 |
ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა - ი |
"ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა" წარმოადგენს ქართული დიალექტოლოგიური ლექსიკონის შედგენის პირველ ცდას და ძირითადად საცნობარო ხასიათისაა. იგი ეყრდნობა მცირე ლექსიკონებს, სიტყვის მოყვარულთა კოლექციებს, ლიტერატურულ ძეგლებს და პირადად შემდგენლის მიერ წლების განმავლობაში ადგილებზე შეკრებილ მასალებს, თუმცა სისრულის პრეტენზია არ აქვს. წინამდებარე ლექსიკონი გათვალისწინებულია მკითხველთა ფართო წრისთვის.
ლექსიკური ერთეულების განმარტებების სიზუსტეზე პასუხისმგებლობა ეკისრება ავტორ-შემდგენელს.
წყარო: ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა. წ. 1, 2. ღლონტი, ალექსანდრე. - თბილისი : განათლება, 1974.
|
|
1 ი! - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
ი! შორისდ. იჰ! (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.). 2. კუთხ. იმერ., რაჭ., ლეჩხ., მთიულ., ფშ.
შეკვეცილი ნაცვალსახელი ის, იგი; იმ (პ. ჯაჯან., IX, 253; დიალექტ., 567, 676, 684; ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.).
|
|
2 ია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. თურქ. ya ან „ია მოვრჩე, ია მოვკტე“ (პ. ჯაჯან.).
|
|
3 იაბან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. თურქ. სპ.-თურქ. yaban ნადირი, მხეცი (პ. ჯაჯან.). „ზამთარში წასულა ი ა ბ ა ნ ი ს დასაჭირავათ.“
|
|
4 იაბო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ., თუშ., მთიულ., გუდამაყრ. დაკოდილი ცხენი და ვირი (ს. მენთეშ.); დაკოდილი ცხენი, ლაფშა (პ. ხუბ.); თოხარიკით მავალი ცხენი (ე. ვირსალ.). შდრ: საბა, ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.
|
|
5 იათაქ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. სიარულის დროს ფეხის ფეხზე გასმა (მ. ჩიქ.). იხ. აგრეთვე: იათახი
|
|
6 იათახ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. მანძილი ცხენის უკანა ფეხებს შუა. „ცხენი ი ა თ ა ხ ს იკრავსო“, ამბობენ, როცა ცხენი უკანა ფეხებს ერთმანეთზე ურტყამს (ვ. ბერ.).
|
|
7 იაკამ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ძალიან ნათელი მთვარე (ი. ჭყონ.).
|
|
8 იაკამა დარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ცა მოწმენდილი, წყნარი ამინდი (ე. ნინ., II, თ. კიკვ.). „მაისის ი ა კ ა მ ა დარი იდგა.“
|
|
9 იალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. კახ. იელი, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
10 იალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. იელი, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
11 იალაღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ. თურქ. Yaylak (||yayla) თავისუფალი (თ. უთურგ.). „სულიმც ი ა ლ ა ღ გექნება, საც ქრისტე პურად ზისაო.“
|
|
12 იალონ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ალიონი (ე. ნინ., I, II, თ. კიკვ.; ა. ღლ., გურ.).
|
|
13 იამ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ.
წყლის ნაპირას ხავსის მსგავსი მწვანე ბალახი (მ. ალავ., 1).
|
|
14 იამან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
1. კუთხ. ხევსურ. ცივი იარაღი ხატის ენაზე (ა. ჭინჭარ., 305). 2. კუთხ. რაჭ., ქართლ.
ცხენის სენია, ტანის სიმსივნე იცის, იშვიათად რჩება (ვ. ბერ.); საქონლის ავადმყოფობაა, სიმსივნე იცის ჯიქანთან და უმთავრესად ყელთან (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).
|
|
15 იამყრალა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. სამტოტა, მცენარეა (ა. მაყ.).იხ. აგრეთვე: მყრალა, ლიკის კენკეშა
|
|
16 იანა-იანა სიარულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ. თურქ. Yan, გვერდი’, მხარე აქა-იქ, უგზო-უკვლოდ სიარული, გარეთ სიარული, უსაქმოდ ხეტიალი (ს. მენთეშ.).
|
|
17 იანღვარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ. თევზის საჭერია ერთგვარი (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).
|
|
18 იანც-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. ავი, ძნელი საგუებელი, ანცი (მ. ალავ., 1). იაპონია
კუთხ. გურ. ი ა პ ო ნ ი ე ს ლ ო ბ ი ო, სოია, მცენარეა (ს. ჟღ., ა. მაყ.).
|
|
19 იარდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ. „ქისტების საკრებულო ალაგია; როცა რამე საზოგადო საქმე ექნება ქისტებს, ამ ი ა რ დ ა შ ი მაიყრიან თავს“(ა. შან.).
|
|
20 იარმულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. ალმური (მ. ალავ., 2). „თონეში ი ა რ მ უ ლ ი დგას."
|
|
21 იარნალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ. ვიწრო და გრძელი ნაალი (ლეიბი), რომელსაც ტახტზე შლიდნენ სუფრობის დროს სუფრის გაყოლებით, ქვეშ საგორავს უფენდნენ და ხალხი მასზე სხდებოდა (ს. მენთეშ.).
|
|
22 იარქან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ. ნიავქარი (ა. ღლ., ქართლ., 287). ი ა რ ქ ნ ე ბ ი ს რძეი უნდა მომიტანოო."
|
|
23 იას-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. თურქ. yatsi შუაღამე (პ. ჯაჯან.).
|
|
24 იასამან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ძველი ღიღინი, სიმღერაა ხალხური (გ. შარაშ.).
|
|
25 იასაღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
1. კუთხ. გურ., იმერხ. თურქ. yasak, აკრძალული გამოსაჩენად აკრძალული (მაგ., კონტრაბანდის საქონელი); ძნელსაშოვნელი, იშვიათი (გ. შარაშ.; ა. ღლ., გურ., დიალექტ., 654). 2. კუთხ. ლეჩხ.
შნო (მ. ჩიქ.).
|
|
26 იაფოფხ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ღომის ფქვილისაგან გამომცხვარი თხელი ხაჭაპურისებრი ნამცხვარი, რომელსაც ზევიდან დაყრილი აქვს დაფშვილი(დანაყილი) ნიგოზ-ხახვი (გ, შარაშ.).
|
|
27 იაფუნჯა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ჯავახ. ნაბადი (ი. მაისურ.). იხ. აგრეთვე: ღართო
|
|
28 იაღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ., ხევსურ. ცხონებული, საიქიოს განათლებული, სამოთხე (ვაჟა,1, 1946); სამოთხის ნათელი, ცხონებულთა სამყოფი ან თვით ცხონებული, უმანკო, უცოდველი (ა. შან., 241). "სწორებმ თუ გკითხანთ, უთხრიდით: "სულეთ ას ი ა ღ თ ა ნ ა ო."
|
|
29 იაღება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ. ცრურწმენით უცოდველი სულით შესვლა სამოთხეში (ი. ქეშიკ.). "იქნებ მე სულითაც წავწყმდე, შენ წარჰდგე ი ა ღ ე ბ ი თ ა."
|
|
30 იაღმა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ. უკუღმა (ს. მენთეშ.). "რაც ჩვენებიანთ ადამი გადაიცვალა, იმათი სახლი იაღმა წავიდა, ვეღარ იხეირეჲ."
|
|
31 იაყუთ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფერეიდნ. არაბ.-თურქ. yakut
იაგუნდი (დიალექტ., 629).
|
|
32 იახე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ჯავახ. მუშამბა, გაფისული ან მალამოწასმული ტილო, რომელსაც დაზიანებულ ადგილზე აკრავენ მოსარჩენად (ი. მაისურ.). იხ. აგრეთვე: იახო
|
|
33 იახო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მოხ. მალამოს მაგვარი წამალია (ა. ყაზბ., III, შ. ძიძ.).
|
|
34 იაჴსარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ., ფშ. იახსარი, ერთ-ერთი წარმართული ღვთაება (თ. უთურგ.); ი ა ხ ს ა რ ი ავი სულების წინააღმდეგ მებრძოლი ერთ-ერთი ხატი (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.).
|
|
35 იბარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. დანაშაული, ცოდვა (ი. ქავთ.).
|
|
36 იბოლავებ-ს - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. შთამომავალს იყოლიებს (ლ. კაიშ.).
|
|
37 იბრეთ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. აჭარ. არაბ.-თურქ. ibret
უჩვეულო, უცნაური, განსაცვიფრებელი, საკვირველი, საშინელი (შ. ნიჟარ.).
|
|
38 იბრეღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. აჭარ. თურქ. ibrik სპილენძის მაღალყელიანი ჭურჭელი (შ. ნიჟარ.).
|
|
39 იბრიღა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ., აჭარ. იხ. აგრეთვე: ოსურადა
|
|
40 იბრიხ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მესხ. თურქ. ibrik(ği)
წყლის ჭურჭელია, მაღალყელიანი (ი. მაისურ.). იხ. აგრეთვე: იბრეღი
|
|
41 იბუდება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. იღრუბლება (ლ. კაიშ.).
|
|
42 იგარჯილა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. გაისარჯა, მუყაითად იშრომა (მ. ალავ., 2).
|
|
43 იგზე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. იქ, იქით (პ. ჯაჯან.). „ი გ ზ ე გაქცულა.“
|
|
44 იგოგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. სახლის ჭერზე აღმართული ორი ხე, რომელზედაც სათავეა აგებული (პ. ჯაჯან., IX, 253). იხ. აგრეთვე: გოგი
|
|
45 იგრე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფერეიდნ., ინგილ., მთიულ. ისე, იმნაირად, იმგვარად (დიალექტ., 629, 618, 567). "ი გ რ ე ყოჩ იყო."
|
|
46 იგრობან - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ინგილ. იქითკენ; ა გ რ ო ბ ა ნ აქეთკენ (მ. ჯან.).
|
|
47 იდარე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. არაბ.-თურქ. idare
ლამპა, ჭრაქი, სანათი (პ. ჯაჯან.). "ი დ ა რ ე ლამპა იყო სახლებში."
|
|
48 იეგაბ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. უცხო, უვარგისი (ა. ღლ.).
|
|
49 იელქან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ. საქორწილო თავსახურავი ქალისა (გვირგვინსა ჰგავს), შემკული ყოფილა თვალ-მარგალიტით (ს. მენთეშ.).
|
|
50 იემ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. თურქ. yem
ცხენის ან სხვა შინაური ცხოველის ულუფა (გ. შარაშ.).
|
|
51 იერიშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ. უნაგირზე გადასაფარებელი მოქარგული ქსოვილი, რომელსაც პატარძალი მიართმევდა ხოლმე ნეფეს და ამით ამტკიცებდა თავისი ხელსაქმის ცოდნას (ს. მენთეშ.).
|
|
52 იექ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ჯავახ. აქ (დიალექტ., 648).
|
|
53 ივანა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. თხის ავადმყოფობაა: ტუჩებზე მუწუკები ამოსდის (ვ. ბერ.).
|
|
54 -იზა, -იზდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ., აჭარ., ლეჩხ. - ის-და,-ისთვის: ზ ა მ თ რ ი ზ ა ზამთრისათვის; ი მ ი ზ ა იმისთვის; ნანათესაობითარი ვითარებითის დაბოლოება, უდრის თ ვ ი ს თანდებულს; ი მ ი ზ ა, ი მ ი ზ დ ა იმისთვის; გ უ ლ ი ზ ა გულისთვის (დიალექტ., 658, 676).
|
|
55 იზბირ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. რაჭ. პირთხელი სატეხია ერთგვარი („კომუნისტი“, №190, 1967).
|
|
56 იზმირ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ. დურგლის ხელსაწყო: სატეხით გახვრეტილის ჩასასწორებელ-ჩასასუფთავებელი თხელპირიანი იარაღია. ი ზ მ ი რ-ი არის ირიბი, ამოგობილი, მომრგვალებული. იხმარება ხის დასაჭრელად (ს. მენთეშ.).
|
|
57 -ითინ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. მოქმედებითი ბრუნვის დაბოლოება (ით-ი-ნ): ს უ რ ო თ ი ნ იყო დაფარული; ი მ ი თ ი ნ ვრეცხავთ (დიალექტ., 676).
|
|
58 ითაფა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
|
|
59 იი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ., გურ.
ჩვენებითი ნაცვალსახელი ის, იგი; შორისდ. ირონიისა (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ..; ს. ჟღ.).
|
|
60 იისფიფინა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
იის წვენისაგან მომზადებული სასმელი, წამალია (გ. შარაშ.).
|
|
61 იკილმუკულ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. კახ.
ბარბაცით, მიხვეულ-მოხვეულად (შ. ძიძ., ქრესტ.). "ი კ ი ლ მ უ კ უ ლ გამოვიქეციო."
|
|
62 იკლაკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
ღონე, არაქათი, ძალა; მადა (ს. მენთეშ.).
|
|
63 იკლიბაკლო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
|
|
64 იკომიკო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მესხ.
ვიგინდარა, მდაბიო, უბრალო, ვინმე (ი. მაისურ.).
|
|
65 ილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ.
მოცვი (ა. მაყ.).
|
|
66 ილაკუზა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ.
უკუდო ამპარტავანი (ვ. ბერ.). "ძალიან ი ლ ა კ უ ზ ო ბ ს, მარა მუცელი შიმშილით მწევარივით აქვს გამოწლაწული."
|
|
67 ილანჯუხ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
წყევლაა: "ი ლ ა ნ ჯ უ ხ მ ა მოგტეხა კისერი"(ა. წულ., ეთნოგრ. გურია, 1971, 193).
|
|
68 ილგაგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ინგილ.
ფართო და განიერი ძეწკვი (მ. ჯან., 349).
|
|
69 ილეთიან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ.
შნოიანი, სანდომიანი (დიალექტ., 591).
|
|
70 ილენცრათ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
ირიბად, მრუდედ .(ა. ღლ.)
იხ. აგრეთვე: ილინცური
|
|
71 ილიკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ., იმერ.
ხარაზის ხელსაწყო: ძაფის დასაგრეხი (დასაძახავი) თითისტარია, თავდაყირა ატრიალებენ (ს. მენთეშ.) ძაფის დასაძახავი თითისტარი (ვ. ბერ.).
|
|
72 ილინცურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
ირიბი, მრუდე: ი ლ ი ნ ც უ რ ა თ ირიბად, მრუდედ (ა. ღლ.).
|
|
73 ილუღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
ხუროთა ტერმინია - მრუდე (გ. შარაშ.).
|
|
74 ილღუნ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ., კახ.
იალღუნი, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
75 ილხ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ., მესხ.
ცხენის ჯოგი (ი. მეგრ., ქეგლ).
|
|
76 იმაად, იმად - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ.
იმიტომ, იმისათვის (დიალექტ., 553).
|
|
77 იმაანთ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ.
იმათი (დიალექტ., 638).
|
|
78 იმასოოდ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ.
სწორედ იმას (დიალექტ., 553).
|
|
79 იმაშივ, იმაშივ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ.
აი მაშინვე (დიალექტ., 581).
|
|
80 იმაჸობაშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ.
იმასობაში(დიალექტ., 581).
|
|
81 იმბაშად - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ.
1. ერთბაშად, უცებ; 2. იმნაირად, იმ მდგომარეობაში (ი. ქეშიკ.).
|
|
82 იმგენ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
იგინი, ისინი (დიალექტ., 664).
|
|
83 იმგურგლით - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ინგილ.
ირგვლივ (ა. მაყ.).
|
|
84 იმდოლეთ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. იმდონეთი, იმდენი (დიალექტ., 664).
|
|
85 იმდონ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ.
იმდენი (დიალექტ., 676).
|
|
86 იმედია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
გადატ. ფილთაქვა (ა. ღლ.).
|
|
87 იმერთ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მესხ.
ის, მეორე, სხვა (ი. მაისურ.). "ჰანი ი მ ე რ თ ი კაცი რაღა იქნა, რო აღარ შჩანს?"
|
|
88 იმერულ-ი საფერავ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. კახ.
ჭიაფერი (ა. მაყ.).
|
|
89 იმეც - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
იმედს (ა. ღლ., გურ.). "ჩემგნით ი მ ე ც ნუღარ ელი.“
|
|
90 იმთენ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ.
იხ. აგრეთვე: იმთვენი
|
|
91 იმთვენ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ., მოხ.
იმდენი (დიალექტ., 638; ა. ყაზბ., III, შ. ძიძ.).
|
|
92 იმთონ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ინგილ.
იმდენი (დიალექტ., 618). იხ. აგრეთვე: იმთვენი
|
|
93 იმიზა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
←იმისდა, იმისთვის, იმიტომ (ს. ჟღ.; დიალექტ., 664).
|
|
94 იმიობაშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მესხ.
იმასობაში, იმ ხნის განმავლობაში (ი. მაისურ.). "ი მ ი ო ბ ა შ ი იმ ქალს გააპარამენ."
|
|
95 იმიტვინ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თიან., ქართლ.
იმისთვის (დიალექტ., 598; ა. ღლ.).
|
|
96 იმკე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ.
იქითკენ, მისკენ (პ. ჯაჯან.). "ი მ კ ე წავალ ისვენ."
|
|
97 იმლიკ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ.
1. ეშმაკი, გაიძვერა კაცი; 2. უკადრისი (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.). შდრ.: ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.
|
|
98 იმო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
შორისდ. გაკვირვების ჸიმე! სხვისი ნათქვამი როცა არ მოეწონებათ, გაკვირვებით შესძახებენ: ყიმო! (ს. მენთეშ., დამ).
|
|
99 იმო-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ.
მორიელი. გადატ. ქვეშქვეშა, ვერაგი (პ. ხუბ.).
|
|
100 იმოდელ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
|
|
101 იმსააჩ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
იმ საათში, მაშინვე (დიალექტ., 606).
|
|
102 იმტელ-ი, იმტელა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
იმოდენა (დიალექტ.,638). იხ. აგრეთვე: იმთვენი
|
|
103 იმტვენ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გუდამაყ. იმდენი (დოალექტ., 572). იხ. აგრეთვე: იმთვენი, იმტოლი
|
|
104 იმტოლ-ი, იმტელ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ.
იმდენი (დიალექტ., 638). იხ. აგრეთვე: იმთვენი, იმტვენი
|
|
105 იმფო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ.
უფრო (პ. ჯაჯან.); ი მ ფ რ ო უფრო (ი. მეგრ.).
|
|
106 იმხლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთ. რაჭ.
იხ. აგრეთვე: იფხლა
|
|
107 ინაბარად - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ.
ანაბარად, ამარად (ა. შან.).
|
|
108 ინათ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
არაბ.- თურქ. inat
ჯიუტობა. ი ნ ა თ ი ა ნ ი ჯიუტი, ჟინიანი (გ. შარაშ.). შდრ. ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ. ი ნ ა დ ი.
|
|
109 ინბათ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
ჩრდილო-დასავლეთის ნელი ქარი, რომელიც ავდრის მომასწავებელია (გ. შარაშ.).
|
|
110 ინგირ-ი, ეგირ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ., რაჭ.
ვარსკვლავა, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
111 ინგლის-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
ინგლიზი, მოჭიქულობა ჭურჭლისა (ს. მენთეშ.). შდრ.: ნ ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ. "ამ ჭურჭელს ინგლისი აქ; ი ნ გ ლ ი ს ი ს ჭურჭელია."
|
|
112 ინგრეხა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
გრეხილი მცენარე, კატაბარდა (გ. შარაშ.). იხ. აგრეთვე: ოსურადა
|
|
113 ინდო-ინდო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
ინდაურების დაძახება (ს. მენთეშ.).
|
|
114 ინდოვილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ.
იხ. აგრეთვე: ინდოილი
|
|
115 ინდოილ-ი, იმდოილ-ი, ინდოვილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ.
ინდაური (შ. ძიძ., ნ. კეცხ., პ. ხუბ.).
|
|
116 ინდორე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ.
მამასწარა, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
117 ინდოულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ.
იხ. აგრეთვე: ინდოვილი
|
|
118 ინდურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ.
საწნახლის წამოშვერილი ნაწილი, რომელზედაც ღარია გაკეთებული ტკბილის გამოსასვლელად (ლ. ლეჟ., 70).
|
|
119 ინთენ-ი, იმტენ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ჯავახ.
იმდენი (დიალექტ., 648). იხ. აგრეთვე: იმთვენი
|
|
120 ინთილა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ., ქართლ.
მუცლის აშლა, მუცლის ატკივება ბევრი ჭამისა ან მაწყინარი საჭმლისაგან (ს. მენთეშ.). შდრ.: ნ. ჩუბ., დ. ჩუბ., ქეგლ.
|
|
121 ინსან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ.
არაბ.-თურქ. insan
ადამიანი, კაცი (დიალექტ., 658).
|
|
122 ინსნიჭამელ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ.
კაცისმჭამელი, კაციჭამია. შდრ.: ინსანი (დიალექტ., 658).
|
|
123 ინფო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ.
იხ. აგრეთვე: იმფო
|
|
124 ინჩქიტა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
ძალზე ღარიბი, უკაპეიკო; ი ნ ჩ ქ ი ტ ი ნასუფრალი, ფინჩხა (ა. ღლ.).
|
|
125 ინჩხლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ.
იხ. აგრეთვე: ბულღო
|
|
126 ინჩხლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ., აჭარ.
ანჩხლა, მცენარე (ა. მაყ.); ბულღო (შ. ნიჟარ.).
|
|
127 ინჩხლე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ.
იხ. აგრეთვე: ჩინჩხორი
|
|
128 ინძგლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
შინდანწლა, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
129 ინწუბა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ.
წუმპე ღორის ჩასაწოლი (კირიონი).
|
|
130 ინჭყვ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
სახსარი (ი. ჭყონ.); ძელის სამოძრაო ადგილი (ა. ღლ.).
|
|
131 ინჯაყვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
იღრძო (ს. ჟღ.). იხ. აგრეთვე: ნჯაყვება
|
|
132 ინჯილ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
ჯიჯლიბო, ქუქუ, ქუთუთოს ბმო, მუწუკი ქუთუთოზე წამწამებთან, ინჯილაკი (ს. მენთეშ.).
|
|
133 იოგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ.
ნაწილი თითისა (თ. რაზიკ., "ივერია", №131, 1900; ი. ჭყონ.); სახსარი (ვაჟა, I, 1946). "დამშალეს ტ ა ნ-ი ო გ ი თ ა, გული მომიკლეს ძალიან."
|
|
134 იოვდელა-ოდელა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
ხალხური სიმღერაა (გ. შარაშ.).
|
|
135 იოლობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. კახ.
საშუალება, შეძლებინება, გამოსავალი (ა. მარტ., გ. იმნ.).
|
|
136 იონქრად - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ.
ოდნავ ზერელედ, მსუბუქად (ი. ქავთ.).
|
|
137 იორეშა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ.
მეორე წელს ხელმეორედ მოხნული ყანა (ა. ჭინჭარ., 195).
|
|
138 იოტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
ჩაღამძივი, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
139 იოყსულ-ი, იოხსულ-ი, იოჴსულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ., ფშ.
თურქ. yoksul
შეუთავსებელი, შეუგუებელი, უამხანაგო (ს. მენთეშ.). ღარიბი, უქონელი(ქეგლ). "რა იგეთი ი ო ყ ს უ ლ ი კიდევ ეგ არი, რო ერთმანეთი ვერ გიშვდენიათ."
იხ. აგრეთვე: უშვდენელი
|
|
140 იოწ-იოწ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
ნაფლეთებად, ნაგლეჯებად ქცევა (ი. ქეშიკ.). "სულ ი ო წ-ი ო წ გაეღოთ."
|
|
141 იოწიო წასვლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
დახევა-დაფხრეწა; დანგრევა, გაცამტვერება (ს. მენთეშ.). "ტანისამოსი სუ ი ო წ ი ო წ ა ვ ი დ ა."
|
|
142 იოხსნულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ.
ღარიბი, ღატაკი (ი. ქეშიკ.). "სხვა ხომ ჩვენსავით ი ო ხ ს ნ უ ლ ი არ იქნება."
|
|
143 იპრიან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მოხ. იაფი (ა. ყაზბ., IV, შ. ძიძ.). "ძალიან ი პ რ ი ა ნ ი ფასია, ძალიან."
|
|
144 იპუპუ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ.
სიმღერაა ერთგვარი (მ. ალავ., 2).
|
|
145 იჟიჟრაბანდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
ირიჟრიჟა (ს. მენთეშ.).
|
|
146 ირაგა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. იმერ. გვირილა, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
147 ირანჭკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. იმერ. ჩიტის მახეა (ბ. წერეთ.).
|
|
148 ირანჯიკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. იხ. აგრეთვე: ირანჭკა, ერენჭიკა
ირაო კუთხ. ქიზიყ.
უპატრონო, დაკარგული. გადატ. უთავბოლო მოსიარულე; ი რ ა ო ს ა ქ ო ნ ე ლ ი დაკარგულ საქონელს რომ დაიჭერენ და პატრონი არ უჩანს (ს. მენთეშ.). შდრ.: დ. ჩუბ., ქეგლ.
|
|
149 ირაობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ქორის, მიმინოს ნავარდობა (გ. შარაშ.).
|
|
150 ირემა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. მდელოს მატკვარცანა, მცენარეა, თერო (ა. მაყ; ბ. წერეთ.).
|
|
151 ირემა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
1. ერთნაირი კალიაა; 2. ხარის სახელია (გ. შარაშ.).
|
|
152 ირენჭკა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ., გურ. მახეა ჩიტისა (ვ. ბერ., ს. ჟღ.). იხ. აგრეთვე: ირანჭკა, ერენჭიკა
|
|
153 ირმის ტუჩა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ. სოკოა, შემოდგომაზე იცის ამოსვლა, ღრუბელსა ჰგავს (თ. რაზიკ., „ივერია“, №131, 1900; ი. ჭყონ.).
|
|
154 ირმისბაწარა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. იხ. აგრეთვე: მეჭეხი
|
|
155 ირმისნაფრენ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ. მგლის მუხლი, ვარსკვლავი ცაზე რომ გზასავით მისდევს, ვარსკვლავთა გროვა (ი. ჭყონ.).
|
|
156 ირმიც-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. დახრილი (მ. ჩიქ.).
|
|
157 ირმიცულ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. იმერ. ირიბი; ი რ მ ი ც უ ლ ა დ ირიბულად (ბ. წერეთ.). იხ. აგრეთვე: ილენცრათ, ილინცური
|
|
158 ირწევან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. აზარმაცი, ოწინარი (ი. ჭყონ.).
|
|
159 ისარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ.
1. ფარცხის ლატანი, რომელზეც წნელია დაგრეხილი; 2. თივის ზვინში დატანებული სარი, რომ ქარმა ზვინი არ წააქციოს; 3. პარკის ამოსაღები; საპენტლის წვრილი ჯოხი (ს. მენთეშ.).
|
|
160 ისარ-ფშვილდ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. მშვილდისარი (დიალექტ., 671).
|
|
161 ისარნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
1. კუთხ. იმერ. დიდი ქვევრის მსგავსი ჭურჭელი, ხმარობენ ტკბილისთვის (ბ. წერეთ.; დიალექტ., 671); თიხის დიდი ჭურჭელი, რომელშიაც ახლად გამოწურულ ტკბილს აგროვებენ (ზ. ჭუმბურ., 85). 2. კუთხ. ხევსურ.
ამოღარული გრძელი, საკმაოდ მსხვილი ძელი, რომლიდანაც ცხვარს მარილს აჭმევენ (ა. ჭინჭარ., 287).
|
|
162 ისევლე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ისევ (ე. ნინ., I, თ. კიკვ.).
|
|
163 ისემა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. სიტყვის მასალა, ჩაურთავენ წინადადებაში, როცა ვისიმე ან რისამე სახელი ავიწყდებათ (დიალექტ., 567).
|
|
164 ისემე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ. სიტყვის მასალაა, ხმარობენ იმ შემთხვევაში, როცა საჭირო სიტყვა ან ვისიმე სახელი დაავიწყდებათ (დიალექტ., 606). იხ. აგრეთვე: ისემა
|
|
165 ისერ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ინგილ. ის ერთი, სხვა, დანარჩენი (დიალექტ., 618). ისვენ კუთხ. იმერხ., აჭარ. ისევ, კვლავ (დიალექტ., 654, 658).
|
|
166 ისვრიმ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. კახ., ქიზიყ. მკუხე, დაუმწიფებელი ყურძნის წვენი ნივრითა და მწვანილით შეზავებული (ა. მარტ., გ. იმნ.); ისრიმი, მკუხე ყურძენი (დიალექტ., 606).
|
|
167 ისთე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ., ლეჩხ. ისე, იმგვარად, იმნაირად; ი ს თ ე ვ ე ისევე (დიალექტ., 664, 676).
|
|
168 ისთევლე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ., იმერ. ისევ, ისევე (ა. ღლ., ბ. წერეთ., დიალექტ., 671).
|
|
169 ისივ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ.
1. ისევ, კვლავ; 2. იგივე, ისევ ის (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ., ქეგლ.).
|
|
170 ისით-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გუდამაყრ. ისეთი (დიალექტ., 572).
|
|
171 ისითა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ. იხ. აგრეთვე: ისითი
|
|
172 ისკელიტა/ე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. საკულტო ხე (მ. ჩიქ.).
|
|
173 ისკორტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ. სამამაკაცოს ზემოთ, ჭერის ძირში დადებული ფიცარი, რომელზედაც მამაკაცის ნივთები ალაგია (ა. ჭინჭარ., 292).
|
|
174 ისკუნტალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ. გვირისტი, შორისშორს კერვა ხელით (პ. ხუბ.).
|
|
175 ისლაკუნტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. აჭარ. ყირა, გადაყირავება (შ. ნიჟარ.). იხ. აგრეთვე: წიკუნტალა, დაყუნტვა
|
|
176 ისნა-ისნა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ. საიდუმლო სიტყვა თამაშის დროს (ს. მენთეშ.).
|
|
177 ისნებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ინგილ. ისი-ნ-ებ-ი, ისინი (დიალექტ., 618).
|
|
178 ისოვლე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ., ზ. იმერ. იხ. აგრეთვე: ისთევლე, ისევლე
|
|
179 ისოლე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ.
ისევ (ს. ჟღ.). იხ. აგრეთვე: ისთევლე
|
|
180 ისოსოტებ-ს - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. დიდი წვიმის შემდეგ ცოტას გადაიღებს და ინათლებს („კომუნისტი“, №190, 1967). იხ. აგრეთვე: სოსოტი
|
|
181 ისპ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. რაჭ. ძირთეთრა, მცენარეა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: ისპანი
|
|
182 ისპან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. რაჭ. იხ. აგრეთვე: ისპი
|
|
183 ისრ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ., ფშ. ისე (პ. ხუბ., დიალექტ., 591).
|
|
184 ისრ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ისლი, ჭაობიანი ადგილის მცენარე, წვრილი ღეროები აქვს და სქლად იზრდება, ხმარობენ სახლის დასახურავად (ა. ღლ.; დიალექტ., 671).
|
|
185 ისრეზედ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ. ისეთნაირად, ისეთად (პ. ხუბ.).
|
|
186 ისრელაჸ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ. ზზ. იქით მხარეს, იქითკენ (თ. უთურგ.).
|
|
187 ისრიმ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. მკვახე ყურძნის წვრილი მარცვლები (ლ. ლეჟ., 66). იხ. აგრეთვე: ისვრიმი
|
|
188 ისრიმ-მაყვალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. ისრიმისა და მაყვლის საწებელი სხვადასხვა სანელებლით შეზავებული (ი. ქავთ.).
|
|
189 ისრისკილო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. ცხვრის სერა, როდესაც ყურზე ორივე მხრიდან ისარივით ჭდეს ადებენ (ლ. კაიშ.).
|
|
190 ისტამული||სტამბული - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ. თოფია ერთგვარი (ა. ჭინჭარ., 309).
|
|
191 ისყია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ. ყირამალა (ი. ქეშიკ.).
|
|
192 ისწება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მოხ. ირწევა, ქანაობს (დიალექტ., 562).
|
|
193 ისხან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. თავშავა, ბალახია ერთგვარი (ა. მაყ.).
|
|
194 ისხლეტ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. იმერ. ჩიტის მახე (ბ. წერეთ.).
|
|
195 იტროგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. რაჭ. ეგების ჭურჭელია (?) (შ. ძიძ., 207). "ი ტ რ ო გ ი თ აჭმევს ქერსა.“
|
|
196 იუდა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. გიჟი, მფრთხალი საქონელი (ლ. კაიშ.).
|
|
197 იუდის ჯაგ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ. ქაცვი, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
198 იფეგა-ჲ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. ი ფ ე ღ ა-ჲ მსხლის ერთგვარი ჯიშია (შ. ნიჟარ.).
|
|
199 იფო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფერეიდნ. უფრო (ა. ჩიქ.,; დიალექტ., 629). იხ. აგრეთვე: იფრო
|
|
200 იფრიტ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ოკრიბ. აფრაკი, გახრილი ფიცარი, რომელიც უნდა გაასწორონ (მ. ალავ.).
|
|
201 იფრო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მოხ., მესხ. უფრო (დიალექტ., 562, 651). იხ. აგრეთვე: იფო
|
|
202 იფქლ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ. ხორბალი; რბილი ხორბალი ფხიანი (თ. უთურგ., ა. მაყ.).
|
|
203 იფშხლიკიპინა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. რაჭ. საქსოვი მანქანის სამკაული: ჩხირები, რომლითაც დამაგრებულია დგიმის თავები (ვ. ბერ.).
|
|
204 იფხლა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთ. რაჭ. მთის ჩადუნა (ა. მაყ.). იხ. აგრეთვე: იმხლა
|
|
205 იქავ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ. ზზ., ისევ (ა. შან., 155, 156; დიალექტ., 553). „მავიდ გაბური, ისევ შაადგ სათიბს, დაიწყ ი ქ ა ვ ეშმამაც თიბა.“
„თუ ეს ფირჩხილებ ეშმამ ჴელად ჩაიყარ, მაშინ იქავ გაიქცევის, უფრჩხილოდ მეშმა ვეღარც წავას."
|
|
206 იქაველ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მოხ. იქაური (ო. ქაჯ.).
|
|
207 იქამს - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გუდამაყრ. იზამს (დიალექტ., 572).
|
|
208 იქთენ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფერეიდნ. ← იგოდენი, იმდენი (დიალექტ., 629).
|
|
209 იქი-აქათ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ხევსურ. აქედან და იქიდან (ა. შან., 169). "სათავეზე სალ კლდეი აქვ, ბოლოზე და ი ქ ი - ა ქ ა თ არხოტივნებია შამახვეული.“
|
|
210 იქიველ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მოხ. იქაური (დიალექტ., 562).
|
|
211 იქითაზე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. იმ გზით (ლ. კაიშ.).
|
|
212 იქითებ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ. იქაურები, ვინც იქიდან არიან (დიალექტ., 581).
|
|
213 იქითრელე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ცოტა იქით (გ. შარაშ.).
|
|
214 იქინა, იქინე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. იქ (დიალექტ., 677).
|
|
215 იქინდ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. თურქ. ikindi(?) იქამდი (ა. ღლ., გურ.). „მუუწია დრო ი ქ ი ნ დ ი.“
|
|
216 იქინე-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. იქ (ე. ნინ., I, თ. კიკვ.; ა. ღლ., გურ., დიალექტ., 664).
|
|
217 იქიობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მოხ. იქაურობა (ო. ქაჯ.).
|
|
218 იქიფანდურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. იმერ. იქაური; სხვანაირი (ბ. წერეთ.). „ამას ვერ გეიგებთ, ი ქ ი ფ ა ნ დ უ რ ი სიტყვა არი.“
|
|
219 იქიჲთ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ინგილ. იქიდან (დიალექტ., 618).
|
|
220 იქშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. იქ, მასში, იმაში (დიალექტ., 658).
|
|
221 იღა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. რაჭ. ორკაპი ხე, ურემზე თივის დასაკრავად იხმარება (ვ. ბერ.). იხ. აგრეთვე: ღანღვილი
|
|
222 იღება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. ორკაპი შინდის ხე, მარხილზე ან ურემზე ტვირთის დასაკრავად იყენებენ (მ. ალავ., 1). იხ. აგრეთვე: იღა
|
|
223 იღლიბაცურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. აგდებული, სახუმარო (ვ. ბერ.). „ასე ი ღ ლ ი ბ ა ც უ რ ა თ საქმის გაკეთება არ გამიგონია.“
|
|
224 იღლიღორა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მოხ. ჭიდაობის წესია ხელჯვარედინად შებმა დასაწყისიდან, რომ უპირატესობა არც ერთ მხარეს არ ექნეს („კომუნისტი“, №157, 1968).
|
|
225 იღნაღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ. ქალაქსავით სავაჭრო დაბა (კირიონი).
|
|
226 იყერია თოხ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქვ. იმერ. თოხი, რომელიც უფრო ნიადაგის პირველი დამუშავების დროს იხმარება (ზ. ჭუმბურ., 280).
|
|
227 იყვა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გუდამაყრ. იყო (დიალექტ., 572).
|
|
228 იშ - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. ის (პ. ჯაჯან.).
|
|
229 იშარათ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მესხ. არაბ.-თურქ. ișaret
ხელის სამეტყველო ნიშანი, ჟესტი (ი. მაისურ.,). „ბლუ კაცი ი შ ა რ ა თ ე ბ ი თ ლაპარაკობს“; „ი შ ა რ ა თ ე ბ ი თ გავაგებინე ჩემი გასაჭირი.“
|
|
230 იშთე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. ისთე, ისევ, ისე (პ. ჯაჯან.). იხ. აგრეთვე: იშტე
|
|
231 იშიღ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ., თუშ., ინგილ. თურქ. ișik სინათლე; თუ წვიმამ საგრძნობლად გადაიღო და ცაც გამოჩნდა, იტყვიან ი შ ი ღ ი ა ო! (ს. მენთეშ.; თ. უთურგ.; გ. იმნ.; დიალექტ., 618).
|
|
232 იშმარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. აჭარ. თურქ. ișmar ნიშანი, მინიშნება, თვალის ქნა (შ. ნიჟარ.).
|
|
233 იშტა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ზ. აჭარ. არაბ.-თურქ. iștah 'მადა'
ამგვარად, ამრიგად, ერთი სიტყვით; ასე ვთქვათ, ისე რაღა (შ. ნიჟარ.). "კარეფთან დერჟუნი დუყენა, ი შ ტ ა დიდი კაცია და ეკუთნისო.“
|
|
234 იშტე - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. ისე, იმგვარად (ი. მეგრ.).
|
|
235 იშხვარ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. სწორად გაზრდილი ტოტი ხეზე (პ. ჯაჯან., X). „ი შ ხ ვ ა რ ი ვ ი თ ტანი აქ ამ გოგოს.“
|
|
236 იჩვნიხება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. იფშვნება (პური) (ლ. კაიშ.).
|
|
237 იჩოჩ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. შიგნით (ტარისაკენ) მოხრილად დაგებული თოხი ("კომუნისტი", №157, 1968); თოხი, რომელიც მარგვლა-მოროდობის დროს იხმარება (ზ, ჭუმბურ., 280).
|
|
238 იჩქიტ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. რაჭ. მცირე სახელდახელო, უცებ მოფიქრებული და გაკეთებული რამ. მაგ., მასპინძლობა, იჩქითი (ვ. ბერ.).
|
|
239 იჩქიშ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. მოულოდნელი, უეცარი (მ.ჩიქ.).
|
|
240 იჩხითურ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. მსხლის ჯიშია ერთგვარი (შ. ნიჟარ.).
|
|
241 იცვნიხება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. ჭამის დროს კრაჭა-კრუჭი გააქვს (ლ. კაიშ.).
|
|
242 იძუძგება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ.
1. იმტვერება, ნაგვიანდება; 2. სულ სხვის კარზე აგდია, სხვისი შემყურეა (ი. ქავთ.).
|
|
243 იწაპება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. იწელება, იწევა (ლ. კაიშ.).
|
|
244 იწიბიწ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მესხ. ცოტ-ცოტა, პატარ-პატარა, წიაწია (ი. მაისურ.). "ყველა სულ ი წ ი ბ ი წ ი გაუნაწილა ბავშვებს."
იწიკწიკო-ბიწიკწიკო კუთხ. ქიზიყ. საბავშვო თამაშობაა, რომელიც ამ სიტყვებით იწყება (ს. მენთეშ., დამ).
|
|
245 იწკიპიწკა-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გურ. ქათმის მკერდის ძვალი, ორკაპი (გ. შარაშ.). იხ. აგრეთვე: წიპიწკა
|
|
246 იწკლი-ბიწკლო - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ. უსწორმასწორო (მ. მესხ.).
|
|
247 იწკუპა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ., ლეჩხ. ისკუპა (მ. ალავ., 3). "ი წ კ უ პ ა და გადახტა."
|
|
248 იწონწალ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. ჭიდან წყლის ამოსაღები ოწინარი (ი. ქავთ.). იხ. აგრეთვე: კონტარო
|
|
249 იწრიხება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. მთიულ. იგრიხება (ლ. კაიშ.).
|
|
250 იჭ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. კახ. ორკბილა, მცენარეა (ა. მაყ.).
|
|
251 იჭი-ბოჭია - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. აჭია-ბაჭია (ვ. ბერ.).
|
|
252 იჭიპრება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ლეჩხ. ჭიპზე "სკდება" მეტისმეტი ლაპარაკით, ბრაზობს, გამწყრალია (მ. ალავ., 3).
|
|
253 იხან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქართლ., კახ. სახლის კედლებზე გადებული ხე, ზედსარტყელი, კედლების გასაკრავი (ს. მენთეშ.).
|
|
254 იხანხლება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. გუდამაყრ. იკლაკნება, გორავს (დიალექტ., 572).
|
|
255 იხვანძლება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. მოუსვენრად მოძრაობს, ადგილზე მოუსვენრად ზის, ნერვიულობს, თითქოს დაბმულია და აშვებას ცდილობს (ი. ქავთ.).
|
|
256 იხინჭა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ. სალოცავია ივრის ხეობაში (ვაჟა-ფშ. მც. ლექსიკ.).
|
|
257 იხინჭობა - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ფშ. რელიგიური დღესასწაულია ფშავში (გ. გოგატიშვილი). იხ. აგრეთვე: იხინჭა
|
|
258 იხონპებს - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. შეშინებული შინაური ფრინველი ერთი ადგილიდან მეორეზე გადაფრინდება(ი. ქავთ.).
|
|
259 იჯაგაყ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. თუშ. დიდი სადღვებელი. ჩხუტზე დიდი (თ. უთურგ.). იხ. აგრეთვე: ჩხუტი
|
|
260 იჯება - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. ირჯება, შვრება; რა ი ჯ ი ბ-ი? რას შვრები? (დიალექტ., 658).
|
|
261 იჯრაჯ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. იმერ. რიჟრაჟი, განთიადი (პ. ჯაჯან., IX, 253). "დილას, როცა ი ჯ რ ა ჯ ი წამევიდა, გამევედი გარეთ და ყველა დოუძახე."
|
|
262 იჰიც - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. აჭარ. ისიც (დიალექტ., 658).
|
|
263 იჴან-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ., თუშ. ქოხის, საბძლისა და მისთ. ზედასარტყელი, კედლის ბოძებზე გადაბმულია ერთი კედლიდან მეორემდე კედლების შესაკრავად (ს. მენთეშ.); ზღურბლი, დირე (თ. უთურგ.).
|
|
264 იჴენ-ი - ქართულ კილო-თქმათა სიტყვის კონა |
▲back to top |
კუთხ. ქიზიყ. იხ. აგრეთვე: იხანი