ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

ძაბრიგანა
ძაბრიგანა კუთხ. მოხ. ‘წუღის ჩასაცმელი’. ირმის ან ჯიხვის ტყავის ბალნიანი და მოქნილი ნაჭერი, გამოყენებული წუღის ჩაცმისას, მაშველი ( ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ. ).

5 ძაბუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაბუნ-ი
ძაბუნ-ი კუთხ. გურ. სუსტი, ჯაბანი, მშიშარა, გლახაკი ; დ ა ძ ა ბ უ ნ ე ბ უ ლ-ი დაგლახაკებული, დაავადებული (ა. ღლ.).

6 ძაბუნ-ი მიწა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაბუნ-ი მიწა
ძაბუნ-ი მიწა კუთხ. გურ. ცუდი, უნაყოფო მიწა (პ. ჯაჯან.).

7 ძაბურებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაბურებ-ი
ძაბურებ-ი კუთხ. რაჭ. საშინაო ფეხსაცმელი, ჩუსტისებურია. ჭვინტიანი ( ‘კომუნისტი’, № 190, 1969 ).

8 ძაგარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაგარ-ი
ძაგარ-ი კუთხ. ხევსურ. ფაფარი (ა. შან.); ძროხის კუდის ბალანი (ქეგლ).

9 ძაგარა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაგარა-ი
ძაგარა-ი კუთხ. გურ. ჯაგარი, მსხვილი თმა (ა. ღლ.).

10 ძაგა-ძუგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაგა-ძუგ-ი
ძაგა-ძუგ-ი კუთხ. მოხ. დაგა-დუგი ( ა. ყაზბ., IV, შ. ძიძ. ).

11 ძაგვარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაგვარა
ძაგვარა კუთხ. ლეჩხ. კონებად შეკრული ჯაგარი (მ. ჩიქ.); ჯაგარი (მ. ალავ., 1).

12 ძაგვრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაგვრა
ძაგვრა კუთხ. ფშ., ქიზიყ. გაჭიმვა (ი. ჭყონ.);გაძაგვრა, ჭიმვა, გაწევა (ს. მენთეშ.).

‘რასაჲ, ძაგვრამ მა ტყავ არ გაჲწყვიტო.’

13 ძაგლაგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაგლაგ-ი
ძაგლაგ-ი კუთხ. მთიულ.იხ. აგრეთვე: ჩაკჩაკი

14 ძაგლვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაგლვა
ძაგლვა კუთხ. აჭარ. ვისიმე აუგად ხსენება, ძაგება (შ. ნიჟარ.).

15 ძაგუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაგუნ-ი
ძაგუნ-ი კუთხ. მესხ., აჭარ. დარტყმის ყრუ ხმა, ბრაგუნი (ი. მაისურ.); ტარტარი, ყბედობა, ლაქლაქი (შ. ნიჟარ.).

‘ზემოთ ვინცხა ა ძ ა გ უ ნ ე მ დ ა.’
‘ზემოთ ვინცხა ა ძ ა გ უ ნ ე მ დ ა.’ კუთხ. გურ.იხ. აგრეთვე: თავის ძაგუნი

16 ძავრ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძავრ-ი
ძავრ-ი კუთხ. ქსნის ხეობ. მსხვილად დაფქული პური და ფქვილი წყალში გახსნილი (ვ. სომხიშვ.).

17 ძაკო-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაკო-ჲ
ძაკო-ჲ კუთხ. ჩ. თუშ. ძაფია, რომელსაც ხინდეს აფარებენ, რომ არ გაწყდეს (კ. ჭრელ., 268). იხ. აგრეთვე: ხინდე

18 ძაკრავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაკრავება
ძაკრავება კუთხ. ქიზიყ. ხლა, კვრა, ტაკება (ს. მენთეშ., დამ.).

‘რაჲ ა ძ ა კ რ ა ვ ე ბ თ თავებ ერთმანეთ?’

19 ძალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძალ-ი
ძალ-ი კუთხ. ფშ. ჩონგურის, ფანდურის სიმი ( ვაჟა, I, ა. შან. ).

20 ძალათა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძალათა-ი
ძალათა-ი კუთხ. გურ. ზზ., ძალად (ა. ღლ.).

‘ძ ა ლ ა თ ა ი გამუართვა, მარა, ვნახოთ, რა მოყობა ამას.’

21 ძალუა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძალუა
ძალუა კუთხ. ქიზიყ., მოხ. ბიცოლა, ბიძის ცოლი ( ს. მენთეშ., ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ. ).

22 ძალუან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძალუან-ი
ძალუან-ი კუთხ. გურ. ძალიანი, ძალოვანი (ს. ჟღ.).

23 ძალუმ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძალუმ-ი
ძალუმ-ი კუთხ. მოხ., მთიულ. კარგი; ძლიერი (ო. ქაჯ.; ლ. კაიშ.).

‘ძ ა ლ უ მ ტაშს ვსცემდი.’

24 ძამიე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძამიე
ძამიე კუთხ. გურ. ძამია, ძმა (ა. ღლ.).

25 ძამულა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძამულა
ძამულა კუთხ. ფშ. საალერსო სიტყვაა, ძმა, ძამიკო ( თ. რაზიკ., ‘ივერია’, № 155, 1900; ი. ჭყონ. ).

26 ძანგელა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძანგელა-ჲ
ძანგელა-ჲ კუთხ. მესხ. შავტუხა და მსუქანი ბავშვი, ფუნთუშა (ი. მაისურ.).

27 ძანძალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძანძალ-ი
ძანძალ-ი კუთხ. ლეჩხ. ჩქარი და მძიმედ სიარული; ძ ა ნ ძ ა ლ ო ბ ს მძიმედ დარბის; ძ ა ნ ძ ა ლ ა მძიმედ მორბენალი (მ. ალავ., 2).

‘არ ეზარება აღმა-დაღმა ძ ა ნ ძ ა ლ ი.’

28 ძანძალახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძანძალახ-ი
ძანძალახ-ი კუთხ. აჭარ. იხ. აგრეთვე: ღლარძი

29 ძანძაღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძანძაღ-ი
ძანძაღ-ი კუთხ. მესხ. წვიმა და დიდი ტალახი (ი. მაისურ.).

‘ამ ძ ა ნ ძ ა ღ შ ი ძაღლი გარეთ არ გაიგდება.’

30 ძანძახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძანძახ-ი
ძანძახ-ი კუთხ. ქართლ. დიდი ტალახი, ჭყაპი ( თ. რაზიკ., ‘ივერია’, № 155, 1900; ი. ჭყონ. ). იხ. აგრეთვე: ძანძაღი

31 ძანძვა, დაძანძვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძანძვა, დაძანძვა
ძანძვა, დაძანძვა კუთხ. იმერ. დაკაპანება, ხილის ბლომად მოსხმა (ვ. ბერ.).

‘ისეა ე ჩვენი ვაშლი დ ა ძ ა ნ ძ უ ლ ი, რომ არ ვიცი, თუ გაძლო შტოებმა.’

32 ძანძღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძანძღ-ი
ძანძღ-ი კუთხ. მოხ. მაგარი, ძარღვიანი, რომ არ იღეჭება, ისეთი ხორცი, გადატ. ითქმის გამხდარ, მაგრამ ძარღვიან კაცზე (ო. ქაჯ.).

33 ძანძღვა, დაძანძღვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძანძღვა, დაძანძღვა
ძანძღვა, დაძანძღვა კუთხ. გურ. ერთიანად დასველება, დაზუნზღვა, ამოწუწვა (გ. შარაშ.).

34 ძანჯაყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძანჯაყ-ი
ძანჯაყ-ი კუთხ. ქართლ. ავდრიანობა გაზაფხულ-შემოდგომაზე (კირიონი).

35 ძარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძარ-ი
ძარ-ი კუთხ. გურ. 1. წვრილი წნელისაგან დაწნული საქათმე; 2. წნელისაგან დაწნული ოთხ ბოძზე დადგმული სასიმინდე, ნალია ( ე. ნინ., II, თ. კიკვ. ).

36 ძარგალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძარგალ-ი
ძარგალ-ი კუთხ. იმერ. იხ. აგრეთვე: ბარძგალი

37 ძარკუნტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძარკუნტა
ძარკუნტა კუთხ. იმერ. სიმინდის საფშვნელი ძარი, - ჩეო, ჩერხულა (ქეგლ).

38 ძარო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძარო
ძარო კუთხ. გურ. წვრილი წნელით დაწნული საქათმე (ა. ღლ.). იხ. აგრეთვე: ძარი

39 ძარღვა-ძარღვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძარღვა-ძარღვა
ძარღვა-ძარღვა კუთხ. გურ. მრავალძარღვა, მცენარეა (ა. მაყ.).

40 ძარძაყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძარძაყ-ი
ძარძაყ-ი კუთხ. გურ. ისლის სახურავის ჭოკებზე გარდი-გარდმო გადებული ხე (ი. ჭყონ.).

41 ძარძგალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძარძგალ-ი
ძარძგალ-ი კუთხ. იმერ. იხ. აგრეთვე: ბარძგალი

42 ძარძღალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძარძღალ-ი
ძარძღალ-ი კუთხ. გურ. მაკე ძაღლი ან კატა (გ. შარაშ.).

43 ძარძღლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძარძღლ-ი
ძარძღლ-ი კუთხ. აჭარ. იხ. აგრეთვე: ღლარძი

44 ძაღა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღა
ძაღა კუთხ. ქიზიყ., ფშ., მთიულ., მოხ. რკინის აჯასპი, ტყავის გასაშავებელი მასალაა (ს. მენთეშ.; ი. ქეშიკ.); რკინისა და გოგირდმჟავას მარილი, ხმარობენ საღებავად (დიალექტ., 565); საღებავია (ს. მაკალ., მთიულ.).

45 ძაღარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღარა
ძაღარა კუთხ. ქიზიყ. ქათიბზე მოსავლები ბეწვეული (ს. მენთეშ.); ბეწვის გარშემონაკერები, კიდური (საბა); ბეწვეულთ კიდურებზე მონაკერი სხვაფერი ბეწვის არშია (ნ. ჩუბ.); ბეწვის არშია (დ. ჩუბ.).

46 ძაღე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღე
ძაღე კუთხ. გურ. მძაღე, მეტისმეტად მჟავე (ა. ღლ.).

47 ძაღე ძმარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღე ძმარ-ი
ძაღე ძმარ-ი კუთხ. გურ. მძაღე, გაქნილი ძმარში, საწებელია (გ. შარაშ.).

48 ძაღის გაყიდვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღის გაყიდვა
ძაღის გაყიდვა კუთხ. გურ. თავპატიჟი, უარის თქმა მოსაჩვენებლად ( წითელმთა, ი. შილაკაძე ).‘კაი ჰო, ნუ გ ა ყ ი დ ე ძ ა ღ ე, დუუკარი მაი ჩეგური!’

49 ძაღლამარწყვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლამარწყვა
ძაღლამარწყვა კუთხ. ქართლ. მათუთა, მცენარეა (ა. მაყ.).

50 ძაღლაპურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლაპურა
ძაღლაპურა კუთხ. მესხ. ძაღლუმადურად, ცუდად, გატანჯულას (ი. მაისურ.); კონჩოლი (საბა); კონჩოლი, შეურაცხებით უხმობენ ხარშოში დამბალს პურს კაცთა საჭმელსა (ნ. ჩუბ.); ხარშო, დამბალი პური (დ. ჩუბ.).

‘ეგრე ძ ა ღ ლ ა პ უ რ ა თ შეჭმული რას შეერგება.’

51 ძაღლარტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლარტა
ძაღლარტა კუთხ. ოკრიბ. წვრილი და გრძელი თევზი. ხშირად ქვიშაზე წევს, არ ცურავს. მდ. წყალწითელაში ცხოვრობს (მ. ალავ.).

52 ძაღლაფსელა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლაფსელა
ძაღლაფსელა კუთხ. ხევსურ. ლენცოფა, მცენარეა (ა. მაყ.).

53 ძაღლაქინძა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლაქინძა-ჲ
ძაღლაქინძა-ჲ კუთხ. ზ. აჭარ. სარეველა ბალახი (მყრალი სუნი აქვს), ქინძსა ჰგავს. ძაღლს რომ მუცელი ასტკივდება, ძაღლაქინძას ჭამს და მორჩებაო, - იტყვიან (შ. ნიჟარ.).

54 ძაღლაჩიტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლაჩიტა
ძაღლაჩიტა კუთხ. აჭარ. გულთეთრა, ყორის ჩიტი (ი. მეგრ.).

55 ძაღლთამჭამლობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლთამჭამლობა
ძაღლთამჭამლობა კუთხ. მესხ. დიდი არეულობა ხალხმრავლობის გამო, უწესრიგობა, აურზაური, როცა ‘ძაღლი პატრონს ვეღარ ცნობს.’

56 ძაღლთოდენ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლთოდენ-ი
ძაღლთოდენ-ი კუთხ. ქიზიყ. ბევრი, ძალიან ბევრი, მრავალი (ს. მენთეშ.).

57 ძაღლთჟოლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლთჟოლა
ძაღლთჟოლა კუთხ. თუშ. მათუთა, მცენარეა (ა. მაყ.).

58 ძაღლიარჭამა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლიარჭამა
ძაღლიარჭამა კუთხ. კახ. ვაზის ჯიშია ერთგვარი (ნ. ჯოხ., 57; ქეგლ).

59 ძაღლიკუნელა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლიკუნელა
ძაღლიკუნელა კუთხ. ფშ., კახ. წითელი კუნელი, ყრუა (ა. მაყ.).

60 ძაღლიმაყვალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლიმაყვალა
ძაღლიმაყვალა კუთხ. ლეჩხ. მათუთა, მცენარეა (ა. მაყ.).

61 ძაღლიპურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლიპურა
ძაღლიპურა კუთხ. ქართლ., რაჭ., ლეჩხ. იხ. აგრეთვე: ძაღლაპურა

62 ძაღლისალიონ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლისალიონ-ი
ძაღლისალიონ-ი კუთხ. იმერ., გურ. ძალიან ადრე დილა, ალიონი (ვ. ბერ.).

63 ძაღლისენა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლისენა
ძაღლისენა კუთხ. ქართლ., მთიულ. ლანცეტა მრავალძარღვა, ფუტკარა (ა. მაყ.).

64 ძაღლისია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლისია
ძაღლისია კუთხ. ქიზიყ. ყაზახა, მცენარეა (ა. მაყ.).

65 ძაღლის იალონ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლის იალონ-ი
ძაღლის იალონ-ი კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: ძაღლისალიონი

66 ძაღლის მხალა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლის მხალა-ი
ძაღლის მხალა-ი კუთხ. მოხ. ოსერო (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ძაღლისენა

67 ძაღლისპირა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლისპირა
ძაღლისპირა კუთხ. ქართლ. დევისპირა, მცენარეა (ა. მაყ.).

კუთხ. ქართლ.
იხ. აგრეთვე: ძაღლიპირა
კუთხ. ქართლ.იხ. აგრეთვე: ძაღლიპირა

68 ძაღლისპურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლისპურა
ძაღლისპურა კუთხ. ქართლ., რაჭ., ლეჩხ. ყანის სანთელი (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ძაღლიპურა

69 ძაღლის ქინძა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლის ქინძა-ი
ძაღლის ქინძა-ი კუთხ. გურ. მყრალი სარეველა ბალახია, გარეგნულად ქინძსა წააგავს; კამანია, უჟანგარი, ანაგერა ან ანაგვირილა (გ. შარაშ.).

70 ძაღლიხილა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლიხილა-ი
ძაღლიხილა-ი კუთხ. მოხ. მათუთა, მცენარეა (ა. მაყ.).

71 ძაღლიხუნწა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლიხუნწა-ი
ძაღლიხუნწა-ი კუთხ. მოხ. იხ. აგრეთვე: ძაღლიხილაი

72 ძაღლამარხილა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლამარხილა
ძაღლამარხილა კუთხ. ფშ., თიან. ორკაპი ხე, ხმარობენ მარხილად იქ, სადაც უგზოობის დროს ჩვეულებრივი მარხილი ვერ იმუშავებს ( ‘კომუნისტი’, № 190. 1969 ).

73 ძაღლმტევანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლმტევანა
ძაღლმტევანა კუთხ. კახ. ყაზახა, მცენარეა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: მტევანა

74 ძაღლნიორა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლნიორა
ძაღლნიორა კუთხ. კახ., ფშ. ყანის ნიორი, მცენარეა (ა. მაყ.).

75 ძაღლტაბლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლტაბლა
ძაღლტაბლა კუთხ. ქართლ. ტაბლაყურა, მცენარეა (ა. მაყ.).

76 ძაღლუმადლობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლუმადლობა
ძაღლუმადლობა კუთხ. ქიზიყ. ცუდ პირობებში ყოფნა, ძაღლური ცხოვრება (დიალექტ., 611).

77 ძაღლხახვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაღლხახვა
ძაღლხახვა კუთხ. ჯავახ. ყანის ნიორი, მცენარეა (ა. მაყ.).

78 ძაძა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაძა
ძაძა კუთხ. გურ. ღობის თავის შესახვევი წვრილი წნელი, აკეთებენ შინაური ფრინველებისაგან ბოსტნის დასაცავად (გ. შარაშ.). კუთხ. იმერ. რაჭ. ძაძა ლობიო, სოია (ა. მაყ.; ზ. ჭუმბურ., 277).

79 ძაძგუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაძგუნ-ი
ძაძგუნ-ი კუთხ. გურ. ძაგძაგა ( წითელმთა, ი. შილაკაძე ).

80 ძაძვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაძვ-ი
ძაძვ-ი კუთხ. მოხ. ჯაგი, ეკლნარი ჩირგვი ( ა. ყაზბ., IV, შ. ძიძ. ).

81 ძაძვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძაძვა
ძაძვა კუთხ. ლეჩხ. კანაფის კანის გაძრობა (მ. ჩიქ.).

82 ძახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძახ-ი
ძახ-ი კუთხ. რაჭ. თითისტარი (შ. ძიძ., 217).

83 ძახებულან - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძახებულან
ძახებულან კუთხ. გუდამაყრ. ეძახდნენ თურმე (დიალექტ., 575).

84 ძახვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძახვა
ძახვა კუთხ. ქიზიყ., მოხ. დართული ძაფის ორი ან სამი წვერის ერთმანეთზე გადაგრეხა, ერთ ძაფად ქცევა (ს. მენთეშ.); ორწვერი ძაფის შეგრეხა (ო. ქაჯ.); მეორე ძაფის შესთვა (საბა); ორთა ძაფთა ერთად შესთვა (ნ. ჩუბ.; დ. ჩუბ.).

85 ძგარა-ძგური - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგარა-ძგური
ძგარა-ძგური კუთხ. ქიზიყ. გულის ძგერის, გულის ცემის ხმა (ს. მენთეშ.).

86 ძგარუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგარუნ-ი
ძგარუნ-ი კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: დაძგარუნება

87 ძგვამბა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგვამბა
ძგვამბა კუთხ. იმერ. საჭმლის ერთიანად ჩაყლაპვა; ს ა ძ გ ვ ა მ ბ ა ვ-ი მუქთი საჭმელი (ვ. ბერ.).

88 ძგველა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგველა
ძგველა კუთხ. იმერ. გაქცევა, მოცოცხვა (ვ. ბერ.). იხ. აგრეთვე: ცოფვა

89 ძგვლემა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგვლემა
ძგვლემა კუთხ. ფშ. თვალების აქეთ-იქით ტრიალით ქვეშ-ქვეშ გაპარული ყურება (ქეგლ).

90 ძგვნელა, ნძგველა, დაძგვნელება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგვნელა, ნძგველა, დაძგვნელება
ძგვნელა, ნძგველა, დაძგვნელება კუთხ. იმერ. ბრაგვანი, ღონივრად დავარდნა (ვ. ბერ.).

91 ძგვრენა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგვრენა
ძგვრენა კუთხ. ხევსურ.იხ. აგრეთვე: ძგვლემა

92 ძგიბვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგიბვა
ძგიბვა კუთხ. მესხ. გ ა ძ გ ი ბ ვ ა გაციება (კ. დონდ., 381).

93 ძგირდე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგირდე
ძგირდე კუთხ. გურ. ძგიდე, ფიცრის კიდე (ა. ღლ.).

94 ძგიფვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგიფვა
ძგიფვა კუთხ. გურ. ჭიმვა (ს. ჟღ.). იხ. აგრეთვე: გაძგუფვა

95 ძგნარვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგნარვა
ძგნარვა კუთხ. ქართლ. ხარბად ჭამა, თქვლეფა, ხეთქვა (გ. შატბერ., 116).

96 ძგრიალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგრიალ-ი
ძგრიალ-ი კუთხ. გურ. ხმაური, გრიალი, ხრიალი; ვაშლის, მსხლისა და სხვ. ხილიდან ნაყოფის ერთად ცვევნა და მათი ხმა (ა. ღლ.).

97 ძგუდე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგუდე
ძგუდე კუთხ. ლეჩხ. ეკლებით დაბურული ჩირგვნარი (მ. ჩიქ.).

98 ძგურტნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგურტნა
ძგურტნა კუთხ. იმერ.იხ. აგრეთვე: ცქურტნა

99 ძგუტურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგუტურ-ი
ძგუტურ-ი კუთხ. იმერ. ლოდინი, ცდა, ყურყუტი (ვ. ბერ.). იხ. აგრეთვე: ძუძგური

100 ძგუფვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგუფვა
ძგუფვა კუთხ. გურ. გაძგუფვა, გაჭიმვა და გაწყვეტა, მაგ., ძაფისა (ვ. ბერ.).

101 ძგუფია-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძგუფია-ჲ
ძგუფია-ჲ კუთხ. ზ. აჭარ. უშიშარი, უკან დაუხეველი, საქმის გამტანი (შ. ნიჟარ.; ქეგლ).

‘ძელ-ი ლომისა’
‘ძელ-ი ლომისა’ კუთხ. გურ. ძველი ღიღინი, სიმღერაა (გ. შარაშ.).

102 -ძე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

-ძე
-ძე კუთხ. აჭარ. რძე; ძ ი თ რძით (დიალექტ., 661); ზე (ი. მეგრ.).

კუთხ. აჭარ.
კუთხ. აჭარ. თანდ.-ზე; წ ე ლ ძ ე წელზე (დიალექტ., 661).

103 ძებილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძებილ-ი
ძებილ-ი კუთხ. რაჭ. ძებნა (დიალექ., 690).

104 ძეგვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეგვ-ი
ძეგვ-ი კუთხ. ლეჩხ. გაუვალი, ეკლიანი ჩირგვი (მ. ალავ., 1).

105 ძეგვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეგვა
ძეგვა კუთხ. გურ., იმერ. ცეხვა (ქეგლ).

106 ძეგლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეგლ-ი
ძეგლ-ი კუთხ. თუშ. ღვთის სამადლობელი ზედაშე (თ. უთურგ.).

107 ძეგლაგაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეგლაგაჸ-ი
ძეგლაგაჸ-ი კუთხ. თუშ. დაბალი, ჩასკვნილი კაცი (პ. ხუბ.).

108 ძეგლიგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეგლიგ-ი
ძეგლიგ-ი კუთხ. ფშ. თოფია ძველებური, კაჟიანი (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.).

109 ძედა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძედა
ძედა კუთხ. მთიულ. შეძახილი ხარებისა, რომლებიც კვალში სწორად ვერ მიდიან (ლ. კაიშ.).

110 ძევა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძევა

111 ძევალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძევალ-ი
ძევალ-ი კუთხ. გურ. ბუდეში დატოვებული კვერცხი, ქათამმა რომ კვერცხი დადოს (ს. ჟღ.).

112 ძევიჩ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძევიჩ-ი
ძევიჩ-ი კუთხ. ქიზიყ.იხ. აგრეთვე: ზევიჩი, ჯევიჩი

113 ძეკვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეკვა
ძეკვა კუთხ. ქიზიყ.იხ. აგრეთვე: გაძეკვა

114 ძელბარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძელბარ-ი
ძელბარ-ი კუთხ. იმერ. მთლიანი ხისაგან გამოთლილი პირგრძელი ბარი (ქეგლ).

115 ძელგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძელგ-ი
ძელგ-ი კუთხ. იმერ. მ ძ ე ლ გ ი, ძ ე ლ გ-ი ღ ვ ი ნ ო მომჟავო-მომწარო გემოს ღვინო (ვ. ბერ., ქეგლ).

116 ძელენძო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძელენძო
ძელენძო კუთხ. ლეჩხ. ძენძვის გროვა; გადატ. ცოცხალი ლეში, უძრავი, ზანტი არსება (მ. ალავ., 2). იხ. აგრეთვე: ძენძვი

117 ძელურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძელურ-ი
ძელურ-ი კუთხ. იმერ. მთლიანი ხეებისაგან, ძელებისაგან აშენებული სახლი (ვ. ბერ.). იხ. აგრეთვე: ჯარგვალი

118 ძელქვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძელქვა
ძელქვა კუთხ. ქართლ., მთიულ. აკაკი, ლუკა, ლუკის ხე, მცენარეა (ა. მაყ.).

119 ძენგლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძენგლ-ი
ძენგლ-ი კუთხ. ქიზიყ.იხ. აგრეთვე: ძელგი

120 ძენძელა, ძენწლია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძენძელა, ძენწლია
ძენძელა, ძენწლია კუთხ. რაჭ., ლეჩხ. ყინტორა, მცენარეა (ა. მაყ.).

121 ძენძვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძენძვ-ი
ძენძვ-ი კუთხ. ლეჩხ. 1. ძირიანად ამოთხრილი პარკოვანი მცენარის (ლობიო, სოია, მუხუდო, ცერცვი) ჩენჩო; 2. გოგრის (კვახის), ნესვის ან კიტრის გული, რომელსაც ახვევია თესლი; 3. ჯაგის ეკალი (მოჭრილი გროვა), ღობეზე, ყორეზე გადავლებული (მ. ალავ., 2).

122 ძენძო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძენძო
ძენძო კუთხ. რაჭ., იმერ., ქართლ.იხ. აგრეთვე: ძენძვი

123 ძენწლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძენწლ-ი
ძენწლ-ი კუთხ. ლეჩხ. ბალახეული მცენარეა ერთგვარი (მ. ალავ., 1).

124 ძენწლია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძენწლია
ძენწლია კუთხ. რაჭ., ლეჩხ.იხ. აგრეთვე: ძენწლი, ძენძელა

125 ძეობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეობა
ძეობა კუთხ. ქიზიყ. მშობიარობა (ს. მენთეშ.).

126 ძერა-ძერაობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძერა-ძერაობა
ძერა-ძერაობა კუთხ. ქიზიყ. საბავშვო თამაშობაა ერთგვარი (ს. მენთეშ.).

127 ძერაკურკუტანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძერაკურკუტანა
ძერაკურკუტანა კუთხ. ქართლ. ხარისძირა (ა. მაყ.).

128 ძერბალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძერბალ-ი
ძერბალ-ი კუთხ. ქართლ. ქვევრის მოსათხრელი პატარა ხის ბარის მსგავსი (ი. ჭყონ.). იხ. აგრეთვე: ძელ-ბარი

129 ძერვენახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძერვენახ-ი
ძერვენახ-ი კუთხ. აჭარ. მინდორი (ი. მეგრ.).

130 ძერწლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძერწლ-ი
ძერწლ-ი კუთხ. რაჭ. სარეველა ბალახია; ძერწლა (დიალექტ., 690).

131 ძესიძე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძესიძე
ძესიძე კუთხ. მთიულ. ზედსიძე (ლ. კაიშ.).

132 ძეძგვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეძგვა
ძეძგვა კუთხ. იმერ. მორტყმა; ვ ძ ე ძ გ ვ მოვარტყამ; ვ ძ ე ძ გ ვ ე მოვარტყი; გ ძ ე ძ გ ვ ო ს მოგარტყას (ი. ჭყონ.).

133 ძეძება, დაძეძება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეძება, დაძეძება
ძეძება, დაძეძება კუთხ. ქიზიყ. გაჭირვება; გაჭირვებული ადამიანის სიარული (ს. მენთეშ.).

‘ამთენი ძ ე ძ ე ბ ა არ გამიგია, ვის არ უჭირდა!’

134 ძეძნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეძნ-ი
ძეძნ-ი კუთხ. მესხ. ტირიფი, მცენარეა (ა. მაყ.).

135 ძეწნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეწნა
ძეწნა კუთხ. აჭარ., გურ.იხ. აგრეთვე: ძეძნი

136 ძეხველ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძეხველ-ი
ძეხველ-ი კუთხ. თუშ.იხ. აგრეთვე: მძახველი

137 ძვარცვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძვარცვა
ძვარცვა კუთხ. გურ. ძარცვა, გლეჯა, ქურდობა, ავაზაკობა (ა. ღლ.).

138 ძველახლობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძველახლობა
ძველახლობა კუთხ. მესხ. ოჯახში საჭმლის გამოლევა-დაკლების დროს, უმეტესად გაზაფხულზე, როცა ძველი წლის ჭირნახული თავდება და ახალიც ჯერ არ არის მოსული (ი. მაისურ.).

‘ძ ვ ე ლ ა ხ ლ ო ბ ა ა და საჭმელზე ვერა ვართ.’

139 ძველთესლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძველთესლ-ი
ძველთესლ-ი კუთხ. ქართლ., კახ. მრავალმწკრივიანი ქერი (ა. მაყ.).

140 ძველკობურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძველკობურ-ი
ძველკობურ-ი კუთხ. ქიზიყ. ძველის მიმდევარი, კონსერვატორი (ს. მენთეშ.).

141 ძველშავ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძველშავ-ი
ძველშავ-ი კუთხ. იმერ. ვაზის ჯიშია, შავი ფერის ყურძენი იცის (ლ. ლეჟა., 63; დიალექტ., 673).

142 ძვიანება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძვიანება
ძვიანება კუთხ. ჯავახ. ძოვება; ა ძ ვ ი ა მ ს, ა ძ ვ ი ა ნ ს აძოვებს (დიალექტ., 646).

143 ძვილა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძვილა-ი
ძვილა-ი კუთხ. გურ., აჭარ. ძლივს ( ე. ნინ., II, თ. კიკვ.; დიალექტ., 661 ).

‘ძ ვ ი ლ ა გადამარჩინეს.’

144 ძვილათა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძვილათა-ი
ძვილათა-ი კუთხ. გურ. ზზ., ძლივს, როგორც იყო (ა. ღლ.).

‘ძ ვ ი ლ ა თ ა ი მუახერხე, მართალი გითხრა, პასუხის თხრობა, ისთე დამესხა ტარაბუა თავში.’
‘ძ ვ ი ლ ა თ ა ი მუახერხე, მართალი გითხრა, პასუხის თხრობა, ისთე დამესხა ტარაბუა თავში.’ იხ. აგრეთვე: ძვილაი

145 ძვინ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძვინ-ი
ძვინ-ი კუთხ. იმერ. ზვინი (მ. ალავ., 3).

146 ძვირ-ი სიტყვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძვირ-ი სიტყვა
ძვირ-ი სიტყვა კუთხ. ქიზიყ. ბოროტი, ავი სიტყვა (ს. მენთეშ.).

‘კაცმა სხვაზე ძ ვ ი რ ი ს ი ტ ყ ა არ უნდა თქვაჲ .’

147 ძვირწა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძვირწა
ძვირწა კუთხ. მთიულ. პურის სარეველა (ლ. კაიშ.).

148 ძია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძია
ძია კუთხ. იმერხ. ძევს, აგდია (დიალექტ., 655).

149 ძიანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიანა
ძიანა კუთხ. აჭარ. რძიანა, ბალახია, გადანატეხზე რძის ფერი სითხე გამოსდის (პ. ჯაჯან.).

150 ძიბძიბა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიბძიბა
ძიბძიბა კუთხ. ზ. იმერ. ჯიბლიბო თვალებისა (ბ. წერეთ.). იხ. აგრეთვე: ჯიბლიბო

151 ძიგარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგარ-ი
ძიგარ-ი კუთხ. იმერ.იხ. აგრეთვე: ქილიში

152 ძიგვა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგვა-ჲ
ძიგვა-ჲ კუთხ. ზ. აჭარ. შარვალი, შეკერილი ოჯახში მოქსოვილი უხეში შალის ნაჭრისაგან (შ. ნიჟარ.).

153 ძიგვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგვა
ძიგვა კუთხ. რაჭ. წმინდა ბალახია, სათივე (ვ. ბერ.).

154 ძიგვე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგვე
ძიგვე კუთხ. იმერ. ეკალი, ბურდუ (ვ. ბერ.).

155 ძიგლიგა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგლიგა-ჲ
ძიგლიგა-ჲ კუთხ. ზ. აჭარ. პატარა ურემი (შ. ნიჟარ.).

156 ძიგონა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგონა
ძიგონა კუთხ. გურ. მდინარის ნაპირზე ხის ფესვებსა და მდინარის ფსკერს შორის არსებული არე (პ. ჯაჯან.); თევზის სადგომი წყალში (ჩოჩხათი, იასონ და კარლო ბლაგიძეები).

157 ძიგრ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგრ-ი
ძიგრ-ი კუთხ. რაჭ. საფიცხობლის კოჭი (ქეგლ).

158 ძიგრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგრა
ძიგრა კუთხ. გურ. ჯაგრცხილა, მცენარეა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ცხემლა 1

159 ძიგურა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგურა-ი
ძიგურა-ი კუთხ. გურ., იმერ. ეკალა, ეკალას ყლორტებისაგან გაკეთებული საჭამანდი, ეკალღიჭი (ვ. ბერ.; ს. ჟღ.; პ. ჯაჯან., IX, 269).

160 ძიგძიგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიგძიგ-ი
ძიგძიგ-ი კუთხ. იმერ., გურ. ძაგძაგი, ბარძგალი, კანკალი სიცივისაგან (ვ. ბერ.).

161 ძიელო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიელო
ძიელო კუთხ. აჭარ. ძია, ბიძია (შ. ნიჟარ.).

162 ძიენ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიენ
ძიენ კუთხ. ჯავახ. ძლიერ, ძალიან (დიალექტ., 650).

163 ძიკინ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიკინ-ი
ძიკინ-ი კუთხ. ლეჩხ. წანწალი (მ. ალავ., 1).

164 ძიკურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიკურა
ძიკურა კუთხ. ხევსურ. კნინობით-მოფერებითი ფორმა ძმა სიტყვის (ქეგლ).

165 ძილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძილ-ი
ძილ-ი კუთხ. გურ. ჩონგურის უმოკლესი ალყა, ზილი (გ. შარაშ.).

166 ძილიგუდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძილიგუდა
ძილიგუდა კუთხ. ქვ. იმერ. ხაშხაში, ფშუკურა, მცენარეა (ა. მაყ.).

კუთხ. ქიზიყ.
კუთხ. ქიზიყ. ერთგვარი მწერი, ტყეში ხის ტოტზე კვერცხს დადებს და გარშემო პარკსავით შემოაკრავს, მაგარია, მოწაბლისფერო. ამ პარკს ძ ი ლ ი გ უ დ ა ს ეძახიან. თუ ეს პარკი ადამიანს შეუმჩნევლად დააკერეს ძილად იქცევა (ს. მენთეშ.).

167 ძილისგუდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძილისგუდა
ძილისგუდა კუთხ. ქართლ. ტყაპუნა (ღამის) პეპლის ჭუპრი. ეს პეპელა ფრთების ტყაპუნით დაფრინავს. მისი ჭუპრი გამძლე და უხეშია, მოყვანილობით მართლაც გუდას ჰგავს (გ. შატბერ., 116).იხ. აგრეთვე: ძილიგუდა 2

168 ძილისპირ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძილისპირ-ი
ძილისპირ-ი კუთხ. გურ. მხიარული ხალხური სიმღერაა (ა. ღლ., გურ.).

169 ძილმთხვიზ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძილმთხვიზ-ი
ძილმთხვიზ-ი კუთხ. ხევსურ.იხ. აგრეთვე: მთხვიზი

170 ძილქუშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძილქუშ-ი
ძილქუშ-ი კუთხ. მოხ. ღრმა ძილი ( ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ. ); მძინარა, ძილის მოყვარული (ო. ქაჯ.)

171 ძიმ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიმ-ი
ძიმ-ი კუთხ. იმერ. მძივი (ი. ქავთ.).

კუთხ. ოკრიბ.
კუთხ. ოკრიბ. ნალის გასახვრეტი რკინის იარაღი (მ. ალვ.).

172 ძიმა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიმა
ძიმა კუთხ. იმერ. ბოსტნის ია, მცენარეა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ჟუჟუნა, ჭუჭუნა, ლოპერა, დედალოპერ

173 ძიმითს წასვლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიმითს წასვლა
ძიმითს წასვლა კუთხ. გურ. გადატ. დაძინება (ა. ღლ.).

174 ძინ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძინ-ი
ძინ-ი კუთხ. ლეჩხ., იმერ. ძილი (დიალექტ., 680; თ. ოქროშიძე, სოფ. ჭოლევი).

175 ძინარა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძინარა-ჲ
ძინარა-ჲ კუთხ. აჭარ. კაჟოვანა სიმინდის ერთ-ერთი სახეობა, მოყვითალო ფერისა (შ. ნიჟარ.).

176 ძინთ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძინთ-ი
ძინთ-ი კუთხ. გურ. წიწვიანი მცენარეულობისაგან გამონადენი წებო, ფისი (ს. ჟღ.).

177 ძინკლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძინკლ-ი
ძინკლ-ი კუთხ. იმერ. ცუდი სუნი (ვ. ბერ.).

178 ძინძა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძინძა
ძინძა კუთხ. ოკრიბ. კარგად ნახეირები ყურძნის მტევანი (ვ. ბერ.).

179 ძინძგელ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძინძგელ-ი
ძინძგელ-ი კუთხ. მთიულ. დინდგელი (ლ. კაიშ.).

180 ძინძგლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძინძგლ-ი
ძინძგლ-ი კუთხ. გურ., იმერ. გინგლი, ჭუჭყი, უსუფთაობა, მწვირე; გ ა ძ ი ნ ძ გ ლ უ ლ-ი ჭუჭყიანი (ს. ჟღ.; ვ. ბერ.).

181 ძინძღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძინძღ-ი
ძინძღ-ი კუთხ. გურ. ჭუჭყი, სიბინძურე ( წითელმთა, ი. შილაკაძე ).

‘სა იშოვე ამდენი ძ ი ნ ძ ღ ი?

182 ძირა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირა
ძირა კუთხ. აჭარ. თალგამურა, მცენარეა (ა. მაყ.); ძ ი რ ა-ი ტკბილი ბოლოკი (ი. მეგრ.).

183 ძირახალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირახალ-ი
ძირახალ-ი კუთხ. მოხ., მთიულ. მოხეური ქალამანი ზამთარში სახმარად, ძირი აქვს მთლიანი, ნაპირები კოჭებამდის ამოსხმულია, შიგ თივას უფენენ (დიალექტ., 565); ზევიდან დახურული ქალამანი (ო. ქაჯ.); ძ ი რ ა ხ ლ ე ბ-ი თოვლში ჩასაცმელი მაღალი ფეხსაცმელი (ლ. კაიშ.).

184 ძირბუკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირბუკა
ძირბუკა კუთხ. ზ. იმერ. დათვის სოკო (ა. მაყ.); მუქი ფერის სოკოა; არ იჭმევა (მ. ალავ., 3).

185 ძირდაბალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირდაბალა
ძირდაბალა კუთხ. გურ. ღომის ჯიშია ერთგვარი (კ. გვარ., 951; ა. ღლ.).

186 ძირება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირება
ძირება კუთხ. ფშ. ამოთლა, ამოღრუტნა (ი. ქეშიკ.).

‘ტაგან-ჩხუტები უ ძ ი რ ე.’

187 ძირეულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირეულ-ი
ძირეულ-ი კუთხ. ზ. იმერ. სიმინდის ყანის პირველი დახვნა და გათოხნა, სიმინდის ძირის გაწმენდა-გათოხნა (შ. ნიჟარ.).

188 ძირვალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირვალ-ი
ძირვალ-ი კუთხ. აჭარ. პირველი თოხი, პირველი გამარგვლა ბრინჯისა (დიალექტ., 661). იხ. აგრეთვე: ძირეული

189 ძირთეთრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირთეთრა
ძირთეთრა კუთხ. გურ. ბალახია ერთგვარი, თეთრძირა (ა. მაყ.).

190 ძირი პურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირი პურ-ი
ძირი პურ-ი კუთხ. ქიზიყ. ძირის პური, თორნის ძირში დაკრული პური, ცეცხლი ძალას ატანს და ტკრეცს, ქერქს უწვავს (ს. მენთეშ.).

191 ძირიფ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირიფ-ი
ძირიფ-ი კუთხ. გურ. ნიკოტინი (გ. შარაშ.).

192 ძირკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირკ-ი
ძირკ-ი კუთხ. გურ. ჯირკი, კუნძი (ა. ღლ.).

193 ძირკვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირკვა
ძირკვა კუთხ. ქიზიყ. ტანდაბალი და სქელი ადამიანი, ჯმუხი (ს. მენთეშ.).

194 ძირკოჭობ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირკოჭობ-ი
ძირკოჭობ-ი კუთხ. ხევსურ. ღრმა ფსკერიანი ქვაბი (ა. ჭინჭარ., 217).

195 ძირმაგარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირმაგარა
ძირმაგარა კუთხ. იმერ. მაკენძელა, მცენარეა (ა. მაყ.).

196 ძირმილულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირმილულ-ი
ძირმილულ-ი კუთხ. იმერ. რკინის საღუზავი მანქანა (ვ. ბერ.).

197 ძირტკბილა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირტკბილა
ძირტკბილა კუთხ. მოხ, მთიულ. ფშ., ხევსურ., ლეჩხ., იმერ. კილამურა, მცენარეა (ა. მაყ.).

198 ძირუღელ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირუღელ-ი
ძირუღელ-ი კუთხ. ქართლ. უღელი, რომელიც გუთნიდან პირველ უღელ ხარებს ადგას (დიალექტ., 645).

199 ძირყვალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირყვალ-ი
ძირყვალ-ი კუთხ. ქიზიყ. ჭია, რომელიც ნათესებს ძირს უთხრის, სიმინდის ღერს გულს უჭამს და აფუჭებს, მახრა (ი. ჭყონ.).

200 ძირყვალა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირყვალა-ი
ძირყვალა-ი კუთხ. გურ. მახრა, მავნე ჭია (ა. ღლ.). იხ. აგრეთვე: ძირყვალი

201 ძირყორა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირყორა
ძირყორა კუთხ. გურ.იხ. აგრეთვე: ძირყვალაი

202 ძირყულა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირყულა-ი

203 ძირწამალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირწამალ-ი
ძირწამალ-ი კუთხ. გურ. ძაღლის სატაცური, მიხელტა (ა. მაყ.).

204 ძირწითელა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირწითელა
ძირწითელა კუთხ. მესხ. ბალახია ლაშქარისებრთა ოჯახიდან. წამლად ხმარობენ. გამხმარს დაფშვნიან თაფლის სანთელსა და ერბოს შეურევენ. მიღებულ ნაზავს მალამოდ იყენებენ მუწუკების მოსარჩენად (ი. მაისურ.).

კუთხ. იმერ., გურ.
კუთხ. იმერ., გურ. წითელძირა, მსუქანა, მცენარეა (ა. მაყ.).

205 ძირხვენა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძირხვენა
ძირხვენა კუთხ. ქართლ., კახ., მოხ., მთიულ., ფშ., თუშ, ოროვანდი, მცენარეა (ს. მაკალ.; ა. მაყ.).

206 ძიფია-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიფია-ჲ
ძიფია-ჲ კუთხ. ზ. აჭარ. შეჭამანდია : რძითა და პურის ფქვილით მზადდება (შ. ნიჟარ.).

207 ძიფუა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიფუა
ძიფუა კუთხ. მესხ. რძის ფუა, რძის შეჭამანდია (ი. მაისურ.; ‘კომუნისტი’, № 190, 1969). იხ. აგრეთვე: ძიფია

208 ძიძაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძაჸ-ი
ძიძაჸ-ი კუთხ. თუშ. ძუძუ (თ. უთურგ.).

209 ძიძგაბ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძგაბ-ი
ძიძგაბ-ი კუთხ. იმერ. ეკლნარი; ძ ი ძ გ ა ბ-ი ა დ გ ი ლ-ი მიუდგომელი, ეკლიანი ადგილი (ვ. ბერ.).

210 ძიძგვა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძგვა-ჲ
ძიძგვა-ჲ კუთხ. აჭარ. ჩასკვნილი, ჩასხმული; ჯომარდი, ყოჩაღი, მხნე ადამიანი (შ. ნიჟარ.).

211 ძიძგილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძგილ-ი
ძიძგილ-ი კუთხ. ქართლ., ქიზიყ. მამლების ან ქათმების ჩხუბი (კირიონი; ს. მენთეშ.).

212 ძიძგინ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძგინ-ი
ძიძგინ-ი კუთხ. გურ. ხმაურობა, ქუხილი, გრგვინვა (ა. ღლ.). იხ. აგრეთვე: ძგრიალი კუთხ. ლეჩხ. ძიგძიგი, ძაგძაგი, კანკალი; ძ ი ძ გ ი ნ ო ბ ს ძაგძაგებს (მ. ალავ., 2).

‘ყინვამ ძ ი ძ გ ი ნ ი დამწყებია.’

213 ძიძვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძვა
ძიძვა კუთხ. ქიზიყ. ბალახია ერთგვარი (ს. მენთეშ.).

214 ძიძიბ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძიბ-ი
ძიძიბ-ი კუთხ. ქართლ. პატარა მუწუკი ( თ. რაზიკ., ‘ივერია’, № 155, 1900; ი. ჭყონ. ).

215 ძიძიბო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძიბო
ძიძიბო კუთხ. ქიზიყ., ქართლ. პატარა ხორცმეტი, მეჭეჭივით (ს. მენთეშ.); ძ ი ძ ი ბ ე ბ-ი წვრილი მუწუკები, აბურცულები (კირიონი). იხ. აგრეთვე: ძიძიბი

216 ძიძიქალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძიქალა
ძიძიქალა კუთხ. მთიულ. დედოფალა (ლ. კაიშ.).

217 ძიძო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძიძო
ძიძო კუთხ. ქიზიყ. დაჭრილი თრიმლის ტოტები ზვინივით დაწყობილი (ს. მენთეშ.). იხ. აგრეთვე: თრიმლი

218 ძლაგე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძლაგე
ძლაგე კუთხ. იმერ.იხ. აგრეთვე: ძელგი

219 ძლაგუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძლაგუნ-ი
ძლაგუნ-ი კუთხ. ლეჩხ. ჩქარი, მძიმე, ფეხაურჩევლად და ხმაურით სიარული (მ. ალავ., 2).

220 ძლაყუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძლაყუნ-ი
ძლაყუნ-ი კუთხ. ზ. იმერ. ბლაყუნი, ჯლაყუნი, უშნოდ სიარული (ბ. წერეთ.).

221 ძლოკვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძლოკვ-ი
ძლოკვ-ი კუთხ. გურ. ანკარა, ქვემძრომი ( წითელმთა, ი. შილაკაძე ).

222 ძმად-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმად-ი
ძმად-ი კუთხ. რაჭ. ნეფე-პატარძლის ხელისმომკიდე ვაჟი (დიალექტ., 690).

223 ძმადე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმადე
ძმადე კუთხ. მესხ. ნეფის ძმობილი, იგივე მეჯვარე (ი. მაისურ.). იხ. აგრეთვე: ძმადი

224 ძმაილა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმაილა
ძმაილა კუთხ. თუშ. ძმა (ი. ბუქურ., 137).

225 ძმარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმარ-ი
ძმარ-ი კუთხ. ხევსურ. ყველის წათხი, ძ მ ა რ ი საერთოდ მლაშეს ნიშნავს ხევსურულად (ა. ჭინჭარ., 269).

226 ძმარწყალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმარწყალ-ი
ძმარწყალ-ი კუთხ. ქიზიყ. შეჭამანდია ერთგვარი. ზაფხულში ცივ წყალსა და ძმარს შეაზავებენ, ვისაც რა სიცხარისა ესიამოვნება, ხახვს, მწვანილსა და მარილს უზამენ და ცხელ პურთან ჭამენ. გრილია (ს. მენთეშ.).

227 ძმაქმარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმაქმარა
ძმაქმარა კუთხ. ფშ. წაწალი (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.).

228 ძმაყე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმაყე
ძმაყე კუთხ. ქიზიყ. დაცინვით : ძმობილი (ს. მენთეშ.).

229 ძმაშინშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმაშინშ-ი
ძმაშინშ-ი კუთხ. ხევსურ., მთიულ. ბიძაშვილი (ი. ჭყონ.; ს. მაკალ.).

230 ძმერხლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმერხლ-ი
ძმერხლ-ი კუთხ. გურ. მცენარეა (კ. გვარ., 951; ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ჯმერხლი, ჯილმეხი

231 ძმრიდედა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმრიდედა
ძმრიდედა კუთხ. კახ. კაკბის საკენკელა, მცენარეა (ა. მაყ.).

232 ძმუხ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძმუხ-ი
ძმუხ-ი კუთხ. აჭარ. მკვახე, მწკლარტე (შ. ნიჟარ.).

233 ძნარვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძნარვა
ძნარვა კუთხ. გურ. მადიანი ნაფაზების დარტყმა თამბაქოს მოწევისას ( წითელმთა, ი. შილაკაძე ).

‘შეხედე, რავა ძ ნ ა რ ა ვ ს ამ ჟვერო-თუთუნს.’

234 ძნეყვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძნეყვა
ძნეყვა კუთხ. იმერ. მაგრად ცემა, გალახვა; დ ა ძ ნ ე ყ ვ ი ლ-ი მაგრად ნაცემი; დ ა ძ ნ ე ყ ვ ე ბ ა მთელი სიმძიმით დაცემა, დახეთქება (ი. ქავთ.); ბრაგვანი; ძ ნ ე ყ ვ ა გ ა ა დ ი ნ ა მ ი წ ა ზ ე ბრაგვანი გაადინა მიწაზე (ი. ჭყონ.).

235 ძობან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძობან-ი
ძობან-ი კუთხ. ქართლ., თიან., ფშ., გუდამაყრ., ხევსურ., თუშ. შენახული საზრდო (გ. შატბერ., 117); ჭერში ჩამოკიდებული კალათა, კარიანი, 30-50 კვერ ხაჭოს იტევს (დიალექტ., 601); ლასტი ყველის შესაწყობად და გასახმობად (ლ. ლეონ.).

‘ვიღაცამ ძ ო ბ ა ნ ი სუმთლათ ჩამომიკაკრა.’

236 ძოგნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოგნა
ძოგნა კუთხ. გურ. უხალისოდ ჭამა, დიდხანს ღეჭვა საჭმლისა ( წითელმთა, ი. შილაკაძე ).

237 ძოვრ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოვრ-ი
ძოვრ-ი კუთხ. გურ. მძოვრი; ლეში; ა ძ ო ვ რ ე ბ უ ლ-ი აყროლებული, აშმორებული, ლეშად ქცეული (ა. ღლ.).

238 ძოლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოლ-ი
ძოლ-ი კუთხ. მოხ. ძვალი (ო. ქაჯ.).

239 ძოლებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოლებ-ი
ძოლებ-ი კუთხ. მოხ. ძველები, უფროსები (დიალექტ., 565).

240 ძომან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძომან-ი
ძომან-ი კუთხ. იმერ. ზარმაცი, ზანტი (ვლ. ბზვან., ‘ივერია’, № 172, 1900; ი. ჭყონ.).

კუთხ. გუდამაყრ.
კუთხ. გუდამაყრ. წნელისაგან დაწნული ლასტი (ა. ბექ., 223).

241 ძონძროხა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძონძროხა
ძონძროხა კუთხ. იმერ. დიდი და უშნო, მოუქნელი (ქალი); ძუნძულით მოსიარულე (ი. ქავთ.).

242 ძონძღა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძონძღა
ძონძღა კუთხ. ქვ. იმერ. ვაზის ჯიშია, ყურძენი თეთრია, მრგვალი მარცვალი და თხელი მტევანი აქვს (მ. ალავ., 3).

243 ძორძოყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძორძოყ-ი
ძორძოყ-ი კუთხ. ქიზიყ.იხ. აგრეთვე: ძორძოხი

244 ძორძოყინა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძორძოყინა
ძორძოყინა კუთხ. ქიზიყ.იხ. აგრეთვე: ძორძოხი

245 ძორძოხ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძორძოხ-ი
ძორძოხ-ი კუთხ. ქიზიყ. დიდი ტანის მსხვილი და სქელი ადამიანი (ს. მენთეშ.).

246 ძორძღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძორძღ-ი
ძორძღ-ი კუთხ. ლეჩხ. მეტად მსუქანი და ღიპიანი ადამიანი; გაბერილი მუცელი, ღიპი (მ. ალავ., 1,2). იხ. აგრეთვე: გვინძღი

247 ძოღ, ძოღანის - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოღ, ძოღანის
ძოღ, ძოღანის კუთხ. თუშ. ზზ., სამიოდე დღის წინათ, ერთი კვირის ფარგლებში : გუშინ, გუშინწინ, ძოღი (თ. უთურგ.).

248 ძოღან - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოღან
ძოღან კუთხ. ხევსურ., მოხ. გასულ კვირას (ა. შან.); ამას წინათ, ცოტა ხნის წინათ (ო. ქაჯ.).

249 ძოძგინ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოძგინ-ი
ძოძგინ-ი კუთხ. ქართლ. ჟრჟოლვა, ძრწოლა, კანკალი, გამოწვეული ზიზღით (ი. ჭყონ.).

250 ძოძგირ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოძგირ-ი
ძოძგირ-ი კუთხ. ლეჩხ. ბრგე, ახოვანი (მ. ალავ., 2).

‘ლამაზი და ძ ო ძ გ ი რ ი კაცი იყო.’

251 ძოწ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოწ-ი
ძოწ-ი კუთხ. თუშ. წვრილი მძივების ყელსაბამი (პ. ხუბ.).

კუთხ. იმერ. რაჭ.
კუთხ. იმერ. რაჭ. სწორი და მაღალი (ქეგლ).

252 ძოწია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძოწია
ძოწია კუთხ. ლეჩხ. კენკეშა, მცენარეა (ა. მაყ.).

253 ძრახვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძრახვა
ძრახვა კუთხ. მოხ. თქმა, ხმის გაცემა, გამოსაუბრება, გამოლაპარაკება (დიალექტ., 565).

254 ძრიალ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძრიალ
ძრიალ კუთხ. გუდამაყრ., მოხ. ძლიერ. ძალიან (დიალექტ., 575; ო. ქაჯ.).

255 ძრიან - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძრიან
ძრიან კუთხ. იმერ.იხ. აგრეთვე: ძრიალ

256 ძრიენა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძრიენა
ძრიენა კუთხ. ქართლ.იხ. აგრეთვე: ძრიალ

257 ძრო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძრო
ძრო კუთხ. იმერ. მდინარის ან ტბის ფსკერი (ი. ჭყონ.).

258 ძრომ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძრომ-ი
ძრომ-ი კუთხ. ქართლ. დაძველებული ხორცი (მ. მესხ.).

კუთხ. ქიზიყ.
კუთხ. ქიზიყ. ძროხის სატკივარია (ს. მენთეშ.).

259 ძროხაბღავილა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძროხაბღავილა-ი
ძროხაბღავილა-ი კუთხ. გურ. მცენარეა ბალახეული. ხალხის წარმოდგენით, ძროხამ ეს ბალახი რომ მოძოვოს, განუწყვეტელი ბღავილი აუტყდება (ა. ღლ.).

260 ძროხალობიე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძროხალობიე
ძროხალობიე კუთხ. გურ. დიდმარცვლებიანი ლობიოს ჯიშია (ა. ღლ.).

261 ძროხიენა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძროხიენა
ძროხიენა კუთხ. გურ., ქ. იმერ., ზ. იმერ., რაჭ. ირმის ენა, პატარძალა, მცენარეა (კ. გვარ., 951; ა. მაყ.).

262 ძროხინ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძროხინ-ი
ძროხინ-ი კუთხ. ლეჩხ. უხეირო სიცილი, შეუკავებელი ხარხარი; თავდაუჭერლობა (მ. ჩიქ.).

263 ძროხობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძროხობა
ძროხობა კუთხ. ქართლ. ძროხების ნახირი (პ. ხუბ., ანგარიში).

264 ძროხუჭაობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძროხუჭაობა
ძროხუჭაობა კუთხ. კახ. ბავშვთა თამაშობაა ერთგვარი (ა. მარტ., გ. იმნ.).

265 ძრუწვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძრუწვა
ძრუწვა კუთხ. იმერ.იხ. აგრეთვე: ძურწვა

266 ძუარა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუარა-ი
ძუარა-ი კუთხ. გურ. კუდმოძუებული; ჩერჩეტი, მოხეტიალე, ქარაფშუტა (ა. ღლ.); ძოვარა, ამოძუებული (გ. შარაშ.).

267 ძუამდ-ი ცრუ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუამდ-ი ცრუ-ი
ძუამდ-ი ცრუ-ი კუთხ. გურ. იდიომი : თავიდან ბოლომდის, მთლად ცრუ (გ. შარაშ.).

268 ძუატა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუატა-ი
ძუატა-ი კუთხ. გურ. ძალზე გამხდარი (გ. შარაშ.).

269 ძუბაგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუბაგ-ი
ძუბაგ-ი კუთხ. ლეჩხ. წუპაკი, ბინძური ადამიანი (მ. ალავ., 1).

270 ძუბახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუბახ-ი
ძუბახ-ი კუთხ. ქართლ., რაჭ. უზნეო, ცუდი ყოფაქცევის ქალი (ლაგვანთა, ი. თაგვაძე). იხ. აგრეთვე: ძუბაგი

271 ძუთა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუთა
ძუთა კუთხ. ხევსურ.იხ. აგრეთვე: ზუთა

272 ძუთუ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუთუ
ძუთუ კუთხ. ხევსურ.იხ. აგრეთვე: ზუთა

273 ძუის დაგება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუის დაგება
ძუის დაგება კუთხ. გურ. მახის დაგება (გ. შარაშ.).

274 ძუკვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუკვა
ძუკვა კუთხ. გურ. ძაღლის წანწალი საკბილოს საშოვნელად. გადატ. ადამიანზედაც იტყვიან ( წითელმთა, ი. შილაკაძე ).

‘რას დ ა ძ უ კ ა ვ იმ ქრივის ეზოში, შენ თ კაი კაცი ხარ?’

275 ძუკიე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუკიე
ძუკიე კუთხ. გურ. მაწანწალა ძაღლი ( წითელმთა, ი. შილაკაძე ).

276 ძულა/ე,-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძულა/ე,-ი
ძულა/ე,-ი კუთხ. გურ. ძლივს (ს. ჟღ.).

277 ძულათა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძულათა-ი
ძულათა-ი კუთხ. გურ. ძლივს (ი. ჭყონ.).

‘კბილი არც ერთი არა აქვს, ფაფასა ჭამს ძ უ ლ ა თ ა ი.’
‘კბილი არც ერთი არა აქვს, ფაფასა ჭამს ძ უ ლ ა თ ა ი.’ იხ. აგრეთვე: ძულა/ე,-ი

278 ძულვარება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძულვარება
ძულვარება კუთხ. გურ. სიძულვილი (ა. ღლ.).

279 ძუმბეხ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუმბეხ-ი
ძუმბეხ-ი კუთხ. ლეჩხ.იხ. აგრეთვე: ძუბაგი

280 ძუნკალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუნკალ-ი
ძუნკალ-ი კუთხ. გურ. წუნკალი. იტყვიან ცხოველზეცა და კაცზეც (ა. ღლ.).

281 ძუნძურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუნძურ-ი
ძუნძურ-ი კუთხ. ქსნის ხეობ. ბალახეული მცენარეა ერთგვარი (ვ. სომხიშვ.).

282 ძუნძურეხ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუნძურეხ-ი
ძუნძურეხ-ი კუთხ. გურ. მძიმედ, მოშვებულად გასუქებული, ძონძროხი (გ. შარაშ.).

283 ძურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძურა
ძურა კუთხ. ზ. იმერ., ლეჩხ. არაწესიერი ყოფაქცევის ქალი (ბ. წერეთ.); ძუკნა (ქეგლ).

284 ძურწა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძურწა
ძურწა კუთხ. ქართლ., ფშ. სარეველა ბალახია ერთგვარი (დიალექტ., 645); ძირხვენის ყვავილი (ი. ქეშიკ.).

285 ძურწაბალახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძურწაბალახ-ი
ძურწაბალახ-ი კუთხ. ქართლ., კახ. მწვანე ძურწა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ძურწა

286 ძურწვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძურწვა
ძურწვა კუთხ. გურ., იმერ. გამოძურწვა, რაიმე გრძელი ნივთის თითო-თითოდ გამოძრობა, სიძნელით წამოღება (გ. შარაშ.); გაქცევა, გაპარვა (ვ. ბერ.).

‘ძ უ რ წ ა თავი და გაქრა.’
‘ძ უ რ წ ა თავი და გაქრა.’ იხ. აგრეთვე: ძრუწვა

287 ძუძგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძგ-ი
ძუძგ-ი კუთხ. იმერ. მტვერი, ნაგავი; გადატ. ვინც სხვის კარზე აგდია, სხვის პურმარილს შესჩერებია (ი. ქავთ.); ძუნწი (ბ. წერეთ.).

288 ძუძგვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძგვა
ძუძგვა კუთხ. ქიზიყ. მოძუძგვა, გაქცევა, ერთბაშად მოწყვეტა და გაქცევა (ს. მენთეშ.).

289 ძუძგურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძგურ-ი
ძუძგურ-ი კუთხ. გურ. ლოდინი, ცდა (ა. ღლ.). იხ. აგრეთვე: ყურყუტი კუთხ. ლეჩხ. ხელში შეყურება, სათხოვრად თვალთვალი (მ. ჩიქ.).

290 ძუძუა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუა-ი
ძუძუა-ი კუთხ. გურ.იხ. აგრეთვე: ცხენის ძუძუაი, ჯუჯუა

291 ძუძუდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუდა
ძუძუდა კუთხ. ქიზიყ. ერთი ძუძუ რომ უწოვიათ სხვადასხვა მშობლების გოგონებს (ს. მენთეშ.).

292 ძუძუის მოკითხვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუის მოკითხვა
ძუძუის მოკითხვა კუთხ. გურ. რძის მომატება ცურებში ხბოს მოგების დღეების მოახლოების დროს (გ. შარაშ.).

293 ძუძუკოდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუკოდა
ძუძუკოდა კუთხ. გუდამაყრ.იხ. აგრეთვე: ცურკორძა

294 ძუძულა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძულა-ჲ
ძუძულა-ჲ კუთხ. მესხ. ძუძუ ბავშვის ენაზე (ი. მაისურ.).

295 ძუძუმაყვალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუმაყვალა
ძუძუმაყვალა კუთხ. ქიზიყ. ძაღლმაყვალა, მცენარეა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: მიწამაყვალა

296 ძუძუმბიარე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუმბიარე
ძუძუმბიარე კუთხ. მთიულ. საქონელი, რომელმაც უნდა მოიგოს (ლ. კაიშ.).

297 ძუძუმოკითხულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუმოკითხულ-ი
ძუძუმოკითხულ-ი კუთხ. გურ. ხბოს მოგების წინა პერიოდში მყოფი ძროხა, როცა ცურში რძე ჩაუდგება ( წითელმთა, ი. შილაკაძე ).

298 ძუძუმყრალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუმყრალა
ძუძუმყრალა კუთხ. ქართლ., მთიულ. მაჯაღვერი, მცენარეა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ცუცუმყრალა

299 ძუძუნაჭამობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუნაჭამობა
ძუძუნაჭამობა კუთხ. გურ. ძუძუნაწოვრობა, როცა დედა თავის შვილთან ერთად სხვის ბავშვებსაც აწოვებს ძუძუს, ეს ორი ბავშვი ძ უ ძ უ ნ ა ჭ ა მ ე ბ ად და ერთმანეთის ნათესავებად ითვლებიან (ე. ნინ., I, თ. კიკვ. ).

300 ძუძუს მაშრატელა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუს მაშრატელა
ძუძუს მაშრატელა კუთხ. თუშ. ცხვრის ავადმყოფობაა (ს. მაკალ.).

301 ძუძუქალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუქალა
ძუძუქალა კუთხ. კახ. ვაშლის ჯიშია, მოგრძო, წითელი ნაყოფი იცის, მწიფდება სექტემბერში, ინახება მაისამდე (ა. მარტ., გ. იმნ.).

302 ძუძუძმა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუძმა
ძუძუძმა კუთხ. ქიზიყ. ერთი ძუძუ რომ უწოვიათ სხვადასხვა დედ-მამის ვაჟებს (ს. მენთეშ.).

303 ძუძუხატ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძუძუხატ-ი
ძუძუხატ-ი კუთხ. ქართლ. ქალის გულმკერდის მოყვანილობის ქანდაკება, წარმართული ხატი, ინახებოდა ქვათახევის ტაძარში (გ. შატბერ., 117).

304 ძღაბ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღაბ-ი
ძღაბ-ი კუთხ. იმერ., გურ. პატარა გოგო (ი. ჭყონ.).

305 ძღაბლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღაბლ-ი
ძღაბლ-ი კუთხ. გურ. ზღარბი (გ. შარაშ.).

306 ძღაბლვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღაბლვა
ძღაბლვა კუთხ. გურ.იხ. აგრეთვე: მოძღაბლვა

307 ძღავ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღავ-ი
ძღავ-ი კუთხ. ლეჩხ. ცხავი (მ. ალავ., 1).

308 ძღვამბლ-ი, ომცხვარო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღვამბლ-ი, ომცხვარო
ძღვამბლ-ი, ომცხვარო კუთხ. ლეჩხ., რაჭ. გარეული ვაზი; ძღვამლი (მ. ალავ., 1); უსურვაზი (ა. მაყ.).

309 ძღვენკვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღვენკვა
ძღვენკვა კუთხ. გურ. დანარცხება, მოჭიდავის მოულოდნელი წაქცევა (ა. ღლ., გურ.).

310 ძღიბლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღიბლ-ი
ძღიბლ-ი კუთხ. გურ. თვალის ავადმყოფობაა. დაწირპვლა იცის (ა. ღლ.); თვალის წირპლი (ს. ჟღ.).

311 ძღინკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღინკ-ი
ძღინკ-ი კუთხ. გურ., ლეჩხ. კონკი, ძველი დახეული ტანისამოსი (ა. ღლ.); დაძველებული და დაფლეთილი ტანსაცმელი (მ. ალავ., 2). იხ. აგრეთვე: კინკი

312 ძღნაბ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღნაბ-ი
ძღნაბ-ი კუთხ. მესხ. ზღარბი (შ. ძიძ., ქრესტ.).

313 ძღრაბლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღრაბლ-ი
ძღრაბლ-ი კუთხ. აჭარ. ზღარბი (პ. ჯაჯან.). იხ. აგრეთვე: ძღაბლი

314 ძღრიბლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ძღრიბლ-ი
ძღრიბლ-ი კუთხ. აჭარ. წირპლი (შ. ნიჟარ.). იხ. აგრეთვე: ძღიბლი წაბიძგვა კუთხ. ლეჩხ., რაჭ. ოდნავ შეხმობა, ცოტათი წაყინვა (მ. ალავ., 1); დიდი თოვლი, გაყინული, რაზედაც სიარული შეიძლება (ლაგვანთა, ი. თაგვაძე).