 |
კ. გამსახურდიას რომან „დიდოსტატის მარჯვენის“ ლექსიკონი |
კ. გამსახურდიას რომან „დიდოსტატის მარჯვენის“ ლექსიკონი
ლექსიკონის შედგენაზე მუშაობდნენ სსიპ ქალაქ თბილისის #94 საჯარო სკოლის XII1 კლასის მოსწავლეები:
ავეტისოვი ანა
ინდუაშვილი ნინო
მაღრაძე ანა
კაპანაძე მარიამ
შუბითიძე ნინო
ხელმძღვანელი - ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი ზაირა გამყრელიძე
2015-2016 სასწავლო წელი
|
|
1 აგარი |
▲ზევით დაბრუნება |
აგარაკი
|
|
2 ავანდასტა |
▲ზევით დაბრუნება |
(სპარს.) თითბრის როდინი თავისი სანაყით
|
|
3 ავანტიურისტი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ფრანგ.)უსაფუძვლო,უაზრო,სახიფათო საქმის წამომწყები
|
|
4 ავლი |
▲ზევით დაბრუნება |
ფერფლი,
|
|
5 ავშანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ბალახოვანი მცენარე, ითვლება ცხვრის საკვებად,
|
|
6 აზარფეშა |
▲ზევით დაბრუნება |
ვერცხლის სასმისი , ტარიანი,
|
|
7 აილეწება |
▲ზევით დაბრუნება |
სახე წამოუწითლდება (სიხარულისაგან , სირცხვილისგან),
|
|
8 აკლობა |
▲ზევით დაბრუნება |
კოჭლობა
|
|
9 ალაგი |
▲ზევით დაბრუნება |
ადგილი,
|
|
10 ალალი |
▲ზევით დაბრუნება |
მტაცებელი ფრინველი,
|
|
11 ალტობდა |
▲ზევით დაბრუნება |
ასველებდა,
|
|
12 ამირჩქარი |
▲ზევით დაბრუნება |
მალემსრბოლთა,შიკრიკთა წინამდგომი,
|
|
13 ამორძალი |
▲ზევით დაბრუნება |
(მით) მეომარი ქალი, რომელსაც, ბერძნული თქმულების მიხედვით,,
|
|
14 ამძუვნებული |
▲ზევით დაბრუნება |
ამძუვნება , მძუვნობა დაეწყება , ატყდება,
|
|
15 ანაკეთი |
▲ზევით დაბრუნება |
ადგილი მესხეთში, თმოგვთან ახლოს. ანაკერტი კი მდ. ჭოროხის აუზშია
|
|
16 ანტიოქია |
▲ზევით დაბრუნება |
ადგილი და ეკლესია მცხეთაში
|
|
17 ანჩა |
▲ზევით დაბრუნება |
მონასტერი კლარჯეთში , მდ. ჭოროხის აუზში – სამწყალის ხეობაში (ახლა თურქეთშია)
|
|
18 აჟური |
▲ზევით დაბრუნება |
ჩუქურთმა,
|
|
19 არაგვის კარი |
▲ზევით დაბრუნება |
ამ სახელწოდებით ცნობილი იყო ქ. მცხეთის ჩრდ. უბანი. იგი არის აგრეთვე დარიალის ხეობის ძვ. ქართული სახელწოდება
|
|
20 არგანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ყავარჯენი,
|
|
21 არმაზი |
▲ზევით დაბრუნება |
ძვ. ქალაქი ქართლში, რ-იც მდებარეობდა მცხეთის ახლოს, მდ.მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე . ამავე სახელწოდებით ცნობილი იყო თრიალეთის ქედის კლდოვანი შტო, რ-იც აღმართულია მცხეთასა და კარსანს შორის
|
|
22 არმური |
▲ზევით დაბრუნება |
ნისლი,
|
|
23 არსთაგანმგებელი |
▲ზევით დაბრუნება |
ღმერთი,
|
|
24 არტანუჯის ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე-ქალაქი კლარჯეთში, მდ. ჭოროხის აუზში, ახლ. „ადაყალე. კლარჯეთის ცენტრი V ს-დან XVI ს-მდე. ხოლო IX ს-ში, ამავე დროს, დედაქალაქი იბერიისა. ადრე, V ს-ში, სოფლად მოიხსენიებოდა. არაბთა მიერ VIII ს-ის 30-იან წლებში დანგრეული იქნა. IX ს-ში ქართველებმა კვლავ აღადგინეს
|
|
25 არქიელი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ბერძ.)მაღალი საეკლესიო პირის არაოფიციალური სახელწოდება. – იგივეა , რაც მღველმთავარი,
|
|
26 ასკეტი |
▲ზევით დაბრუნება |
ამ ქვეყნიდან გამდგარი,ყოველივე ამქვეყნიური სიამოვნების უარმყოფელი,ღვთისმოსავი,
|
|
27 ასპიტი |
▲ზევით დაბრუნება |
ძლიერ შხამიანი გველი,
|
|
28 ატროკება |
▲ზევით დაბრუნება |
ატეხა, ატყდომა, აყუნცულება,
|
|
29 აფროდიტე (ბერძ) |
▲ზევით დაბრუნება |
სილამაზისა და სიყვარულის ქალღმერთი , რ-იც დაიბადა ზღვის ქაფიდან (რომ. მითოლ. -ვენერა ),
|
|
30 აქელვებული |
▲ზევით დაბრუნება |
(კუთხ.) იგივეა, რაც აქოშინებული,
|
|
31 აღაპი |
▲ზევით დაბრუნება |
მიცვალებულის სულის საცხონებლად წირვა,სუფრა,ქელეხი,
|
|
32 აღსავალი |
▲ზევით დაბრუნება |
აღსავლის კარები – საკურთხევლის შუა კარები ეკლესიაში,
|
|
33 აღტყინებისაგან |
▲ზევით დაბრუნება |
ანთებისაგან
|
|
34 აყირო |
▲ზევით დაბრუნება |
მცოცავღეროიანი მცენარე , ისხამს გოგრას, რომელსაც ჭურჭლად ხმარობენ,
|
|
35 აშრიალი |
▲ზევით დაბრუნება |
კაკანათი
|
|
36 აჩუხჩი |
▲ზევით დაბრუნება |
მაცნე სამეფო ამალისა,
|
|
37 აწყვერი |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე სამცხეში, თანამედრ. აწყურის ძვ. სახელწოდება
|
|
38 ახო |
▲ზევით დაბრუნება |
საყანედ გაკაფული ტყე,
|
|
39 აჯილღა |
▲ზევით დაბრუნება |
დაუკოდავი ულაყი (მამალი) ცხენი,
|
|
40 ბაგინეთი |
▲ზევით დაბრუნება |
ძველი დედათა მონასტერი, რომლის ნანგრევები იმყოფება მცხეთის მახლობლად,
|
|
41 ბავლი |
▲ზევით დაბრუნება |
მიმინოს,ქორისა და მისთ.დასაგეშად გაშვებულის პირველად დაჭერილი ფრინველი
|
|
42 ბაზიერი |
▲ზევით დაბრუნება |
ფრინველთა დამგეშავი
|
|
43 ბალავარი |
▲ზევით დაბრუნება |
საძირკველი
|
|
44 ბანგი |
▲ზევით დაბრუნება |
გამაბრუებელი ძილის მომგვრელი წამალი
|
|
45 ბარბაროსი |
▲ზევით დაბრუნება |
ურწმუნო,ურჯულო,ველური,კულტურის მტერი,
|
|
46 ბარელიეფი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ფრანგ.) სკულპტურული გამოსახულება , რომელიც ამობურცულია ბრტყელ ზედაპირზე,
|
|
47 ბასიანი |
▲ზევით დაბრუნება |
მხარე და ქალაქი მდ. არაქსის ზემო ნაწილში, არზრუმის ჩრდ.-აღმ.-ით (ამჟამად თურქეთშია). XII- XIII სს.-ებში საქ.-ოს ნაწილს შეადგენდა
|
|
48 ბახუსი |
▲ზევით დაბრუნება |
(რომ. მითოლ.) ღვინის, დროსტარების, მხიარულების ღმერთკაცი ; ბერძნ (დიონისე),
|
|
49 ბებრის ციხე (ბებერაები, წეწამორი) |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე და ქალაქი შიდა ქართლში, მტკვრისა და არმაზის შესართავთან , არმაზიდან 2,5 კმ. პირვანდელი სახელწოდება „წეწამორი ყოფილა. ბებრის ციხე წარმოადგენს თარგმანს წინანდელი სახელწოდებისას,შემდეგ დროებში ამ ადგილს შერჩა ქართული სახელი (ბ.ციხე) წინათ არსებული სახელი კი დაერქვა არაგვის აღმ. ნაპირას მდებარე სხვა პუნქტს, რ-იც ახლაც ცნობილია სოფ. წიწამურის სახელით
|
|
50 ბედია |
▲ზევით დაბრუნება |
მონასტერი ოდიშში , მდ. ეგრისის წყლის (ღალიძგა) აუზში
|
|
51 ბენგალის ცეცხლი |
▲ზევით დაბრუნება |
ნარევი, იწვის კაშკაშა ალით
|
|
52 ბერციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე ქსნის ხეობაში , ზემო ნაწილში ბერ-ი , ბერ-ა ნიშნ. ცხვრის საწველელს (სადაც ცხვარს წველენ.),
|
|
53 ბექთარი |
▲ზევით დაბრუნება |
(სპ.) მეომრის ჯაჭვის პერანგიფაკირი- 1. მოხეტიალე მუსლიმი მწირი
|
|
54 ბიზანტიონი |
▲ზევით დაბრუნება |
კონსტანტინეპოლის ძველი სახელწოდება,
|
|
55 ბირკა |
▲ზევით დაბრუნება |
ეკლიანი ნაყოფი ზოგი ბალახისა , ეკვრის ტანსაცმელს , ცხვარს,
|
|
56 ბლონდი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) მეტისმეტად თხელი, ბადურა ქსოვილი აბრეშუმისა,
|
|
57 ბოლოციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე და ადგილი სამხრ. საქ-ში (ბასიანში)
|
|
58 ბორა |
▲ზევით დაბრუნება |
მოზრდილი მტაცებელი ფრინველი, ძერის მსგავსი,
|
|
59 ბორანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ერთმანეთთან შეერთებული ორი ბრტყელძირა ნავი, ზედ დაგებული ფიცრებით, მდინარის ერთი ნაპირიდან მეორეზე გადასასვლელად და ტვირთის გადასაზიდად(მოძრაობს ნაპირებს შორის, გაჭიმულ ბაგირზე გამობმული)
|
|
60 ბოძალი |
▲ზევით დაბრუნება |
პირგაპობილი ისარი ნადირისათვის,
|
|
61 ბრაწი |
▲ზევით დაბრუნება |
(კუთხ.) დაბალი დეკორატიული ფოთლოვანი ბუჩქი,
|
|
62 ბუკინისტი |
▲ზევით დაბრუნება |
ძველი წიგნის შემგროვებელი,
|
|
63 ბუნი |
▲ზევით დაბრუნება |
დროშის ან შუბის ტარი,
|
|
64 ბუს მართვე |
▲ზევით დაბრუნება |
ბუს ნაშიერი
|
|
65 ბუში |
▲ზევით დაბრუნება |
უკანონო შვილი,
|
|
66 გაგულისდება |
▲ზევით დაბრუნება |
გული მოუვა, გაჯავრდება, გაბრაზდება,
|
|
67 გაზუზული |
▲ზევით დაბრუნება |
(საუბრ.) ვინც , რაც გაიზუნზლა , გაიწუწა,
|
|
68 განმგეთუხუცესი |
▲ზევით დაბრუნება |
სასახლის კარის საქმეთა განმგებელი,
|
|
69 გაჯიქება |
▲ზევით დაბრუნება |
გაჯიუტება
|
|
70 გირვანქა |
▲ზევით დაბრუნება |
წონის ერთეული,უდრის 409 გრ
|
|
71 გლიცინიები |
▲ზევით დაბრუნება |
ყვავილის ერთ-ერთი სახეობა,
|
|
72 გოდოლი |
▲ზევით დაბრუნება |
კოშკი მაღალი , ციხე,
|
|
73 გოლეული |
▲ზევით დაბრუნება |
ფიჭიანი თაფლი,
|
|
74 გომიჯი |
▲ზევით დაბრუნება |
უსაფუვრო და უმარილო მაგარი პური, ნაღვერდალში გამომცხვარი
|
|
75 გონიო |
▲ზევით დაბრუნება |
სწორკუთხა სახაზავი,მშენებლობაში სწორი კუთხის გამოსაყვანად
|
|
76 გორდა |
▲ზევით დაბრუნება |
მოკლე(უვადო)ხმალი,
|
|
77 გორმახები |
▲ზევით დაბრუნება |
გორახები, კოშტებად გამხმარი, გამაგრებული მიწა,
|
|
78 გრაგნილი |
▲ზევით დაბრუნება |
ხვეული ხელნაწერისა, ანდერძისა. ქაღალდისა
|
|
79 გრიფონი |
▲ზევით დაბრუნება |
ზღაპრული ურჩხულის გრიფის გამოსახულება კედლის ჩუქურთმაში, მხატვრობაში
|
|
80 გუდამაყარი |
▲ზევით დაბრუნება |
მთიულეთის ნაწილი , დუშეთის რ
|
|
81 გულარძნილობა |
▲ზევით დაბრუნება |
( ძვ.) მზაკვრობა, თვალთმაქცობა,მუხანათობა, ცბიერება,
|
|
82 გულიამი |
▲ზევით დაბრუნება |
(არაბ). ჯარების ოფიცერი,
|
|
83 გულმა რეჩხი უყო |
▲ზევით დაბრუნება |
(ფრაზ.) გულმა რაღაც უგრნო,
|
|
84 გურგანის (გირკანის) ზღვა |
▲ზევით დაბრუნება |
კასპიის ზღვა,
|
|
85 გურგანის ზღვა |
▲ზევით დაბრუნება |
ახლ. კასპიის ზღვის სახელწოდება
|
|
86 დაგელავდა |
▲ზევით დაბრუნება |
გელვით დადის , დაქრის , დანავარდობს,
|
|
87 დათვოული |
▲ზევით დაბრუნება |
დათვის საფრთხობელა
|
|
88 დაკოდილი |
▲ზევით დაბრუნება |
დაჭრილი,
|
|
89 დარუბანდი |
▲ზევით დაბრუნება |
დერბენდი (დაღესტანის ქალაქი),
|
|
90 დასტური |
▲ზევით დაბრუნება |
ხატის მსახური,რომელიც დეკანოზს ეხმარებოდა საკლავის დაკვლაში,
|
|
91 დატორილი |
▲ზევით დაბრუნება |
დორებით დაგლეჯილი,დაფლეთილი,
|
|
92 დაუდგრომელი |
▲ზევით დაბრუნება |
მოძრავი, დაუცხრომელი , მოუსვენარი , ცვალებადი,
|
|
93 დაყუნცული |
▲ზევით დაბრუნება |
უკანა ფეხებზე ჩამომსხდარი,
|
|
94 დედა |
▲ზევით დაბრუნება |
წული- (ძვ.)ცოლ-შვილი,
|
|
95 დეზი |
▲ზევით დაბრუნება |
ლითონის რკალი, რომელსაც იკეთებს მხედარი,
|
|
96 დეკა |
▲ზევით დაბრუნება |
მთის მცენარე,
|
|
97 დერვიში |
▲ზევით დაბრუნება |
(სპარს.) მოხეტიალე მუსლიმი ბერი,
|
|
98 დიბა |
▲ზევით დაბრუნება |
ფარჩა,
|
|
99 დიდოეთი |
▲ზევით დაბრუნება |
მთიანი დაღესტნის ერთ-ერთი კუთხე,
|
|
100 დილეგი |
▲ზევით დაბრუნება |
საპყრობილე,
|
|
101 დომესტიკი (ბერძ.) |
▲ზევით დაბრუნება |
„დომენი-მამული,მემამულე, 1.ბიზანტიის სამხედრო ოლქების განმგებელი; 2.კეისრის ადიუტანტი,
|
|
102 დორი |
▲ზევით დაბრუნება |
ზურგის მისაყუდებელი ბალიში
|
|
103 დოღი |
▲ზევით დაბრუნება |
ცხენებით შეჯიბრი,
|
|
104 დოშაკი |
▲ზევით დაბრუნება |
(თათრ.)ბუმბულის ლეიბი,
|
|
105 დრუზების სექტა |
▲ზევით დაბრუნება |
არაბთა ტომის სექტა
|
|
106 ეზოს მოძღვარი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ისტ.) ძვ. საქართველოს სამეფო სახლის (სასახლის) გამგებელი,
|
|
107 ეზოსმოძღვარი |
▲ზევით დაბრუნება |
სამეფო სასახლის გამგებელი,
|
|
108 ელვის ლეკურები |
▲ზევით დაბრუნება |
ელვა,
|
|
109 ენკენისთვე |
▲ზევით დაბრუნება |
სექტემბერი,
|
|
110 ეროსი |
▲ზევით დაბრუნება |
ძველბერძნული ღმერთი სიყვარულისა , პერიას და ჰოროსის ვაჟი,
|
|
111 ერქვანი |
▲ზევით დაბრუნება |
გუთანი,
|
|
112 ექილიკება |
▲ზევით დაბრუნება |
ეხუმრება , ემასხარავება,
|
|
113 ეჩო |
▲ზევით დაბრუნება |
მოკლეტარიანი ხის სათლელი იარაღი, პირბრტყელი, ოდნავ მოზრდილი
|
|
114 ეჯი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) 3 მილი,4,5 კმ(მანძილის ერთეული),
|
|
115 ვაშკარანი |
▲ზევით დაბრუნება |
( ძვ.) დიდი ბოხჩა, სხვადასხვა ნივთის, ქსოვილების ჩასალაგებლად- მაფრაშა,
|
|
116 ვეგეტაცია |
▲ზევით დაბრუნება |
_(ლათ.) მცენარის ზრდის პროცესი
|
|
117 ვესტარხების ხარისხი |
▲ზევით დაბრუნება |
ევსტარხი,შიკრიკი,
|
|
118 ვიგრი |
▲ზევით დაბრუნება |
( ძვ.) ნიანგი (რაჟდენს დაარქვა გიორგიმ თავისი ღორმუცელობის გამო),
|
|
119 ზარდახნისუხუცესი |
▲ზევით დაბრუნება |
ზარდახანა,ზარადხანა(არაბულ-სპარს.) ძველად საომარი აღჭურვილობის შესანახი სახლი,
|
|
120 ზედაზენი |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე და მონასტერი შიდა ქართლში. საგურამოს ქედთან. ქრისტ. წინა ხანაში მცხეთის ჩრდ-აღმ.-ით მდებარე ზედაზნის მხარეზე აღმართული ყოფილა წარმართული ღვთაების,ზადენის, კერპი. VIს ში იოანე ზედაზნელმა აქ დააარსა მონასტერი
|
|
121 ზეზი |
▲ზევით დაბრუნება |
( ძვ)ძვირფასი ქსოვილი ერთგვარი
|
|
122 ზორაკერტი |
▲ზევით დაბრუნება |
ადგილი სამხ. საქ-ში , დმანისის რ-ნის ტერიტორიაზე
|
|
123 ზორტი |
▲ზევით დაბრუნება |
ქსოვილის ან ტყავის წვრილი თასმა ტანსაცმლის შესაკრავად,
|
|
124 ზუნი |
▲ზევით დაბრუნება |
დაბალი ხმით ტირილი,აქ:ზუზუნი,
|
|
125 ზურგიელი |
▲ზევით დაბრუნება |
თევზის სახეობათა ზურგის ანაჭერი,დამარილებული და გამომშრალი,
|
|
126 ზუჩი |
▲ზევით დაბრუნება |
მეომრის რკინის ქუდი,
|
|
127 ზღვაური |
▲ზევით დაბრუნება |
ზღვიდან მონაქროლი ქარი,
|
|
128 თაველი |
▲ზევით დაბრუნება |
თავთავი,
|
|
129 თავთუხი |
▲ზევით დაბრუნება |
ხორბლის ჯიში
|
|
130 თალხი |
▲ზევით დაბრუნება |
შავი სამგლოვიარო ფერი,
|
|
131 თაჯი |
▲ზევით დაბრუნება |
(არაბ.) სამეფო გვირგვინი
|
|
132 თელგამიანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ჩირქიანი
|
|
133 თემშარა |
▲ზევით დაბრუნება |
სოფლის შარაგზა
|
|
134 თექური |
▲ზევით დაბრუნება |
თექა – დამუშავებული მატყლი,
|
|
135 თმოგვის ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე მესხეთში , წუნდასა და ვარძიას შუა, მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. ხერთვისიდან 11 კმ. მანძილზე
|
|
136 თორი |
▲ზევით დაბრუნება |
საომარი ჯაჭვის პერანგი,
|
|
137 თორიანი ცხენი |
▲ზევით დაბრუნება |
ჯავშნიანი ცხენი,
|
|
138 თორღვას ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე კახეთში, მდ. მიწისწყლის ზემო ნაწილის ხეობაში
|
|
139 თოქალთო |
▲ზევით დაბრუნება |
უნაგირის ქვეშ დასაფენი ქსოვილი
|
|
140 თრიაქი |
▲ზევით დაბრუნება |
ოპიუმი
|
|
141 თრითინა |
▲ზევით დაბრუნება |
იგივეა, რაც დედოფალა (მტაცებელი ცხოველი კვერნების ოჯახისა),
|
|
142 თუხარისი |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე-ქალაქი სამხ.-დას. საქ.- ში , მდ. ჭოროხის მარჯვენა ნაპირზე,ისტ. ტაო (ამჟ. თურქეთშია)
|
|
143 თქორავს |
▲ზევით დაბრუნება |
წვრილად წვიმს , ცრის , ჟინჟლავს,
|
|
144 თხემი |
▲ზევით დაბრუნება |
ზედა ნაწილი (თავი..),
|
|
145 იაბო |
▲ზევით დაბრუნება |
დაკოდილი ცხენი, ლაფშა,
|
|
146 იაკობი |
▲ზევით დაბრუნება |
ბიბლიაში მოთხრობილია ამბავი იაკობისა , რომელსაც ღმერთი შეეყარა უდაბნოში, იაკობმა ვერ იცნო იგი და შეეჭიდა,
|
|
147 იასპი |
▲ზევით დაბრუნება |
ძვირფასი ქვა მოწითალო ან ჭრელი,
|
|
148 იაფუხი |
▲ზევით დაბრუნება |
თაფლისგან შეზავებული ნამცხვარი,
|
|
149 იახსარი |
▲ზევით დაბრუნება |
თუშ-ფშავ-ხევსურთა ძვ. წარმართული ღვთაება,
|
|
150 იდუმალთა მიმთხრობი |
▲ზევით დაბრუნება |
სამყაროს იდუმალებათა შემცნობი
|
|
151 იერემია |
▲ზევით დაბრუნება |
ებრაელთა წინასწარმეტყველი,
|
|
152 ისრიმისფერი |
▲ზევით დაბრუნება |
მკვახე,უმწიფარი ყურძნისფერი,
|
|
153 იწრო |
▲ზევით დაბრუნება |
იგივეა , რაც ვიწრო,
|
|
154 კაკუტი |
▲ზევით დაბრუნება |
(კუთხ.) მარწუხი,
|
|
155 კალატოზი |
▲ზევით დაბრუნება |
ხელოსანი , რომელიც აშენებს ქვის , აგურის ან მისთ. შენობას,
|
|
156 კალმუხი |
▲ზევით დაბრუნება |
ცხვრის ტყავი,
|
|
157 კანკელი |
▲ზევით დაბრუნება |
ეკლესიაში ჩარჩოებიანი ტიხარი, (ჩვეულებრივ, ხატებით შემკული), რომელიც გამოყოფს,
|
|
158 კაპარჭი |
▲ზევით დაბრუნება |
ისრების ჩასაწყობი ბუდე,ისრების ქარქაში,
|
|
159 კარაბადინი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) სამკურნალო წიგნი,
|
|
160 კატაბარდა |
▲ზევით დაბრუნება |
ბუჩქი,
|
|
161 კატეპანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ბიზანტიური ჯარის უფროსი ან პროვინციის გამგებელი
|
|
162 კაჩხა |
▲ზევით დაბრუნება |
დატოტილი საკიდარი,
|
|
163 კაჭაჭი |
▲ზევით დაბრუნება |
გამხმარი ღერო მსხვილღეროიანი ბალახი,
|
|
164 კახაბერი |
▲ზევით დაბრუნება |
(აღმ. საქ-ოს ნაწილი) ციხე შიდა ქართლში, მდ. რეხულას ხეობაში (ლენინგორის რ.),
|
|
165 კბოდე |
▲ზევით დაბრუნება |
( ძვ.) ციცაბო კალთა კლდისა,
|
|
166 კეთრი |
▲ზევით დაბრუნება |
კანის უკურნებელი, გადამდები დაავადება ,( ავადმყოფებს იზოლირებულად აცხოვრებდნენ სპეციალურ დასახლებებში),
|
|
167 კესონი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ფრანგ) მხატვრულად გაფორმებული კვადრატული ან მრავალკუთხოვანი ჩაღრმავება ჭერზე,,
|
|
168 კვარი |
▲ზევით დაბრუნება |
ფიჭვის, ნაძვის ფისიანი ნაჭერი, ხმარობდნენ დასანთებად
|
|
169 კვერი |
▲ზევით დაბრუნება |
პატარა ჩაქუჩი (მჭედლისა),
|
|
170 კვეტარა (კვეტერა) |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე კახეთში (ახმეტის რ. )
|
|
171 კვიპაროსი |
▲ზევით დაბრუნება |
მარადმწვანე წიწვოვანი ხე; აქვს სწორი ტანი და პირამიდული ვარჯი,
|
|
172 კვირაცხოვლობა |
▲ზევით დაბრუნება |
I კვირა აღდგომის შემდეგ (ქრისტიანული საეკლესიო დღესასწაული),
|
|
173 კვირაძალი |
▲ზევით დაბრუნება |
შაბათი,
|
|
174 კვირიაკე |
▲ზევით დაბრუნება |
კვირა,
|
|
175 კირთება |
▲ზევით დაბრუნება |
მძიმე მონობა,
|
|
176 კირითხურო |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) კალატოზი
|
|
177 კირჩხიბი |
▲ზევით დაბრუნება |
კიბორჩხალა,
|
|
178 კლდეკარი |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე, თრიალეთის ქედზე, ალგეთისა და თეძმის წყალგამყოფზე (წალკის რ.),
|
|
179 კლიროსი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ბერძ.) ეკლესიაში ამაღლებული ადგილი მგალობელთათვის
|
|
180 კომფორტაბელური |
▲ზევით დაბრუნება |
კომფორტული,
|
|
181 კოპიტი |
▲ზევით დაბრუნება |
(კუთხ.) მაღალი ან საშუალო სიმაღლის ხე, აქვს მერქანი, წვრილი ფოთლები, პატარა ყვავილები და ფრთიანი ნაყოფი
|
|
182 კორდი |
▲ზევით დაბრუნება |
დიდი ხნის დაუმუშავებელი, აბალახებული მიწა
|
|
183 კოჭობი |
▲ზევით დაბრუნება |
პატარა ქოთანი
|
|
184 კუსტოსი |
▲ზევით დაბრუნება |
დარაჯი,
|
|
185 ლავგარდანი |
▲ზევით დაბრუნება |
შენობის კედელზე ან ჭერზე შემოვლებული არშია, კარნიზი,
|
|
186 ლაზიკა |
▲ზევით დაბრუნება |
ეგრისის , ანუ დას. საქ-ოს, ძვ. ბერძნ. სახელწოდება. იხმარება უმთავრესად ბიზანტიელი მწერლების მიერ
|
|
187 ლაინისფერი |
▲ზევით დაბრუნება |
მუქი ლურჯი,
|
|
188 ლამიყლაპია |
▲ზევით დაბრუნება |
ჭაობის ფრინველი,
|
|
189 ლანგარი |
▲ზევით დაბრუნება |
სინი,
|
|
190 ლარგვისის ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე და მონასტერი სოფ. ლარგვისში, მცხეთის ახლოს იქ, სადაც ჭურთისწყალი ერთვის მდ. ქსანს (ახალგორის რ.)
|
|
191 ლასტის ფალანგი |
▲ზევით დაბრუნება |
წნელის კარი,
|
|
192 ლაქაში |
▲ზევით დაბრუნება |
ჭაობის მრავალწლიანი ფესურიანი მცენარე
|
|
193 ლაშები |
▲ზევით დაბრუნება |
დიდი ტუჩები
|
|
194 ლაშქარა |
▲ზევით დაბრუნება |
ბალახოვანი მცენარე,
|
|
195 ლელიანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ლელი-ჭაობის მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე
|
|
196 ლინგი |
▲ზევით დაბრუნება |
ნაპირი, კიდე
|
|
197 ლიტანია |
▲ზევით დაბრუნება |
[ბერძ.] (ძვ.) საყოველთაო ლოცვა , რომლის დროსაც ეკლესიას გარს უვლიდნენ; იმართებოდა,
|
|
198 ლიტანიობა (ძვ) |
▲ზევით დაბრუნება |
ლიტანიის შესრულება,
|
|
199 ლიქნიდა |
▲ზევით დაბრუნება |
მლიქვნელობდა,
|
|
200 ლიცლიცი |
▲ზევით დაბრუნება |
ციმციმი.რხევა,პარპარი
|
|
201 ლუსკუმა |
▲ზევით დაბრუნება |
ზანდუკი,კიდობანი,
|
|
202 მალემსბოლი |
▲ზევით დაბრუნება |
პირი, რომელიც იგზავნებოდა შორეულ ადგილას საქმიანი ქაღალდების ან ცნობების,
|
|
203 მალემსრბოლი |
▲ზევით დაბრუნება |
პირი, რ-იც იგზავნებოდა შორეულ ადგილას საქმიანი ქაღალდების ან ცნობების,
|
|
204 მანდატურთუხუცესი |
▲ზევით დაბრუნება |
ბოქაულთა,იასაულთა,ხელაგნოსანთა უფროსი,
|
|
205 მანდიკური |
▲ზევით დაბრუნება |
_ ხურჯინის მსგავსი,
|
|
206 მანეული |
▲ზევით დაბრუნება |
დაბალი ხე ან ბუჩქი ტირიფების გვარისა,
|
|
207 მარბიელი ჯარი |
▲ზევით დაბრუნება |
მაოხარი ჯარი,
|
|
208 მარგილი |
▲ზევით დაბრუნება |
ღობის სარი,
|
|
209 მარეკი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) ნადირის მომრეკი ნადირობისას,
|
|
210 მარქაფა |
▲ზევით დაბრუნება |
სათადარიგო , შემცვლელი,
|
|
211 მარღია |
▲ზევით დაბრუნება |
ულამაზო თეთრი,
|
|
212 მარყუჟი |
▲ზევით დაბრუნება |
ორ წვერად შეკრული ნასკვი , რომელიც ადვილად იხსნება ერთი წვერის გამოწევით,
|
|
213 მარჩბივი |
▲ზევით დაბრუნება |
ტყუპი,წყვილი
|
|
214 მაწყვერელი |
▲ზევით დაბრუნება |
აწყურის ეპისკოპოსი,
|
|
215 მახვეწარი |
▲ზევით დაბრუნება |
მხვეწნელი,მლოცველი,მსხვერპლშემწირველი
|
|
216 მაჯაგანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ტყავის მოსაქნელი რკინა,
|
|
217 მგელციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე-სიმაგრე მესხეთში (ამჟ. თურქეთის ტერ.),
|
|
218 მდოგვი |
▲ზევით დაბრუნება |
ერთწლოვანი მცენარე,
|
|
219 მეზვრენი |
▲ზევით დაბრუნება |
ზვრის (ვენახის) მომვლელი და მცველი,
|
|
220 მეითარი |
▲ზევით დაბრუნება |
მეძაღლე,
|
|
221 მელიკუდი |
▲ზევით დაბრუნება |
ბალახის სახეობა,რომელიც მელას კუდს მოგვაგონებს
|
|
222 მემაშხალე |
▲ზევით დაბრუნება |
მაშხლის ხელში დამჭერი,
|
|
223 მერემეთუხუცესი |
▲ზევით დაბრუნება |
რემა- ცხენის ჯოგი,
|
|
224 მეროჭიკნე |
▲ზევით დაბრუნება |
როჭიკი- ულუფა. ულუფის საძებრად მოსიარულე,
|
|
225 მეღვინეთუხუცესი |
▲ზევით დაბრუნება |
ღვინის გადასახადის უმაღლესი მეთვალყურე,
|
|
226 მეხამლე |
▲ზევით დაბრუნება |
ფეხსაცმლის შემკეთებელი,
|
|
227 მეხოტბე |
▲ზევით დაბრუნება |
ვინც ხოტბას ასხამს ვისმე, რასმე,
|
|
228 მეხრე |
▲ზევით დაბრუნება |
ხარების გამრეკავი
|
|
229 მეჯადაგე |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.)ფეხსაცმლის შემკეთებელი,მეჯღანე
|
|
230 მზვარე |
▲ზევით დაბრუნება |
მზიანი, უჩრდილო ადგილი,
|
|
231 მზირი |
▲ზევით დაბრუნება |
მზვერავი, მოთვალთვალე ,,
|
|
232 მთავართა სანათლო |
▲ზევით დაბრუნება |
უბანი ძვ. მცხეთაში
|
|
233 მიზგითი |
▲ზევით დაბრუნება |
იგივეა, რაც მეჩეთი, მაჰმადიანური სამლოცველო,
|
|
234 მინარეთი |
▲ზევით დაბრუნება |
(არაბ.) მაჰმად. სალოცავი კოშკი
|
|
235 მიონნი |
▲ზევით დაბრუნება |
(მრ.რ.)-ჯადოქარნი, ქაჯნი, ეშმაკნი
|
|
236 მისაქციერი |
▲ზევით დაბრუნება |
ადგილი მცხეთის ჩრდილოეთით
|
|
237 მიტროპოლიტი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ბერძ.) მართმადიდებელ ეპისკოპოსთა უმაღლესი წოდება,
|
|
238 მიჭვრიტანი |
▲ზევით დაბრუნება |
სარკე
|
|
239 მიჯნური |
▲ზევით დაბრუნება |
სიყვარულით , ტრფიალებით შეპყრობილი,
|
|
240 მკრეხელი |
▲ზევით დაბრუნება |
სარწმუნოების შეურაცხმყოფელი,მწვალებელი,
|
|
241 მოაჯე |
▲ზევით დაბრუნება |
მომჩივანი, მავედრებელი
|
|
242 მოგვთა |
▲ზევით დაბრუნება |
ერთ-ერთი უბანი მცხეთაში, რ-იც მდებ. მტკვრის ხიდთან (ახლ. მცხეთ. სადგ. ახლოს). მოგვთა უნდა იყოს იგივე „ძვ.მცხეთა (აგრეთვე ძვ. ხიდი მცხეთაში ),დაკავშირებულია ცეცხლთაყვანისმცემლობის ოფიციალურად დამკვიდრებასთან ქართლში და წარმართი მოგვების საცხოვ. უბნის სახელწოდებასთან
|
|
243 მოვი |
▲ზევით დაბრუნება |
საპერანგე აბრეშუმის ქსოვილი, წითელი,
|
|
244 მონასპა |
▲ზევით დაბრუნება |
სასახლის მცველი, მეომარი , სასახლის მსახური
|
|
245 მოწესეები |
▲ზევით დაბრუნება |
ბერები,
|
|
246 მრეში |
▲ზევით დაბრუნება |
წაბლისფერი , მოყავისფრო,
|
|
247 მრუმე |
▲ზევით დაბრუნება |
ბნელი, შავი,
|
|
248 მსახურთუხუცესი |
▲ზევით დაბრუნება |
სალაროსა და სამეფო სასახლის შინაური მეურნეობის გამგებელი,
|
|
249 მსაჯულთუხუცესი |
▲ზევით დაბრუნება |
უფროსი მოსამართლე,
|
|
250 მსტოვარი |
▲ზევით დაბრუნება |
მზვერავი, ჯაშუში,
|
|
251 მტბევარი |
▲ზევით დაბრუნება |
ტბეთის ეპისკოპოსი,
|
|
252 მუზმუზელა |
▲ზევით დაბრუნება |
ქვეშქვეშა, გაქნილი, ეშმაკი,
|
|
253 მურასა |
▲ზევით დაბრუნება |
ძვირფასი თვლებით მოოჭვილი რამ
|
|
254 მუცლით მეზღაპრე |
▲ზევით დაბრუნება |
მკითხავი,
|
|
255 მუხნარისას ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
მდებარეობს უჯარმასთან ახლოს
|
|
256 მუხრანის ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ახლ. მუხრანი , ქსნის ქვ. ნაწილში (მცხეთის რ-ნი)
|
|
257 მღამიობები |
▲ზევით დაბრუნება |
ღამურები
|
|
258 მღამიობი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) იგივეა , რაც ღამურა,
|
|
259 მყარი |
▲ზევით დაბრუნება |
დედამიწა
|
|
260 მყვირალობა |
▲ზევით დაბრუნება |
გაზაფხული , როდესაც ხარირემი უხმობს ფურირემს სატრფიალოდ,
|
|
261 მჩხიბავი |
▲ზევით დაბრუნება |
ჯადოქარი,გრძნეული,
|
|
262 მწვალებელი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.)ქრისტიანული მოძღვრების დამრღვევი,მოღალატე,
|
|
263 მწირი |
▲ზევით დაბრუნება |
უცხოეთიდან გადმოხვეწილი,
|
|
264 მწუხრი |
▲ზევით დაბრუნება |
საღამო,
|
|
265 მჭმუნვარე |
▲ზევით დაბრუნება |
მწუხარე,
|
|
266 მხარული |
▲ზევით დაბრუნება |
გაშლილი მკლავის მოსმით ცურვა,
|
|
267 მჯიღი |
▲ზევით დაბრუნება |
1. მაგრად შეკრული მოკეცილი ხელის თითები. 2. მუჭა, პეშვი
|
|
268 ნამუსრევი |
▲ზევით დაბრუნება |
ნამტვრევი , ნატეხი , ნარჩენი,
|
|
269 ნარგილე |
▲ზევით დაბრუნება |
ბალახის მოსაწევი მოწყობილობა
|
|
270 ნარი |
▲ზევით დაბრუნება |
ეკლიანი ბალახი, იზრდება მინდვრებში, ნათესებში,
|
|
271 ნარტოალი |
▲ზევით დაბრუნება |
ყოფილი რტო
|
|
272 ნასმურევი |
▲ზევით დაბრუნება |
ნასვამი,
|
|
273 ნატი |
▲ზევით დაბრუნება |
ხალიჩა,
|
|
274 ნერონი |
▲ზევით დაბრუნება |
რომის იმპერატორი,
|
|
275 ნიალის ველი |
▲ზევით დაბრუნება |
ადგილი სამხრ. საქ-ში (ჯავახ. სამხრ. ნაწილი)
|
|
276 ნიამორი |
▲ზევით დაბრუნება |
კლდის თხა,ქურციკი
|
|
277 ნიკორნა |
▲ზევით დაბრუნება |
მონასტერი შიდა ქართლში , არაგვის აუზში, ქართლის ქედის კალთაზე, სოფ. ახატანის ჩრდილოეთით (დუშეთის რ.),
|
|
278 ნიკოფსია |
▲ზევით დაბრუნება |
ქ. ტუაფსე,
|
|
279 ოდა(თურქ.) |
▲ზევით დაბრუნება |
ხის სახლი,ბოძებზე ან პალატზე დადგმული
|
|
280 ოლთასი |
▲ზევით დაბრუნება |
მხარე და ქალაქი სამხ.-დას. საქ-ოში, მდ. ჭოროხის ზემო ნაწილში, სამცხე-საათაბაგოში, ახლანდელი ქ. ოლთუ( თურქეთში)
|
|
281 ორანი |
▲ზევით დაბრუნება |
სამყოფლო,ჭაჭანება,სიახლოვეს არსებობა რამის,
|
|
282 ორხოვა |
▲ზევით დაბრუნება |
ხალიჩა,
|
|
283 ორხოვი |
▲ზევით დაბრუნება |
ხალიჩა
|
|
284 ოსპი |
▲ზევით დაბრუნება |
დაბალი ერთლოვანი პარკოსანი მცენარე,
|
|
285 ოტებული |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) იძულებით გაქცეული, დევნილი, გაძევებული
|
|
286 ოქროცურვილი |
▲ზევით დაბრუნება |
მოოქრული,
|
|
287 ოქსინო |
▲ზევით დაბრუნება |
ოქროქსოვილი , ხავერდი ან ფარჩა,
|
|
288 ოჩხი |
▲ზევით დაბრუნება |
ქვებით შემოზღუდული ორმო მდინარეში თევზის საჭერად,
|
|
289 ოძრახე (ოძრხე) |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე-ქალაქი მესხეთში. მდებარეობდა აბასთუმნის სამხრეთ ნაწილში, ცხელ გოგირდოვან წყაროებთან
|
|
290 პანკისი |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე კახეთში, პანკისის ხეობაში , ახლ. დუისი (ახმეტის რ-ნი)
|
|
291 პარილე |
▲ზევით დაბრუნება |
მაღალი ხარისხის რბილი ტყავი
|
|
292 პასექი |
▲ზევით დაბრუნება |
ებრაელების აღდგომა.ლელანგო-ნამცხვარი,
|
|
293 პატრიციუსი |
▲ზევით დაბრუნება |
ძვ. რომში პრივილეგირებული წოდების წარმომადგენელი,
|
|
294 პაჭიჭები |
▲ზევით დაბრუნება |
წვივზე წამოსაცმელი, რაშიც შარვლის ტოტია ჩატანებული,
|
|
295 პერგამენტი |
▲ზევით დაბრუნება |
დამუშავებული ტყავი ცხვრისა,იყენებდნენ საწერად ქაღალდის წარმოებამდე,ეტრატი
|
|
296 პოლიფემი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ბერძნ. მითოლ) – ციკლოპი, ძე ზღვათა მეფის, პოსეიდონისა,ცალთვალა გოლიათი, დევი
|
|
297 პოლოტიკი |
▲ზევით დაბრუნება |
ფოლადი,
|
|
298 პომპეუსის ხიდი |
▲ზევით დაბრუნება |
ხიდი მდ. მტკვარზე მცხეთაში
|
|
299 ჟამთააღმწერელი |
▲ზევით დაბრუნება |
მემატიანე,
|
|
300 ჟამი |
▲ზევით დაბრუნება |
დრო,
|
|
301 ჟამნი |
▲ზევით დაბრუნება |
ზოგი საეკლესიო ლოცვის (მწუხრის, ცისკრის ) კრებული,
|
|
302 ჟვერი |
▲ზევით დაბრუნება |
_ შტო, რომელსაც ფოთლები შერჩენილი აქვს
|
|
303 ჟრუნი |
▲ზევით დაბრუნება |
მონაცრისფრო ჭრელი
|
|
304 რევანდი |
▲ზევით დაბრუნება |
დიდფოთოლა, მაღალი მცენარე,
|
|
305 რიდე |
▲ზევით დაბრუნება |
ქალის თავსაბურავი , პირბადე , იგივია რაც ჩალმა,
|
|
306 რიდეს ახდა |
▲ზევით დაბრუნება |
დაფარულის გამომჟღავნება,
|
|
307 რილოჭრელო |
▲ზევით დაბრუნება |
ალაგ-ალაგ დამდნარი თოვლი,
|
|
308 როზეტები |
▲ზევით დაბრუნება |
როზეტი – ვარდის გამოსახულებიანი ჩუქურთმა,
|
|
309 როზეტები (ფრანგ) |
▲ზევით დაბრუნება |
გაშლილი ვარდის მსგავსი ორნამენტი,
|
|
310 რჩხია |
▲ზევით დაბრუნება |
ღია ფერის,ჭროღა (თვალები)
|
|
311 სადაფისფერი (არაბ.) |
▲ზევით დაბრუნება |
ზოგიერთი მოლუსკის ნიჟარის შიგა ფენა, წარმოადგენს სხვადასხვა მოელვარე,
|
|
312 სადები |
▲ზევით დაბრუნება |
ჭაობები,
|
|
313 საერისთაო (საერისთავო) |
▲ზევით დაბრუნება |
მხარე შიდა ქართლში, არაგვზე (ფშავს ქვემოთ)
|
|
314 საირაო,ირაო |
▲ზევით დაბრუნება |
ნარნარად,მდორედ ფრენა
|
|
315 საკარცხლული |
▲ზევით დაბრუნება |
მოჩუქურთმებული ხის სკამი ერთგვარი,ოჯახის უფროსის ან საპატიო სტუმრისათვის
|
|
316 საკოდეები |
▲ზევით დაბრუნება |
ხატის ნაგებობის ნაწილი , სადაც ლუდს ინახავენ,
|
|
317 სალმობა |
▲ზევით დაბრუნება |
ავადმყოფობა,
|
|
318 სამეფოის სპანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ეწოდებოდა ქართველი მეფის ხელქვეით საგანგებო ლაშქარს,
|
|
319 სამოგვი |
▲ზევით დაბრუნება |
თხის ტყავი მაღალხარისხოვანი
|
|
320 სამრელო |
▲ზევით დაბრუნება |
ქოხი,
|
|
321 სამსჭვალავი |
▲ზევით დაბრუნება |
ლურსმანი,
|
|
322 სამწდეური |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) ღვინის სასმელი ჭურჭელი(თასი, აზარფეშა,ყანწი…),
|
|
323 სანათლოის უბანი |
▲ზევით დაბრუნება |
უბანი მცხეთაში
|
|
324 საოლავი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) „ქაჩაჩს ზევით სახსარი, სადაც ცხენს ბორკილს ადებენ,
|
|
325 საოსტიგნო |
▲ზევით დაბრუნება |
ბერების სასადილო დარბაზი,სამყოფელი
|
|
326 სარკინეთის მთა |
▲ზევით დაბრუნება |
სერი შიდა ქართლში, იგივე სხალტბის ქედი (მცხეთის რ.),
|
|
327 სარკინოზები |
▲ზევით დაბრუნება |
არაბები,
|
|
328 საროჭიკოდ |
▲ზევით დაბრუნება |
როჭიკი (ძვ.)-საჭმელი,საჭმლის საშოვნელად მიმავალი,
|
|
329 სასირე ბადე |
▲ზევით დაბრუნება |
(სირი-ფრინველი) ფრინველის დასაჭერი ბადე
|
|
330 საფირონი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ბერძ) ლურჯი ან იისფერი ძვირფასი ქვა , ლურჯი იაგუნდი,
|
|
331 საფურცლე |
▲ზევით დაბრუნება |
ფართოფოთლოვანი ტყე
|
|
332 საღირა |
▲ზევით დაბრუნება |
საკუთარი სახელი,
|
|
333 საყბეური |
▲ზევით დაბრუნება |
ცხენის აღვირის თასმა,ყბაში ამოსადები
|
|
334 საწმერთული |
▲ზევით დაბრუნება |
შეიდიში, შარვალი,
|
|
335 საწმერთული(ძვ.) |
▲ზევით დაბრუნება |
ქალის შარვალი,კაბის ქვეშ ჩასაცმელი
|
|
336 საწოლისუხუცესი |
▲ზევით დაბრუნება |
მესაწოლე – მეფის საძინებლის გამგე,
|
|
337 საჭრეთელი |
▲ზევით დაბრუნება |
ხის ამოსაჭრელი სადურგლო იარაღი,
|
|
338 სახიერი |
▲ზევით დაბრუნება |
კეთილი,
|
|
339 სახმილი |
▲ზევით დაბრუნება |
ცეცხლი
|
|
340 სახუნდარი |
▲ზევით დაბრუნება |
1,ადგილი,სადაც მონადირე უსაფრდება ნადირს.2.იგივეა,რაც ბუნაგი
|
|
341 სელი |
▲ზევით დაბრუნება |
სავარძელი,
|
|
342 სეფე დროშა |
▲ზევით დაბრუნება |
სამეფო დროშა,
|
|
343 სეფექალი |
▲ზევით დაბრუნება |
მეფის (ან დიდებულის) ქალი,
|
|
344 სეფექალი(ძვ.) |
▲ზევით დაბრუნება |
მეფის(ან დიდებულის) ასული
|
|
345 სიმფონია (ბერძ.) |
▲ზევით დაბრუნება |
ბგერათა ჰარმონიუილი შეხამება, თანაჟღერა,
|
|
346 სინგურისფერი [თურქ.] |
▲ზევით დაბრუნება |
წითელი( მინერალი ერთგვარი, მისგან იღებენ ვერცხლისწყალს),
|
|
347 სინგურისფერი |
▲ზევით დაბრუნება |
წითელი(სინგური-წითელი ფერის ქიმიური ნაერთი),
|
|
348 სირენა |
▲ზევით დაბრუნება |
საყვირი,
|
|
349 სირი (ძვ.) |
▲ზევით დაბრუნება |
ფრინველი,
|
|
350 სიუზანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ფერადი ნაქარგი ქსოვილი,რამეზე გადასაფარებლად
|
|
351 სკარამანგი |
▲ზევით დაბრუნება |
,,ესე არს ძვირფასად და ყვავილოვნად ნაკერი(საბა),
|
|
352 სკორე |
▲ზევით დაბრუნება |
ფრინველის განავალი,
|
|
353 სოლიდი |
▲ზევით დაბრუნება |
ბიზანტიური ოქროს ფული,
|
|
354 სოსანისფერი |
▲ზევით დაბრუნება |
მოწითალო იისფერი,
|
|
355 სოხანე |
▲ზევით დაბრუნება |
( კუთხ.) მიწის იატაკი,
|
|
356 სრბოლა |
▲ზევით დაბრუნება |
(წიგნ) სირბილი , რბენა,
|
|
357 სტავრა |
▲ზევით დაბრუნება |
(ძვ.) ძვირფასი ქსოვილი , სქელი ფარჩა,
|
|
358 სტატისტი |
▲ზევით დაბრუნება |
უსიტყვო როლების შემსრულებელი მსახიობი,
|
|
359 სტრატიგი |
▲ზევით დაბრუნება |
სარდალი,
|
|
360 სტრატიოტი |
▲ზევით დაბრუნება |
(ბიზანტ) მხედარი,
|
|
361 სულთათანა |
▲ზევით დაბრუნება |
მიცვალებულთა ლოცვა,
|
|
362 სურა |
▲ზევით დაბრუნება |
მუცელგამობერილი და ყელწვრილი წყლის ჭურჭელი
|
|
363 სძლისპირი |
▲ზევით დაბრუნება |
საგალობელი,
|
|
364 ტაბაკი |
▲ზევით დაბრუნება |
დაბალი სუფრა, ძველ საქართველოში ცნობილი , ძელისა , ვერცხლისა, ან ოქროსი,
|
|
365 ტაბლა |
▲ზევით დაბრუნება |
მოგრძო დაბალი მაგიდა,
|
|
366 ტალანი |
▲ზევით დაბრუნება |
გრძელი დერეფანი
|
|
367 ტარაბუა |
▲ზევით დაბრუნება |
აქ: ერთგვარი მწერიტარსინოკი
|
|
368 ტაფობი |
▲ზევით დაბრუნება |
ვაკე ადგილი(მთებს შორის.ტვიფარი
|
|
369 ტიარა |
▲ზევით დაბრუნება |
თავსაბურავი ომფორი-ეპისკოპოსის მხარზე მოსახვევიტლე
|
|
370 ტოპრაკი |
▲ზევით დაბრუნება |
პატარა ტომარა ტყავის მილისა და ჩიბუხისგან.ტყირპი
|
|
371 უბელო |
▲ზევით დაბრუნება |
შეუკაზმავიუბირი
|
|
372 ულო |
▲ზევით დაბრუნება |
ძნის შესაკრავი, დაგრეხილი სველი ნამჯა.უმარილი, უმარული(ძვ.)
|
|
373 უმწიკვლო |
▲ზევით დაბრუნება |
უბიწოუნაბისფერი
|
|
374 უსაზმნოდ |
▲ზევით დაბრუნება |
უმიზნოდ , უაზროდუსაზმნოდ
|
|
375 უაზროდ |
▲ზევით დაბრუნება |
უტევანი
|
|
376 უხიაგი |
▲ზევით დაბრუნება |
1.უხეში, უკმეხი,ახირებული.2.უსიამოვნო,უხეირო, ცუდი.ფანჩატური
|
|
377 ფარეშთუხუცესი |
▲ზევით დაბრუნება |
შინამოსამსახურეთა უფროსიფარჩა
|
|
378 ფაშატი |
▲ზევით დაბრუნება |
დედალი ცხენიფერხისაი
|
|
379 ფეხკავშა |
▲ზევით დაბრუნება |
თეთრკოჭებიანი (ცხენი)ფითრი
|
|
380 ფილენჯის ქარი |
▲ზევით დაბრუნება |
ნერვული მოშლილობა, სახის კუნთებისა და კიდურების უნებური მოძრაობითი კანკალიფისფორული შუქი
|
|
381 ფორეჯი |
▲ზევით დაბრუნება |
დიდი წინწკალი , ხალიფორეჯი
|
|
382 ქათიბი |
▲ზევით დაბრუნება |
ქალის ზედა ტანსაცმელი , ბეწვმოვლებული
|
|
383 ქედანი |
▲ზევით დაბრუნება |
გარეული მტრედის ერთ-ერთი სახეობა, მასზე მოზრდილიქერეჭი
|
|
384 ქერუბიმი |
▲ზევით დაბრუნება |
ფრთოსანი არსება ანგელოზთა იერარქქინაქინა
|
|
385 ქრიზოტრიკლინი |
▲ზევით დაბრუნება |
ოქროს სასახლე ბიზანტიის კეისრისა კონსტანტინეპოლშიქურუმი
|
|
386 ღარებიანი |
▲ზევით დაბრუნება |
ღარების მქონეღარი
|
|
387 ღირკილო (ღილკილო) |
▲ზევით დაბრუნება |
ტანსაცმლის გასაწყობად ხმარებულიპატარა ნიჟარა (იცოდნენ ფშავში)ყავლი
|
|
388 ყველისციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ზემო ქართლის უმტკიცესი ციხეთაგანიყომარბაზობა
|
|
389 ყომარბაზობა |
▲ზევით დაბრუნება |
ყომარბაზობა (არაბ.)კოჭის ან კამათლის თამაში ფულზე.
|
|
390 შიბი |
▲ზევით დაბრუნება |
ძეწკვი ვერცხლისშლეგი
|
|
391 შუკა |
▲ზევით დაბრუნება |
(კუთხ.) ვიწრო ქუჩა, იგივეა , რაც ორღობექორედი
|
|
392 ჟვერი |
▲ზევით დაბრუნება |
შტო, რომელსაც ფოთლები შერჩენილი აქვს.შუნი
|
|
393 შუფხა |
▲ზევით დაბრუნება |
ბალახოვანი მცენარეჩარბი
|
|
394 ჩარდახი |
▲ზევით დაბრუნება |
სასახლის ბანის ნაწილი , სვეტზე დადგმული და გუმბათით გადახურულიჩარდახი
|
|
395 ჩაჩი |
▲ზევით დაბრუნება |
პატარა საშინაო ქუდიჩოფურა
|
|
396 ჩრაქვი |
▲ზევით დაბრუნება |
არყის ხის ქერქი, რომელსაც კვარის მაგივრად ხმარობდნენჩუგლუგი
|
|
397 ცარგვალი |
▲ზევით დაბრუნება |
ცის თაღიცარგვალი
|
|
398 ცმელი |
▲ზევით დაბრუნება |
გადაუმდნარი ქონიჭაკი
|
|
399 ჭილი |
▲ზევით დაბრუნება |
1.მცენარე, რომელსაც ხმარობენ ჭილობების, ქუდების მოსაქსოვად, 2. იგივეა, რაც პაპირუსიჭლიკი
|
|
400 ხანდაკები |
▲ზევით დაბრუნება |
(არაბ.,ძვ.) თხრილი, სანგარიხარიხა
|
|
401 საჭრეთელი |
▲ზევით დაბრუნება |
ხის ამოსაჭრელი სადურგლო იარაღიხარჭა
|
|
402 ხატაური |
▲ზევით დაბრუნება |
ჩინური.ხვასტაგი (სპარს)
|
|
403 ხვატი |
▲ზევით დაბრუნება |
დიდი სიცხეხვატი
|
|
404 ხვიმრა |
▲ზევით დაბრუნება |
ხვიმირი, წისქვილის ნაწილი: მარცვლეულის ჩასაყრელი პირამიდის ფორმის ჭურჭელი , საიდანაცხსენი
|
|
405 ხურო |
▲ზევით დაბრუნება |
ხელოსანი , რომელიც აკეთებს შენობის ხის ნაწილებს ან ხის შენობას აშენებსხუროთმოძღვარი
|
|
406 ჯანღი |
▲ზევით დაბრუნება |
ნისლი, ბურუსიჯვალო
|
|
407 ჯვალო |
▲ზევით დაბრუნება |
უხეში, თხის ბეწვნარევი ქსოვილი. ჩოხებს კერავდნენჯუბაჩა
|
|
408 ჰარილე |
▲ზევით დაბრუნება |
მაღალი ხარისხის რბილი ტყავიჰელო
|
|
409 ჰოროლი |
▲ზევით დაბრუნება |
იგივეა, რაც ოროლი, შუბი ერთგვარი.
|
|
410 „დიდოსტატის მარჯვენაში“ გამოყენებული გეოგრაფიული სახელები (ტოპონიმები) |
▲ზევით დაბრუნება |
|
|
410.1 ტარაბუა |
▲ზევით დაბრუნება |
|
|
410.2 ანაკეთი |
▲ზევით დაბრუნება |
ადგილი მესხეთში, თმოგვთან ახლოს. ანაკერტი კი მდ. ჭოროხის აუზშია.
|
|
410.3 ანტიოქია |
▲ზევით დაბრუნება |
ადგილი და ეკლესია მცხეთაში.ანჩა
|
|
410.4 მონასტერი კლარჯეთში , მდ. ჭოროხის აუზში |
▲ზევით დაბრუნება |
სამწყალის ხეობაში (ახლა თურქეთშია).არაგვის კარი
|
|
410.5 არმაზი |
▲ზევით დაბრუნება |
ძვ. ქალაქი ქართლში, რ-იც მდებარეობდა მცხეთის ახლოს, მდ.მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე . ამავე სახელწოდებით ცნობილი იყო თრიალეთის ქედის კლდოვანი შტო, რ-იც აღმართულია მცხეთასა და კარსანს შორის.არტანუჯის ციხე
|
|
410.6 აწყვერი |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე სამცხეში, თანამედრ. აწყურის ძვ. სახელწოდება.ბაგინეთი
|
|
410.7 ბასიანი |
▲ზევით დაბრუნება |
მხარე და ქალაქი მდ. არაქსის ზემო ნაწილში, არზრუმის ჩრდ.-აღმ.-ით (ამჟამად თურქეთშია). XII- XIII სს.-ებში საქ.-ოს ნაწილს შეადგენდა.ბებრის ციხე (ბებერაები, წეწამორი)
|
|
410.8 ბედია |
▲ზევით დაბრუნება |
მონასტერი ოდიშში , მდ. ეგრისის წყლის (ღალიძგა) აუზში.ბერციხე
|
|
410.9 ბოლოციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე და ადგილი სამხრ. საქ-ში (ბასიანში).გუდამაყარი
|
|
410.10 გურგანის ზღვა |
▲ზევით დაბრუნება |
ახლ. კასპიის ზღვის სახელწოდება.დარუბანდი
|
|
410.11 დიდოეთი |
▲ზევით დაბრუნება |
მთიანი დაღესტნის ერთ-ერთი კუთხეზედაზენი
|
|
410.12 ზორაკერტი |
▲ზევით დაბრუნება |
ადგილი სამხ. საქ-ში , დმანისის რ-ნის ტერიტორიაზე.თმოგვის ციხე
|
|
410.13 თორღვას ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე კახეთში, მდ. მიწისწყლის ზემო ნაწილის ხეობაში.თუხარისი
|
|
410.14 კახაბერი |
▲ზევით დაბრუნება |
(აღმ. საქ-ოს ნაწილი) ციხე შიდა ქართლში, მდ. რეხულას ხეობაში (ლენინგორის რ.)კვეტარა (კვეტერა)
|
|
410.15 კლდეკარი |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე, თრიალეთის ქედზე, ალგეთისა და თეძმის წყალგამყოფზე (წალკის რ.)ლაზიკა
|
|
410.16 ლარგვისის ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე და მონასტერი სოფ. ლარგვისში, მცხეთის ახლოს იქ, სადაც ჭურთისწყალი ერთვის მდ. ქსანს (ახალგორის რ.).მგელციხე
|
|
410.17 მთავართა სანათლო |
▲ზევით დაბრუნება |
უბანი ძვ. მცხეთაში.მისაქციერი
|
|
410.18 მოგვთა |
▲ზევით დაბრუნება |
ერთ-ერთი უბანი მცხეთაში, რ-იც მდებ. მტკვრის ხიდთან (ახლ. მცხეთ. სადგ. ახლოს). მოგვთა უნდა იყოს იგივე „ძვ.მცხეთა“ (აგრეთვე ძვ. ხიდი მცხეთაში ),დაკავშირებულია ცეცხლთაყვანისმცემლობის ოფიციალურად დამკვიდრებასთან ქართლში და წარმართი მოგვების საცხოვ. უბნის სახელწოდებასთან.მუხრანის ციხე
|
|
410.19 მუხნარისას ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
მდებარეობს უჯარმასთან ახლოს.ნიალის ველი
|
|
410.20 ნიკორნა |
▲ზევით დაბრუნება |
მონასტერი შიდა ქართლში , არაგვის აუზში, ქართლის ქედის კალთაზე, სოფ. ახატანის ჩრდილოეთით (დუშეთის რ.)ოლთასი
|
|
410.21 მხარე და ქალაქი სამხ.-დას. საქ-ოში, მდ. ჭოროხის ზემო ნაწილში, სამცხე-საათაბაგოში, |
▲ზევით დაბრუნება |
ახლანდელი ქ. ოლთუ( თურქეთში).
|
|
410.22 ოძრახე (ოძრხე) |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე-ქალაქი მესხეთში. მდებარეობდა აბასთუმნის სამხრეთ ნაწილში, ცხელ გოგირდოვან წყაროებთან.პანკისი
|
|
410.23 პომპეუსის ხიდი |
▲ზევით დაბრუნება |
ხიდი მდ. მტკვარზე მცხეთაში.საერისთაო (საერისთავო)
|
|
410.24 სარკინეთის მთა |
▲ზევით დაბრუნება |
სერი შიდა ქართლში, იგივე სხალტბის ქედი (მცხეთის რ.)
|
|
410.25 საფურცლე |
▲ზევით დაბრუნება |
საფურცლე
ადგ. შიდა ქართლში, არაგვის მარჯვ. სანაპიროზე , მცხეთის ჩრდილ. (ახლ. ნატახტარის ტერიტორია, მცხეთის რ.ნი). ფანასკერტი
|
|
410.26 ფხოვი |
▲ზევით დაბრუნება |
ფშავ-ხევსურეთის ძვ. სახელწოდება.ქანდას ციხე
|
|
410.27 ღილღო |
▲ზევით დაბრუნება |
იგივე ქისტეთი.ყველის ციხე
|
|
410.28 შურის ციხე |
▲ზევით დაბრუნება |
ციხე შიდა ქართლში (ნარიყალა).ცხვილოს (სხვილოს) ციხე
|
|
410.29 ცხრაკარა |
▲ზევით დაბრუნება |
კახეთის სოფ. მატნის ახლოს (ახმეტის რ.) მონასტერი.ძურძუკეთი
|
|
410.30 ჯიქეთი |
▲ზევით დაბრუნება |
აფხაზეთის გაგრძელება ბზიფს იქით.ხერკი