ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

"ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა" წარმოადგენს ქართული დიალექტოლოგიური ლექსიკონის შედგენის პირველ ცდას და ძირითადად საცნობარო ხასიათისაა. იგი ეყრდნობა მცირე ლექსიკონებს, სიტყვის მოყვარულთა კოლექციებს, ლიტერატურულ ძეგლებს და პირადად შემდგენლის მიერ წლების განმავლობაში ადგილებზე შეკრებილ მასალებს, თუმცა სისრულის პრეტენზია არ აქვს. წინამდებარე ლექსიკონი გათვალისწინებულია მკითხველთა ფართო წრისთვის. ლექსიკური ერთეულების განმარტებების სიზუსტეზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ავტორ-შემდგენელს.

წყარო: ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა. წ. 1, 2. ღლონტი, ალექსანდრე. - თბილისი : განათლება, 1974.

1 ბა, ბაო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბა, ბაო
კუთხ. ქიზიყ. ჩვილი, ძუძუთა ბავშვი ს. მენთეშ.).

2 ბაა! - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაა!
კუთხ. ინგილ. შორისდ. ვაჰ! ( დიალექტ., 613).

3 ბააბან - ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბააბან - ი
1. კუთხ. იმერ. ძალიან ვაკე ადგილი ( პ. ჯაჯან., X). ბაბა
2. კუთხ. იმერხ. , აჭარ., გურ. მამა (დიალექტ., 653; 656; ა. ღლ.). შდრ.: ქეგლ.
3. კუთხ. ქართლ. , ქიზიყ. პური ბავშვის ენაზე (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ., ს. მენთეშ.). შდრ. : ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ

4 ბაბა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბა-ი
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: ბაბა1

5 ბაბაგალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბაგალ-ი
კუთხ. ქართლ. მშრომელი, გამრჯელი ( მ. მესხ.).

6 ბაბაგინ - ი, ბაგესწორ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბაგინ - ი, ბაგესწორ-ი
კუთხ. გურ. პირსავსე, მაგ., ფქვილით პირამდის სავსე ჭურჭელი, აქედან გაბაბაგინებული გ. შარაშ.). შდრ.: ქეგლ.

7 ბაბათ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბათ-ი
კუთხ. ქიზიყ. კარგი, კეთილი; სიკარგე, სიკეთე, შნო ( ს. მენთეშ.).

8 ბაბალუღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბალუღ-ი
კუთხ. ზ. აჭარ. თურქ. Babalik მამობილი, მამად მიჩნეული ს. ნიჟარ.).

9 ბაბან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბან-ი
კუთხ. ქართლ. , მოხ., ფშ., გუდამაყარ. კანკალი: თრთოლა: ბ ა ბ ა ნ ე ბა კანკალი; ბ ა ბ ა ნ ე ბ ს კანკალებს, ძაგძაგებს ( ა. ღლ.; ო. ქაჯ.; ვაჟა - ფშ. მც. ლექსიკ.; დიალექტ., 570). შდრ.: საბა ( სიცივის აყოლის ჴმა). დ. ჩუბ., ქეგლ.

10 ბაბასილ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბასილ
კუთხ. ინგილ. ბუასილი ( მ. ჯან.). ბავასირი ( საბა); ბ ა ბ ა ს ი ლ - ი ( რაჭ.) ქათმის ავადმყოფობაა ერთგვარი / ე - ჲ (ვ. ბერ.). შდრ.: ქეგლ. იხ. აგრეთვე: სკუტურა

11 ბაბაყველა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბაყველა
კუთხ. ქართლ. მცენარეა ბუჩქნარიანი, რწყილს წყვეტს ( ი. ჭყონ.).

12 ბაბაყულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბაყულ-ი
კუთხ. მოხ. , ქართლ., ქიზიყ. დაუნდობელი, გაუტანელი ( ა. ყაზბ., I I I, შ. ძიძ.); პირქუში, გამოუთქმელი ( ო. ქაჯ.); გაიძვერა ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.); ქვეშქვეშა, გაიძვერასავით, გაუტანელი ( ს. მენთეშ.). შდრ.: ქეგლ.

13 ბაბაშტელა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბაშტელა
კუთხ. რაჭ. , ლეჩხ. ონტოფა, მცენარეა ( ა. მაყ.).

14 ბაბიდა /ე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბიდა /ე
კუთხ. გურ. მამიდა (ს. ჟღ.; ა. ღლ.). შდრ. : ქეგლ.

15 ბაბილო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბილო
კუთხ. გურ. ვენახის ფოთოლი ( კ. გვარ.; ს. ჟღ.); ( ქართლ., მთიულ.) უნაყოფო უსურვაზი ( რ. ერისთ. ). ლიტ.: „მაღალი ვენაჴი“ ( საბა); „ რქა ვაზთა და სხვათა ნერგთა, ანუ შიმალი“ (ნ. ჩუბ.); „ რქა ვაზთა და სხვათა ნერგთა. ნორჩი, შიმალი, კრიკინა, რძღვამლი, უსურვაზი, მორცხულა“ ( დ. ჩუბ.); „ტყის ვაზი, უსურვაზი“ ( ქეგლ).

16 ბაბლაურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბლაურა
კუთხ. თუშ. ნაღველა ( ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: მწარია

17 ბაბლაყვერა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბლაყვერა
კუთხ. ლეჩხ. ბლაყვი, მოუხერხებელი, ჩობანო ( მ. ჩიქ.). შდრ.: ვ. ბერ.

18 ბაბლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბლ-ი
კუთხ. ქიზიყ. ქიზიყ.) ბაბლები, ნაქარგის ერთ - ერთი სახეა: სამკუთხედად ნაქარგი ( ს. მენთეშ.) შდრ.: ქეგლ.

19 ბაბლაურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბლაურა
კუთხ. თუშ. ნაღველა ( ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: მწარია

20 ბაბლაყვერა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბლაყვერა
კუთხ. ლეჩხ. ბლაყვი, მოუხერხებელი, ჩობანო ( მ. ჩიქ.). შდრ.: ვ. ბერ.

21 ბაბნიკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბნიკ-ი
კუთხ. გურ. ერთ ადგილას ტკეპნა (გ.შარაშ.).

22 ბაბო, ბებე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბო, ბებე
კუთხ. ქართლ. ბებია, დიდედა ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

23 ბაბო-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბო-ი
კუთხ. ზ. აჭარ. მამა (შ. ნიჟარ.; ი. მეგრ.).

24 ბაბო -ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბო -ჲ
კუთხ. თუშ. პაპა ( თ. უთურგ.; დიალექტ., 577).

25 ბაბორ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბორ-ი
კუთხ. ქართლ. წამოსასხამი, შალი ( ა. ღლ).

26 ბაბრ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბრ-ი
კუთხ. ფშ. ძალიან დიდი დათვი თ. რაზიკ., „ივერია“, N% 128, 1900; ი. ჭყონ.). შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.

27 ბაბრია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბრია
კუთხ. ქართლ. ჩასუქებული ლეკვი ; გადატ. ადამიანზეც იტყვიან ( უმთავრესად ბავშვზე). სალანძღავ სიტყვადაც ხამრობენ ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

28 ბაბუა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბუა
1. კუთხ. იმერ. ბერულა, ბალახია ერთგვარი ( ა.მაყ.).
2. კუთხ. ქართლ. , მთიულ. ბებია (დიალექტ., 634; ლ. კაიშ.).

29 ბაბუაწვერა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბუაწვერა
კუთხ. იმერ. ბურბუშელა, ბალახია ერთგვარი ( ა. მაყ.).

30 ბაბუდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბუდა
კუთხ. იმერ. პაპის და (ქეგლ.).

31 ბაბუნა ყვავილი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბუნა ყვავილი
კუთხ. მთიულ. იხ. აგრეთვე: ნაბადა

32 ბაბუსა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბუსა
კუთხ. იმერ. წითელი კუნელი ( ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ბაბუსაგძალა

33 ბაბუსაგძალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბუსაგძალა
კუთხ. იმერ. წითელი კუნელი ( ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ბაბუსა

34 ბაბუსანგალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბუსანგალა
კუთხ. იმერ. იხ. აგრეთვე: ბაბუსაგძალა.

35 ბაბუშტელა /ე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაბუშტელა /ე
კუთხ. ლეჩხ. ბალახია ერთგვარი (მ.ჩიქ.).

36 ბაგა, ბაგა - ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაგა, ბაგა - ჲ
1. კუთხ. ქართლ. , ქიზიყ., ფშ., თუშ., გურ. გადაფიცრული ან მოწნულ - გადაღობილი ადგილი ბოსელში (გომში), ბაკში ან ეზოში საქონლისათვის საკვების ჩასაყრელად ( ლ. ლეონ.; დიალექტ., 634; ს. მენთეშ., 1; დილექტ., 589; თ. უთურგ., ა,ღლ.). შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.
2. კუთხ. ქართ. ახალგაზრდა, ახალჩაყრილი ვენახი ( ს. ძიძ., ნ.კეცხ., პ. ხუბ.). შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.
3. კუთხ. კახ. წისქვილის ზედა ქვის გარშემო ხის ან რკინის რკალი, რომ ფქვილი არ გაიბნეს (ა. მარტ., გ. იმნ.).
4. კუთხ. ქიზიყ. ქვევრის პირის გარშემო გაკეთებული მოქვაბული, რომ სარქველდახურული ქვევრი მაინც მიწის პირის დაბლა იყოს და სარქვლიანი ქვევრის პირის გარშემო ხელის შემოსმა შეიძლებოდეს (ს. მენთეშ., 2).

37 ბაგბაგ -ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაგბაგ -ი
1. კუთხ. ფშ. თრთოლა, კბილის კბილზე ცემინება სიცივისაგან ( ი. ჭყონ.). შდრ.: ქეგლ. იხ. აგრეთვე: ბაბანი ბაგესწორ-ი
2. კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: ბაბაგინი

38 ბაგვ - ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაგვ - ი
კუთხ. იმერ. შალის სქელი წინდა, რომელსაც თოვლში ატარებენ ( ვ. ბერ.).

39 ბაგუნდ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაგუნდ-ი
კუთხ. ლეჩხ. იხ. აგრეთვე: ჭიჭუნჭი

40 ბადაბუდ - ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადაბუდ - ი
1. კუთხ. მესხ. ნელი და ზანტი, მოშვებული სიარული ( ი. მაისურ.).
2. კუთხ. აჭარ. უაზრო, შეუსაბამო ლაპარაკი, როტვა, როშვა (შ. ნიჟარ.).

41 ბადაგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადაგ-ი
კუთხ. გურ. ვაზის ჯიშია ერთგვარი,რომელიც გავრცელებული ყოფილა სოფ. მაკვანეთსა და მის ახლომახლო სოფლებში (ე. ნაკაშიძე, მევენახეობა - მეღვინეობა გურია - სამეგრელო - აჭარაში და აფხაზეთში, 1925, 26; ა. ღლ.).

42 ბადად-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადად-ი
1. კუთხ. ზ. აჭარ. ჩვარი (შ. ნიჟარ., 148). „ჩასაცვამი არ ჰქონდა, ბ ა დ ა დ ე ფ შ ი იყო გახვეული“ ბადადო
2. კუთხ. რაჭ. ბაყაყი (შ. ძიძ., 202).

43 ბადალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადალ-ი
1. კუთხ. თუშ.
1. თამამი მაღალი ბალახი, ხარობს გაპატივებულ ადგილზე ბოსელთან, კალოსთან ( დიალექტ., 577); მსუქან ადგილზე ამოსული თამამი ბალახი (თ უთურგ,); 2. სამაგიერო; 3. ტოლი, მსგავსი ( უთურგ.); მთიულ., გუდამაყაყრ.) მაგიერი, სანაცვლო ( ე. ვირსალ.).შდრ.: დ. ჩუბ., ქეგლ. ბადალო
2. კუთხ. ქიზიყ. ბალახია ( ს. მენთეშ,) ; ცვალებადი ცერცველა ( ა. მაყ.). „საწყალი ობლის ყანასა გადაჲხვევია ბ ა დ ა ლ ო" იხ. აგრეთვე: ხვართქლი

44 ბადბად-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადბად-ი
კუთხ. აჭარ. იხ. აგრეთვე: ბადაბუდი

45 ბადგუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადგუნ-ი
კუთხ. ლეჩხ. ფრთებით ცემა, ფართხალი, ფათხუნი ფრინველთა ( მ. ჩიქ.).

46 ბადე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადე
კუთხ. ხევსურ. საფარველი ( ა. სან., 165, 31).

47 ბადექონ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადექონ-ი
კუთხ. გურ. შიგნეულზე მოდებული ქონი ( გ.შარაშ.).

48 ბადეშალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადეშალ-ი
1. კუთხ. მთიულ. თავზე მოსახურავი მოქსოვილი თხელი შალი ( ლ. კაიშ.) ბადია
2. კუთხ. კახ. დიდი საწვნე ჯამი ( ა. მარტ., გ. იმნ.). შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.

49 ბადიან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადიან-ი
კუთხ. მესხ. მცენარის სურნელოვანი ნაყოფია. ხმარობენ სასმელისა და ნამცხვრისათვის სურნელების მისაცემად ( ი.მაისურ.); „ბალახია სამკურნალო“ ( ნ. ჩუბ.; დ. ჩუბ.)

50 ბადიმ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადიმ-ი
კუთხ. იმერ. ბადინი, ქვევრის სახურავი ხისა ( ბ. წერეთ., პ. ჯაჯან., X).

51 ბადიშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადიშ-ი
კუთხ. გურ. , აჭარ., მესხ. შვილიშვილი ( ე. ნინ., I I, თ. კიკვ., 274; ა. ღლ.; დიალექტ., 656; კ. დონდ; 368). შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.

52 ბადლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადლ-ი
კუთხ. ხევსურ. შავი, ადვილად სათხრელი მიწაა, წყალს ვერ იკავებს, კედლის გასალესად უვარგისია ( ა. ჭინჭარ., 276).

53 ბადლებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადლებ-ი
კუთხ. თუშ. ცხვრის ხანგრძლივად ნადგომ ადგილზე ამოსული ატეხილი ბალახეულობა ( პ. ხუბ.)

54 ბადუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადუნ-ი
კუთხ. გურ. უშნოდ, უაზროდ სიარული ( გ.შარაშ.). იხ. აგრეთვე: ბლაცუნი

55 ბადურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადურ-ი
კუთხ. გურ. ბადისებური ნაქსოვი რამ: შარვალში გასაყარი წითელი ლარი (ხვანჯარი), თავებში სირმიანი ( გ. შარაშ.).

56 ბადურა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბადურა-ი
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: ბადური

57 ბავრაყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბავრაყ-ი
კუთხ. მთიულ. თურქ. bayrak (?). ხატის დროშა ( ს. მაკალ.).

58 ბაზ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზ-ი
1. კუთხ. იმერხ. არაბ.-თურქ. bazi ხანდახან, ზოგჯერ ( დილექტ., 653).
2. კუთხ. აჭარ. შხამიანი დიდი მწერი, ბზიკს ჩამოჰგავს (შ. ნიჟარ.).

59 ბაზალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზალა
კუთხ. ფშ. ხანჯლის ერთ - ერთი სახე ( ი. ქეშიკ.); ერთგვარი თოფია ( ვაჟა - ფშ. მც. ლექსიკ.).

60 ბაზალაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზალაჸ-ი
კუთხ. თუშ. თოფია ერთგვარი ( თ. უთურგ.).

61 ბაზალუყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზალუყ-ი
კუთხ. მთიულ. არაყის გამოხდის შემდეგ ქვაბის ძირზე დარჩენილი ჭუჭყი ( ლ. კაიშ.).

62 ბაზბალ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზბალ
კუთხ. ინგილ. დიდდუმიანი ვერძი, თუშური ყოჩი ( მ. ჯან.).

63 ბაზე, ბაზ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზე, ბაზ-ი
კუთხ. გურ. სიმწიფეში შესული, მაგ., ბ ა ზ ე ლობიე, დ ა ბ ა ზ ე ბ უ ლ ი ლობიე (გ.შარაშ.); ხმელი, მაგ., სიმინდი დ ა ბ ა ზ დ ა ო ( ი.ჭყონ.).

64 ბაზმა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზმა
კუთხ. გურ. ნიგვზისა და თხის ( ან ღორის) ქონის შეზავებით გაკეთებული ლამპარი, რომელსაც ანთებდნენ ბატონების ან სხვა რომელიმე ინფექციური აავადებების გამომწვევ სულთა პატივსაცემად ( ა.ღლ.); ბ ა ზ მ ა ( ფშ.) ლამპარი ( ვაჟა, I, ა. შან.); ( ქიზიყ.) ნიგვზის ზეთი ანთებული; ბ ა ზ მ ა ჲ ( ინგლ.) სანათი ( გ. იმნ.). შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ. „როდესაც ოჯახში რაიმე გადამდები სენი გაჩნდება, თხის ქონისა და ნიგვზისაგან შეზავებულ მალამოს ცეცხლს უკიდებენ და ასე ილოცებიან: ბატონებო, თქვენს გზაზე ია და ვარდი, საიდან მობრძანებულხართ, იქითკენვე წაბრძანდით, შვიდობით მობრძანებულხართ, შვიდობით წაბრძანდით“ იხ. აგრეთვე: ბატონები

65 ბაზო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზო
1. კუთხ. ქართლ. , რაჭ., ქიზიყ., ზ. იმერ. კარის ან დარაბის ჩარჩოს სიგრძივი ნაწილი; კარის ჩარჩო ( ი. ჭყონ.; შ.ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.; ვ. ბერ.; ბ. წერეთ.). იხ. აგრეთვე: ბაძო
2. კუთხ. ქართლ. სამწვანილე კვლებს შუა დარჩენილი ცარიელი ადგილი; ბოსტანში კვლებს შორის შემაღლებული ზურგი, ამაღლებული ნაპირი (თ. რაზიკ., "ივერია" № 128, 1900; ი. ჭყონ.; შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

66 ბაზუნ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზუნ
კუთხ. გურ. მძიმე ნივთის ( მაგ., ხის დიდი უროს) ცემა; უ ბ ა ზ უ ნ ე ფ - ს დიდ უროს ურტყამს, სცემს ( ა. ღლ.).

67 ბაზუნაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაზუნაჸ-ი
კუთხ. თუშ. პატარა ხის ჯამი ( თ. უთურგ.)

68 ბათათა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბათათა
კუთხ. ქართლ. სალანძღავი სიტყვაა ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

69 ბათარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბათარა
კუთხ. ქართლ. კისერსქელი და თავპირდიდი ძაღლი ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

70 ბათურა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბათურა-ი
კუთხ. გურ. მსუქანი, მაგ., ბავშვი. ლეკვი და ა. შ. ( გ. შარაშ.).

71 ბათქ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბათქ-ი
კუთხ. ქიზიყ. ქალის სასქესო ორგანო, იტყვიან გაშაირების დროს ( ს. მენთეშ.).

72 ბაიბუათ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაიბუათ
კუთხ. ფშ. არაფრად, არაფრად ჩაგდება ( ი. ქეშიკ.). „ყველა შეუშინებია და შეუძრწუნებია ზამთრის სუსხსა. მხოლოდ ბ ა ი ბ უ ა თ ა ც არ აგდებს ფითრი“ იხ. აგრეთვე: ბაიბუში

73 ბაიბუშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაიბუშ-ი
კუთხ. მთიულ. ბ ა ი ბ უ შ შ ი ც არ არის აინუნშიც არ მოსდის ( ლ. კაიშ.).

74 ბაითალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაითალ-ი
კუთხ. მოხ. ოხერ - ტიალი ( საწყევარი სიტყვაა), ვერანი ( ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ., 497).

75 ბაითალმან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაითალმან-ი
კუთხ. მოხ. , ფშ. არაბ.-თურქ. beytülmal (II baytalmal) იხ. აგრეთვე: ბაითალი

76 ბაიკოზ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაიკოზ-ი
კუთხ. გურ. მაგარი თამბაქო ( გ.შარაშ.)

77 ბაიმე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაიმე
კუთხ. თუშ. შორისდ. მწუხარება - გაკვირვებისა, აბაიმე! ( ვაჟა, I,ა. შან.).

78 ბაინდურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაინდურა
1. კუთხ. ქართლ. მთის ბრტყელფოთლებიანი ბალახია ერთგვარი ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).
2. კუთხ. გურ. უხეირო შესახედაობისა; მუხეიროდ მოსიარულე კაცი (გ. შარაშ.).

79 ბაისან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაისან-ი
კუთხ. აჭარ. ბარე სამი, ბევრი ( პ. ჯაჯან.).

80 ბაიტარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაიტარა
კუთხ. გურ. უგზო - უკვლოდ მოხეტიალე ( ა. ღლ.). იხ. აგრეთვე: აბლაუცაი

81 ბაკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაკ-ი
1. კუთხ. ქართლ. , თუშ., მთიულ. ცხვრის სადგომი, შემოზღუდული ყორით ან ღობით ( ა. ღლ.:თ. უთურგ.; დიალექტ. 566; 577). შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ; ქეგლ.
2. კუთხ. მესხ. ძველებურ მიწურ სახლში შესასვლელი, ვიწრო დაბნელი დერეფანი (ი. მაისურ.).

82 ბაკაკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაკაკა
კუთხ. ქიზიყ. ცხვარი ბავშვის ენაზე ( ს. მენთეშ.).

83 ბაკან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაკან-ი
კუთხ. ხევსურ. , მოხევ., ფშ,. ინგილ., თუშ. 1. დიდი ჯამი ხისა ან სპილენძისა; 2. ვარცლის მსგავსი მრგვალი ჭურჭელი, რომელშიც რძეს ჩაწურავენ. საინგილოში იხმარება საწყაოდ, მაგ., ოთხი ბაკანი ერთი ფუთია ( ა. შან.; ა. ყაზბ., I I,შ. ძიძ.; ო. ქაჯ.; ა. ჭინჭარ., 267, 295; დიალექტ., 559; 613; ი. ქეშიკ.); ბ ა კ ა ნ - ი ქვაბი ( პ. ხუბ., თუშ.); კუს ზურგის ფარი ( შ. ძიძ., ქრესტ.).

84 ბაკე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაკე
კუთხ. გურ. შუქის რკალი მთვარეზე, ბაკმი (ა. ღლ.).

85 ბაკლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაკლა
კუთხ. ქართლ. , ჯავახ. თურქ. bakla ამოუზელელი ( მოხარშული) ლობიო ან ცერცვი, სირსვალი; ცერცვი ( ს. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ; ა. მაყ.).

86 ბალაბოშა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალაბოშა-ი
კუთხ. გურ. ბალახბულახი, ბურბუშელა, გადატ. დაუდევრად, აგდებულად მოსაქმე ( გ. შარაშ.).

87 ბალაბულა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალაბულა
კუთხ. ლეჩხ. ბალახბულახი (მ. ალავ., 1).

88 ბალაბურდო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალაბურდო
კუთხ. ზ. იმერ. აბდაუბდა ( ბ. წერეთ.).

89 ბალაბუშა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალაბუშა-ი
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: ბალაბოშაი

90 ბალაგან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალაგან-ი
კუთხ. აჭარ. სათივე ( პ. ჯაჯან).

91 ბალალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალალა
კუთხ. ქიზიყ. ლოგინი, აკვანი ბავშვის ენაზე; ძილი. ( ს. მენთეშ.).

92 ბალანგარა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალანგარა-ი
კუთხ. გურ. უსუფთაო, უწესრიგო ( გ. შარაშ.).

93 ბალანჯღო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალანჯღო
კუთხ. აჭარ. იხ. აგრეთვე: ბაჩუნტალაჲ

94 ბალაურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალაურ-ი
კუთხ. გურ.
1. მაგარი შეშა, რომლითაც ქვის კეცს ახურებენ; 2. ბალავარი, საძირკველი ( ა. ღლ.).

95 ბალახათა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალახათა
კუთხ. ქიზიყ. შარი, დავა, დავიდარაბა ( ს. მენთეშ.).

96 ბალახ-კაჭახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალახ-კაჭახ-ი
კუთხ. ფშ. მსხვილღეროიანი ბალახი ( ი. ქეშიკ.).

97 ბალახტარა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალახტარა-ი
კუთხ. გურ. საქმის ნაჩქარევად და უხეიროდ გამკეთებელი ( გ. შარაშ.)

98 ბალბა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალბა
კუთხ. ხევსურ. სათიბი ბალახია ერთგვარი ( ა. ჭინჭარ, 225). ამ ბალახს სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა სახელით იცნობენ: ქართლ.: ჩიტიპურა, მესხ. - ჯავახ.: კორკოტინა, ხევსურ.; აბასა, მოხევ.: კორკოტაი, ქვ. იმერ.: დონგის ფხალი, რაჭ.: მოლოქა ფხალი. რაჭ, ლეჩხ., იმერ., გურ.: მოლოქი მოლოქა, მალოქი ( ა. მაყ.). შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.

99 ბალბის მოხარშვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალბის მოხარშვა
კუთხ. ქიზიყ. გადატ. სამაგიეროს გადახდა, სანაცვლოს მიგება, ოხტში მოსვლა ( ს. მენთეშ.).

100 ბალდახ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალდახ
კუთხ. აჭარ. ზანტი, უფხო ადამიანი, ძალიან დამშეული, ბეხრეკი ( შ. ნიჟარ.)

101 ბალდუზ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალდუზ-ი
კუთხ. ჯავახ. თურქ. Baldiz ცოლის და ( დიალექტ., 646).

102 ბალდახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალდახ-ი
კუთხ. აჭარ. ზანტი, უფხო ადამიანი, ძალიან დამშეული, ბეხრეკი ( შ. ნიჟარ.)

103 ბალდუმ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალდუმ-ი
კუთხ. იმერ. , ლეჩხ., გურ. კურტნის დასადგმელი ტყავი, ძუის ქვეშ ამოდებული (ი. ჭყონ.); უნაგირის ან სასაპალნე კეხის საძუე. აკეთებენ ფართო და გამძლე ტყავისაგან ან ქსოვილისაგან (ლ. ლეონ.; ს. ჟღ.; ა. ღლ.).

104 ბალთან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალთან-ი
კუთხ. ხევსურ. ხმლის სამკაულია ( ა. ჭინჭარ., 307).

105 ბალთვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალთვა
კუთხ. ქიზიყ. , ფშ., მოხ. ჭრა, უწესრიგოდ ჭრა; გადატან. ამოხოცვა, გაწყვეტა ( ს. მენთეშ.: ვაჟა I I I, ა. შან.; ო. ქაჯ.) შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.

106 ბალია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალია
კუთხ. ქიზიყ. კოჭლი; თითქოს უფრო შემსუბუქებული სახელია კოჭლისა ( ს. მენთეშ.).

107 ბალით-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალით-ი
კუთხ. მოხ. ალერსი ( ო. ქაჯ.)

108 ბალიმარცოლ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალიმარცოლ
კუთხ. ინგილ. საალერსო: ბალისმარცვლის შესადარებელი, ლამაზი ( დიალექტ., 613).

109 ბალინჯ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალინჯ-ი
კუთხ. მოხ. ბაღლინჯო; გადატ. ჯუჯა და ფიზიკურად მახინჯი ადამიანი ( ო. ქაჯ.)

110 ბალო -ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალო -ჲ
კუთხ. თუშ. ჩიტის მახე ძუისა ( პ. ხუბ.).

111 ბალულა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალულა
კუთხ. მესხ. გაბმულა. თოკებით გაბმული ბავშვის საწოლი ჰამაკივით, ხეებს შორის ორკეცი თოკით ჩამობმული, ხმარობენ აკვნის ნაცვლად ზაფხულში სააგარაკო ან სახელდახელო ცხოვრების პირობებში ( ი. მაისურ.).

112 ბალტყემალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალტყემალა
კუთხ. იმერ. , ოკრიბ. ტკბილი ტყემლის ჯიშია; მსხვილმარცვლოვანი და გემრიელი ტყემალი ( ი. ქავთ.; მ. ალავ.).

113 ბალქაშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალქაშ-ი
კუთხ. ოკრიბ. ღომის საცეხველი შდრ.: ბ ა რ ქ ა შ ი „ მოღრმო თეფში“( საბა), „ პატარა გობი“ ( მეგრ.).

114 ბალქი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალქი
კუთხ. ფერეიდნ. სპ.-თურქ.. belki ძალიან ( დიალექტ., 628).

115 ბალღამა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალღამა
კუთხ. თუშ. რძიანა ( ა. მაყ.).

116 ბალღაუჭ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალღაუჭ-ი
კუთხ. კახ. ბალღი, ბავშვი ( ა. მარტ., გ. იმნ.).

117 ბალღაჩუნა -ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალღაჩუნა -ჲ
კუთხ. მოხ. ვაჟური ქცევის ქალი( ო. ქაჯ.).

118 ბალღოჯ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალღოჯ-ი
კუთხ. ზ. იმერ. თამელი ( ა. მაყ.).

119 ბალღუმ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალღუმ-ი
კუთხ. ქართლ. იხ. აგრეთვე: ბალყუმი

120 ბალღუნჯ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალღუნჯ-ი
კუთხ. ინგილ. ბალამწარა ( ა. მაყ.).

121 ბალღშავა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალღშავა-ი
კუთხ. მოხ. , მთიულ. ბიჭის კნ. საალერსო სახელწოდება ( დიალექტ., 560); ბალღშავა ( ლ. კაიშ.).

122 ბალყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალყ-ი
კუთხ. რაჭ. დამდგარი წყლის ზედაპირზე მოყენებული მწვანე ან ყვითელი ლაბისებური მასა - ყლარტი; ბაყლი ( მ. ალავ., 3.).

123 ბალყუმ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბალყუმ-ი
1. კუთხ. ქართლ. , ხევსურ., მოხ., ლეჩხ. სუფთა ფხვიერი მიწა ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ)., მიწის ნიადაგი ( ო. ქაჯ.), შავი ნიადაგი (ო. ქაჯ.), ქვახარევი მიწა, რბილნარი ( მ. ალავ., 2.)
2. კუთხ. ქიზიყ. ბალღამი, ჩირქი, ბალყი; გადატ. მწარე, უსიამოვნო ადამიანი (ს. მენთეშ.).

124 ბამბაბალახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბაბალახ-ი
კუთხ. ოკრიბ. იხ. აგრეთვე: ჯორისფეხა

125 ბამბაბუერა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბაბუერა
კუთხ. ქართლ. შვია ( ა. მაყ.)

126 ბამბადონე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბადონე
კუთხ. ქიზიყ. ძროხის ქონში მოშუშული ბამბა, რომელსაც ნაღრძობსა და დაჟეჟილს დაადებენ ხოლმე დასაამებლად ( ს. მენთეშ., დამატ.). იხ. აგრეთვე: ბანბადონე

127 ბამბამაყვალ-ი, ბამბამაყვალ-ა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბამაყვალ-ი, ბამბამაყვალ-ა
1. კუთხ. იმერ. , რაჭ. ძაღლმაყვალა, მცენარეა ( ა. მაყ.)
2. კუთხ. ლეჩხ. , იმერ. ეკალბარდი, რომელიც მაყვლის მსგავს ნაყოფს ისხამს (მ. ალავ., 2); მაყვლისა და ნარეკლების ბუჩქები (ი. ქავთ.).

128 ბამბაცო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბაცო
კუთხ. აჭარ. მრავალწლოვანი ბალახი, ვრცელდება ჭოროხის შესართავთან ( შ. ნიჟარ.).

129 ბამბაძარღვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბაძარღვა
კუთხ. ქვ. იმერ. მრავალძარღვა (ა. მაყ.).

130 ბამბაძველა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბაძველა
კუთხ. ფშ. გაცვეთილი, დახეული ტანსაცმელი ბამბისა ( ი. ქეშიკ.)

131 ბამბეკალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბეკალა
კუთხ. ზ. იმერ. მცენარეა ერთგვარი, ფართოფოთლიანი ( ბ. წერეთ.)

132 ბამბის ხაპ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბის ხაპ-ი
კუთხ. გურ. მსხვილი, თეთრი გოგრა ( ა. მაყ.)

133 ბამბუკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბუკა
კუთხ. აჭარ. ჩაქვის ბალახი ( ა. მაყ.) იხ. აგრეთვე: ბარბაცა

134 ბამბურა / ე - ჲ, ბომბორა /ე - ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბამბურა / ე - ჲ, ბომბორა /ე - ჲ
კუთხ. იმერ. დიდბეწვიანი, ბანჯგვლიანი ( ვ. ბერ).

135 ბანბადონე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანბადონე
1. კუთხ. ქიზიყ. იხ. აგრეთვე: ბამბადონე ბანგა
2. კუთხ. კახ. ლემა, მცენარეა ( ა. მაყ.). ბანგლ
3. კუთხ. ინგილ. ბანჯგვლი, წვრილი ბეწვი ( მ. ჯან.).

136 ბანგურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანგურა
კუთხ. ინგილ. ამობურძგნული, ბანჯგვლიანი, უფრო ძაღლზე იტყვიან ( მ. ჯან.).

137 ბანდ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდ
კუთხ. ინგილ. ცხელი ჭურჭლის შესადგამ-გადმოსადგამი ჯეჯიმის ნაბადგადაკრული ნაჭრები, ჯენჯო ( საბა; მ. ჯან.).

138 ბანდ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდ-ი
1. კუთხ. ქართლ. , მთიულ. საქონლის სენია: ფეხის გაკავება იცის ( ს. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.; ლ. კაიშ.).
2. კუთხ. მთიულ. ნახველი ( ლ. კაიშ.)
3. კუთხ. ზ. იმერ. ჩვარი, რომლითაც თიხის გამოუწვავ ნედლ ჭურჭელს ასწორებენ (გ. წერეთ.).
4. კუთხ. გურ. ცუდი, უვარგისი (პ. ჯაჯან.).

139 ბანდალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდალ-ი
კუთხ. გურ. ბორძიკი, ქანაობა სიარულის დროს სისუსტის ან სიმთვრალის მიზეზით (ს. ჟღ.).

140 ბანდალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდალა
კუთხ. მთიულ. პურის სარეველა მცენარე ( ლ. კაიშ.)

141 ბანდვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდვა
კუთხ. ხევსურ. ჯღნის ძირის გამოქსოვა თასმით ( ა. შან.); ( გურ.) მიდებ -მოდება, უსწორ-მასწოროდ ლაპარაკი. ს ხ ა პ შ ი გ ა ბ ა ნ დ ვ ა მახეში გაბმა ( ა. ღლ.); ბ ა ნ დ ვ ა - ჲ ( თუშ.) ძველი საცმელის კერება ( თ. უთურგ.). იხ. აგრეთვე: ჯღანი, სხაპში, საბანდი

142 ბანდულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდულ-ი
კუთხ. მოხ. , ფშ., რაჭ. მთაში სასიარულო ქალამანი, რომელსაც ძირი თასმებისაგან აქვს გამოწნული, რათა არ დაცურდეს; დაწნულძირიანი ფეხსაცმელი. ( ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ., 497; ვაჟა, I, ა. შან.; შ. ძიძ.). იხ. აგრეთვე: ჯღანი

143 ბანდურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდურ-ი
კუთხ. გურ. უსაქმოდ სიარული, ხეტიალი, ყიალი ( ა. ღლ.). იხ. აგრეთვე: პანტური

144 ბანდურაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდურაჸ-ი
კუთხ. თუშ. ზარმაცი, ზანტი ადამიანი ( პ. ხუბ.).

145 ბანდუშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდუშ-ი
კუთხ. ქართლ. ბოძზე დასამატებელი ფიცარი სიმაღლისათვის ( კირიონი).

146 ბანდღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდღ-ი
კუთხ. იმერ. ფანთხი, ობობას ქსელი ( ვ.ბერ.).

147 ბანდღლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანდღლ-ი
კუთხ. მთიულ. ბანჯგვლი; ბ ა ნ დ ღ ლ ი ა ნ - ი მეტად ბალნიანი, ბანჯგვლიანი ( ლ. კაიშ.).

148 ბანედა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანედა-ი
კუთხ. თუშ. ბანი (ს. მაკალ.); ბ ა ნ ე დ ა ჸ - იმიწისსახურავი, ბანი ( პ. ხუბ.).

149 ბანის აყრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანის აყრა
კუთხ. მოხ. ბანს მიყრის, გადატ. ყველას ატყობინებს, „ქვეყანას შემიყრის“ ( ა. ყაზ., I I I, შ. ძიძ.).

150 ბანყია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანყია
კუთხ. ინგილ. დევკაცი, ტროყი ( მ. ჯან.).

151 ბანცალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანცალ-ი
კუთხ. იმერ. , გურ. ბანდალი, ბარბაცი, ცანცარი ( ვ. ბერ.; აქ. ღლ.).

152 ბანცალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანცალა
კუთხ. იმერ. ძაღლის ავადმყოფობაა, ქარებივით გაუდგება ტანში ( ვ.ბერ.).

153 ბანძურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანძურ-ი
კუთხ. რაჭ. იხ. აგრეთვე: ოფსინო

154 ბანძღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანძღ-ი
კუთხ. იმერ. ხიფათი, უბედურება ( ვ. ბერ,).

155 ბანჯგვალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანჯგვალ-ი
კუთხ. ლეჩხ. ბანჯგვლი, ტანზე დიდი თმა ( მ. ჩიქ.)

156 ბანჯგლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბანჯგლ-ი
კუთხ. გურ. ბანჯგვლი, უხეში ბალანი, თმა, წვერი; ბ ა ნ ჯ გ ვ ლ ი ა ნ-ი უხეშ თმა-წვერიანი ( ა. ღლ.).

157 ბაჲტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჲტა
კუთხ. ფერეიდნ. პატარა; ცოტა, მცირე ( დიალექტ., 628).

158 ბაო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაო
1. კუთხ. რაჭ. მოლი ეზოში ( ვ. ბერ.).
2. კუთხ. ქიზიყ. ჩვილი, ძუძუთა ბავშვი (ს. მენთეშ.). იხ. აგრეთვე: ბა

159 ბაჟუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჟუნ-ი
კუთხ. ლეჩხ. , გურ. დაუზოგავად ცემა, გალახვა; მ ო ბ ე ჟ ვ ა ცემა, გალახვა ( მ. ჩიქ.; ა. ღლ.).

160 ბარ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარ
კუთხ. ინგილ. ღვიძლის ნაჭერი. „ფურტს ფილტვს წვრილად დაშჭრიან. ნაწლავებს მოახვევენ და მოჰხარშავენ. ამას ბ ა რ ი ჰქვიან“ ( მ. ჯან., 163; ა. შან., 347).

161 ბარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარა
კუთხ. გურ. მიდამო, ქონება. ( ს. ჟღ.).

162 ბარავალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარავალ-ი
კუთხ. კახ. ბალავარი ( ა. მარტ., გ. იმნ.).

163 ბარათ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარათ-ი
კუთხ. კახ. სახნავ-სათესი მიწა, რომელიც სახლიდან დიდი მანძილით არის დაშორებული. ბარათში ათი მეზობელი ერთიანდებოდა, ერთი კაცვის წილს აქ ნადელი ჰქვია (ნ. ზუკაკ., ე. ხუციშვ.).

164 ბარათგეჯე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარათგეჯე
კუთხ. აჭარ. იხ. აგრეთვე: ბარათქეჯე

165 ბარათქეჯე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარათქეჯე
კუთხ. აჭარ. არაბ.-თურქ. Gece ღამე ( პ. ჯაჯან.).

166 ბარამბა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარამბა-ი
კუთხ. ლეჩხ. , იმერ. 1. კარის საკეტი, ლურსმნით, მიჭედილი სარაზავი ( მ.ჩიქ.); 2. ორკაპა ხის ჯოხი, იხმარება სუთის მაგივრად, აგრეთვე ლობიოს ამოსაზელად ( „კომუნისტი“,N% 88, 1967).

167 ბარამბო, ბარანბო -ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარამბო, ბარანბო -ჲ
კუთხ. ზ. აჭარ., ინგილ. ბუერა, ბალახეული მცენარეა ( ს. ნიჟარ.); საფუტკრე სურნელოვანი ბალახი ( მ. ჯან.) შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ. იხ. აგრეთვე: ბულღო

168 ბარამბუა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარამბუა-ი
კუთხ. გურ. ძაფის სახვევი ( გ. შარაშ.).

169 ბარამულა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარამულა-ი
კუთხ. გურ. ღომის ჯიშია ერთგვარი ( კ. გვარ., ა. ღლ.).

170 ბარანბო - ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარანბო - ჲ
კუთხ. ინგილ. იხ. აგრეთვე: ბარამბო

171 ბარანი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარანი
კუთხ. ფერეიდნ. სპარს. Baranî მოსასხამი, საწვიმარი ( დიალექტ., 628).

172 ბარაქალაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარაქალაჸ-ი
კუთხ. თუშ. უანგარიშოდ, უთავბოლოდ გამცემი ქონებისა ( პ. ხუბ.).

173 ბარაღმა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარაღმა-ი
კუთხ. გურ. ბარემღა ( ა. ღლ.).

174 ბარახუა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარახუა
კუთხ. ქსნის ხეობ. ძველი ტანსაცმელი ან ფეხსაცმელი ( ვ. სომხიშვ.).

175 ბარბალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარბალ-ი
კუთხ. გურ. ცეცხლის ალის ბრიალი, პრიალი ( გ. შარაშ.).

176 ბარბარუკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარბარუკა
კუთხ. ქართლ. , მესხ., ჯავახ. გონგოლა, ცახის ბალახი ( ა,. მაყ.).

177 ბარბაცა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარბაცა
კუთხ. გურ. ჩაქვის ბალახი ( ა. მაყ.) იხ. აგრეთვე: პურა-პურა

178 ბარგ-ბანდ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარგ-ბანდ-ი
კუთხ. თუშ. ბარგი ბარხანა ( ი. ბუქურ.).

179 ბარგან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარგან-ი
კუთხ. ქიზიყ. სიარულში ფეხის ჩაკეცვა ( ს. მენთეშ.).

180 ბარგან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარგან-ი
კუთხ. ქიზიყ. სიარულში ფეხის ჩაკეცვა ( ს. მენთეშ.).

181 ბარგანაჸობა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარგანაჸობა-ჲ
კუთხ. თუშ. იხ. აგრეთვე: ბარგანაობა

182 ბარგაშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარგაშ-ი
კუთხ. გურ. ღრმა თეფში ( ი. მეგრ., 177).

183 ბარდ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდ-ი
1. კუთხ. იმერ. , რაჭ., გურ., აჭარ. ვაზის, კვახისა და მისთანა ღეროები და ფოთლები ( ვ. ბერ.; დიალექტ., 681); ( გურ.) ეკლიანი მცენარე, ეკალ-ბარდი ( ა. ღლ.) მაყვალი ( ა. მაყ.).
2. კუთხ. ფშ. საფარველი (ი. ქეშიკ.). "თოვლის ბ ა რ დ ი ჰფარავდა მაგის შაოსან სახესა." იხ. აგრეთვე: ბარდანი

184 ბარდაბარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდაბარ-ი
კუთხ. ქართლ. თანასწორი, თანაბარი, ბარიბარ ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

185 ბარდაგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდაგ-ი
კუთხ. რაჭ. ათი გირვანქა ღვინო და სხვ. ( ი. ჭყონ.).

186 ბარდალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდალა
კუთხ. მთიულ. , გუდამაყრ. ბარდნარი, შამბი ( ე. ვირსალ.); მინდვრის ბარდა, ხანდური ( ა. მაყ.).

187 ბარდალო, ბადალო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდალო, ბადალო
კუთხ. კახ. ცვალებადი ცერცველა ( ა. მაყ.).

188 ბარდან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდან-ი
კუთხ. ფშ. ხის ტოტზე დადებული თოვლი ( ი. ქეშიკ.).

189 ბარდანაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდანაჸ-ი
კუთხ. თუშ. სამატყლე დიდი ტომარა ( პ. ხუბ.).

190 ბარდაღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდაღ-ი
კუთხ. ზ. აჭარ. დოქი, ჭურჭელი თიხის ან სპილენძისა ( ს. ნიჟარ.).

191 ბარდაყვავილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდაყვავილ-ი
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: ბარდი

192 ბარდო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდო
კუთხ. ფშ. გაუვალი, ეკლიანი ჯაგი(ი. ქეშიკ.). იხ. აგრეთვე: ბარდ1

193 ბარდულა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდულა
კუთხ. აჭარ. ცხვრის დაავადებაა ერთგვარი, კურნავენ დადაღვით ( შ. ნიჟარ.).

194 ბარდღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდღ-ი
კუთხ. ქართლ. ბარტყი, ხის ძირზე ამოსული ყლორტი, ამონახეთქი, ამონაყარი ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

195 ბარდღა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდღა
კუთხ. აჭარ. ლამაზი, პირბადრი ( ი. მეგრ.).

196 ბარდღალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდღალ-ი
კუთხ. გურ. , აჭარ. 1. უხეიროდ, ფრთაჩამოყრილად ფრენა; 2. ბობღვა ა. ღლ., 1); 3. ლაყბობა ( ი. მეგრ.).

197 ბარდღალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდღალა
კუთხ. ქართლ. ბანჯგვლიანი საქონელი ( ს. მენთეშ.).

198 ბარდღლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდღლ-ი
კუთხ. ფშ. იხ. აგრეთვე: ბანჯგლი

199 ბარდღლიან - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარდღლიან
კუთხ. ინგილ. აბურძგნულ-ჭუჭყიანი ( მ. ჯან.).

200 ბარებარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარებარ-ი
კუთხ. ქართლ. იხ. აგრეთვე: ბარდაბარი

201 ბარევალ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარევალ
1. კუთხ. ფშ. ბარემ ( ი. ქეშიკ.; ვაჟა - ფშ. მც. ლექსიკ.). ბარეულა
2. კუთხ. ოკრიბ. ადგილობრივი ჯიშის ვაშლი, საშემოდგომო, მრგვალი, მოწითალო ფერისა ( მ. ალავ.).

202 ბარეღმა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარეღმა-ი
კუთხ. გურ. ბარემღა ( გ. შარაშ.).

203 ბართ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბართ-ი
1. კუთხ. მოხ. , მთიულ. წივა (ლ. ლეონ.; ო. ქაჯ.; ლ. კაიშ.).
2. კუთხ. მთიულ. ძონძი ( ლ. კაიშ.).

204 ბართუკენა -ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბართუკენა -ჲ
კუთხ. მოხ. სახლის უკანა ადგილი ( ო. ქაჯ.).

205 ბარიახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარიახ-ი
კუთხ. თუშ. თურქ. bayrak დროშა, ბაირაღი ( თ. უთურგ.).

206 ბარიბარში - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარიბარში
კუთხ. მოხ. სპარს. bärabäk თანაბრად, თანასწორად, ქვით ( ა.ყაზბ., I I I, შ. ძიძ.). იხ. აგრეთვე: ბარდაბარი

207 ბარიდ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარიდ
კუთხ. ქართლ. კიკინი თხათა ( კირიონი).

208 ბარიოლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარიოლ-ი
კუთხ. ზ. აჭარ. ბევრი, მრავალი, დიდძალი ( ს. ნიჟარ).

209 ბარისკიტრ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარისკიტრ-ი
კუთხ. ხევსურ. მთის შროშანი, მცენარეა ( ა. მაყ.).

210 ბარიშალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარიშალ-ი
კუთხ. ქიზიყ. ჩხუბი, დავიდარაბა. ( ს. მენთეშ.).

211 ბარკალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარკალ-ი
კუთხ. ხევსურ. ცხოველის უკანა ფეხი მთლიანად ( ა. ჭინჭარ., 240).

212 ბარკლის მოკეთე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარკლის მოკეთე
კუთხ. მოხ. ცოლეური, არასისხლით ნათესავები ( ო. ქაჯ.)

213 ბარმა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარმა-ჲ
კუთხ. თუშ. ბრმა ( თ. უთურგ.).

214 ბარნელა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარნელა
კუთხ. ფშ. , თიან. ჯოხზე გაკეთებული ჯვარი ნაღების შესადღვებად (თ.რაზიკ., „ივერია“, N% 128,1900; ი.ჭყონ.; დიალექტ., 597)

215 ბარსამ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარსამ-ი
კუთხ. ზ. აჭარ. ბარე სამი; ბევრი, მრავალი ( შ. ნიჟარ.; ი. მეგრ.).

216 ბარსკვლა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარსკვლა-ჲ
კუთხ. თუშ. ფეხებაწევით პირაღმა დაცემა, მოურიდებლად ჯდომა; განსაკუთრებით ქალისა ( პ. ხუბ.).

217 ბარტყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარტყ-ი
კუთხ. ქართლ. , იმერ., ლეჩხ. 1. ახალნაყარი ფუტკარი; 2. მოჭრილი ხის ძირზე ამოყრილი ყლორტი. ნაბარტყი. 3. ხის ან სიმინდის ძირში უსარგებლო ამონაზარდი ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.); 4. მოკლე ლარძაყინი, გადასაკიდელი, რომელიც სახლის სათავემდე არ უწევს ( ვ. ბერ.); 5. ჩასაკერებელი, დასამატებელი ( მ. ჩიქ).

218 ბარტყან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარტყან-ი
კუთხ. ფშ. რაიმე საგნის მიერ დაბლა დაცემისას გამოცემული ხმა (ი. ქეშიკ.).

219 ბარუთ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარუთ-ი
კუთხ. ზ. აჭარ. თურქ. barut თოფის წამალი, დენთი ( ს. ნიჟარ.).

220 ბარულა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარულა
კუთხ. ქართლ. , კახ., ფშ., თიან. 1. ბოსტნის საჩიჩქნი, პატარა, წვეტიანი იარაღი; 2. პატრა ბარისებრი ჯოხი გუთანზე მოდებული ტალახის ჩასაფხეკად; 3. აკვანში ჩაკრული ბავშვის შესახვევი ( გ.შატბერ., 281; ა. მარტ., გ. იმნ.; დიალექტ., 597; ს. მენთეშ.).

221 ბარქაშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარქაშ-ი
კუთხ. გურ. პატარა გობი, ხელგობა ( ს. ჟღ.). შდრ.: საბა, დ. ჩუბ., ქეგლ.

222 ბარღოჯანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარღოჯანა
კუთხ. ფშ. ავი სული, ამ სახელით აშინებენ ბალღებს ( ი. ჭყონ.).

223 ბარყუმ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარყუმ-ი
კუთხ. ქართლ. იხ. აგრეთვე: ბალყუმი

224 ბარჩხალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარჩხალ-ი
კუთხ. გურ. მარჯვე, ყოჩაღი ( გ. შარაშ.).

225 ბარცაკალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარცაკალ-ი
კუთხ. ქიზიყ. ბარცაკელი, ტახტის ნაწილი: თავთან ირიბად დადებული ფიცარი, რომელიც მუთაქის მაგივრობას ეწეოდა ( ს. მენთეშ.).

226 ბარცმანდუკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარცმანდუკ-ი
კუთხ. კახ. კუტი ბალახი ( ა. მაყ.).

227 ბარცხნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარცხნა
კუთხ. გურ. ვარცხნა; დ ა ბ ა რ ც ხ ნ ი ლ -ი დავარცხნილი ( ა. ღლ.).

228 ბარძაყა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარძაყა-ი
კუთხ. გურ. ბალახია ერთგვარი ( კ. გვარ.; ა. ღლ.).

229 ბარძახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარძახ-ი
კუთხ. ქიზიყ. ბარძაყი, ფეხის ნაწილი მუხლის წვერიდან მენჯამდე ( ს. მენთეშ.).

230 ბარძგალ-ი, ძარძგალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარძგალ-ი, ძარძგალ-ი
კუთხ. იმერ. კანკალი, ძიგძიგი, ძაგძაგი ( ვ. ბერ.).

231 ბარძგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარძგ-ი
კუთხ. იმერ. ეკლიანი მცენარეა ( მ. ალავ., დ. კლდ. ლექსიკ., 52).

232 ბარძუკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარძუკ-ი
კუთხ. იმერ. ბორძიკი ( პ. ჯაჯან., I X. 244; ი. მეგრ., 166).

233 ბარძუყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარძუყ-ი
კუთხ. იმერ. ბორძიკი, ბანცალი; ჭიდაობა, შექცევა, ღლაბუცი ( ი. ქავთ.). იხ. აგრეთვე: ბარძუკი

234 ბარძღ-ი, ბარძღუშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარძღ-ი, ბარძღუშ-ი
კუთხ. იმერ. დაბალი ტანის კაცი ( ვ. ბერ.). იხ. აგრეთვე: დაბარძღული

235 ბარჭო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარჭო
კუთხ. მთიულ. ერთმანეთში არეული დაბურდული მატყლი; მატყლის ერთი პატარა ფთილა, ნაგლეჯი ( ლ. კაიშ.).

236 ბარხალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარხალა
კუთხ. იმერ. თაგვის წრუწუნა ( ი. ქავთ.).

237 ბარჯ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარჯ-ი
კუთხ. ქიზიყ. , ქართლ., ფშ. 1. თევზის საჭერი იარაღი, მოკლე ჯოხი, რომელსაც ბოლოზე კბილებიანი ჩანგალი აქვს ( ს. მენთეშ.; შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.; დიალექტ., 634; ვაჟა - ფშ. მც. ლექსიკ.); 2 ადამიანს ხუმრობით გამოაბამენ უკან რამეს, რომელიც აეთრევა და დაუწყებენ დაცინვას ( ს. მენთეშ.).

238 ბარჯგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარჯგ-ი
კუთხ. გურ. , იმერ. ბოძი, ბურჯი, სვეტი ( ს. ჟღ.; ა. ღლ.).

239 ბარჯვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარჯვ-ი
კუთხ. ქიზიყ. იხ. აგრეთვე: ბარჯი

240 ბარჯიკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარჯიკ-ი
კუთხ. ზ. აჭარ. ბოძი ( შ. ნიჟარ., 184, 20).
„ე ვაშლი ხჲები ისჲა დაზღურთული, რომ ბ ა რ ჯ ი კ ე ბ ი თუარ შუყენეთ, თლათ დასკდება ტანები“
კუთხ. „ე ვაშლი ხჲები ისჲა დაზღურთული, რომ ბ ა რ ჯ ი კ ე ბ ი თუარ შუყენეთ, თლათ დასკდება ტანები“ იხ. აგრეთვე: ბარჯგი

241 ბარჯუკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარჯუკ-ი
კუთხ. რაჭ. ხის ბარი, ქვევრის მოსახდელად ხმარობენ, ძელბარი, ძერბალი ( ვ. ბერ.).

242 ბარჯღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარჯღ-ი
კუთხ. გურ. ეკლიანი ბუჩქი ( ი. მეგრ., 173). იხ. აგრეთვე: დაგვარჯღული

243 ბარჯღალაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბარჯღალაჸ-ი
კუთხ. თუშ. ცხვრის გრძელბეწვიანი ტყავის ქუდი ( პ. ხუბ.).

244 ბას-ბას! - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბას-ბას!
კუთხ. კახ. ძაღლის დაძახება დასატევებლად, -დასისიანება ( ა. მარტ., გ. იმნ.).

245 ბასალიკონ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასალიკონ-ი
კუთხ. ლეჩხ. ტანმომცრო მარჯვე კაცი ( მ. ალავ., 1).

246 ბასარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასარა
კუთხ. მოხ. ეპითეტი ძარლისა ( ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ., 497).

247 ბასარსხალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასარსხალ-ი
კუთხ. გურ. ბარტყი, მართვე ჩიტისა, წვრილი ბავშვები; ბ ა ს ა რ ს ხ ა ლ ე ბ - ი ბარტყვები ჩიტისა. იტყვიან აგრეთვე ბავშვებზეც ( ი. ჭყონ.; ა. ღლ.).

248 ბასას-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასას-ი
კუთხ. მთიულ. დაბალმოსავლიანი ყანა ( ლ. კაიშ.).

249 ბასილა, ბასილა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასილა, ბასილა-ჲ
კუთხ. ქართლ. , ქიზიყ. პურის ცომისაგან აკეთებდნენ მამაკაცის გამოსახულებას, რომელსაც თვალებისა და პირის ადგილას ნიგვზებს ჩაუსხამდნენ და გამოაცხობდნენ „წმინდა ბასილს“. ადამიანის ამ გამოსახულებას საახალწლოდ აცხობდნენ ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.; ს. მენთეშ.).

250 ბასკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასკა
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: ბასკი

251 ბასკი, ბასკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასკი, ბასკა
კუთხ. იმერ. , გურ., ლეჩხ. თურქ. Baski თხლად გათლილი მუხის (ან სხვა გამძლე) ხის ნაფოტი, რომელსაც აჭედებენ ყავარს დასამაგრებლად ( ვ. ბერ.; ს. ჟღ.; ა. ღლ.; მ. ჩიქ.).

252 ბასკუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასკუნ-ი
კუთხ. გურ. , იმერ. ცემა, რტყმევა ( ს ჟღ.; ვ. ბერ.).

253 ბასკუნჭალა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასკუნჭალა-ი
კუთხ. გურ. მარდი, ლამაზი, ჭკვიანი ბიჭი მორჩილი ტანისა ( ა. ღლ).

254 ბასკუნჯ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასკუნჯ-ი
კუთხ. მთიულ. ფასკუნჭი ( ლ. კაიშ.).

255 ბასლიყა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასლიყა-ი
კუთხ. მოხ. თურქ. Baslik ბაშლაყი, ყაბალახი. თვსაბურავი ( ო. ქაჯ.).

256 ბასმა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასმა
კუთხ. მოხ. , ქიზიყ. თურქ. basma საღებავი, ლეჩაქის დასაჭრელებელი თეთრი საღებავი ( ა. ყაზბ; I I I,შ. ძიძ.; ს. მენთეშ.).

257 ბასრ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასრ-ი
კუთხ. ხევსურ. მაგარი ( ა. შან., 225, 8).

258 ბასტაბასტა, პასტაპასტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასტაბასტა, პასტაპასტა
კუთხ. ქართლ.
1. მწარე, გულის გამგმირავი სიტყვები; 2. სახრის ტლაშუნი ( ს. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

259 ბასხუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასხუნ-ი
კუთხ. იმერხ. თურქ. Baskin თავდასხმა ( ნ. მარი; შ. ძიძ. ქრესტ).

260 ბასხუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბასხუნ-ი
კუთხ. იმერხ. თურქ. Baskin თავდასხმა ( ნ. მარი; შ. ძიძ. ქრესტ).

261 ბატ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატ-ი
კუთხ. თუშ. საქსოვი ჯარის ნაეილია (ა. მაკალ.).

262 ბატაობაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატაობაჸ-ი
კუთხ. თუშ. საბავშვო თამაშობაა ბატობანა (პ. ხუბ.).

263 ბატარძალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატარძალ-ი
კუთხ. მოხ. , მთიულ. პატარძალი ( ა. ყაზბ., I I, შ. ძიძ.; ლ. კაიშ.)

264 ბატატია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატატია
კუთხ. ოკრიბ. რძიანა, ბალახია ერთგვარი ( მ. ალავ.)

265 ბატატურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატატურ-ი
კუთხ. ხევსურ. ფეხების განზე გადგმა ( ა. შან.; ლ. ლეონ.).

266 ბატბატა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატბატა
კუთხ. მესხ. , ჯავახ. იხ. აგრეთვე: ლორცოფინა

267 ბატიბალახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატიბალახ-ი
კუთხ. ლეჩხ. ღორის ქადა ( ა. მაყ.).

268 ბატიკბილა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატიკბილა
კუთხ. ქართლ. კუწეწა (ა. მაყ.).

269 ბატილა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატილა
კუთხ. ქართლ. თეთრად დახლილი ( დახალული) სიმინდი, ბატიბუტი ( ი ჭყონ.).

270 ბატისასუქა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატისასუქა
კუთხ. მესხ. ღორის ქადა, მცენარეა ( ა. მაყ.).

271 ბატისკურტუმა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატისკურტუმა
კუთხ. ქართლ. ბალახია ერთგვარი ( ი. ჭყონ.).

272 ბატისუქანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატისუქანა
კუთხ. მესხ. ღიჭა, მცენარეა ( ა. მაყ.)

273 ბატიფეხა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატიფეხა
კუთხ. ჯავახ. , ლეჩხ., რაჭ. კოფჩხილა; სავარცხელა ( ა.მაყ.; მ. ჩიქ.)

274 ბატიჭუკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატიჭუკა
კუთხ. კახ. მდგნალი, მცენარეა ( ა. მაყ.).

275 ბატკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატკ-ი
კუთხ. გურ. შემოდგომაზე ნაშობი შინაური საქონელი: ხბო, ბატკანი ან თიკანი ( ი. ჭყონ.; ა. ღლ.). შდრ.; საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ

276 ბატკბილა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატკბილა
კუთხ. იმერ. ღორის ქადა, მცენარეა ( ა. მაყ.).

277 ბატკნიდედა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატკნიდედა
კუთხ. მთიულ. მაკე ცხვარი ( ლ. კაიშ.).

278 ბატკნიჭამია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატკნიჭამია
კუთხ. მთიულ. თეთრბუსუსებიანი ბალახია ერთგვარი ( ლ. კაიშ.).

279 ბატკუცა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატკუცა
კუთხ. ზ. იმერ. პატარა და სიმსუქნისაგან გამრგვალებული ( ქ. ძოწ.).

280 ბატონ - ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატონ - ი
კუთხ. ფშ. ხატი, ღვთაება ( ვაჟა - ფშ. მც. ლექსიკ.).

281 ბატონებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატონებ-ი
კუთხ. გურ. , იმერ. გადამდებ ( სახად) ავადმყოფობათა ზოგადი სახელია: ყვავილი, წითელა, ყივანა ხველა, ქუნთრუშა და სხვ. (ყვავილ-ბატონები, წითელ ბატონები, ხველა -ბატონები და ა. შ.). მათი „ მკურნალობა“ ლოცვით, სიმღერითა და „მობოდიშებით ბატონები, ხველა - ბატონები და ა.შ.). მათი „მკურნალობა“ ლოცვით, სიმღერითა და „მობოდიშებით“ იცოდნენ. ხალხური წარმოდგენით, ბ ა ტ ო ნ ე ბი ამ გადამდებ სნეულებათა გამომწვევი უჩინარი სულებია ( ა. ღლ.; ვ. ბერ.).

282 ბატრა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატრა-ჲ
კუთხ. თუშ. ცხოველის ტუჩი, უფრო ცხენის ჩიჩვირი ( პ. ხუბ.).

283 ბატუა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბატუა
კუთხ. ქართლ. დიდედა, ბებია ( კირიონი; ქეგლ.).

284 ბაუა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაუა
კუთხ. ქართლ. , ფშ., კახ. პატარა ბავშვი ( კირიონი; ვაჟა - ფშ. მც. ლექსიკ.; პ. ხუბ., ანგარიში).

285 ბაურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაურა
კუთხ. ფშ. ბუზზე მოზრდილი პარაზიტი მწერი. კოღოს მსგავსად პირუტყვს სწოვს სისხლს ( ი. ქეშიკ.); მწერია, საქონლის შემაწუხებელი ( თ. რაზიკ., „ივერია“, N% 128, 1900; ი. ჭყონ.).

286 ბაფთურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაფთურა
კუთხ. მთიულ. ალალ ნაქსოვზე შიბებს შორის გამოყვანილი რაიმე სახე ( ლ. კაიშ.).

287 ბაქან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაქან-ი
კუთხ. ქსნის ხეობ. საჩეჩლის ხის რკალი ( ვ. სომხიშვ.)

288 ბაქბაქ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაქბაქ-ი
კუთხ. ქიზიყ. ბაქიბუქი, კვეხნა, ტრაბახი (ს. მენთეშ.).

289 ბაქვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაქვა
კუთხ. ფშ. გაწყრომა, გაჯავრება, დაწყევლა ( ი. ქეშიკ.).

290 ბაქურა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაქურა-ი
1. კუთხ. გურ. მსუქანი ძაღლის სახელია ( გ. შარაშ.). ბაქუჩაჸ-ი
2. კუთხ. თუშ. პურისა და მჭადის დიდი ნატეხი; დიდი ვაშლი, მსხალი ( პ. ხუბ.).

291 ბაღ -ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღ -ი
კუთხ. გურ. , ზ.აჭარ., ინგილ. თურქ. Baĝ სარტყელი, ზონარი, წვივსაკრავი ( ს. ჟღ.; შ. ნიჟარ.); ქალამნის შესაკრავი თასმა, ბაწარი ( ა. შან., ინგლ.).

292 ბაღალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღალ-ი
კუთხ. აჭარ. ბარხალი ( ი. მეგრ.).

293 ბაღანა-ი/ე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღანა-ი/ე
კუთხ. იმერ. , გურ., აჭარ., ფშ. ბავშვი, ბალღი, უწლოვანი (ვ. ბერ.; ა. ღლ.; 1; ი. მეგრ.; ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.). შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.

294 ბაღარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღარა
კუთხ. ქართლ. მცირე ტყე ( კირიონი).

295 ბაღდად-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღდად-ი
კუთხ. ქიზიყ. იხ. აგრეთვე: ლოცვის სარტყელი

296 ბაღდავან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღდავან-ი
კუთხ. ლეჩხ. კარგი, ბარაქიანი ადგილი (მ.ალავ., 1.)
„ბ ა ღ დ ა ვ ა ნ ადგილზე ცხოვრობს, ნადირსაც კი დაეკარგება თვალი“
კუთხ. მოხ. პასუხისმგებლობა, პირიანობა (ო. ქაჯ.).

297 ბაღვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღვ-ი
კუთხ. რაჭ. , ზ.აჭარ. ბავშვი, ბალღი ( ვ. ბერ.; შ. ნიჟარ.). იხ. აგრეთვე: ბაღვინა

298 ბაღვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღვა
კუთხ. ქიზიყ. , ქართლ. მწვანილის მთლად მოკრეფა; გლეჯა ( საბა), გლეჯა, გაგლეჯა ( ნ. ჩუბ.), ვჰგლეჯ, მიბაღვა, დამწყევლა, დამქოლა ( დ. ჩუბ.). ჩქარ-ჩქარა კრეფა ბევრისა ( ს. მენთეშ., ქართლ.)

299 ბაღვინა, ბაღვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღვინა, ბაღვ-ი
კუთხ. რაჭ. ბავშვი, ბალღი ( შ. ძიძ., 202). იხ. აგრეთვე: ბაღვი

300 ბაღნობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღნობა
კუთხ. გურ. ბავშვობა, ბალღობა ( ა. ღლ.).

301 ბაღურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღურ-ი
კუთხ. ინგილ. გოგრის ჯიშია ( ა. შან., 347).

302 ბაღურა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაღურა-ი
კუთხ. გურ. ბეღურა ( ა. ღლ., 1.)

303 ბაყალიკა, ბაყალწიკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყალიკა, ბაყალწიკა
კუთხ. ხევსურ. ჩოჩორი ვირისა, ბაჴალიკა ( ა. ჭინჭარ., 246).

304 ბაყალწიკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყალწიკა
კუთხ. ხევსურ. იხ. აგრეთვე: ბაყალიკა

305 ბაყატ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყატ-ი
კუთხ. კახ. ბაყაყი ( ა. მარტ., გ. იმნ.).

306 ბაყაყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყაყ-ი
კუთხ. მოხ. , ქიზიყ. ცხენის ფეხის შუაგული, რომელსაც ნალი არ ედება; ხორცმეტი ცხენის ფეხის გულზე ( ა. ყაზბ,. I, 23; შ. ძიძ., 497; ს. მენთეშ.).

307 ბაყვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყვ-ი
1. კუთხ. გურ. ბავშვი, ბალღი ( ა. ღლ.). იხ. აგრეთვე: ბაღანაი
2. კუთხ. ხევსურ. დლაყვი, ადგილი, სადაც ბარკალი ეკვრის მუცელს (ა. ჭინჭარ., 240).
3. კუთხ. თუშ. ფრინველია ერთგვარი (ს. მაკალ.).

308 ბაყია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყია
კუთხ. ქიზიყ. თავზე ბაყიის დატეხა, საყვედურის თქმა ხშირად ( ს. მენთეშ.).

309 ბაყიაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყიაჸ-ი
კუთხ. თუშ. შეურაცხყოფა (უთურგ.).

310 ბაყილა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყილა
კუთხ. თუშ. იხ. აგრეთვე: ბაყილო

311 ბაყილო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყილო
კუთხ. ქართლ. , ქიზიყ., ფშ., ქსნის ხეობ. ახალგაზრდა, ერთი წლის ხე ( შ.ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.); გადასარგავი პატარა ხეხილი ( კირიონი); ახალნორჩი კაკლის ხე ( ს. მენთეშ.); ნამყენი ხეხილის მიერ გამოტანილი ნორჩი ტოტი, ბაყილა ( ვ. სომხიშ.).

312 ბაყლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყლ-ი
კუთხ. ქიზ. , მოხ., თუშ. ჩირქი, ბალღამი; მწიკული, ჩირქი ( საბა), შალალი, ქათხი, თრიმლი, ჩირქი წყლულისა ( ნ. ჩუბ.), თხრამლი, ბალღამი, ჩირქი ( ქეგლ., ს. მენთეშ.; ო. ქაჯ.; პ. ხუბ.).

313 ბაყონ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყონ-ი
კუთხ. ხევსურ. უხარისხო მატყლი ( ა. ჭინჭარ., 252).

314 ბაყოტ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყოტ-ი
კუთხ. ფშ. ბაყაყი ( ვაჟა - ფშ. მც. ლექსიკ.). იხ. აგრეთვე: ყოტი1

315 ბაყუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაყუნ-ი
კუთხ. იმერ. , გურ. ღონივრად რტყმევა ( ვ. ბერ.; ა. ღლ.). იხ. აგრეთვე: ბასკუნი

316 ბაშაგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშაგ-ი
კუთხ. ქართლ. უფლება ღარიბთა დარჩენილი თავთავების შეკრების მომკის შემდეგ ( კირიონი).

317 ბაშარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშარა
კუთხ. ბაშარა ცხოვრების ხერხი, მომწირნეობისა და თადარიგიანობის უნარი. ( ს. მენთეშ.); ჯანი, ღონე, უნარი ( პ. ხუბ.). „ერთი ბეწო ბ ა შ ა რ არა აქვ“
„ერთი ბეწო ბ ა შ ა რ არა აქვ“ „კოტალეს მეტაჸბაშარაჲაქვის“

318 ბაშკია-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშკია-ჲ
კუთხ. მოხ. პატარა ძაღლი, ფინია ( ო. ქაჯ.).

319 ბაშლუღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშლუღ-ი
კუთხ. ზ. აჭარ. 1. ყაბალახი, ბაშლაყი; 2. საცოლის დანიშვნის დროს გაღებული საჩუქარი, ქრთამი ქალია მშობლებისათვის ( ს. ნიჟარ.).

320 ბაშლუყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშლუყ-ი
კუთხ. მოხ. თურქ. Başlik ცაბალახი, ყაბალახი ( ა. ყაზბ., I I, შ. ძიძ.). იხ. აგრეთვე: ბაშლუღი

321 ბაშო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშო
კუთხ. მოხ. მთის ღანძილი ( ა. მაყ.), იყენებენ საწმლის სანელებლად ( დიალექტ., 560).

322 ბაშტ-ი, ბაშტა-ჲ, ბაშტვ-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშტ-ი, ბაშტა-ჲ, ბაშტვ-ჲ
კუთხ. თუშ. ბოსელი, გომური ( ი. ბუქურ.; თ. უთურგ.).

323 ბაშტა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშტა-ჲ
კუთხ. თუშ. იხ. აგრეთვე: ბაშტი

324 ბაშტაობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშტაობა
კუთხ. გურ. ჩვილი ბავშვის ხელში აყვანა და მასთან თამაში, გართობა ( გ. შარაშ.). იხ. აგრეთვე: საბაშტაო

325 ბაშტვ-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშტვ-ჲ
კუთხ. თუშ. იხ. აგრეთვე: ბაშტი

326 ბაშულ-ი, გაბაშულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშულ-ი, გაბაშულ-ი
კუთხ. რაჭ. ჯუჯა დაბალი ( ვ. ბერ.).

327 ბაშხათ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაშხათ
კუთხ. გურ. ფართოდ, განივრად ( გ. შარაშ.).

328 ბაჩ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩ-ი
კუთხ. მთიულ. სათამაშო კოჭის გლუვი მხარე; კოჭი ბ ა ჩ ზ ე რომ დადგება, მოთამაშე მოგებულია ( ლ. კაიშ.)

329 ბაჩა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩა
1. კუთხ. მოხ. , მთიულ. პატარა ტანის ( ფაფარშეკრეჭილი) ცხენი ( ა. ყაზბ; I I I, შ. ძიძ.; ლ. კაიშ.).
2. კუთხ. იმერ. ცხენი, რომელსაც ძუა-ფაფარი აქვს გაკრეჭილი (ი. ჭყონ).

330 ბაჩაგანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩაგანა
კუთხ. ქიზიყ. სუსტი, დაჩაგრული, ბეჩავი ადამიანი, ბაჩანა ( ს. მენთეშ.).

331 ბაჩაკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩაკ-ი
კუთხ. ლეჩხ. პატარა ტანის ძროხა ( მ. ალავ., 1).

332 ბაჩალა/ე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩალა/ე
კუთხ. გურ. მოზრდილი ( ს. ჟღ.).

333 ბაჩანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩანა
კუთხ. ფშ. , ხევსურ. ტანმორჩილი კაცი (ქეგლ., 1); პატარა, დაბალი ტანადობის კაცი (ი. ქეშიკ.).

334 ბაჩაყურა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩაყურა
კუთხ. ხევსურ. მრავალტოტა ნამცხვარი ( ა. ჭინჭარ., 212).

335 ბაჩაჩებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩაჩებ-ი
კუთხ. ქსნის ხეობ. ფაჩუჩები ბავშვისა ( ვ. სომხიშვ.).

336 ბაჩაჩუყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩაჩუყ-ი
კუთხ. იმერ. პატარა ბავშვი (ი. ჭყონ.).

337 ბაჩიჩო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩიჩო
კუთხ. იმერ. ბავშვთა სათამაშო ხოხოლა, ხუხულა (ვ. ბერ.).

338 ბაჩულია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩულია
კუთხ. ლეჩხ. ჩანჩურა კაცი ( მ. ალავ., 1).

339 ბაჩუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩუნ-ი
კუთხ. ზ. იმერ. უძლურად სიარული; იტყვიან ბავშვზე ან მოხუცებზე ( ბ. წერთ.).

340 ბაჩუნტალა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩუნტალა-ჲ
კუთხ. აჭარ. ქონდრის კაცი, ჩია, ჯუჯა, ცეროდენა ( შ. ნიჟარ.).

341 ბაჩუნტარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჩუნტარა
კუთხ. ქიზიყ. დაბალი, პატარა და უშნო რამე ( ს. მენთეშ.).

342 ბაცანკალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაცანკალ-ი
კუთხ. ქართლ. თავსადები, მუთაქის მაგიერი ხისგან გამოჭრილი ( კირიონი; შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

343 ბაცაროგა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაცაროგა
კუთხ. ფშ. გაზაფხულის სვილი ( ს. მაკალ.).

344 ბაცაც-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაცაც-ი
1. კუთხ. გურ. წვრილი ქურდი ( ა.ღლ.).
2. კუთხ. ქიზიყ. ხელიდან რომ კაცს არაფერი გამოსდის, თითქოს უჯანოა( ს. მენთეშ.).

345 ბაციკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაციკა
კუთხ. ფშ. პატარა ( ი. ქეშიკ.).

346 ბაციკუკუ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაციკუკუ
კუთხ. იმერ. , გურ. გამოცანა: „ ყველა იქით მიწვა - მოწვა, ბ ა ც ი კ უ კ უ ფეხზე დგას“ ( ქვიჯა, ფილი) ( ი. ჭყონ.).

347 ბაციკულუ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაციკულუ
კუთხ. გურ. გრძელი, სანაყი ქვა ფილთაქვისათვის ( ა. ღლ.).

348 ბაცუკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაცუკა
კუთხ. თუშ. კვერია ( ს. მაკალ.); ბ ა ც უ კ ა ჸ - იადფამიანისადაცხოველისგამოსახულებისპურისნამცხვარი მგელჯიჴვაობის დროს ( პ. ხუბ.). იხ. აგრეთვე: მგელჯიჴვაობაჲ

349 ბაცქინტურელა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაცქინტურელა
კუთხ. ფშ. პაწაწკინტელა ( ვაჟა - ფშ. მც. ლექსიკ.).

350 ბაძაძგნარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაძაძგნარ-ი
კუთხ. იმერ. ეკალ-ბარდებით დაფარული გაუვალი ადგილი ( ი. ქავთ.).

351 ბაძგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაძგ-ი
კუთხ. გურ. ეკლიანი მცენარეა ერთგვარი ( ა. ღლ.). შდრ.; ქეგლ. იხ. აგრეთვე: ბაძგარი

352 ბაძგარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაძგარ-ი
კუთხ. ლეჩხ. , ზ.აჭარ., გურ., ოკრიბ. შქერის მსგავსი ეკლისფოთლებიანი ხეა ( მ. ალავ., 1); მცენარე წყავის მაგვარი, ეკლიანი ხეა იზრდება მაღალი ( ა. ღლ.); ბაძგი ( ა. მაყ.). შდრ.; საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.

353 ბაძება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაძება
კუთხ. გურ. აყოლიება ( პ. ჯაჯა.ნ.).

354 ბაძია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაძია
კუთხ. გურ. უხეიროდ, ბაძით მოსიარულე უღლის ხარი ( ა. ღლ.).

355 ბაძუძაობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაძუძაობა
კუთხ. მთიულ. ზოზინი; ბ ა ძ უ ძ ა ო ბ-ს ზოზინობს ( ლ. კაიშ.).

356 ბაძღა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაძღა
კუთხ. ზ. იმერ. გაზაფხულის თავყვითელა ( ა. მაყ.).

357 ბაწარ - ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაწარ - ი
1. კუთხ. თუშ. , ფშ., კახ., ქიზიყ., ჯავახ., ინგილ. შინ დართული მატყლის ძაფი, მკედი (და არა თოკი), ძაფი საწინდედ (თ. უთურგ.; ვაჟა I, ა. შან.; დიალექტ., 604; 646; ს. მენთეშ.; მ. ჯან.). შდრ., საბა, ქეგლ.
2. კუთხ. ხევსურ. თასმა ჯღნისა (ა. შან.).
3. კუთხ. რაჭ. , გუდამაყრ., იმერ. წვრილი თოკი, თოკი (დიალექტ., 570, 669, 681).
4. კუთხ. ლეჩხ. გადატ. კაკლის ხის ყვავილი (მ. ალავ., 2).

358 ბაწარი-გზა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაწარი-გზა
კუთხ. აჭარ. ბილიკი ( პ. ჯაჯან.); საცალფეხო გზა ( შ. ნიჟარ.).

359 ბაწარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაწარა
კუთხ. ზ. იმერ. ოქროსფერი სოკოა ( ბ. წერეთ.); მარწყვა ბალახი ( ა. მაყ.).

360 ბაწარაულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაწარაულ-ი
კუთხ. ხევსურ. , ფშ. ხმლის ეპითეტია, კარგი ღირსების ხმალი ( ა. ჭინწარ., 307; ვაჟა, I, ა. შან.).

361 ბაწაწკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაწაწკ-ი
კუთხ. ქართლ. მთხოვარი ( ს. მენთეშ.).

362 ბაწლაკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაწლაკ-ი
კუთხ. იმერ. ავი, ანჩხლი, უსახური ( ი. ქავთ.).

363 ბაჭაჭყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჭაჭყ-ი
1. კუთხ. იმერ. ჭიმი, მრგვალი ჯოხი სიგრძეზე ორად გაყოფილი. მეუნაგრენი ხმარობენ ტყავის გასაჭიმავად ( ვ. ბერ.).
2. კუთხ. ლეჩხ. პატარა ბავშვი (მ. ჩიქ.). იხ. აგრეთვე: ბაჩაჩუყი

364 ბაჭაჭყანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჭაჭყანა
კუთხ. ქართლ. უსიამოვნო შესახედავი ადამიანი ( ს. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.); პატარა, დაბალი და სქელი ყმაწვილის მოფერებითი სახელი ( ს. მენთეშ.).

365 ბაჭაჭყებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჭაჭყებ-ი
კუთხ. იმერ. იხ. აგრეთვე: ბასარსხალი, ბასასხები

366 ბაჭიტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჭიტა
კუთხ. იმერ. დანახვა ბავშვის ენაზე ( ი. ქავთ.)

367 ბაჭიჭ-ი ბაჭიჭნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჭიჭ-ი ბაჭიჭნ-ი
კუთხ. ხევსურ. კაცის ტალავარია ( ი. ჭინჭარ., 261, 264).

368 ბაჭკო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჭკო
კუთხ. ხევსურ. , მოხ. საწვიმარი მწყემსისა ( ა. ჭინჭარ., 228); თბილი ტანისამოსი ( ო. ქაჯ.).

369 ბაჭულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჭულ-ი
კუთხ. რაჭ. ხაჭაპური საერთოდ, ჩართული აქვს ხაჭო და არა ყველი ( ვ.ბერ.) იხ. აგრეთვე: შერთული

370 ბაჭყია გველისა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჭყია გველისა
კუთხ. მთიულ. , გუდამაყრ. გველის წიწილი ( ე. ვირსალ.).

371 ბახარხალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბახარხალ-ი
კუთხ. ლეჩხ. ახლად დაბადებული თაგვი ( მ. ჩიქ.).

372 ბახარხალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბახარხალა
კუთხ. იმერ. წვრილი ბავშვები( ვ. ბერ.). იხ. აგრეთვე: ბასარსხალი, ბასარსხლები, ბასასები, ბაჭაჭყები

373 ბახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბახ-ი
კუთხ. იმერ. , ლეჩხ., გურ. 1. უვარგისი, ძლიერ გამხდარი ცხენი ( ვ. ბერ.: მ. ჩიქ.): 2. შერცხვენა; გ ა ბ ა ხ ე ბ ა სახელის გატეხა, შერცხვენა ( ა. ღლ.).

374 ბახია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბახია
კუთხ. ქიზიყ. ხარაზებში მიღებული ტერმინია : ეწოდება ნაკერის თითო გადაბოტებას და აგრეთვე ჩუსტის ქუსლზე შემოვლებულ ნაკერს (ს. მენთეშ.).

375 ბახმახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბახმახ-ი
კუთხ. მესხ. მაგარი, ბოხი ხმით ხველება ( ი. მაისურ.).

376 ბახურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბახურ-ი
კუთხ. იმერ. მთლიანი ხისგან გამოთლილი კეხი ( ვ. ბერ.).

377 ბახშიშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბახშიშ-ი
კუთხ. იმერხ. სპ.-თურქ.. bahşis საჩუქარი, გასამრჯელო ( დიალექტ., 653).

378 ბაჴალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჴალა
კუთხ. იმერხ გოგო, ქალიშვილი ( ნ. მარი, 82).

379 ბაჴალიკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჴალიკა
კუთხ. ხევსურ. იხ. აგრეთვე: ბაყალიკა

380 ბაჴბაჴ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჴბაჴ-ი
კუთხ. მოხ.
1. წარამარა ლაპარაკი: 2. უშნოდ სიარული ( ო. ქაჯ.).

381 ბაჯანაღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯანაღ-ი
კუთხ. მესხ. , აჭარ. თურქ. bacanak ქვისლი ( ს. ძიძ., ქრესტ.: ი. მეგრ.).

382 ბაჯაჯგუნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯაჯგუნა
კუთხ. ქართლ. დაბალი და უშნო კაცი ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

383 ბაჯაჯღანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯაჯღანა
კუთხ. ქართლ. , ქიზიყ., ლეჩხ. უსახური, დაბალი ტანისა ( კირიონი); დაბალი, სქელი და უშნო ადამიანი ( ს. მენთეშ.); ჯუჯა კაცი ( მ. ალავ., 1.)

384 ბაჯაჯღუნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯაჯღუნა
კუთხ. ქართლ. იხ. აგრეთვე: ბაჯაჯგუნა

385 ბაჯგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯგ-ი
კუთხ. ლეჩხ. დაბალი ბოძი ( მ. ჩიქ.). იხ. აგრეთვე: ბარჯგი

386 ბაჯგა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯგა
კუთხ. ზ. აჭარ. ლობიოს ჯიშია (შ. ნიჟარ.)

387 ბაჯვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯვა
კუთხ. ზ. აჭარ. ლობიოს ჯიშია (შ. ნიჟარ.)

388 ბაჯიჯ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯიჯ-ი
კუთხ. აჭარ.
1. გან-გან, უშნოდ, ულაზათოთ დგმა ფეხებისა, - ფარჩხვა. ბაჯბაჯი; 2. დიდი ნაბიჯებით სიარული,- ლაჯუნი ( ს. ნიჟარ.).

389 ბაჯუჯა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯუჯა
კუთხ. ქართლ. ფეხებზე ბუმბულგამოსული ქათამი ( კირიონი).

390 ბაჯღარუკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

ბაჯღარუკა
კუთხ. აჭარ. შესახედავად უშნო, ბაჯაჯღანა, ჯუჯა კაცი ( შ.ნიჟარ).

391 ბგალვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

ბგალვა
კუთხ. იმერ. დაბუგვა, დაწვა ( ვ. ბერ.).

ბგოვა
კუთხ. გურ. დასევა, დახვევა; ე ბ გ ო ვ ა ეხვევა, ესევა: ჭიანჭველა, ბუზი ან სხვა მწერი რომ მიესევა რასმე სქლად, იმაზე იტყვიან ( გ.შარაშ.).

ბდეშ-ი
კუთხ. ხევსურ. ფიჩხი ( ს. მაკლ).