეგულირებს სამუშაო რეჟიმს; - პროცედურები, რომლებიც თეორიულად ფარავს ყველა იმ სიტუაციას, რომელშიც შეიძლება აღმოჩნდეს ორგანიზაცია; - ოფიციალური პირები იმყოფებიან მკაცრი დისციპლინის პირობებში; - კანცელარია, სადაც წერილობითი დოკუმენტები ზედმიწევნით მოწესრიგებულად ინახება; - არსებობს მკაფიო გამიჯვნა ოფიციალურისა და პირადულისა. ბ-ისადმი მიძღვნილ ბევრ შრომაში სწორედ ვებერის იდეები განავითარეს. მნიშვნელოვანი ნაბიჯი ამ მიმართულებით გადადგა მიშელ კროზიემ შრომაში „ბიუროკრატიის მოვლენა“ (1964). მან წარმოაჩინა მაღალჩინოსანი და რიგითი ბიუროკრატების მოქმედების სხვადასხვა მოტივები. რიგითი ბ-ები ისწრაფვიან მშვიდი ცხოვრებისაკენ, რომლის მიღწევაც წესების (როგორიც უნდა იყოს ისინი) მონური შესრულებით შეიძლება. მაღალჩინოსნებს უფრო დიდი მიზნები აქვთ, მაგრამ ხშირად ისინი მიუღწევადია იმის გამო, რომ შეუძლებელია აიძულო რიგითი მოსამსახურე, გადაუხვიოს დადგენილ წესებს. ასეთივე სირთულეებთან არის დაკავშირებული ფირმების მუშაობა. ვებერისეული ანალიზი ესადაგება როგორც სახელმწიფო დაწესებულებებს, ასევე ფირმებს. ვებერი ამტკიცებდა, რომ ბ. ორგანიზაციის ყველაზე ეფექტური ფორმაა. ამ თვალსაზრისის კრიტიკოსების თანახმად, ბ. ყველაზე შესაფერისია მხოლოდ იმ სიტუაციებისათის, სადაც არსებობს წინასწარმეტყველების (გათვლის) შესაძლებლობა, მაგალითად, მაშინ, როდესაც იწარმოება სტანდარტული საქონელი მასობრივი მოხმარებისათვის და როდესაც მოცემულ საქონელზე მოთხოვნილება ბაზარზე სტაბილურია. ბ. ნაკლებად ეფექტურია ისეთი (პოსტმოდერნული) სიტუაციებისათვის, როდესაც მოთხოვნა არსებობს სპეციალიზებულ (არასტანდარტულ საქონელზე.

იხ. აგრეთვე: პარლამენტი

წყარო: სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი / [სარედ.: ჯგუფი: ედუარდ კოდუა და სხვ. ; გამომც.: ლაშა ბერაია] - თბ. : ლოგოს პრესი, 2004 - 351გვ. ; 20სმ. - (სოციალურ მეცნ. სერია/რედ.: მარინე ჩიტაშვილი). - ISBN 99928-926-9-2 : [ფ.ა.]