ლექსიკონი ჩვენი საუნჯე (ტ.2)

შარუხი: წავიდა იგი ჟამი და დღე, ოდეს ერთმან კუმან ორი შარუხი დასცეს - წავიდა ის დრო და დღე, როდესაც ერთმა კუმ ორი ეტლი დაამარცხოს. კუ და შარუხი ჭადრაკის ფიგურათა სახელწოდებებია.

1.9 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შაშარი

▲back to top

შაშარი - ნესტარი.

1.10 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეავება

▲back to top

შეავება: შევაავენით -შევაწუხეთ, გავაცუდეთ.

1.11 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეავებული

▲back to top

შეავებული - შეწუხებული (ვინმესგან); ავადმყოფი, ცუდად გამხდარი.

1.12 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეგუილი

▲back to top

შეგუილი - შეგუება შეჩვევა, შეთვისება.

1.13 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შევედრება

▲back to top

შევედრება - მიბარება, ჩაბარება, მიცემა (რისამე): საჭურჭლისა კლიტე მას შეჰვედრე - საგანძურის გასაღები მას ჩააბარე; ეშმაკს ევედრა, სული შეჰვედრა - ეშმაკს შეეხვეწა, სული მას ჩააბარა (მიაბარა).

1.14 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეზარება

▲back to top

შეზარება: შეგვეზარა - შეგვეშინდა.

1.15 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) -შეკვრა

▲back to top

შეკვრა: შემკრეს - ჯადო გამიკეთეს.

1.16 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შემას-მქენალი

▲back to top

შემას-მქენალი - შემას მავედრებელი. ე. ი. მზის თაყვანისმცემელი. შემას ანუ შამმას (შამმაშ) არაბულ-სპარსულში ეწოდება იმ ადამიანს, რომელმაც პირველად შემოიღო ცეცხლთაყვანისმცემლობა. შამმაშ ძველ აღმოსავლეთში ეწოდებოდა მზის ღმერთს.

1.17 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შემოვედრება

▲back to top

შემოვედრება: ციხესა შენ შემოგვედრებ - ციხეს შენ გაბარებ.

1.18 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შემთხვევა

▲back to top

შემთხვევა: შეგვემთხვივნეს კაცნი - კაცები შემოგვეყარნენ, შეგვხვდნენ.

1.19 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) -შემოზრახება

▲back to top

შემოზრახება - დალაპარაკება, ხმის გაცემა: არ შემოგვეზრახნეს - ხმა არ გაგვცეს. არ დაგველაპარაკნენ.

1.20 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შემოწირვა

▲back to top

შემოწირვა: წრის დარტყმა: შემოსწირა - გარშემო შემოუარა, წრე დაარტყა.

1.21 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შემჩემი

▲back to top

შემჩემი - მიმსაკუთრებელი; დამმონებელი.

1.22 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შემცრება

▲back to top

შემცრება: სული შემმცრებია - სული დამლევია.

1.23 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შემწველი

▲back to top

შემწველი - დამწველი, ცეცხლის მომდები.

1.24 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შენამართევი

▲back to top

შენამართევი - ხელმიყოფილი.

1.25 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შენაფლობი

▲back to top

შენაფლობი: არ შენაფლობი - უფლების ქვეშ აუყვანელი, დაუმარცხებელი, ”не знавший над сабою власти” (ნ. მარი). იხ.აგრეთვე: შეუფლობელი.

1.26 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შენი

▲back to top

შენი: გაბედნიერებული, აშენებული: ჩვენ, ერნი შენნი, შენ მიერ შენნი - ჩვენ, შენი ხალხი, შენ მიერ გაბედნიერებული; ნაშობნი შენნი, შენ მიერ შენნი.

1.27 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შესაპოვარი

▲back to top

შესაპოვარი - მოსარიდებელი; სათხოვარი.

1.28 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შესაქმე

▲back to top

შესაქმე - შექმნა, გაჩენა, დაბადება.

1.29 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შესხმა

▲back to top

შესხმა: - 1. შემკობა, ქება: უმიროსისგან შესხმანი; ჩემნი შესხმანი. 2. კრებული: დიონოს წიგნთა შესხმანი - დიონისე არეოპაგელის თხზულებათა კრებული. 3. ჩაცმა: ჴამლთა შესხმანი.

1.30 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეტაცება

▲back to top

შეტაცება: ჴელი შესტაცა - ხელი სწრაფად დაუჭირა; ჴელი შემტაცა - ხელი სწრაფად დამიჭირა.

1.31 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეტყვება

▲back to top

შეტყვება: შეეტყვების - შეეტყობა; შეატყვებენ - შეატყობენ.

1.32 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეტყველვა

▲back to top

შეტყველვა - ხელების ერთმანეთზე შემორტყმა, ტაშის დაკვრა: ჴელნი შევიტყველვენ; ჴელნი შეიტყველნა.

1.33 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეუსახევი

▲back to top

შეუსახევი - მიუმსგავსებელი, წარმოუსახავი, უბადლო (მშვენიერებით).

1.34 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეუფლობელი

▲back to top

შეუფლობელი - დაუმარცხებელი, დამოუკიდებელი.

1.35 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეუფრობელი

▲back to top

შეუფრობელი - შეუწუხებელი, დაუძლეველი, მორჭმული.

1.36 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეუძლევი

▲back to top

შეუძლევი - დაუძლეველი, დაუმარცხებელი (ბრძოლაში).

1.37 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეუჭირველი

▲back to top

შეუჭირველი - შეუვიწროებელი, შეუწუხებელი; უზრუნველი.

1.38 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეფრფინვა

▲back to top

შეფრფინვა - აღტაცებით ცქერა.

1.39 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეფრობა

▲back to top

შეფრობა: ნუცა ამისთვის შეაფრობ - ნურც ამისთვის შეაწუხებ (შეაჭირვებ).

1.40 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეფრობილი

▲back to top

შეფრობილი - შეწუხებული, ძლეული.

1.41 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შექცევა

▲back to top

შექცევა - უკან მიბრუნება, შებრუნება, უკან დაბრუნება, უკან წასვლა: იქცა იგი კაცი - ის კაცი უკან წავიდა; შეიქეც - უკან მიბრუნდი (წადი); შემაქციეო - უკან გამაბრუნეო, შემაბრუნეო.

1.42 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეწონება

▲back to top

შეწონება: შეაწონენ - შეადარე, დაუპირისპირე.

1.43 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) -შეჭირვებული

▲back to top

შეჭირვებული - შეწუხებული, დადარდიანებული.

1.44 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეჭურეა

▲back to top

შეჭურეა: შეიჭურვა - ჯაჭვ-საჭურველის ასხმა. შეჭურვილი.

1.45 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) -შეხვეწა

▲back to top

შეხვეწა: შემეხვეწა მას სახლსა - იმ სახლში შემასწრო (მოასწრო თავის შეფარება), შევარდა; ქალაქსა შევახვეწენით - ქალაქში შევყარეთ, ვაიძულეთ ქალაქში შესულიყვნენ.

1.46 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეჴდომა

▲back to top

შეჴდომა: გულსა შეუჴდა - გულს ეცა (მწუხარება), შეწუხდა; შეუჴდა ზედა - ზედ მიუხტა; ცხენოსანსა ზედა შეჰჴდა - ცხენოსანს ეცა (მივარდა).

1.47 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეჴმობა

▲back to top

შეჴმობა - შეძახება, ხმის გაცემა: შეუჴმოს.

1.48 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შეჯერება

▲back to top

შეჯერება - დარწმუნება.

1.49 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შვიდი მნათობი

▲back to top

შვიდი მნათობი, შვიდი მნათ-ი - შვიდი პლანეტა: მზე,ზუალი (სატურნი), მუშთარი (იუპიტერი), მარიხი (მარსი), ასპიროზი (მერკური), ოტარიდი (ვენერა) და მთვარე. ასტრალური გაგებით თითოეული მათგანი ცის თითო სარტყელში მდებარეობს და მათი განლაგება მოცემულია დედამიწიდან დაშორების მიხედვით.

1.50 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შვრომა

▲back to top

შვრომა - შრომა, გარჯა: შვრებოდა - შრომობდა, ირჯებოდა; შრომით რებულთა - გარჯით, გაჭირებით მოარულებს.

1.51 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შთათხზილი

▲back to top

შთათხზილი - ლამაზად ჩაწყობილი.

1.52 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შთვილი

▲back to top

შთვილი - დამხრჩვალი.

1.53 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შთობა

▲back to top

შთობა - დახრჩობა: ზღვასა შიგან ვიშთვები - ზღვაში ვიხრჩობი.

1.54 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შიშ-ჰაერ

▲back to top

შიშ-ჰაერ - ბროლივით გამჭვირვალე და ჰაეროვანი (მშვენიერი, ლამაზი, მოხდენილი).

1.55 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შლუ

▲back to top

შლუ - რეგვენი, ჭკუათხელი, ბრიყვი.

1.56 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შობილი

▲back to top

შობილი (მთვარე)- ახალი მთვარე.

1.57 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შოებული

▲back to top

შოებული: არ დარჩა კაცი არ შოებულად - არც ერთი კაცი არ დარჩა უალაფო (უნადავლო).

1.58 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შროშანი

▲back to top

შროშანი: ყნოსვა შროშანთა, მღერა შროშანთა. - პირველი ”შროშანი” არის ყვავილი ”მრავალფერი და სუნნელი”, რომელსაც ძველად ეწოდებოდა ”კრინი” (лилия), მეორე ”შროშანი” კი ერთგვარი მგალობელი ფრინველის სახელია.

1.59 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შტახსი

▲back to top

შტახსი - ერთგვარი სურნელოვანი ყვავილის გამონაწური.

1.60 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შუქ-მოსიერი

▲back to top

შუქ-მოსიერი - შუქმოსილი.

1.61 ლექსიკონი ჩვ. საუნჯე (ტ.2) - შუშპარი

▲back to top

შუშპარი - ცეკვა, „სამაია”.