ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

"ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა" წარმოადგენს ქართული დიალექტოლოგიური ლექსიკონის შედგენის პირველ ცდას და ძირითადად საცნობარო ხასიათისაა. იგი ეყრდნობა მცირე ლექსიკონებს, სიტყვის მოყვარულთა კოლექციებს, ლიტერატურულ ძეგლებს და პირადად შემდგენლის მიერ წლების განმავლობაში ადგილებზე შეკრებილ მასალებს, თუმცა სისრულის პრეტენზია არ აქვს. წინამდებარე ლექსიკონი გათვალისწინებულია მკითხველთა ფართო წრისთვის. ლექსიკური ერთეულების განმარტებების სიზუსტეზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ავტორ-შემდგენელს.

წყარო: ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა. წ. 1, 2. ღლონტი, ალექსანდრე. - თბილისი : განათლება, 1974.

1 და-და და-ი! - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

და-და და-ი!
კუთხ. მოხ. მწუხარების (ოხვრის) შორისდებული (ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ.).

2 დაალმება-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაალმება-ჲ
კუთხ. თუშ. შიმშილისაგან გახელბა (თ. უთურგ.).

3 დაალხვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაალხვა
კუთხ. იმერ. კუჭის აშლილობა (პ. ჯაჯან., IX, 249).

4 დაამლვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაამლვა
კუთხ. ხევსურ. საქონლის ძალიან დამშივება (ა. ჭინჭარ., 233). ”ეგეთებ ძმობილები გყავთ, რო დ ა ა მ ლ უ ლ ი მგელიო.“

5 დაამლულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაამლულ-ი
კუთხ. მთიულ. დამშეული (ლ. კაიშ.). იხ. აგრეთვე: დაამლვა

6 დაარავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაარავება
კუთხ. ფშ. უარყოფა, უარის თქმა (ვაჟა, I, 1946, ა. შან.).

7 დააფრაკება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დააფრაკება
კუთხ. ქიზიყ., ქართლ. გამრუდება, ერთმანეთთან გაუწყობლობა ხის ნაწილებისა (ს. მენთეშ.); ფიცრის ან ფიცრებით შეკერილი კარის გამრუდება გახმობის გამო (ა. ღლ., ქართლ., 286). შდრ.: სააბ, დ. ჩუბ., ქეგლ. იხ. აგრეთვე: აფრაკი

8 დააყათრეს გზაზე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დააყათრეს გზაზე
კუთხ. ფერეიდნ. სპ.-არაბ.-თურქ. Katar ჩაამწკრივეს გზაზე (ა. ჩიქ.).

9 დაბაგვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბაგვა
კუთხ. იმერ. საწნახელის ან ურმის გვერდების ამაღლება (ფიცრებით, ჩელტებით), რათა მეტი ჩაეტიოს (ი. ქავთ.).

10 დაბადება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბადება
კუთხ. მოხ. დ ა ბ ა დ ე ბ ა ა რ ა ყ ი ს ა გამოხდისას არყის გამოსვლის დაწყება (დიალექტ., 561).

11 დაბაზება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბაზება
კუთხ. ლეჩხ., იმერ. სიმწიფეში შესვლა, შემწიფება; დ ა ბ ა ზ ე ბ უ ლ -ი სიმწიფეში შესული მარცვალი (დიალექტ., 670, 676).

12 დაბალ-ი სადილობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბალ-ი სადილობა
კუთხ. გურ. ადრე სადილობის დრო (გ. შარაშ.).

13 დაბალთვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბალთვა
კუთხ. მოხ. დაჭრა, დასერვა, დაკოდვა (ა. ყაზბ., IV, შ. ძიძ.; ო. ქაჯ.).შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.

14 დაბალითება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბალითება
კუთხ. თუშ. მოტყუება (ი. ბუქურ., 131).

15 დაბანჩა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბანჩა
კუთხ. მოხ. თურქ. tabanca დამბაჩა (დიალექტ., 561).

16 დაბანძვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბანძვა
კუთხ. იმერ. კარგად მოსხმა ხეხილისა: რა დ ა ბ ა ნ ძ უ ლ ი ა ეს ხეო, იტყვიან (ი. ჭყონ.).

17 დაბაჟღანა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბაჟღანა-ჲ
კუთხ. ინგილ. ბაჯაჯღანა (მ. ჯან.).

18 დაბარგანავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბარგანავება
კუთხ. ქართლ., თიან., ქსნის ხეობ. 1. ფეხის მაგრად მოკიდება, დამაგრება (ა. ღლ., ქართლ., 286).2. დაბარბაცება, წაფორხილება (დიალექტ., 597); დატორტმანება (ვ. სომხიშვ.). ”დ ა ი ბ ა რ გ ა ნ ა ვ ა ფეხი და ჩამოხტა ძირსა.“

19 დაბართულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბართულ-ი
კუთხ. მთიულ. დაფლეთილი, დახეული (ლ. კაიშ.).

20 დაბარცხულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბარცხულ-ი
კუთხ. გურ. დაბალი ტანის კაცი (ს. ჟღ.). იხ. აგრეთვე: დაგვარჯღული

21 დაბარძღულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბარძღულ-ი
კუთხ. იმერ., გურ. დაბალი ტანისა, მახინჯი კაცი (ი. ჭყონ.). იხ. აგრეთვე: დაბარცხული

22 დაბარჯვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბარჯვა
კუთხ. მოხ. თბილად ჩაცმა სიცხეში (ო. ქაჯ.).

23 დაბასმა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბასმა
მესხ.
თურქ. basma
კუთხ. თურქ. basma ძეხვის ან აპოხტის დაბრტყელება, დაკეცვა, დატყვებვა; დ ა ბ ა ს მ უ ლ-ი დაბეჭდილი, დატკეცილი (ი. მაისურ.).

24 დაბაშლვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბაშლვა
კუთხ. მესხ. თურქ. başlama‘ დაწყება‘ დაწყება (შ. ძიძ., ქრესტ.).

25 დაბაჲტავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბაჲტავება
კუთხ. ფერეიდნ. დაპატარავება (დიალექტ., 628). იხ. აგრეთვე: ბაჲტა

26 დაბგა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბგა
კუთხ. გურ. ფანჯრის ქვემო ფიცარი რამეს ჩამოსაგდებად (ი. ჭყონ.; ა. ღლ.).

27 დაბგალულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბგალულ-ი
კუთხ. გურ. დაბლაგული, დაჩლუნგებული (გ. შარაშ.).

28 დაბგოლვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბგოლვა
კუთხ. მოხ. საქმის კარგად გაკეთება, მოგვარება (ო. ქაჯ.).

29 დაბდგვნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბდგვნა
კუთხ. ოკრიბ. ღომის ან ლობიოს დაფშვნა (მ. ალავ.).

30 დაბდურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბდურ-ი
კუთხ. ქართლ. დამბლა; კაცი, რომელსაც არაფერი საქმე არ ეხერხება (თ. რაზიკ., „ივერია“, N% 130, 1900; ი. ჭყონ.); მოუხერხებელი, უთაური, უთავბოლოდ საქმის მკეთებელი ( შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

31 დაბედება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბედება
კუთხ. გურ. დაკვებება, უსიამოვნო შემთხვევის წინასწარ თქმა, ახდება თითქოს ამ თქმის გამო (გ. შარაშ.). ”მე მგონია, ამ ბაღანას გააცივებს ამეღამ. - რას უ ბ ე დ ე ბ წინდაწინ!"

32 დაბედენავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბედენავება
კუთხ. ქსნის ხეობ. გარჩევა, განსხვავება (ვ. სომხიშვ.). ”ერთმანეთისაგან არ გ ვ ა ბ ე დ ე ნ ა ვ ე ბ ს.“

33 დაბელვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბელვა
კუთხ. გურ.
1. ცემა, მიბეგვა (ე. ნინ., II, თ. კიკვ.); 2. ხის ტოტების დაჭრა ნიშნავს ცემასაც (ს. ჟღ.).

34 დაბენძაჴება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბენძაჴება
კუთხ. მთიულ. დამჟავება; დ ა ა ბ ე ნ ზ ა ხ ჴ ბ უ ლ-ი დამჟავებული, სუნიანი; გადატ. შინაბერა; მეტად დაბერებული (ლ. კაიშ.).

35 დაბერებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბერებულ-ი
კუთხ. მთიულ. დამპალი (ლ. კაიშ.).

36 დაბესება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბესება
კუთხ. აჭარ. დანაძლევება (შ. ნიჟარ.).

37 დაბესკნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბესკნა
კუთხ. გურ. დატკეპნა, მეტად დატენა (გ. შარაშ.). ”მე და ბესკნილი გავატანე და იმან ჩენჩილაი მომიტანა“ იხ. აგრეთვე: ჩენჩილაი

38 დაბექჩვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბექჩვა
კუთხ. მესხ. თურქ. bekçi, დარსჯი, მცველი. დამწყემსვა, მცველობის გაწევა (ი. მაისურ.). ”ყანები დ ა ვ ბ ე ქ ჩ ე.“

39 დაბეღლვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბეღლვა
კუთხ. ლეჩხ. ყავრის ან საყავარე მესრის ბეღლა-ბეღლად დაწყობა. ათასი ფრთა ყავარი ერთად დაწყობილი ბ ე ღ ლ ა დ იწოდება (მ. ჩიქ.)

40 დაბეჴებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბეჴებულ-ი
კუთხ. მოხ. შინაბერა, გაუთხოვრად დაბერებული ქალი (ო. ქაჯ.).

41 დაბზენილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბზენილ-ი
კუთხ. თუშ. მოშვებული, მოდუნებული (პ. ხუბ.).

42 დაბზღნილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბზღნილ-ი
კუთხ. გურ. მრავალ ადგილას გაბზარული (გ. შარაშ.).

43 დაბილბითება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბილბითება
კუთხ. იმერ. დაპირებებით დაიმედება, შეყოლება (ი. ქავთ.). ”მოგიტანო, დ ა მ ა ბ ი ლ ბ ი თ ა , მარა სადაა!’

44 დაბინავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბინავება
კუთხ. ზ. აჭარ. ქალის გათხოვება, ახალ ოჯახში მოხვედრა (შ. ნიჟარ.).

45 დაბირბათება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბირბათება
კუთხ. გურ. დანგრევა (ვანი, თ. თავაძე).

46 დაბირკულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბირკულ-ი
1. კუთხ. რაჭ. უხვად დასხმული (შ. ძიძ., 204). ”ამისთანე ოქრო გაკეთებულიყო, რო სუ თლათ დ ა ბ ი რ კ უ ლ ი ესხა.“
2. კუთხ. მთიულ. დახლართული, განაბდული (მატყლი) ლ. კაიშ.).

47 დაბიძგება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბიძგება
კუთხ. მთიულ. სიცივეზე დასკდომა ცომისა (ლ. კაიშ.).

48 დაბლეტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბლეტა
კუთხ. ფშ. დაბრეცა, გადმოკარკვლა (ი. ქეშიკ.). ”შეშლილივით დ ა ე ბ ლ ი ტ ა თვალები.“

49 დაბლეყვება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბლეყვება
კუთხ. იმერ. რისამე უწესრიგოდ ძირს დანარცხება, დაბერტყება (პ. ჯააჯნ., X). ”ბღარმა პაწა ხანს იკითხა წიგნი, მერე ეიღო და დ ა ა ბ ლ ე ყ ვ ა მიწაზე.“

50 დაბლიკება, დაბლუკება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბლიკება, დაბლუკება
კუთხ. იმერ. სიცივისაგან გაშეშება (ი. ქავთ.).

51 დაბლიყვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბლიყვა
კუთხ. ლეჩხ. გალახვა, ძლიერად ცემა (მ. ჩიქ.).

52 დაბობვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბობვა
კუთხ. ხევსურ. ბევრი წოვისაგან უზომოდ გაძღომა და დასუსტება ბატკნისა (ა. ჭინჭარ., 237). ”რას დასცოცავ დ ა ბ ო ბ ვ ი ლ ს ბატკანივით, ბიჭო, ფეჴნ გამააბიჯენ“!

53 დაბობოება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბობოება
კუთხ. მთიულ. დაობება; დ ა ბ ო ბ ო ე ბ უ ლ-ი დაობებული (ლ.კაიშ.).

54 დაბოლაება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბოლაება
კუთხ. მთიულ. ურმის თავის მიქაზე დადება (ლ. კაიშ.).

55 დაბოტილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბოტილ-ი
კუთხ. გურ. დაობებული ( მთისპირი, მ. თავართქილაძე).

56 დაბოციცქაჸება-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბოციცქაჸება-ჲ
კუთხ. თუშ. გაბოწიწკება, ფეხების მაგრად დადგმა, მტკიცედ დადგომა, მაგ., ჭიდაობის დროს (თ. უთურგ.).

57 დაბჟერა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბჟერა
დაბჟერა კუთხ. კახ. კუთხ. კახ. დაბეჭვა, დაჟეჟვა, დაბეგვა (ა. მარტ., გ. იმნ.).

58 დაბჟოლვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბჟოლვა
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: დაბელვა

59 დაბჟუალება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბჟუალება
კუთხ. მოხ. დაბზრიალება, დატრიალება (დიალექტ., 561).

60 დაბრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბრა
დაბრა კუთხ. მესხ. კუთხ. მესხ. დაბარება, დაძახება, მოწვევა (დიალექტ.,561).

61 დაბრაზვა (თვალისა) - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბრაზვა (თვალისა)
კუთხ. გურ. ცრემლებით თვალის დასივება (ა.ღლ., გურ.). ”კურცხლით თვალი დ ე ვ ი ბ რ ა ზ ე.“

62 დაბრანძულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბრანძულ-ი
კუთხ. ქართლ., ფშ. დაკონკილი, ძალზე ძველი და დახეული (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.; ი. ქეშიკ.).

63 დაბრეხილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბრეხილ-ი
კუთხ. მთიულ. მოხრილი (ლ. კაიშ.).

64 დაბრკულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბრკულ-ი
კუთხ. აჭარ. წაბორძიკებული, უვიცი, უვარგისი (?)(პ. ჯაჯან.). ”არ ისტავლის და დ ა ბ რ კ უ ლ ი დაშჩება ცხოვრებაში.“

65 დაბროწილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბროწილ-ი
კუთხ. კახ. წენგოშემოცლილი. გაკროცილი, გაკროლილი (ა. მარტ., გ.იმნ.).

66 დაბრძნილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბრძნილ-ი
კუთხ. მესხ. სიბრძნეში შესული, ჭკუადამჯდარი (ი. მაისურ.).

67 დაბუდვილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუდვილ-ი
კუთხ. მთიულ.
1. მოღრუბლული; 2. თავშეხვეული ( ლ. კაიშ.).

68 დაბუდრება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუდრება
კუთხ. ლეჩხ., გურ. ქათმის დაბინავება საღამოს (მ. ჩიქ.; ა. ღლ).

69 დაბუება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუება
კუთხ. თუშ. მოთქმით ტირილი (ი. ბუქურ., 131).

70 დაბუზარავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუზარავება
დაბუზარავება კუთხ. მესხ. კუთხ. მესხ. საქონლის შეწუხება სიცხეში დახვეული ბუზებისაგან (ი. მაისურ.).

71 დაბუზვილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუზვილ-ი
კუთხ. ფშ. მობუზული (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.).

72 დაბულბულება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბულბულება
კუთხ. იმერ. გულიანად თოვის დაწყება, დიდი თოვა (ი. ქავთ.). ”დ ო უ ბ უ ლ ბ უ ლ ე, ჰო, დ ო უ ბ უ ლ ბ უ ლ ე!" - შესძახებენ თოვისაგან გახარებული ბავშვები.

73 დაბულულება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბულულება
1. კუთხ. ზ. აჭარ., ქართლ., მესხ. ახლად მოცელილი ბალახის ბულულებად დადგმა (შ. ნიჟარ.; შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.; ი, მაისურ.). დაბურდღაშება
2. კუთხ. გურ. დაგლეჯა, დახევა, მიწის დარღვევა, მოხნა. დ ა ბ უ რ დ ღ ა შ ე ბ უ ლ-ი დაგლეჯილი; დიდ ბელტებად მოხნული (ა. ღლ.). ”ტრაქტორმა მიწა დ ა ა ბ უ რ დ ღ ა შ ა.“

74 დაბურკულება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბურკულება
კუთხ. იმერ. დაბურკულობს საქმეს თავს ვერ აბამს, უთავბოლოდ დადის (ი. ქავთ.).

75 დაბუღაღება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუღაღება
კუთხ. გურ. დალბობისა და დუღილისაგან მარცვლეულის გაჟიჟინება, მოცულობის მომატება (გ. შარაშ.).

76 დაბუჩვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუჩვა
კუთხ. მთიულ. ძალიან ბევრი ტანისამოსის ჩაცმა (ლ. კაიშ.).

77 დაბუძვლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუძვლა
კუთხ. ქვ. იმერ. დაფუძნება (ბ. წერეთ.). ”ოჯახში შემოიყვანა და დ ა ა ბ უ ძ ლ ა.“

78 დაბუწვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუწვა
კუთხ. იმერ. აწეწ-დაწეწვა, ანგრევ-დანგრევა, არევ-დარევა (მ.ალავ.) შდრ.; ქეგლ.

79 დაბუხვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუხვა
კუთხ. ქართლ. დახუთვა (ლ. ნოზ.). იხ. აგრეთვე: დაბუჴვილი

80 დაბუხულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუხულ-ი
კუთხ. ფშ. დამზრალი, მოყინული (ი.ქეშკ.); სიცივისაგან გათოშილი (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.). ”შენ დ ა ბ უ ხ უ ლ ი ხელები გექნება.“

81 დაბუჴვილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბუჴვილ-ი
კუთხ. მთიულ. კუტი (ლ. კაიშ.). იხ. აგრეთვე: დაფეხვილი

82 დაბღინკვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბღინკვა
კუთხ. აჭარ. დაჯაბნა, დაძლევა, მორევა (პ. ჯაჯან.). ”დათვი კაც დ ა ბ ღ ი ნ კ ე ვ დ ა, ბა!“ იხ. აგრეთვე: ბღინკი

83 დაბღრაჯნილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბღრაჯნილ-ი
კუთხ. ხევსურ. დამსკდარი პური (ა. ჭინჭარ., 211).

84 დაბღუჯულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბღუჯულ-ი
კუთხ. გურ. დაბალი ტანის უშნო კაცი (გ.შარაშ.)

85 დაბწკნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბწკნა
კუთხ. ფშ. გაქცევა, გაწევა (ი. ქეშიკ.). ”ძაღლმა რომ მეველე ჰნახა, დ ა ი ბ წ კ ნ ა მისკენ, ერჩოლა.“

86 დაბჭყალვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაბჭყალვა
კუთხ. ოკრიბ. სიმწიფისაგან დახეთქვა ლეღვის ნაყოფისა (მ. ალავ.).

87 დაგაზვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგაზვა
კუთხ. ფშ., თუშ., მოხ., ქართლ., ქსნის ხეობ. ფრინველი რომ ფრინველს დაჭრის (ი. ჭყონ.); დაკაწრვა, დაჩხაპნა (ო. ქაჯ.); დაგაზულ-ი დაკაწრული, დაფხაჭნილი (თ. უთურგ.); ფრჩხილებით ან წვეტიანი მაგარი საგნით დაკაწრული ან დახაზული (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.; ვ. სომხიშვ.). იხ. აგრეთვე: გაზი, გაზვაჲ

88 დაგანაჸება-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგანაჸება-ჲ
კუთხ. თუშ.
1. დამიზნება; 2. მორტყმა (თ. უთურგ.).

89 დაგანება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგანება
კუთხ. ფშ. დასარტყმელად მიწევა (ი. ქეშიკ.) ”ხელში შიშველა ხმლებითა, რა ერთურთს დ ა ე გ ა ნ ნე ნ ა.“

90 დაგანვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგანვა
კუთხ. გურ. განის ჩამოკლება, მაგ. ფიცრის დავიწროება, მიტკლის ნაჭრის ჩამოხევა სიგრძივ და სხვ. (გ. შარაშ.); ფიცრის კიდეთა ლამაზად და სწორად გაშალაშინება, ან გაწმენდა (ა. ღლ.).

91 დაგემოვება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგემოვება
კუთხ. ქართლ. გემოს გაგაება, დაჭაშნიკება (გ.შატბერ., 41). ”ჯერ მეუგემურა, მერე კარგა რო დ ა ვ ი გ ე მ ო ვ ე, მომეწონა.“

92 დაგემსილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგემსილ-ი
კუთხ. იმერ. გემსით სავსე, გემსიანი, ქერტლიანი (ი. ქავთ.). იხ. აგრეთვე: გემსი

93 დაგვავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგვავება
კუთხ. აჭარ. დაზვავება (პ. ჯაჯან.).

94 დაგვალულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგვალულ-ი
კუთხ. ლეჩხ. გვალვისაგან დაშავებული ყანა, საზოგადოდ მცენარე; გადატ. პატარა, ადბალი კაცი (მ. ალავ., 1). კუთხ. მთიულ. კუთხ. მთიულ. მოუვლელი, დაჩაგრული (საქონელი) (ლ. კაიშ.).

95 დაგვარება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგვარება
კუთხ. რაჭ. დაკლება, დამორჩილება; ვერაფერი დ ა უ გ ვ ა რ ე ს ვერაფერი დააკლეს, ვერ დაიმორჩილეს (დიალექტ., 683).

96 დაგვარჯულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგვარჯულ-ი
კუთხ. იმერ. იხ. აგრეთვე: დაგვარჯღული

97 დაგვარჯღვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგვარჯღვა
კუთხ. გურ. დაგვაჯვა, დაკოღინება, დაჩიავება (ა.ღლ.).

98 დაგვარჯღულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგვარჯღულ-ი
კუთხ. გურ. დაგვაჯული, დაბალი ტანის, ჯუჯა აკცი. შდრ.; ბარჯღი (ა. ღლ.).

99 დაგვრეზილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგვრეზილ-ი
კუთხ. თუშ. ხშირი თმა (პ. ხუბ.).

100 დაგვრიჭნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგვრიჭნა
კუთხ. იმერ. დაგვრიტნა, ძალიან სუფთად, საგულდაგულოდ დაბანა (ი. ქავთ.).

101 დაგზება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგზება
კუთხ. ხევსურ. დანთება ცეცხლისა (დიალექტ., 551).

102 დაგლაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგლაჸ-ი
კუთხ. თუშ. წვეტიან საგანზე (ლურსმანი, ეკალი...) ფეხის დაკვრა (პ. ხუბ.).

103 დაგმანვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგმანვა
კუთხ. გურ. ჭუჭრუტანების დახურვა, ამოვსება (ს. ჟღ.). იხ. აგრეთვე: გმანვა

104 დაგმობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგმობა
კუთხ. ხევსურ. საქონლისათვის გაწყრომა; შ ა უ გ მ ი! გაუჯავრდი პირუტყვს, რათა ზემოთ წავიდეს; გ ა მ ა უ გ მ ი! - ჩვენკენ წამოვიდეს და ა. შ. „ ამა(გ) საქონსა(ღ) დ ა უ გ მ ი, ყანაჩი არ შაიყარას!“ (ა. ჭინჭარ., 232).

105 დაგნასვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგნასვა
1. კუთხ. იმერ. ქვევრის დატკეპნა აყალო მიწით (ზ. ჭუმბურ., 85).
2. კუთხ. მთიულ., გუდამაყ. დაფრთხობა, გარეკვა (ე. ვირსალ.).

106 დაგნება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგნება
კუთხ. ზ. აჭარ. წისქვილის ლინგად ან როხად დასაფქვავად მომართვა (შ. ნიჟარ.). იხ. აგრეთვე: ლინგ

107 დაგობვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგობვა
კუთხ. ლეჩხ. გობ‘იდან : გამრუდება ფიცრისა; დ ა გ ო ბ ი ლ-ი გამრუდებული (მ. ალავ., 2). ”ფიცარი ნედლი იყო და გახმა, მარამ დ ე ი გ ო ბ ა."

108 დაგოზვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგოზვა
კუთხ. გურ., ზ. აჭარ., ლეჩხ. იხ. აგრეთვე: გოზვა

109 დაგოლავება წყლისა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგოლავება წყლისა
კუთხ. მესხ. თურქ. göl, ტბა წყლის დატბორება (ი. მაისურ.). ”წყალი რო ყანებში არ დ ა გ ო ლ ა ვ დ ე ს, ღარებს გაავლეებნ ხოლმე.“

110 დაგომინჯებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგომინჯებულ-ი
კუთხ. ქსნის ხეობ. უშნო ულამაზო. იტყვიან თორნეში ჩავარდნილ დაკუპატებულ პურზე (ვ. სომხიშვ.).

111 დაგონჯება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგონჯება
კუთხ. გურ., ქართლ. იხ. აგრეთვე: დაგონჯვა, გონჯი

112 დაგონჯვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგონჯვა
კუთხ. ქართლ. ავად გახდომა, დაავადება (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.). იხ. აგრეთვე: გონჯათ ყოფნა, გონჯი

113 დაგუბაშება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგუბაშება
კუთხ. გურ. ხალხის ან საქონლის ერთად თავმოყრა (ს. ჟღ.).

114 დაგუდგუდება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგუდგუდება
კუთხ. ქართლ. დიდი ცეცხლის გაჩაღება (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

115 დაგუზგუზება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგუზგუზება
კუთხ. გურ. დიდი ცეცხლის დანთება (ს. ჟღ.). იხ. აგრეთვე: დაგუდგუდება

116 დაგულვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგულვა
კუთხ. ქიზიყ., თუშ., მესხ., ინგილ. 1. დახურვა, დაკეტვა; კ ა რ ი ს დ ა გ უ ლ ვ ა, კარის დახურვა, დაკეტვა (ს. მენთეშ., დამ.; თ. უთურგ.; ი. ბუქურ., 131; მ. ჯან.); 2. დაგმანვა, კარ-ფანჯრების მჭიდროდ დახურვა, ჭრილებისა და ჭუჭრუტანების ამოვსებით; დაგულულ-ი დაგმანილი (ი. მაისურ.).

117 დაგუნგრუშება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგუნგრუშება
კუთხ. იმერ. დაყვავება, მოფერება, მოალერსება: კრუხმა წიწილებს დ ო უ გ უ ნ გ რ უ შ ა (ი. ქავთ.).

118 დაგუნძულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგუნძულ-ი
კუთხ. ლეჩხ. დახუნძლული. ბლომად მოსხმული (დიალექტ., 676).

119 დაგურგულება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაგურგულება
კუთხ. დაგურგულება მოალერსება, მოფერება (ს. მენთეშ.).

120 დად, დად-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დად, დად-ი
კუთხ. ინგილ., თუშ. მდადე, პატარძლის ხელისმომკიდე ქალი მ. ჯან.; თ.უთურგ.).

121 დადა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადა-ი
კუთხ. მოხ. მოძახილი მოთქმით ტირილის დროს. მოტირალი, შევიდოდა თუ არა ოთახში, სადაც ესვენა მიცვალებული, დაიძახებდა: დ ა დ ა ი, ჭირისუფალი კი უპასუხებდა მოთქმითვე: ა დ ა ი (ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ.; დიალექტ., 561).

122 დადან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადან-ი
კუთხ. ქართლ.
1. მითქმა-მოთქმა, გაკილვა (გ. შატბერ., 41); 2. მოჩხუბარი ადამიანის გაუთავებელი ლაპარაკი (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.). ”გინდა სოფლის ს ა დ ა დ ა ნ ო ც გამხადო?"

123 დადანდალება, დადანდარება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადანდალება, დადანდარება
კუთხ. ზ. იმერ. დაგუგუნება, აგიზგიზება ცეცხლისა (ბ წერეთ.).

124 დადანდარება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადანდარება
კუთხ. ზ. იმერ., გურ. იხ. აგრეთვე: დადანდალება

125 დადანდვლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადანდვლა
კუთხ. ქართლ. ურმის გამართვა დანდლებით (თ. რაზიკ., „ ივერია“, № 130, 1900; ი. ჭყონ.). შდრ.: საბა, ქეგლ.

126 დადარიელება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადარიელება
კუთხ. კახ. დადარაჯება, ჩასაფრება, თვალთვალი (ა. მარტ., გ. იმნ.).

127 დადარნება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადარნება
კუთხ. იმერ. დ ა ე დ ა რ ნ ე ბ ა შეხვდება, დაემთხვევა, შეესწრება (ი. ქავთ.). ”წროულს აღდგომა და პირველი მაისი ერთმანეთს დ ე ე დ ა რ ნ ა.“

128 დადაშა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადაშა-ჲ
კუთხ. ინგილ. ზედაშის ქვევრი (მ. ჯან.).

129 დადეგ - ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადეგ - ი
კუთხ. გურ. პირველი სექტემბერი. ახალი წლის დამდეგი, პირველი დღე, წარმართული დღესასწაული (ს. ჟღ.; ა. ღლ.): კუდიანების დღე, პირველი სექტემბერი ( ე. ნინ., II, თ. კიკვ.): პირველი სექტემბერი (ძვ. სტ.), როცა, ხალხის რწმენით, მცენარეების ზრდა წყდება (გ. შარაშ.).

130 დადედვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადედვა
კუთხ. დადედვა რამე შესაღებავის (მაგ., ქსოვილის) გაუფერულება, განეიტრალება, რომ კარგად შეიღებოს. დედავენ, მაგ., ფურის დოში, თეთრ შაბში, შინდის მჟავეში და სხვ. (ს. მენთეშ.) შდრ.: საბა, ქეგლ.

131 დადემვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადემვა
კუთხ. გურ. ფოთლებად, ფურცლებად დალაგება, დატკეპნა; გადატ. იტყვიან ფულის დალაგება-დაკეცვაზე (ა. ღლ., გურ.). ”ნუ გეშიანია, კი იყო ხაზინა გამობექსნილი დ ა დ ე მ უ ლ ი ქახალდის ფულებით.“

132 დადენთვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადენთვა
დადენთვა კუთხ. ზ. აჭარ. კუთხ. ზ. აჭარ. ცხიმეულის ჭამისაგან მადის დაკარგვა, რამდენადმე უსიამოვნო გრძნობაზე დაყენება (შ. ნიჟარ.).

133 დადერაგება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადერაგება
კუთხ. დადერაგება დაწყნარება, დამშვიდება (ს. მენთეშ.).

134 დადიან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადიან-ი
კუთხ. ქართლ. დიდი მძიმე ჯაჭვი, რომელიც დაცულ იყო არბოს წმ. გიორგის ეკლესიაში (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

135 დადილიმება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადილიმება
კუთხ. მესხ ნაჭერ-ნაჭერ დაჭრა თანაზომიერ და ბრტყელ-ბრტყელ ნაწილებად (ი. მაისურ.). „დედამ ყველი დ ა ა დ ი ლ ი მ ა და შვილებს დაურიგა.“

136 დადონდგილება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადონდგილება
კუთხ. მესხ გულის დაცხრომა, დამშვიდება, დაშოშმინება (ი. მაისურ.).

137 დადოშვა წვერისა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადოშვა წვერისა
კუთხ. ზ. იმერ. წვერის ახლად ამოსვლა (ბ. წერეთ.).

138 დადრება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადრება
კუთხ. რაჭ. დასწრება (შ. ძიძ., 204). ”ჩემ კვალზე და ნუ დ ა ე დ რ ე ბ ი.“

139 დადრეცა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადრეცა
კუთხ. დადრეცა მოთხრა; გადატ. უზრდელი მიხვრა-მოხვრით სიარული (ს. მენთეშ.).

140 დადრეცილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადრეცილ-ი
კუთხ. მოხ. უსწორ-მასწორო, მოხრილი (ო. ქაჯ.).

141 დადუბრვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადუბრვა
კუთხ. ლეჩხ. კერვა თავისებურად (მ. ჩიქ.).

142 დადუნება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადუნება
კუთხ. დადუნება დამბლის დაცემა; დ ა დ უ ნ ე ბ უ ლ-ი დამბლადაცემული (ს. მენთეშ.).

143 დადურაღვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადურაღვა
კუთხ. ქიზიყ., ფშ. დაზრობა; სიცივისაგან დაწვა კანისა (ს. მენთეშ.); დურაღის კვრა, დაზრობა, ცხვარი რომ დაიზრება ზამთარში (ი. ჭყონ.). იხ. აგრეთვე: დურაღი

144 დადღან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადღან-ი
კუთხ. იმერ. იხ. აგრეთვე: ჯაჯღანი

145 დადღლეზილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადღლეზილ-ი
კუთხ. ლეჩხ. ძლიერ დახეული, დაგლეჯილი (მ. ჩიქ.). შდრ.: ქეგლ.

146 დადღრენილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დადღრენილ-ი
კუთხ. მესხ. სიძველისაგან გამრუდებული, დაჭყლეტილი. მოღრეცილი, ფორმადაკარგული (ი. მაისურ.).

147 დაერთება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაერთება
კუთხ. თუშ. დაქორწინება (პ. ხუბ.).

148 დავარგება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დავარგება
კუთხ. რაჭ. დამწიფება, ხილის შემოსვლა (დიალექტ., 683). შდრ.: ქეგლ.

149 დაველება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაველება
კუთხ. დაველება კვალის გადიდება ხვნის დროს (ს. მენთეშ.).

150 დავეჟნილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დავეჟნილ-ი
კუთხ. მთიულ. ჭრელი (ლ. კაიშ.).

151 დავილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დავილ-ი
1. კუთხ. იმერ. დავა (მ. ალავ., 3). ”შეწყდა დ ა ვ ი ლ ი.“
2. კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: დავლი

152 დავინ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დავინ-ი
კუთხ. ლეჩხ. მომარაგება, გადაჭარბებით დაგროვება ფულისა ან მოსავლისა; დ ა ვ ი ნ ო ბ ს იმარაგებს, გადაჭარბებით აგროვებს (მ. ალავ., 2).

153 დავლ-ი, დაულ-ი, დავილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დავლ-ი, დაულ-ი, დავილ-ი
კუთხ. გურ. დოლი (ა.ღლ.). იხ. აგრეთვე: დარაბანდი

154 დავლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დავლა
კუთხ. გურ., იმერ. თურქ. damla,წვეთი დამბლა (ა. ღლ.; ვ. ბერ.; დიალექტ., 670).

155 დავლა-ჲ, დავლათ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დავლა-ჲ, დავლათ-ი
კუთხ. ფშ., თუშ. არაბ.-თურქ. davlat ქონება, ნადავლი, ნაალაფარი, ომში ნაშოვარი (ვაჟა, I, 1946, ა. შან., თ. უთურგ.). იხ. აგრეთვე: დოვლათი

156 დავლათ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დავლათ-ი
კუთხ. ფშ. იღბალი, ბედი, სვე (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.). იხ. აგრეთვე: დავლაჲ

157 დავლათიან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დავლათიან-ი
კუთხ. ფშ. დოვლათიანი, ბედნიერი, შეძლებეული, კარგი (ვაჟა, I, 1946, ა. შან.); ბედ-იღბლიანი, ბედნიერი. ”არა უჭირთ მოკლეფრთიანთა, - კაცთა სმა-ჭამის მიმყოლთა, ცოლ-შვილით დ ა ვ ლ ა თ ი ა ნ თ ა."

158 დაზაბაკება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზაბაკება
კუთხ. ზ. იმერ. დასნეულება, დაზიანება (ქ. ძოწ.).

159 დაზავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზავება
კუთხ. გურ. მეტისმეტად დაღლა (ფიზიკურად)(გ. შარაშ.) ”ისე დ ა ვ ზ ა ვ დ ი, რომ საძრაობა აღარ მაქ.“

160 დაზაზვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზაზვა
კუთხ. ლეჩხ. დახუნძლვა, უხვად მოსხმა ნაყოფისა; დ ა ზ ა ზ უ ლ-ი დახუნძლული (მ. ალავ., 2).

161 დაზანყება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზანყება
კუთხ. დაზანყება გზაზე ურმის ცალი თვლის ყოლფურში, ამონათხარში. ორმოში ჩავარდნა და ურმის დარტყმა; ცუდია, შეიძლება ურემი გატყდეს, ტვირთიც ფუჭდება. დ ა ზ ა ნ ყ ე ბ ა კოჭლმა თვალმაც იცის (ს. მენთეშ.). იხ. აგრეთვე: ყოლფუნი

162 დაზეზება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზეზება
კუთხ. მოხ., მთიულ., გუდამაყარ. ჩამოსვლა (ო. ქაჯ.); აშვება აწყვეტა; დ ა ზ ე ზ დ ა აიშვა, აიწყვიტა (ე. ვირსალ.) შდრ.: ქეგლ. ”ვეფხუი დ ა ზ ე ზ დ ა კლდისაო.“

163 დაზეზეურება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზეზეურება
კუთხ. მთიულ. დაქანება, დაზეზება (ურმისა) (ლ. კაიშ.).

164 დაზერკნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზერკნა
1. კუთხ. მთიულ. დატკეპნა; დაზერკნილ-ი დატკეპნილი (ლ. კაიშ.). დაზიზნულ-ი
2. კუთხ. იმერ. ძალიან დასვრილი (პ. ჯააჯნ., IX, 249).

165 დაზმანება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზმანება
კუთხ. გურ. ზომის აღება, დაზომება (ს. ჟღ.).

166 დაზოვა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზოვა-ჲ
კუთხ. ინგილ. დაბადება (გ. იმნ.). ”შენ ქობ მამბალ იყო, ჩონსა დაჲზო.“

167 დაზორტილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზორტილ-ი
კუთხ. ქართლ. დახუნძლული (თ. სალარ.).

168 დაზრუგვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზრუგვა
კუთხ. გურ. დატვირთვა, ზურგზე მოკიდება; მ ო ზ უ რ გ ვ ა ზურგით მოტანა (ა. ღლ.).

169 დაზურგულება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაზურგულება
კუთხ. იმერ. ერთ ადგილზე დაგროვება რისამე, ტვირთის გორის დადგმა (ი. ქავთ.) ”გატანილი მიწა ეზოს გარეთ დ ა ა ზ უ რ გ უ ლ ა.“

170 დათ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათ
კუთხ. ინგილ დათვი (მ. ჯან.).

171 დათავთავადება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათავთავადება
კუთხ. კახ. ერთი მეორის დაცილება, დაცალკევება (ა. მარტ., გ. იმნ.).

172 დათავქევება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათავქევება
კუთხ. ფერეიდნ. დათავქვევება, თავქვე წასვლა, დაშვება დაღმა (დიალექტ., 628).

173 დათავწვერება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათავწვერება
კუთხ. ფშ. გათამამება (ა. ჭინჭარ.). ”დ ა მ ი თ ა ვ წ ვ ე რ დ ნ ე ნ ჯალაფნი, დავსწვი მაგათ აფუება.“

174 დათაკვრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათაკვრა
კუთხ. ქართლ., მესხ., ზ. აჭარ. წესიერად დალაგება, დაზვინვა (გ. შატბერ., 41); საგნების ზედიზედ მწყობრად დალაგება, სიმეტრიულად აგება, თაკარებად დაწყობა (ი. მაისურ.); რაიმე საგნების (ფიცარი, შეშა, ლოგინი) გარკვეული წესით დალაგება, დაწყობა; დ ა თ ა კ რ უ ლ-ი დაწყობილი, დაალგებული (შ. ნიჟარ.). იხ. აგრეთვე: თაკარა

175 დათალვნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათალვნა
კუთხ. ჯავახ. დაწიოკება, დაძარცვა, ძარცვა-გლეჯა (დიალექტ., 647).

176 დათანალება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათანალება
კუთხ. ფერეიდნ. ფულების ართმევა; დაწიოკება, ი თ ა ნ ა ლ ა ლ ა ფულები აართვა (ა. ჩიქ.; შ. ძიძ., ქრესტ.).

177 დათანაყმება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათანაყმება
აჭარ.

178 დათანხმება (დიალექტ., 675). - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათანხმება (დიალექტ., 675).
კუთხ. დათანხმება (დიალექტ., 675).

179 დათანთარება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათანთარება
კუთხ. გურ. მზის ძალზე დაცხუნება (ს. ჟღ.).

180 დათარვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათარვა
კუთხ. ხევსურ. გადათრევა (შ. ძიძ., ქრისტ.). ”არხოტივნებმ ეს ქისტები დ ა თ ა რ ე ს წყლის პირში.“

181 დათართვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათართვა
კუთხ. ქართლ. დაგრეხილი ძაფის მოშვება (გ. შატბერ., 41). ”ძახვის დროს მარჯვნიდან მარცხნივ ტრიალებს თითისტარი, დ ა ფ ა რ თ ვ ი ს ა ს - მარცხნიდან მარჯვნივ.“ იხ. აგრეთვე: დაცარვა

182 დათარჯვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათარჯვა
კუთხ. გურ. მონიშვნა, მოზომვა (პ. ჯაჯან.).

183 დათაქლამიშება-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათაქლამიშება-ჲ
კუთხ. თუშ. მუშტის, ჯოხის ჩარტყმა (პ. ხუბ.)

184 დათეთქვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათეთქვა
კუთხ. გურ. დამტვრევა, დაბეგვა (ა. ღლ.).

185 დათელება-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათელება-ჲ
კუთხ. თუშ. მივარდნა, ხელის ტაცება (თ. უთურგ.).

186 დათვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვ-ი
კუთხ. ხევსურ., მთიულ. მსხვილი მორი, ბუღაური (ა. ჭინჭარ., 278); სახლის ბოძის თავზე დადგმული ხის ნაჭერი; ურმის ღერძზე გადებული ორგათლილი ფიცარი (ლ. კაიშ.).

187 დათვა-ჲ, სადათვე, საბრუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვა-ჲ, სადათვე, საბრუნ-ი
კუთხ. გურ. ხის საკეტი, კლიტე (ა. ღლ.). 1. ურმის უბის ანუ ხელნას ის ადგილი, რომელიც ღერძზეა დანდობილი; 2. გუთნის ნაწილი (ს. მენთეშ.).

188 დათვალტვინება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვალტვინება
კუთხ. გურ. მიმინოსათვის წიწილის თვალისა და ტვინის ჭმევა (ა. რობაქ., 166.).

189 დათვამოცვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვამოცვა
კუთხ. აჭარ. წერწა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ჭიჭკოტი

190 დათვამსხალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვამსხალა
კუთხ. გურ., აჭარ. თამელი (ა. მაყ.).

191 დათვთბუერა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვთბუერა
კუთხ. თუშ. ვირის ტერფა. მცენარეა (ა. მაყ.).

192 დათვთჟოლა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვთჟოლა-ი
კუთხ. თუშ. სვინტრი (ა. მაყ.).

193 დათვთფეხა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვთფეხა
კუთხ. თუშ. იხ. აგრეთვე: ნამა

194 დათვიკაკალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვიკაკალ-ი
კუთხ. რაჭ., აჭარ. იხ. აგრეთვე: დათვის ბალი

195 დათვიმოლოქ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვიმოლოქ-ი
კუთხ. ლეჩხ. ქატმი, ფოხვერა, მცენარეა (ა. მაყ.).

196 დათვიმოცხარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვიმოცხარ-ი
კუთხ. რაჭ., ლეჩხ. მთის მოცხარი, ლაბა (ა. მაყ.).

197 დათვიმსხალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვიმსხალა
კუთხ. რაჭ., იმერ. იხ. აგრეთვე: დათვიხალა

198 დათვინიგოზა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვინიგოზა
კუთხ. რაჭ., აჭარ. იხ. აგრეთვე: დათვის ბალი, დათვიკაკალი

199 დათვინიორა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვინიორა
კუთხ. ზ. იმერ. იხ. აგრეთვე: ჭრიჭინა

200 დათვის ბალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვის ბალ-ი
1. კუთხ. ქართლ., აჭარ. ხეჭრელი, მცენარეა (ა. მაყ.). დათვისაგებელა
2. კუთხ. ქართლ. მთის ჩადუნა (ა. მაყ.).

201 დათვისბაბა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისბაბა
კუთხ. ქართლ., აჭარ. ამპურა, მაპურა, მცენარეა (ა. მაყ.).

202 დათვისბარდალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისბარდალა
კუთხ. მთიულ. ცვალებადი ცერცველა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ხათხვერა, ვირიგვერდა

203 დათვისება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისება
კუთხ. ზ. იმერ. იხ. აგრეთვე: დამისება

204 დათვისეკალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისეკალა
კუთხ. მოხ. შავი ასკილი (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: შავესკალა

205 დათვისიმინდ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისიმინდ-ი
კუთხ. ქართლ. შიშანა, მცენარეა (ა. ამყ.). იხ. აგრეთვე: დათვიყანა

206 დათვისკიტრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისკიტრა
კუთხ. თუშ. მთის შროშანი, მცენარეა (ა. მაყ.).

207 დათვისნაზუქა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისნაზუქა
კუთხ. ქართლ. ერთგავრი ხეა (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

208 დათვისპანტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისპანტა
კუთხ. დათვისპანტა პანტაფშუტა, ბრყენა, მცენარეა (ა. მაყ.).

209 დათვისტერფა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისტერფა
კუთხ. ფშ., ხევსურ. ნიუკა, მცენარეა (ა. მაყ.).

210 დათვისქაჩქაჩა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისქაჩქაჩა
კუთხ. მოხ. ფშუკურა, მცენარეა (ა. მაყ.).

211 დათვისყამბრო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისყამბრო
კუთხ. მესხ. კნაპა, კნაპი (ა. მაყ.).

212 დათვისჩაღანდრ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისჩაღანდრ-ი
კუთხ. მესხ. წითელი წალიკა (ა. მაყ.).

213 დათვისხალა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვისხალა-ი
კუთხ. გურ. მსხლის ჯიშია (კ. გვარ., 947).

214 დათვიფანჩარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვიფანჩარ-ი
კუთხ. რაჭ., ლეჩხ., იმერ. შვიტა, მცენარეა (ა. მაყ.).

215 დათვიყანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვიყანა
კუთხ. ქართლ. შროშანა, მცენარეა (ა. მაყ.).

216 დათვიხალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვიხალა
კუთხ. რაჭ., იმერ. თამელი (ა. მაყ.).

217 დათვლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვლა
1. კუთხ. ხევსურ. დედის უცრემლო ტირილი (ს. მაკალ.). 2.
2. კუთხ. მთიულ., გუდამაყ. მბობა, თქმა (ლექსის, ზღაპრისა და მისთ.); დ ა თ ვ ა ლ ე ლექსი თქვი (ლ.კაიშ.; დიალექტ., 566, 571).

218 დათვქადაობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვქადაობა
კუთხ. მთიულ. ყველიერის ხუთშაბათს რიტუალი (ს. მაკალ.; ლ. კაიშ.).

219 დათვყურძენა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათვყურძენა
კუთხ. ქართლ., აჭარ. იხ. აგრეთვე: დათვის ბალი

220 დათიკვა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათიკვა-ჲ
კუთხ. თუშ. დაკერება; წოვ. თ ე კ ა რ კერვა (თ. უთურგ.).

221 დათილახვრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათილახვრა
კუთხ. გურ. დაგრეხა; დაკოჭლება; დ ა თ ი ლ ა ხ რ უ ლ-ი დაგრეხილი, დაკოჭლებული (ა. ღლ.).

222 დათილიმავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათილიმავება
კუთხ. დათილიმავება თევზის ასო-ასოდ დაჭრა დასამარილებლად (ს. მენთეშ.).

223 დათირება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათირება
კუთხ. ფშ., მოხ. გაჩუმება, დაყვავება, დამშვიდება, დაწყნარება ბავშვისა (ვაჟა, IV, ა. შან.; თ.რაზიკ., „ ივერია“, N% 130, 1900; ი. ჭყონ.; ო. ქაჯ.).

224 დათიქსნილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათიქსნილ-ი
კუთხ. გურ. წვრილად დაჭრილი (გ. შარაშ.).

225 დათორთვლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათორთვლა
კუთხ. ქსნის ხეობ. ძაფის მსხვილად დართვა (ვ. სომხიშვ.).

226 დათოფვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათოფვა
კუთხ. თუშ. თოფით დახვრეტა (ი. ბუქურ., 131.).

227 დათოფლვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათოფლვა
დათოფლვა კუთხ. ჯავახ. კუთხ. ჯავახ. მთლიანად, სულ წაღება ან წაყვანა, წასხმა (დიალექტ., 647). ”ცხვრიები...დ ა უ თ ო ფ ლ ი ა თ.“

228 დათოშვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათოშვა
კუთხ. გურ. კანზე წვრილი და ხშირი მუწუკების დაყრა (გ. შარაშ.). ”რა დაემართა, ნეტაი, ამ ქალს, თელი პირისახე რომ დ უ უ თ ო შ ა ვ ს.“

229 დათრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათრა
დათრა კუთხ. მთიულ. კუთხ. მთიულ. მთიდან თივის, მორების ცურვით ჩამოზიდვა (ლ. კაიშ.).

230 დათრაქვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათრაქვა
კუთხ. დათრაქვა მოხილვა, დავლა (ს. მენთეშ.). ”ქვეყანა დ ა ვ თ რ ა ქ ე და ვერსად ვნახე.“

231 დათუა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათუა
კუთხ. გურ. ხის ბოქლომი, საკეტი (პ. ჯაჯან.). იხ. აგრეთვე: დათვაი 1

232 დათუებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათუებ-ი
კუთხ. ქვ. იმერ. იხ. აგრეთვე: საცვეთები

233 დათუთქვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათუთქვა
კუთხ. ლეჩხ. ჭინჭრისაგან დაწვა, დასუსხვა (მ. ჩიქ.).

234 დათქვირება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათქვირება
კუთხ. მოხ. დასუქება (ცხენებისა); დათქვირებულ-ი დასუქებული (ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ.).

235 დათქვირიშინება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათქვირიშინება
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: თქვირიშინი

236 დათქვრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათქვრა
კუთხ. დათქვრა დაღვრა, თხიერი რამის უზომოდ და უთავბოლოდ დაღვრა; დ ა თ ქ ვ რ ი ლ-ი დაღვრილი (ს. მენთეშ.). იხ. აგრეთვე: თქვრა

237 დათქორვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათქორვა
კუთხ. მთიულ. დაქცევა, დაღვრა (ლ. მენთეშ.) იხ. აგრეთვე: დათქვრა

238 დათხევა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დათხევა
კუთხ. ფშ. უცებ დაკარგვა, მიმალვა; დ ა ი თ ხ ი ე ა ქ ე დ ა ნ წაეთრიე, დაიკარგე აქედან (თ. რაზიკ., „ ივერია, №130, 1900; ი. ჭყონ.).

239 დაიაზებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაიაზებ-ი
კუთხ. იმერ. ბოდიშები, ცერემონია, მორიდება, პატივისცემა (ი. ქავთ.). ”მასპინძელმა დიდი დ ა ი ა ზ ე ბ ი თ მიგვიღო.“

240 დაისღამე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაისღამე
კუთხ. ქართ. ახლად შეღამება, დაისი (გ. შატბერ., 42).

241 დაკა(რ)ჭვალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკა(რ)ჭვალა
კუთხ. ლეჩხ., გურ. თხილისა და კაკლის გარჩევა, დაკაკვლა (მ. ჩიქ.; ა. ღლ.).

242 დაკავკაულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკავკაულ-ი
კუთხ. ხევსურ. ქსოვილის ელემენტია (ს. მაკალ.).

243 დაკავკაულნ ნამჴრევნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკავკაულნ ნამჴრევნ-ი
კუთხ. ხევსურ. თიბვის დროს დაკბილულნი, უსწოროდ, იკანკლურად გატანილი ტოტები (ა. ჭინჭარ., 224). იხ. აგრეთვე: ტოტი

244 დაკაკლება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკაკლება
კუთხ. იმერ. ცოტა რისამე შეჭმა, წაკნასვა (ვ. ბერ.). ”ცოტა დ ე ვ ი კ ა კ ა ლ ე თ, თვარა გალხათ იყო ჩვენი საქმე უჭმელეჲ.“ იხ. აგრეთვე: საკაკალო

245 დაკაკლვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკაკლვა
კუთხ. გურ. დაწვრილებით მბობა (ა. ღლ., გურ.). ”ყოლიფერი დ უ უ კ ა კ ლ ა.“

246 დაკამარებულ-ი სირბილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკამარებულ-ი სირბილ-ი
1. კუთხ. ქართლ. ხტომით, კამარისკვრით სირბილი (გ. შატბერ., 45). ”დაკამარებული გარბის.“ დაკამება
2. კუთხ. გურ.
1. დატკბობა, დაამება, დაცხრობა. 2. გამოამინდება, კარგი ამინდის დადგომა (ს. ჟღ.). ”დ უ უ ა მ დ ა ტკივანი.“

247 დაკამპვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკამპვა
კუთხ. მთიულ. კბენა (ლ. კაიშ.).

248 დაკანებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკანებულ-ი
კუთხ. დაკანებულ-ი სიღარიბისაგან გაძუნწებული ადამიანი (ს. მენთეშ.). ”ოო, რა დ ა ა კ ნ ე ბ უ ლ ი ა საცოდავი, ტანთ აღარ იცმევს და პირში აღარაფერ იდებს სიღარიბისაგან.“

249 დაკანკალება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკანკალება
კუთხ. გურ. ლოდინში დროის უშედეგოდ დაკარგვა (გ. შარაშ.). ”ერთი საათი დ ა ვ ა კ ა ნ კ ა ლ ე და არ იქნა მისი მოსვლა.“

250 დაკანულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკანულ-ი
კუთხ. ინგილ. ავადმყოფობისაგან კაცს სიხმელე რომ დაემართება, გახდება (მ. ჯან.).

251 დაკაპანება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკაპანება
კუთხ. იმერ., გურ. დაძანძვა, ხეხილის კარგად მოსხმა; ურმის ძალზე დატვირთვა (ვ. ბერ.; ა. ღლ.).

252 დაკაპტოება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკაპტოება
კუთხ. იმერ. შეპყრობა, ხელში ჩაჭერა (ვ. ბერ.). ”დედამთილს რძალი დ ა კ ა პ ტ ო ე ბ უ ლ ი ყავს.“

253 დაკაპტულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკაპტულ-ი
კუთხ. იმერ. დაობებული, დაშმორებული, დაფორებული, დამპალი (მარცვლეული და სხვ.) (ი. ქავთ.).

254 დაკარტუზება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკარტუზება
კუთხ. ზ. იმერ. იხ. აგრეთვე: დაკურტაზება

255 დაკარქვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკარქვა
კუთხ. გურ. დაკარგვა, გადასახლება, მშობლიური კუთხიდან მოშორება (ე. ნინ., II, თ. კიკვ.; ა. ღლ.).

256 დაკარჭნულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკარჭნულ-ი
კუთხ. ქართლ. დაკეჭნილი (ს. მენთეშ.).

257 დაკაულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკაულ-ი
კუთხ. ხევსურ. ნაქარგის (ნაქსოვის) სახეა ერთგვარი (ს. მაკალ., ა. ჭინჭარ., 262).

258 დაკაფვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკაფვა
კუთხ. მთიულ. დაკუწვა, წვრილ-წვრილად დაჭრა (დიალექტ., 567).

259 დაკაჩულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკაჩულ-ი
კუთხ. მთიულ. ძალიან მოკლე კაბიანი (ლ. კაიშ.). ”რა დ ა კ ა ჩ უ ლ ი დაჲდიხარ!“

260 დაკაჭვრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკაჭვრა
კუთხ. ოკრიბ. ნიგვზის გაჩენჩვა (მ. ალავ.). ”ნიგოზი მოვხალეთ და დ ა ვ კ ა ჭ რ ე თ.“

261 დაკბილულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკბილულ-ი
კუთხ. ხევსურ. ნაქარგის (ნაქსოვის) სახეა ერთგვარი (ა. ჭინჭარ., 262). იხ. აგრეთვე: დაკაული

262 დაკეთება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკეთება
1. კუთხ. გუდამაყრ. ხორბლეულის გაწმენდა კალოდან აყოლილი მინარევებიდან (მიწის, ქვის მცირე ნამტვრევების, სარეველა მცენარეების თესლისაგან); დ ა კ ე თ ე ბ უ ლ-ი გაწმენდილი ხორბლეული (დიალექტ., 571).
2. კუთხ. მთიულ. დამწიფება; დ ა კ ე თ ე ბ უ ლ ი დამწიფებული, დავარგებული (ლ. კაიშ.)

263 დაკეკვა მატყლისა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკეკვა მატყლისა
კუთხ. გურ. მატყლის დასართავად მომზადება, დაწეწვა (ა. ღლ., გურ).

264 დაკეკილებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკეკილებულ-ი
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: კეკილი

265 დაკერწეხება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკერწეხება
კუთხ. აჭარ. დალაგება; დ ა კ ე რ წ ე ხ ე ბ უ ლ ი დალაგებული. შდრ.; დაკარწახებული (პ. ჯაჯან.).

266 დაკეწნება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკეწნება
კუთხ. გურ. წაკეწნება, წაჩხუბება, გადამტერება (ა. ღლ.).

267 დაკეჭნვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკეჭნვა
კუთხ. მოხ., ფშ. დასერა, დაწრა. შდრ.; დაბალთვა ( . ყაზბ., III, შ. ძიძ.); მსუბუქად დაჭრა ბასრი იარაღით (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.).

268 დაკვალება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვალება
კუთხ. მესხ. დარიგება, ჭკუის სწავლება (ი. მაისურ.). კვალის მობმა კვალზე ხვნის დროს. თუ გუთანი ისე მიდის, რომ კვალსა და კვალს შუა ხარვეზებს ტოვებს, მაშინ გუთნისდედა დაიძახებს "ზედას", მეხრები ველის ხარებს დაიკერავენ და კვალს კვალზე მიაბამენ. შდრ. : დაველება (ს. მენთეშ.). იხ. აგრეთვე: ველის ჴარი

269 დაკვალვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვალვა
დაკვალვა კუთხ. ხევსურ. კუთხ. ხევსურ. პირველად კვალის გატანა (ა. ჭინჭარ., 199). ”ჴართ საჴვნიელ გამიტეხეს, დ ა კ ვ ა ლ უ ლ ყანა დამაგდებიეს.“

270 დაკვანჩხვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვანჩხვა
კუთხ. გურ. მოხრა, მოტეხა, ტკივილისაგან წელში მოხრა, კრუნჩხვა (ა. ღლ.).

271 დაკვარკვალიტება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვარკვალიტება
კუთხ. ლეჩხ. პურის დაგორება გობზე სარეველა ბალახის თესლისაგან გაწმენდის მიზნით (მ. ჩიქ.).

272 დაკვებება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვებება
კუთხ. ქართლ. დაბედება, ბედის დაყოლა, ბედება (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

273 დაკვერვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვერვა
კუთხ. გურ. მოშვებული ნალის გამაგრება ახალი ლურსმნით (ს. ჟღ.).

274 დაკვერცხა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვერცხა
კუთხ. დაკვერცხა მორის თავის შემოსწორება; სოლის თავის შემოსწორება (ს. მენთეშ.).

275 დაკვერცხება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვერცხება
დაკვერცხება კუთხ. ზ. აჭარ. კუთხ. ზ. აჭარ. მოწყვეტით, ერთბაშად ძირს დაცემა, წაქცევა, დახეთქება, დანარცხება (შ. ნიჟარ.).

276 დაკვინჭილებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვინჭილებულ-ი
კუთხ. გურ. დაკაპიწებული, გამზადებული; გულმოსული (პ. ჯაჯან.).

277 დაკვირენჩხებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვირენჩხებულ-ი
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: კვირეჩხაი

278 დაკვირტებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვირტებულ-ი
დაკვირტებულ-ი კუთხ. ჯავახ. კუთხ. ჯავახ. დაბალი და ჩასუქებული (დიალექტ., 647).

279 დაკვლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვლ-ი
დაკვლ-ი კუთხ. ხევსურ., ფშ. კუთხ. ხევსურ., ფშ. ნამწვრის ფერფლი; დ ა კ ვ ლ ი ს ფ ე რ ი ნაცრისფერი (ა. ჭინჭარ., 290); ფერფლი (ა. ჭინჭარ., ფშ.). ”სანამ ხალხ მიეშველება, დ ა კ ვ ლ ი ღ ა დარჩა, ნაცარი.“

280 დაკვლანჭა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვლანჭა
კუთხ. დაკვლანჭა დაგრეხა (ს. მენთეშ.)

281 დაკვლანჯა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვლანჯა
კუთხ. დაკვლანჯა უარის თქმა დავალების შესრულებაზე რაღაცის მომიზეზებით (ს. მენთეშ.).

282 დაკვლევა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკვლევა
დაკვლევა კუთხ. ფშ. კუთხ. ფშ. შეხედვა, ცქერა (ი. ქეშიკ.). ”რომ მნახავ, კარგად დ ა მ კ ვ ლ ი ე, გარჩევით დამაცქერდია.“

283 დაკიაპება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკიაპება
დაკიაპება კუთხ. ჩ. თუშ. კუთხ. ჩ. თუშ. დაჯეჯილება, ყლორტის გამოღება (კ. ჭრელ., 259). იხ. აგრეთვე: კიაპი

284 დაკილოება-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკილოება-ჲ
დაკილოება-ჲ კუთხ. თუშ.
1. კუთხ. თუშ. საჭიროდ ცნობა; რ ო ც ა დ ა მ ი კ ი ლ ო ვ დ ე ბ ი ს როცა საჭიროდ ვიცნობ (თ. უთურგ.). დაკირკანტულ-ი
2. კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: კირკანტული

285 დაკიწკიწება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკიწკიწება
კუთხ. ქართლ. საქმის ლამაზად, კარგად გაკეთება; დალაგება-დასუფთავება, მაგ., სახლისა (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

286 დაკიჭკიჭებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკიჭკიჭებულ-ი
კუთხ. გურ. სუფთად, ლამაზად ნაწერი. იტყვიან მიჯრით მიწყობილ ლამაზ კბილებზეც (ს. ჟღ.).

287 დაკმენდილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკმენდილ-ი
კუთხ. ქართლ. ძალიან დაღონებული, დადარდიანებული (ლ. ნოზ.).

288 დაკმინება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკმინება
კუთხ. ფშ. დაჩუმება (ი. ჭყონ.).

289 დაკნელება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკნელება
კუთხ. ფშ. ჩაწყვეტა, გაქრობა, დაკნინება (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.).

290 დაკობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკობა
კუთხ. დაკობა დაკავება, დაკვებება ბედსავით დაყოლა, ცრურწმენაა (ს. მენთეშ.).

291 დაკობოილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკობოილ-ი
კუთხ. მთიულ. უჯრედებიანი (ლ. კაიშ.).

292 დაკოდვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოდვა
კუთხ. გურ. დაჭრა, ჭრილობის მიყენება; დ ა კ ო დ ი ლ-ი დაჭრილი (ა. ღლ., გურ.).

293 დაკოდილა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოდილა-ი
კუთხ. აჭარ. ლანცეტა, მრავალძარღვა (ა. მაყ.).

294 დაკოინება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოინება
კუთხ. ოკრიბ. შიმშილით ან ავადმყოფობით გახდომა, დაგლახაკება; დ ა კ ო ი ნ ე ბ უ ლ-ი გამხდარი, ძალაგამოლეული (დ. თომაშვ.). იხ. აგრეთვე: დაკოღინება

295 დაკოლტება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოლტება
კუთხ. დაკოლტება შედედება, შესქელება, მაგ., სისხლისა; დ ა კ ო ლ ტ ე ბ უ ლ-ი შედედებული (ს. მენთეშ.).

296 დაკოპვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოპვა
კუთხ. ინგილ. საჩალთუქე ადგილისათვის ბელტით კოპების გაკეთება (მ. ჯან.).

297 დაკოჟიჟება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოჟიჟება
კუთხ. ქართლ. დაკოჟრება, ბებერის გაჩენა (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

298 დაკორუღება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკორუღება
კუთხ. ქართლ. ხის თავის მრგვლად ჩაჭრა თოკისა თუ ჯაჭვის მოსადებად (პ. ხუბ., ანგარიში).

299 დაკოსება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოსება
1. კუთხ. იმერ. თავზე ქუდის ამპარტავნულად დახურვა (ვ. ბერ.).
2. კუთხ. იმერ. დაკვრა, დაწებება (მ. ალავ., დ. კლდ. ლექსიკ.). ”ისე დ ე ე კ ო ს ე ბ ა ერთ ადგილს, რომ ვერას გზით ვერ ააგლეჯ ზევით."

300 დაკოსვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოსვა
კუთხ. იმერ. დაგლახაკება, დაჩაჩანაკება (ი. ჭყონ.).

301 დაკოტავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოტავება
დაკოტავება კუთხ. იმერ., გურ. კუთხ. იმერ., გურ. მუხლზე შარვლის დაკარწახება, დაკაპიწება (ვ. ბერ.; ა. ღლ.). ”დ ე ი კ ო ტ ა ვ ე შარვალი და გადი წყალში!“

302 დაკოტვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოტვა
კუთხ. გურ. სიმინდის დატაროება (პ. ჯაჯან.). ”რო დ ე ი კ ო ტ ა ყანიები, ავჭარით სილოსიზა.“

303 დაკოტვრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოტვრა
კუთხ. ლეჩხ., ზ. იმერ. საყავრე მესრის კოტრებად დაპობა (დიალექტ., 676); ხის მასალის დაჭრა ზომების მიხედვით (ქ. ძოწ.). იხ. აგრეთვე: კოტრი

304 დაკოფსიალება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოფსიალება
კუთხ. გურ. დაკიდება, ჩამოკიდება კისერზე, თოკზე (ა. ღლ.).

305 დაკოღინება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოღინება
კუთხ. გურ. მცენარის ან სულიერის ზრდის დაბრკოლება, შეყენება; დაწევა მდგომარეობით, სხვებს უკან ჩამორჩენა (ი. ჭყონ.).

306 დაკოწმახებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოწმახებულ-ი
კუთხ. მთიულ., ქსნის ხეობ. მეტისმეტად დამჟავებული (ლ. კაიშ.; ვ. სომხიშვ.).

307 დაკოჭვილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკოჭვილ-ი
კუთხ. აჭარ. გადატ. მოჯადოებული, ჯადოთი დაავადებული (პ.ჯაჯან.). ”გ ო გ ო . . . დ ა კ ო ჭ ვ ი ლ ი ა, სამი წელიწადია ზე არ ამდგარა.“

308 დაკრანწულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკრანწულ-ი
კუთხ. მთიულ. გადაგრეხილი (ძაფი) (ლ. კაიშ.).

309 დაკრაობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკრაობა
კუთხ. ქართლ. საბავშვო თამაშობაა ერთგვარი (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

310 დაკრაწნილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკრაწნილ-ი
კუთხ. ხევსურ. დახუჭუჭებული; დ ა კ რ ა წ ნ ი ლ-ი მ ა შ თ ა გ-ი დახუჭუჭებული საქუდე ტყავი (ა. ჭინჭარ., 249).

311 დაკრიკანტულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკრიკანტულ-ი
კუთხ. გურ. დაგრეხილი, მიხვეულ-მოხვეული, უსწორ-მასწორო (ა. ღლ.).

312 დაკრიკანტულებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკრიკანტულებულ-ი
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: დაკრიკანტული

313 დაკრუეხა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკრუეხა
კუთხ. მოხ. კაკლის დამტვრევა კბილით (ო. ქაჯ.).

314 დაკრუშკვილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკრუშკვილ-ი
კუთხ. ხევსურ. იხ. აგრეთვე: დაწიგნული

315 დაკრძალულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკრძალულ-ი
კუთხ. ქართლ. თავშენახული, დაცული; ნამუსიანი, პატიოსანი (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.) შდრ.: საბა, ნ. ჩუბ., ქეგლ.

316 დაკუდნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკუდნა
კუთხ. ლეჩხ., გურ. 1. შარვლის ტოტის ამოწევა, დამოკლება (მ. ჩიქ.); 2. ქათმისთვის კუდის მოცლა; დ ა კ უ დ ნ უ ლ-ი კუდმოჭრილი, პატარა, მოკლე (მ. ალავ., 1; ლ. ლეონ.).

317 დაკუნტალება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკუნტალება
კუთხ. მოხ. ჩაყუნცვა (ო. ქაჯ.)

318 დაკუნძვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკუნძვა
კუთხ. გურ. დაკუზვა, დახრა (ე. ნინ., I თ. კიკვ.). ”რამდენიმე თავადი დ ა ი კ უ ნ ძ ა და გაძვრა.“

319 დაკუნწლულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკუნწლულ-ი
კუთხ. ქართლ. დახუნძლული, კარგად მსხმოიარე ხეხილი (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.). შდრ.: ქეგლ.

320 დაკუნჭვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკუნჭვა
კუთხ. ქართლ. დაჭმუჭვნა (ა. ღლ.; ქართლ., 287).

321 დაკურკოშებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკურკოშებულ-ი
კუთხ. გურ. მჭიდროდ შეკრული (პ. ჯაჯან.).

▲back to top

დაკურკუტება, დაკურკუტულ-ი, დაკურკუტებულ-ი
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: კურკუტაი

323 დაკურკუშება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკურკუშება
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: მოკურკუშება

324 დაკურტაზება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკურტაზება
კუთხ. ლეჩხ. ამოკაპიწება, დაკუთნა (მ. ალავ., ოკრიბ.).

325 დაკუტება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკუტება
კუთხ. კახ. იტყვიან, როცა აბრეშუმის ჭია ბლანდის (ძაფის) გაკეთების უნარს დაკარგავს (ა. მარტ., გ. იმნ.).

326 დაკუშნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დაკუშნა
კუთხ. ლეჩხ. იხ. აგრეთვე: დაჭუჭკნა

327 დალა, დალაობა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალა, დალაობა-ჲ
1. კუთხ. ქართლ. კვერნა (დიალექტ., 636).
2. კუთხ. იმერ. უქნარა, ზარმაცი : უმწეო, სუსტი, უხეირო (დიალექტ., 670).
3. კუთხ. თუშ. იხ. აგრეთვე: დალაობაჲ დალაბანდ-ი
4. კუთხ. ფშ., ქართლ., ზ. იმერ. დოლი (ვაჟა, IV ,ა. შან.; კირიონი; ს. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.); დოლი, ბარაბანი (ბ. წერეთ.). ”დ ა ლ ა ბ ა ნ დ ს უკრავენ.““დ ა ლ ა ბ ა ნ დ ი ვ ი თ გაქონდა ბრახაბრუხი“ იხ. აგრეთვე: დარაბანდი

328 დალაბორდებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალაბორდებულ-ი
კუთხ. ლეჩხ. ნესტიანი სველი (მ. აალვ., 1). ”პური სულ დ ა ა ლ ბ ო რ დ ე ბ უ ლ ი ა და თუ არ გავამზევრეთ, ეშმაკიც ვერ გალეწავს.“

329 დალალვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალალვა
კუთხ. ქართლ. იხ. აგრეთვე: გამოლალვა

330 დალამბრულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალამბრულ-ი
კუთხ. ქართლ. დამბლადაცემული (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

331 დალამუნება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალამუნება
კუთხ. ლეჩხ. დანამვა (მ. ჩიქ.).

332 დალანძულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალანძულ-ი
კუთხ. გურ. დაყურსული, დამძიმებული, ნაყოფის სიმრავლის, ე. ი. უხვად მოსხმის გამო (გ. შარაშ.). იხ. აგრეთვე: დანაბდული

333 დალანჯვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალანჯვა
კუთხ. ზ. იმერ. დაწვა (ბ. წერეთ.). ”დ ა მ ლ ა ნ ჯ ა მისმა სიყვარულმაო.“ იხ. აგრეთვე: ლანჯვა

334 დალაობა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალაობა-ჲ
დალაობა-ჲ კუთხ. თუშ. კუთხ. თუშ. მიცვალებულის საპატივცემოდ შესრულებული წესი: ხუთი მხედარი სიმღერით ასრულებს ს ა დ ა ლ ა ო სიმღერას. სიმღერის ტექსტი ერთია, მისი შესრულებისას მხოლოდ მიცვალებულის გვარს ჩაურთავენ საჭირო ადგილზე (თ. უთურგ.). იხ. აგრეთვე: დალაი

335 დალაუგაჸ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალაუგაჸ-ი
დალაუგაჸ-ი კუთხ. თუშ. კუთხ. თუშ. პატარა ვაკე მინდორი მთიან ან კლდიან ადგილებში (თ. უთურგ.).

336 დალაღანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალაღანა
კუთხ. იმერ. ზარმაცი მოუხერხებელი, ფიზიკურად სუსტი კაცი (პ. ჯაჯან., IX, 249.).

337 დალაღება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალაღება
დალაღება კუთხ. ფშ. კუთხ. ფშ. გახარება (დიალექტ., 590).

338 დალაღვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალაღვა
კუთხ. გურ. დატვირთვა, ჭურჭლის გავსება (ე. ნინ. , II, თ. კიკვ.; ღლ.).

339 დალაყობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალაყობა
კუთხ. მოხ. დალბობა, დასვეელბა (ო. ქაჯ.).

340 დალაშტვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალაშტვა
კუთხ. აჭარ. იხ. აგრეთვე: დალაშტვრა

341 დალაშტვრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალაშტვრა
დალაშტვრა კუთხ. გურ., ზ. აჭარ. კუთხ. გურ., ზ. აჭარ. წყლის უზომოდ, უთავბოლოდ დაღვრა, ბლომად დაქცევა, დასველება (ა. ღლ.; შ. ნიჟარ.).

342 დალახვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალახვა
დალახვა კუთხ. ხევსურ., მოხ., თუშ. კუთხ. ხევსურ., მოხ., თუშ. ფეხის დადგმა, ფეხით გადავლა; დალაჴვა (დიალექტ., 551, 561): ფეხის დადგმა; გადატ. ყოფნა: თ უ მ ე ღ ი რ ს ე ბ გ ა რ ე ვ მ თ ე ბ ი ს დ ა ჴ ლ ა ვ ჴ ა ჲ თუ მეღირსება კიდევ მთებში ყოფნა (თ. უთურგ.).

343 დალახვრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალახვრა
კუთხ. ზ. იმერ. წესჩვეულება იყო ერთგვარი: ქალი რომ მოილოგინებდა, მეექვსე კვირას მიიყვანდნენ ეკლესიაში და დააწვენდნენ ტრაპეზის წინ. შემოსილი მღვდელი გადააბიჯებდა. ამას დ ა ა ლ ხ ვ რ ა ს უწოდებდნენ (ბ. წერეთ.).

344 დალდე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალდე
დალდე კუთხ. ფშ. კუთხ. ფშ. კლდეში შეზნექილი ადგილი, სადაც ნადირი დაწვება ან თოვლი შერჩება (თ. რაზიკ., „ ივერია“, №162, 1900; ი. ჭყონ.).

345 დალევა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალევა
დალევა კუთხ. ხევსურ. კუთხ. ხევსურ. გაფუჭება (დიალექტ. 551).

346 დალეღვილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალეღვილ-ი
კუთხ. გურ. დაბეჟილი (ცემისაგან), ლეღვივით გამხდარი (გ. შარაშ.).

347 დალეშტვრა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალეშტვრა
კუთხ. იმერ. დანოყვა, დასველება, დანესტება (ი. ქავთ.). ”მოუთავებელმა წვიმებმა დ ა ლ ე შ ტ რ ა ადგილები.“

348 დალეჸეზავებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალეჸეზავებულ-ი
დალეჸეზავებულ-ი კუთხ. მთიულ. კუთხ. მთიულ. ძალიან თხელი ცომი (ლ. კაიშ.).

349 დალეჸერატება სისხლისა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალეჸერატება სისხლისა
კუთხ. გურ. შედედება სისხლისა (ვ. ბერ.). იხ. აგრეთვე: ლეკერტი

350 დალიავება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალიავება
კუთხ. იმერ. დანიავება (პ. ჯაჯან., IX, 249).

351 დალიბრულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალიბრულ-ი
კუთხ. ქართლ. ჩაცომებული (ლ. ნოზ.).

352 დალიებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალიებულ-ი
კუთხ. ქართლ. მორწყვით ან წვიმის წყლით გაჟღენთილი მიწა, რომელიც ტალახობს (გ. შატბერ., 45). იხ. აგრეთვე: ლია

353 დალიკვება-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალიკვება-ჲ
დალიკვება-ჲ კუთხ. თუშ.
1. კუთხ. თუშ. ტკენის შედეგად ხელის ან ფეხის დასივება (პ. ხუბ.). დალიცლიცება
2. კუთხ. ქართლ. პირამიდის გავსება (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

354 დალიხულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალიხულ-ი
კუთხ. იმერ. ამოხერგილი, ამოვსებული ( შ. ძიძ., ქრესტ.).

355 დალიჯა, დელიჯა, დელუჯა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალიჯა, დელიჯა, დელუჯა
დალიჯა, დელიჯა, დელუჯა კუთხ. ჯავახ., მესხ., ინგილ. კუთხ. ჯავახ., მესხ., ინგილ. თურქ. Delice
კუთხ. თურქ. Delice ღვარძლი (ა. მაყ).

356 დალიჴვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალიჴვა
დალიჴვა კუთხ. მთიულ. კუთხ. მთიულ. სულის ამოსვლა; დ ა ლ ი ჴ ა ვ-ს სული ამოუვა (ლ. კაიშ.).

357 დალორთქვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალორთქვა
კუთხ. იმერ. მეტად დასველება, წყლით გაჟღენთა (ი. ქავთ.).

358 დალორთხებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალორთხებულ-ი
დალორთხებულ-ი კუთხ. მოხ., ქართლ. კუთხ. მოხ., ქართლ. ძალზე დასველებული (ა. ყაზბ., I, შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

359 დალორჭვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალორჭვა
კუთხ. ზ. იმერ. დაღვლარჭნა, გამრუდება (ბ. წერეთ.). ”ხეები დავბეღლეთ, რომ არ დ ე ი ლ ო რ ჭ ო ნ.“ იხ. აგრეთვე: დააფრაკება

360 დალუბება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალუბება
დალუბება კუთხ. თუშ., მთიულ. კუთხ. თუშ., მთიულ. დამჭლევება; დ ა ლ უ ბ დ ე ბ ა დამჭლევდება, გახდება (პ. ხუბ.; ლ. კაიშ.).

361 დალუნგებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალუნგებულ-ი
დალუნგებულ-ი კუთხ. კახ. კუთხ. კახ. გასაწყლებული, დაბეჩავებული (ა. მარტ., გ. იმნ.).

362 დალურსვა თვალებისა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალურსვა თვალებისა
დალურსვა თვალებისა კუთხ. გურ., კახ. კუთხ. გურ., კახ. თვალების დაბლა დაშვება უსიამოვნოდ (გ. შარაშ.); საკბენად გამზადებული ცხენის მიერ ყურების უკან გასწორება (ლ. ლეონ.). ”ხედავ, რაფერ დ ა ლ უ რ ს ა თვალები?“

363 დალურსულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალურსულ-ი
დალურსულ-ი კუთხ. მთიულ. კუთხ. მთიულ. გაბრაზებული (ლ. კაიშ.).

364 დალუსკუმება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალუსკუმება
კუთხ. გურ. ძალზე დაბნელება (ს. ჟღ.; ა. ღლ., გურ.). ”ისე დ ა ლ უ ს კ უ მ დ ა, თვალში თითს ვერ მიიტან.“

365 დალუჩება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალუჩება
დალუჩება კუთხ. ქსნის ხეობ. კუთხ. ქსნის ხეობ. გახდომა (ვ. სომხიშვ.). ”წიწილები დ ა ლ უ ჩ ნ ე ნ.“

366 დალუჭდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დალუჭდა
დალუჭდა კუთხ. ფშ. კუთხ. ფშ. დაწყვილდა (ი. ჭყონ.). ”დ ა ლ უ ჭ დ ა ორი ყორანი, ჩაცვინდენ უღრანს ტყეშია.“

367 დამაგინება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამაგინება
დამაგინება კუთხ. გურ., აჭარ კუთხ. გურ., აჭარ გადაწვენა ვაზის ლერწის ან რომელიმე ხის ტოტისა (პ. ჯაჯან.); გადაწვენა, გადაწიდვნა ვაზისა, ვაზის რქის ჩამოწევა და მიწაში ჩაფვლა ახალი ძირის გასახარებლად (დიალექტ., 657).

368 დამაგრულა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამაგრულა
კუთხ. დამაგრულა ოქრომჭედლის ხელსაწყო: სწორი მილია, პირის მხარეს განიერი, ხმარობენ დამდნარი ოქროს შესაბერად (ს. მენთეშ.). შდრ.; ქეგლ.

369 დამათიი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამათი-ი
დამათი-ი კუთხ. მესხ. მესხ. თურქ. demet
კუთხ. თურქ. demet თამბაქოს გამხმარი ფურცლების ერთი დასტა (ი. მაისურ.).

370 დამაიდნება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამაიდნება
კუთხ. ლეჩხ. მომარაგება, მომზადება წინასწარ (მ. ალავ., 1).

371 დამანძილება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამანძილება
კუთხ. გურ. ზრდის დასრულება; დ ა მ ა ნ ძ ი ლ ე ბ უ ლ-ი ხ ე-ი ზრდადასრულებული ხე (გ. შარაშ.).

372 დამარაგებულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამარაგებულ-ი
დამარაგებულ-ი კუთხ. ქსნის ხეობ. კუთხ. ქსნის ხეობ. მოღუშული, მოღრუბლული (ვ. სომხიშვ.). ”ცა დ ა მ არ ა გ ე ბ უ ლ ი ა ო.“

373 დამარდულება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამარდულება
დამარდულება კუთხ. მესხ. კუთხ. მესხ. დანოტივება, დანამვა; დ ა მ ა რ დ უ ლ ე ბ უ ლ-ი დანოტივებული (ი. მაისურ.). ”თოფის წამალი დ ა მ ა რ დ უ ლ ე ბ უ ლ ი ყ ო.“

374 დამართულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამართულ-ი
დამართულ-ი კუთხ. მთიულ. კუთხ. მთიულ. გადასული, წასული (ლ. კაიშ.). ”ისინი უკვე მთის იქით იყვნენ დ ა მ ა რ თ უ ლ ე ბ ი.“

375 დამარმუთება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამარმუთება
კუთხ. იმერ. საგულდაგულოდ დატრიალება, განსაკუთრებული გულმოდგინებით დაფაცურება, მეტის მისაღებად მონდომების გამოჩენა (ი. ქავთ.). ”ახლა რო დ ო უ მ ა რ მ უ თ თ ი მაგ სიმიდს, თოხნის დროს სა იყავი?“

376 დამარჯნება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამარჯნება
კუთხ. ლეჩხ. დამორჩილება, ჯობნა (მ. ჩიქ.).

377 დამატ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამატ-ი
კუთხ. დამატ-ი გამხამრი თამბაქოს ფოთლების კონა (ს. მენთეშ.). იხ. აგრეთვე: დამათი

378 დამაფრახება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამაფრახება
კუთხ. დამაფრახება მოცვეთა, მოჭმა; მაგ. მოუხეშავ თვალში ღერძი მორგვს რომ მოსჭამს (ს. მენთეშ.).

379 დამაღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამაღ-ი
დამაღ-ი კუთხ. მოხ., კახ., ქართლ., გუდამაყარ. კუთხ. მოხ., კახ., ქართლ., გუდამაყარ.
თურქ. damak, სასა
კუთხ. თურქ. damak, სასა ცხენის ავადმყოფობაა ერთგვარი (ო. ქაჯ.); ცხენის მაგარი სასა ჩამოსული, დასიებული (ლ. ლეონ.). შდრ.: ქეგლ.

380 დამაშვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამაშვა
კუთხ. გურ. დაბარული მიწის დათოხნა, თოხით გაფხვიერება (ს. ჟღ.).

381 დამაწივრება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამაწივრება
კუთხ. ქართლ. მაწივრიანი, ყუათიანი საჭმლის მიცემა. (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.); მ ა წ ი ე რ-ი დიდხანს ეყოს რაჲმე (საბა.). ”გაუსივებ ჯიქანს ფურკამეჩს, სახლში გაგზავნი რძიანსა, ღონივრად დ ა ა მ ა წ ი ვ რ ე ბ ყველა ურქოს და რქიანსა.“

382 დამბრმალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამბრმალ-ი
დამბრმალ-ი კუთხ. მთიულ., გუდამაყ. კუთხ. მთიულ., გუდამაყ. დაბრმავებული (ე. ვირსალ.).

383 დამგუნება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამგუნება
დამგუნება კუთხ. იმერ., გურ.
1. კუთხ. იმერ., გურ. დაწუნება, უკან დაბრუნება დაწუნებული, წუნდადებულინივთისა (ვ. ბერ.; ს. ჟღ.; ა. ღლ.).
2. კუთხ. ლეჩხ. ფრინველის მიერ კვერცხების მიტოვება (მ. ჩიქ.).

384 დამგუნება თუთუნისა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამგუნება თუთუნისა
კუთხ. გურ. თამბაქოს შეტეხილი ფოთლების დემა-დემად დაწყობა და დადება შეყვითლებამდე (გ. შარაშ.). იხ. აგრეთვე: დემა

385 დამდგინებელ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამდგინებელ-ი
კუთხ. ლეჩხ. დადგინებული, ზრდადასრულებული, ჭკვიანი (მ. ჩიქ.).

386 დამზნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამზნა
დამზნა კუთხ. რაჭ. კუთხ. რაჭ. უბედურებისა ან სხვა რისამე დაჩვევა, დაკვებება (ვ. ბერ.). დამზღვლევა კუთხ. რაჭ. კუთხ. რაჭ. დამსხვრევა (შ. ძიძ., ქრესტ.).

387 დამთვალყბავ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამთვალყბავ-ი
დამთვალყბავ-ი კუთხ. რაჭ. კუთხ. რაჭ. გამთვალავი (შ. ძიძ., 204).

388 დამთხლევა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამთხლევა
კუთხ. ლეჩხ. დამტვრევა, დახევა, ნაკუწებად ქცევა (მ. ჩიქ.).

389 დამილვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამილვა
დამილვა კუთხ. მესხ. კუთხ. მესხ. წყლის მოქცევა მილებში და მიჩნეულ ადგილზე მიყვანა (ი. მაისურ.).

390 დამინათება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

▲back to top

დამინათება
დამინათება კუთხ. მესხ. კუთხ. მესხ. დაყვედრება, დამუნათება; ვალდებულების ქვეშ მოქცევა (ი. მაისურ.). ”დ ა მ ა მ ი ნ ა თ ა, ყოველთვის მე გიმართავ ხელსაო.“

391 დამინდვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა

დამინდვა
კუთხ. ქართლ. დამშვიდება, დაწყნარება (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).

დამირწყება
კუთხ. ინგილ. დავიწყება; დ ა მ ი რ წ ყ დ ა დამავიწყდა; დ ო ჲ მ რ წ ყ დავივიწყე (მ. ჯან.).

დამისება
კუთხ. ზ. იმერ.
კუთხ. მითვისება, მიჩემება; დ ა ი მ ი ს ა მიიჩემა (ბ. წერეთ.). იხ. აგრეთვე: დათვისება