საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელების გეგმა ფინანსთა მინისტრის 2005 წლის 13 იანვრის №19 ბრძანებით დამტკიცებული განწერის შესაბამისად 637,8 მილიონი ლარით განისაზღვრა (იხ. ცხრილი №8). აღებული ვალდებულებების ოდენობამ შეადგინა 561 მილიონი ლარი, დამოწმების ოდენობამ 522,5 მილიონი ლარი. ფაქტობრივად კი დაფარული იქნა 516,5 მილიონი ლარი, რაც პირველი კვარტლის გეგმის 81 პროცენტია. უნდა აღინიშნოს, რომ სახელმწიფო ბიუჯეტის განწერა არასწორად განხორციელდა, რადგან შემოსავლებისა და გრანტების სამი თვის პროგნოზი ფაქტობრივად გადასახდელების სამი თვის გეგმის ნახევარია. პირველ კვარტალში სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები წლიური გეგმის მესამედით დაიგეგმა, რაც არარეალურია. გაუგებარია ფინანსთა სამინისტრომ რატომ გადაწყვიტა ასეთი დიდი ოდენობის (626 მილიონი ლარი) ხარჯების დაგეგმვა, როდესაც შემოსავლების პროგნოზი მხოლოდ 382 მილიონი ლარია და დაუბალანსებელი დატოვა 244 მილიონი ლარი.

მიმდინარე ხარჯები მთლიან გადასახდელებში 2005 წლის პირველი კვარტლის მონაცემებით 87 პროცენტს იკავებს (იხ. დიაგრამა №12) და 450,8 მილიონ ლარს შეადგენს. მათი გეგმა 545,6 მილიონი ლარით იყო განსაზღვრული, შესაბამისად მის სრულად შესრულებას 94 მილიონი ლარი (7 პროცენტი) დააკლდა. 2004 წლის პირველ კვარტალში აღნიშნული ხარჯები სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელებში 75 პროცენტს იკავებდა (იხ. დიაგრამა №13).

ცხრილი №8. საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პირველი
კვარტლის გადასახდელები ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით

(ათასი ლარი)

მუშა-მოსამსახურეთა შრომის ანაზღაურებაზე პირველ კვარტალში დაიხარჯა 55,9 მილიონი ლარი, რაც გეგმის 82 პროცენტია და სრულად შესრულებას 12 მილიონი ლარი აკლია. აღნიშნული მუხლი სახელმწიფო 25 ბიუჯეტის გადასახდელებში 11 პროცენტს იკავებს, მიმდინარე ხარჯებში კი მისი წილი 12 პროცენტია. 2004 წელს ანალოგიურ პერიოდში შრომის ანაზღაურების ხარჯების წილი გადასახდელებში 18 პროცენტს იკავებდა, შესაბამისად მიმდინარე წელს 7 პროცენტული პუნქტითაა შემცირებული.

დიაგრამა №12. საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის
პირველი კვარტლის გადასახდელები ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით

დიაგრამა №13. საქართველოს 2004 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის
პირველი კვარტლის გადასახდელები ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით

დამქირავებლიდან ანარიცხების სამი თვის გეგმა განისაზღვრა 13,6 მილიონი ლარით, ფაქტობრივად კი დაფარული იქნა მისი 85 პროცენტი, ანუ 11,6 მილიონი ლარი. ბიუჯეტის გადასახდელებში მოცემული მუხლი 2 პროცენტს იკავებს, მიმდინარე ხარჯებში კი 3 პროცენტითაა წარმოდგენილი (იხ. დიაგრამა №14). ასევე 3 პროცენტი იყო 2004 წლის ბიუჯეტის პირველი კვარტლის გადასახდელებში (იხ. დიაგრამა №15).

მივლინებების კუთხით საბიუჯეტო ორგანიზაციების მიერ ათვისებულია 2,2 მილიონი ლარი, რაც დაგეგმილის (3,2 მილიონი ლარის) 70 პროცენტია და გეგმის სრულად შესრულებას 975 ათასი ლარი აკლია. აღნიშნული ხარჯები ბიუჯეტის გადასახდელებში 0,4 პროცენტს იკავებს, მიმდინარე ხარჯებში კი 1 პროცენტი უკავია. ასევე 1 პროცენტით იყო წარმოდგენილი 2004 წლის პირველი კვარტლის გადასახდელებში. მივლინებების კუთხით აღსანიშნავია საქართველოს პარლამენტის ხარჯები - 242,2 ათასი ლარი, ანუ სამი თვის გეგმის 89 პროცენტი; პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხარჯები - 538,6 ათასი ლარი, ანუ სამი თვის გეგმის 85 პროცენტი; ეროვნული უშიშროების საბჭოს აპარატის ხარჯები - 49,9 ათასი ლარი, გეგმის 99,8 პროცენტი; საქართველოს კონტროლის პალატის ხარჯები - 78,8 ათასი ლარი, 28 გეგმის 100 პროცენტი; საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ხარჯები - 9,8 ათასი ლარი, გეგმის 98 პროცენტი; საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს აპარატის ხარჯები - 45,3 ათასი ლარი, გეგმის 93 პროცენტი; სტატისტიკის დეპარტამენტის ხარჯები - 32,2 ათასი ლარი, გეგმის 84 პროცენტი; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აპარატის ხარჯები - 19 ათასი ლარი, გეგმის 89 პროცენტი; საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს აპარატის ხარჯები - 240 ათასი ლარი, გეგმის 86 პროცენტი; საქართველოს საგარეო დაზვერვის სპეციალური სამსახურის ხარჯები - 27,5 ათასი ლარი, გეგმის 100 პროცენტი; საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს აპარატის ხარჯები - 8,5 ათასი ლარი, გეგმის 85 პროცენტი.

დიაგრამა №14. საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის

პირველი კვარტლის მიმდინარე ხარჯები

დიაგრამა №15. საქართველოს 2004 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის
პირველი კვარტლის მიმდინარე ხარჯები

2005 წლის პირველ კვარტალში სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელებში „სხვა საქონელი და მომსახურების“ მუხლს 14 პროცენტი უკავია, მიმდინარე ხარჯებში კი 16 პროცენტითაა წარმოდგენილი. 2004 წლის პირველ კვარტალში მისი წილი გადასახდელებში 15 პროცენტს შეადგენდა. მიმდინარე წლის სამი თვის გეგმა განისაზღვრა 84,8 მილიონი ლარით, ფაქტობრივად კი დაფარული იქნა 72,3 მილიონი ლარი, რაც გეგმიური პარამეტრის 85 პროცენტია და მის სრულად შესრულებას 12,4 მილიონი ლარი აკლია. აღნიშნული მუხლი თავის მხრივ მოიცავს რამოდენიმე მნიშნვნელოვან მუხლს, მათ შორის: ოფისის ხარჯები დაფინანსებულია 2,7 მილიონი ლარით, მათი წილი მოცემულ მუხლში 4 პროცენტია (იხ. დიაგრამა №16); კომუნალური ხარჯები - 8,4 მილიონი ლარით, ხვედრითი წილი შეადგენს 12 პროცენტს; განსაკუთრებით აღსანიშნავია კვების ხარჯები, რომელთა პირველი 30 კვარტლის გეგმა 6,8 მილიონი ლარით განისაზღვრა, ფაქტობრივად კი 3 მილიონი ლარი იქნა ათვისებული და სრულად შესრულებას 3,8 მილიონი ლარი, ანუ 56 პროცენტი დააკლდა. აღიშნული მუხლი „სხვა საქონელი და მომსახურების“ მუხლში 4 პროცენტს იკავებს. როგორც ვხედავთ კვების ხარჯები გეგმასთან შედარებით მხოლოდ 44 პროცენტითაა ათვისებული, ამ შემთხვევაში ან ორგანიზაციები ვერ ითვისებენ მათ რადგან რეალურად არ ჭირდებათ და შესაბამისად არასწორადაა დაგეგმილი, ან გეგმას სპეციალურად „ბერავენ.“ მედიკამენტების შეძენის ხარჯების წილი ასევე 4 პროცენტს შეადგენს და მათი კუთხით 2,7 მილიონი ლარია ათვისებული; რბილი ინვენტარისა და უნიფორმის ხარჯები 992 ათასი ლარითაა დაფინანსებული, ხვედრითი წილი შეადგენს 1 პროცენტს; ტრანსპორტისა და ტექნიკის შენახვის ხარჯები დაფინანსებულია 5,1 მილიონი ლარით, ხვედრითი წილი შეადგენს 7 პროცენტს. აქვე მოცემული „სხვა ხარჯების“ მუხლი, რომლის კუთხითაც 49,3 მილიონი ლარი იქნა ათვისებული. მისი წილი „სხვა საქონელი და მომსახურების“ მუხლში შეადგენს 68 პროცენტს, მიმდინარე ხარჯებში 11 პროცენტს, ხოლო მთლიან გადასახდელებში 10 პროცენტი უკავია.

დიაგრამა №16. საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის
გადასახდელებიდან პირველ კვარტალში „სხვა საქონელი
და მომსახურების“ მუხლით დაფინანსებული ხარჯები

„სხვა საქონელი და მომსახურების“ მუხლიდან ხდება საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიურ წარმომადგენლობათა ხარჯების დაფინანსება, რომელიც მოიცავს დიპლომატიური კორპუსის სახელფასო და საცხოვრებელ ხარჯებს. 2005 წლის პირველ კვარტალში საელჩოების შენახვისათვის 5,2 მილიონი ლარი იქნა დახარჯული. ამ მუხლიდან ხდება ასევე ორგანიზებულად ჩასახლებულ დევნილთა კომუნალური ხარჯების (მოხმარებული ელექტროენერგიისა და წყლის ღირებულების, ორგანიზებულად ჩასახლების ადგილებზე დასაქმებული პერსონალის ხელფასების) დაფინანსება. აღნიშნული ხარჯების პირველი კვარტლის გეგმა 4,7 მილიონი ლარით განისაზღვრა, ფაქტობრივად კი დაფარული იქნა 3,6 მილიონი ლარი გეგმის 78 პროცენტი.

„სხვა საქონელი და მომსახურების“ მუხლით გასაწევი ხარჯების დაფინანსების მაჩვენებლები ზოგიერთი საბიუჯეტო ორგანიზაციის მიხედვით შემდეგნაირად გამოიყურება: საქართველოს პარლამენტი - 492 ათასი ლარი, ანუ პირველი კვარტლის გეგმის 86 პროცენტი; პარლამენტთან არსებული ეროვნული ბიბლიოთეკა - 61 ათასი ლარი, გეგმის 88 პროცენტი; ეროვნული უშიშროების საბჭოს აპარატი - 15 ათასი ლარი, გეგმის 99 პროცენტი; 32 საქართველოს მთავრობის კანცელარია - 196 ათასი ლარი, გეგმის 98 პროცენტი საქართველოს კონტროლის პალატა - 136 ათასი ლარი, გეგმის 91 პროცენტი; საქართველოს უზენაესი სასამართლო - 55 ათასი ლარი, პირველი კვარტლის გეგმის 94 პროცენტი; საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ცენტრალური აპარატი - 2,5 მილიონი ლარი, გეგმის 75 პროცენტი; სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის აპარატი - 20 ათასი ლარი, გეგმის 99 პროცენტი; სპორტის დეპარტამენტის აპარატი - 27 ათასი ლარი, გეგმის 95 პროცენტი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს ხარჯების დაფინანსება, რომელმაც 29 მილიონი ლარი შეადგინა, ანუ გეგმის 61 პროცენტი. მათ შორის, კვების ხარჯები - 1,7 მილიონი ლარი რაც პირველი კვარტლის გეგმის 36 პროცენტია. სახელმწიფო საზღვრის დაცვის სახელმწიფო დეპარტამენტის დაფინანსებამ შეადგინა - 601 ათასი ლარი პირველი კვარტლის გეგმის 73 პროცენტი; საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს - 84 ათასი ლარი, ანუ გეგმის 100 პროცენტი.

აღსანიშნავია ასევე, რომ შრომის, ჯანმრთელობის და სოციალური დაცვის სამინისტროს გარკვეული პროგრამების დაფინანსება „სხვა საქონელი და მომსახურების“ მუხლით ხდება. კერძოდ: ჯანმრთელობის ხელშეწყობის, დაავადებათა პრევენციისა და ეპიდკონტროლის სახელმწიფო პროგრამის დაფინანსებამ 2005 წლის პირველ კვარტალში შეადგინა 388 ათასი ლარი, რაც გეგმის 80 პროცენტია; საქართველოში მცხოვრებ ომის ვეტერანთა სამედიცინო დახმარების სახელმწიფო პროგრამის (ომის ვეტერანთა კლინიკური ჰოსპიტალის ბაზაზე) დაფინანსებამ შეადგინა 100 ათასი ლარი, რაც გეგმის 100 პროცენტია; მოსახლეობის ამბულატორიული დახმარების პროგრამა დაფინანსდა 3,8 მილიონი ლარით, რაც გეგმის 94 პროცენტს შეადგენს; მოსახლეობის სტაციონარული დახმარების სახელმწიფო პროგრამა დაფინანსდა 11,1 მილიონი ლარით, ანუ გეგმის 100 პროცენტით.

„სხვა საქონელი და მომსახურების” მუხლიდან წინა წლებში წარმოქმნილ დავალიანებებზე სასამართლო გადაწყვეტილებებით დაკისრებული თანხების 33 სახით, საქართველოს ეროვნული ბანკის მიერ სახაზინო სამსახურის ანგარიშებიდან, იძულების წესით ჩამოიჭრა 314 ათასი ლარი.

აღნიშნული მაჩვენებლებიდან ნათლად ჩანს, რომ საბიუჯეტო ორგანიზაციები სრულად ვერ ითვისებენ მათთვის გამოყოფილ ასიგნებებს, რაც კიდევ ერთი დადასტურებაა იმისა, რომ ბიუჯეტი გადასახდელების ნაწილში ოპტიმალურად არაა გაწერილი და მოითხოვს დახვეწას.

საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პირველი კვარტლის გადასახდელებში 53 პროცენტს “სუბსიდიები და მიმდინარე ტრანსფერტები” იკავებენ. მიმდინარე ხარჯებში კი მათი წილი 61 პროცენტია. 2004 წელს ანალოგიურ პერიოდში გადასახდელებში აღნიშნული მუხლის ხვედრითი წილი 23 პროცენტს შეადგენდა, მიმდინარე ხარჯებში კი 32 პროცენტით იყო წარმოდგენილი. მიმდინარე წლის სამი თვის გეგმა განისაზღვრა 346,7 მილიონი ლარით, ფაქტობრივად კი 276,1 მილიონი ლარი იქნა დახარჯული, რაც გეგმიური პარამეტრის 80 პროცენტია, შესაბამისად მის სრულად დაფინანსებას 70,5 მილიონი ლარი დააკლდა.

აღნიშნული მუხლიდან 2005 წლის პირველ კვარტალში ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებს ტრანსფერტის სახით გადაერიცხათ 31,4 მილიონი ლარი, რაც პირველი კვარტლის გეგმის (43,5 მილიონი ლარი) 72 პროცენტია. აქედან, სოციალურ ღონისძიებებზე ფინანსური დახმარების სახით მიიმართა 31 მილიონი ლარი, ხოლო სპეციალურ ღონისძიებებზე - 210 ათასი ლარი. ავტონომიური რესპუბლიკების ბიუჯეტებში გადაირიცხა 14,2 მილიონი ლარი, ანუ სამი თვის გეგმის 100 პროცენტი. მათ შორის, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტში ჩაირიცხა 2,1 მილიონი ლარი, ხოლო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ბიუჯეტში - 12,1 მილიონი ლარი, სხვა ტერიტორიული ერთეულების ბიუჯეტებში გადაირიცხა 17 მილიონი ლარი, რაც გეგმის 59 პროცენტია.

დევნილთა შემწეობების დაფარვაზე დახარჯული იქნა 9,2 მილიონი ლარი, ანუ პირველი კვარტლის გეგმის 100 პროცენტი.

პენსიების დასაფინანსებლად სოციალური დაზღვევის ერთიან სახელმწიფო ფონდს 106 მილიონი ლარი გადაეცა, რაც გეგმის (117 მილიონი ლარის) 91 პროცენტია, მათ შორის: ძალოვანი სტრუქტურების პენსიონერთა პენსიების დასაფინანსებლად დაიხარჯა 8 მილიონი ლარი, რაც სამი თვის გეგმის 90 პროცენტია; რეგრესული პენსიების დასაფინანსებლად დაიხარჯა 558 ათასი ლარი; გეგმის 93 პროცენტი; დანარჩენი პენსიების დასაფინანსებლად დაიხარჯა 78,5 მილიონი ლარი, რაც გეგმის 99 პროცენტს შეადგენს. დაფარული იქნა ასევე წინა წლებში პენსიების გაცემაში წარმოქმნილი დავალიანება 18,9 მილიონი ლარით, რაც დაგეგმილის 67 პროცენტია. უმწეოთა (ოჯახების) სოციალური დახმარების დასაფინანსებლად დაიხარჯა 2,9 მილიონი ლარი, რაც გეგმის 54 პროცენტია.

სუბსიდიისა და ტრანსფერტების მუხლიდან 2005 წლის პირველ კვარტალში რიგი ორგანიზაციები შემდეგნაირად იქნა დაფინანსებული: საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს ხარჯები დაფინანსდა 209 ათასი ლარით, რაც პირველი კვარტლის გეგმიური მაჩვენებლის 92 პროცენტია; საქართველოს ტელევიზიას და რადიომაუწყებლობას გამოეყო 3,4 მილიონი ლარი, ანუ გეგმის 82 პროცენტი; განსაკუთრებით აღსანიშნავია საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო, რომელსაც კანონდარღვევით, დაგეგმილთან შედარებით 4 პროცენტით მეტი ხარჯი აქვს გაწეული (3,7 მილიონი ლარი, გეგმა კი 3,5 მილიონ ლარს შეადგენდა).

საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობისა და ამ ორგანიზაციებში გაწევრიანების ხარჯები დაფინანსდა 3,4 მილიონი ლარით, რაც პირველი კვარტლის გეგმის 100 პროცენტია; ფინანსთა სამინისტროს საწვავის შესაძენად გამოეყო 13,5 მილიონი ლარი („მოსახლეობის მხარდაჭერა საგაზაფხულო სახნავ-სათესი სამუშაოების ჩასატარებლად“); ენერგოსისტემის სუბსიდირებისათვის მიიმართა 30,6 მილიონი ლარი, რაც სამი თვის გეგმის 81 პროცენტია.

პირველ კვარტალში საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელებში კაპიტალურ ხარჯებს 6 პროცენტი უკავია და შარშანდელთან შედარებით 6 პროცენტული პუნქტითაა გაზრდილი. აღნიშნული მუხლიდან დაგეგმილი იყო 40,8 მილიონი ლარის დახარჯვა, თუმცა გეგმა მხოლოდ 76 პროცენტით იქნა ათვისებული (დაიხარჯა 31,2 მილიონი ლარი), და სრულად შესრულებას 9,6 მილიონი ლარი დააკლდა.

კაპიტალურ ხარჯებში განსაკუთრებით მაღალია ძალოვანი სტრუქტურების დაფინანსების წილი და შეადგენს 91 პროცენტს (28,3 მილიონი ლარი). მათ შორის, საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს კაპიტალური ხარჯები შეადგენს 25,4 მილიონ ლარს, ანუ გეგმის 80 პროცენტს; საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ხარჯები 989 ათას ლარს, ანუ გეგმის 90 პროცენტს; სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის ხარჯები - 1,9 მილიონ ლარს, ანუ გეგმის 84 პროცენტს.

კაპიტალური ხარჯების მუხლით დაფინანსებული ხარჯებიდან აღსანიშნავია საქართველოს პარლამენტის ხარჯების დაფინანსება 281 ათასი ლარით, რაც პირველი კვარტლის გეგმის 99 პროცენტია; საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის დაფინანსება - 51 ათასი ლარი, გეგმის 85 პროცენტი; საქართველოს კონტროლის პალატის დაფინანსება - 34 ათასი ლარი, გეგმის 94 პროცენტი; საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს დაფინანსება - 48 ათასი ლარი, გეგმის 96 პროცენტი; საქართველოს უზენაესი სასამართლოს დაფინანსება - 70 ათასი ლარი, გეგმის 92 პროცენტი; საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს დაფინანსება - 30 ათასი ლარი, გეგმის 100 პროცენტი; საქართველოს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს აპარატის - 27 ათასი ლარი, გეგმის 89 პროცენტი; საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს აპარატის - 21 ათასი ლარი, გეგმის 80 პროცენტი.

2005 წლის პირველ კვარტალში საგარეო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებისა და საგარეო ვალის ძირითადი თანხის დაფარვისათვის მიიმართა 42 მილიონი ლარი (გეგმა 42 მილიონი ლარი). აქედან, სესხის მომსახურების 36 თანხამ შეადგინა 11,2 მილიონი ლარი, ხოლო საგარეო ვალის ძირითადი თანხის დაფარვამ - 30,7 მილიონი ლარი. მათ შორის „საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, დადგენილი წესის შესაბამისად საქართველოს ფინანსთა სამინისტროსა და შპს „თბილავიამშენს“შორის გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე, შპს „თბილავიამშენს“ თურქმენეთისათვის საგარეო ვალის დაფარვის ანგარიშში პროდუქციის რეალიზაციისა და მომსახურების გაწევისათვის გადაერიცხა 25 მილიონი ლარი, ხოლო ვალის მომსახურების ანგარიშში გადაერიცხა 5,3 მილიონი ლარი. ამავე დანიშნულებით ფინანსთა სამინისტროსა და ს.ს. „ქართულ შაქარს“ შორის გაფორმებული ხელშეკრულების საფუძველზე ს.ს. „ქართულ შაქარს“ ვალის ძირითადი თანხის დაფარვის ანგარიშში გადაერიცხა 4 მილიონი ლარი, ხოლო ვალის მომსახურების ანგარიშში - 65 ათასი ლარი.

საშინაო სახელმწიფო ვალდებულებების მომსახურებისათვის 2005 წლის პირველ კვარტალში სახელმწიფო ბიუჯეტიდან გაწეულმა ხარჯებმა შეადგინა 21 მილიონი ლარი, რაც დაგეგმილის 100 პროცენტია. აღნიშნული თანხა წარმოადგენს საანგარიშო პერიოდში ეროვნული ბანკის სესხის მომსახურების და სახაზინო ვალდებულებების დისკონტის ხარჯებს. მათი ჩამოჭრა სახაზინო სამსახურის საბიუჯეტო ანგარიშიდან ეროვნული ბანკის მიერ ავტომატურ რეჟიმში ხდება.

ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო საგარეო ვალის დეპარტამენტის ინფორმაციით, საერთაშორისო საფინანსო ორგანიზაციების მიერ ინვესტიციური პროექტების დაფინანსებისათვის გამოყოფილი ინვესტიციური კრედიტებისა და მისი თანმხლები გრანტებით საანგარიშო პერიოდში გაწეულმა ხარჯებმა შეადგინა 25,4 მილიონი ლარი.

საინტერესოა ასევე 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელების პირველი კვარტლის მაჩვენებლების 2004 წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებლებთან შედარება (იხ. ცხრილი №9; დიაგრამა №17)

მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელებმა 516,5 მილიონი ლარი შეადგინა, რაც შარშანდელ მაჩვენებელს 99 პროცენტით ანუ 256,5 მილიონი ლარით აღემატება. ასეთი დიდი ზრდა გამოწვეულია იმითაც, რომ შარშან მოცემულ პერიოდში საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტი დამტკიცებული არ იყო და ხარჯვა წინა წლის ასიგნებების 1/12 ნაწილის შესაბამისად ხდებოდა.

ცხრილი №9. საქართველოს 2004-2005 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტების
პირველი კვარტლის გადასახდელები ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით

(ათასი ლარი)

დიაგრამა №17. საქართველოს 2004-2005 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტების

პირველი კვარტლის გადასახდელები ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით

მიმდინარე ხარჯები წელს პირველ კვარტალში 132 პროცენტით, ანუ 256,7 მილიონი ლარით მეტით იქნა დაფინანსებული, ვიდრე ეს შარშან იყო (2004 წელს მიმდინარე ხარჯები შეადგენდა 194,1 მილიონ ლარს). განსაკუთრებული - 3 022 პროცენტიანი ზრდაა კაპიტალური ხარჯების კუთხით მისი დაფინანსება 1 მილიონი ლარიდან 31,1 მილიონ ლარამდე გაიზარდა (30,2 მილიონი ლარით). რაც შეეხება დაკრედიტებას და ვალების დაფარვას ამ შემთხვევაში სახეზეა 47 პროცენტიანი შემცირება (შემცირდა 30,3 მილიონი ლარით).

მუშა-მოსამსახურეთა შრომის ანაზღაურებაზე შარშან პირველ კვარტალში გამოყოფილი იყო 47,1 მილიონი ლარი, მიმდინარე წელს კი გაიზარდა 19 პროცენტით, ანუ 8,8 მილიონი ლარით; დამქირავებლიდან ანარიცხები გაიზარდა - 37 პროცენტით, ანუ 3,1 მილიონი ლარით (2004 წელს შეადგენდა 8,4 მილიონ ლარს); მივლინებები 665 ათასი ლარით, ანუ 41 პროცენტითაა გაზრდილი (2004 წელს შეადგენდა 1,6 მილიონ ლარს). „სხვა საქონელი და 39 მომსახურების“ მუხლის დაფინანსება, რომელიც შარშან 37,7 მილიონი ლარით განისაზღვრა, გაიზარდა 34,6 მილიონი ლარით, რაც 92 პროცენტიან ზრდას ნიშნავს, თუმცა კვების ხარჯები შემცირებულია 836 ათასი ლარით, ანუ 22 პროცენტით. პროცენტების გადახდის კუთხით მიმდინარე წელს 5,6 მილიონი ლარით, ანუ 15 პროცენტით ნაკლები დაიხარჯა (2004 წელს ფაქტობრივმა ხარჯმა 38,1 მილიონი ლარი შეადგინა. სუბსიდიების და მიმდინარე ტრანსფერტების დაფინანსება, რომელიც შარშან პირველ კვარტალში 61 მილიონი ლარით განისაზღვრა, გაიზარდა 352 პროცენტით, ანუ 215,1 მილიონი ლარით.

საქართველოს მთავრობამ 2005 წელს პრიორიტეტი სამ სფეროს: თავდაცვას, სოციალურ დაცვას და ენერგეტიკას მიანიჭა. შესაბამისად სახელმწიფო ბიუჯეტის პირველი კვარტლის გადასახდელებში სამივე სფერო საკმაოდ მნიშვნელოვანი ხვედრითი წილითაა წარმოდგენილი (იხ. დიაგრამა №18).

დიაგრამა №18. საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პირველი
კვარტლის გადასახდელები ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით

გადასახდელების 26 პროცენტი სოციალურ დაზღვევასა და სოციალურ უზრუნველყოფაზე მოდის, შარშან კი მხოლოდ 10 პროცენტს შეადგენდა (იხ. დიაგრამა №19). მიმდინარე წლის პირველი კვარტლის გეგმა 147,5 მილიონი 41 ლარით განისაზღვრა, ფაქტობრივად კი 130,4 მილიონი ლარი იქნა ათვისებული და მის სრულად დაფინანსებას 17,1 მილიონი ლარი, ანუ 12 პროცენტი დააკლდა (იხ. ცხრილი №10). 2004 წლის პირველ კვარტალთან შედარებით აღნიშნული მუხლით გასაწევი ღონისძიებების დაფინანსება 424 პროცენტით, ანუ 105,5 მილიონი ლარითაა გაზრდილი (2004 წელს დაფინანსდა 24,9 მილიონი ლარით). მოცემულ ხარჯებში სოციალური დაზღვევის ხარჯები შეადგენს მთლიანი ხარჯების 87 პროცენტს, რაც 112,8 მილიონი ლარია. აქედან: საპენსიო პროგრამების დაფინანსების ხვედრითი წილი შეადგენს 94 პროცენტს. სოციალური დაზღვევისა და სოციალური უზრუნველყოფის სფეროში საქმიანობა, რომელიც არ განეკუთვნება სხვა კატეგორიას მთლიან ხარჯებში შეადგენს 13 პროცენტს, ანუ 17 მილიონ ლარს.

ცხრილი №10. საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პირველი კვარტლის გადასახდელები ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით

(ათასი ლარი)

დიაგრამა №19. საქართველოს 2004 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის პირველი კვარტლის გადასახდელები ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით

თავდაცვაზე გამოყოფილი თანხები, სახელმწიფო ბიუჯეტის პირველი კვარტლის გადასახდელებში 14 პროცენტს იკავებს, და 2004 წლის პირველი კვარტლის ანალოგიურ მაჩვენებელს 5 პროცენტული პუნქტით აღემატება. გეგმით გათვალისწინებული იყო 108,4 მილიონი ლარის დახარჯვა, თუმცა 43 მხოლოდ 74,1 მილიონი ლარი იქნა დაფარული რაც დაგეგმილის 68 პროცენტია და მის სრულად ათვისებას 34,3 მილიონი ლარი აკლია. 2004 წლის პირველ კვარტალთან შედარებით თავდაცვის ფაქტობრივი ხარჯები 206 პროცენტით, ანუ 49,8 მილიონი ლარითაა გაზრდილი (იხ. ცხრილი №11; დიაგრამა №20). თავდაცვის ხარჯებში სამხედრო დანიშნულების მოთხოვნილებათა დაფინანსების მოცულობა შეადგენს მთლიანი ხარჯების 99,6 პროცენტს, ანუ 73,8 მილიონ ლარს.

საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურების კუთხით მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში დაფარული იქნა 66,4 მილიონი ლარი, რაც გეგმის 101 პროცენტია. მისი წილი სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელებში 13 პროცენტს შეადგენს და 2004 წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებელთან შედარებით 18 პროცენტული პუნქტითაა შემცირებული. ფაქტობრივ მაჩვენებლებში კი დაფინანსება 14,6 მილიონი ლარითაა შემცირებული.

ცხრილი №11. საქართველოს 2004-2005 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტების
პირველი კვარტლის გადასახდელები ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით

(ათასი ლარი)

აღნიშნულ ხარჯებში საგარეო-პოლიტიკური საქმიანობის დაფინანსების მოცულობა შეადგენს მთლიანი ხარჯების 15 პროცენტს (10 მილიონი ლარი), საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ორგანოების ხარჯების დაფინანსება - 14 პროცენტს (9,2 მილიონი ლარი), საფინანსო და საგადასახადო-საბიუჯეტო საქმიანობის ხარჯების დაფინანსება - 20 პროცენტს (13,7 მილიონი ლარი), ფუნდამენტალური სამეცნიერო გამოკვლევების დაფინანსება - 6 პროცენტს (4,2 მილიონი ლარი), საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებული პროექტების თანადაფინანსება - 4 პროცენტს (2,5 მილიონი ლარი).

რეალურად საბიუჯეტო ორგანიზაციებზე აღნიშნული კატეგორიის ხარჯების დასაფინანსებლად საგეგმო მაჩვენებელი განისაზღვრა 89,9 მილიონი ლარით, რომელიც შემცირებულია აღნიშნულ ფუნქციონალურ კოდზე საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო და საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდებიდან გამოყოფილი ასიგნებების მოცულობის ასახვის გამო, რომელთა გადახრამ საგეგმო მაჩვენებლებთან შესაბამისად 23 მილიონი ლარი და 1 მილიონი ლარი შეადგინა.

დიაგრამა №20. საქართველოს 2004-2005 წლების სახელმწიფო ბიუჯეტების
პირველი კვარტლის გადასახდელები ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით

საზოგადოებრივი წესრიგი და უშიშროება დაფინანსებულია 48,6 მილიონი ლარით, რაც დაგეგმილის 85 პროცენტია და სრულად შესრულებას 8,6 მილიონი ლარი აკლია. 2004 წელთან შედარებით დაფინანსება 58 პროცენტით, ანუ 17,9 მილიონი ლარითაა გაზრდილი. პირველი კვარტლის გადასახდელებში მისი ხვედრითი წილი 9 პროცენტს შეადგენს და შარშანდელთან შედარებით 3 პროცენტული პუნქტითაა შემცირებული.

აღნიშნულ ხარჯებში აღსანიშნავია საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვასთან და უშიშროებასთან დაკავშირებული საქმიანობის დაფინანსება, რომლის მოცულობამაც მთლიანი ხარჯების 82 პროცენტი (39,7 მილიონი ლარი) შეადგინა. სასამართლო ორგანოების ხარჯების დაფინანსება მთლიანი ხარჯების 12 პროცენტს (5,8 მილიონი ლარი) შეადგენს, ციხეების დაფინანსებამ კი მთლიანი ხარჯების 6 პროცენტი (2,9 მილიონი ლარი) შეადგინა.

განათლების სფეროს დასაფინანსებლად 2005 წლის სამი თვის გეგმა 16,2 მილიონი ლარით განისაზღვრა, ფაქტობრივად კი დაფარული იქნა 15,8 მილიონი ლარი, რაც დაგეგმილის 98 პროცენტია. 2004 წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით დაფინანსება გაზრდილია 18 პროცენტით, ანუ 2,4 მილიონი ლარით. აღნიშნული ხარჯების ხვედრითი წილი სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელებში მიმდინარე წელს 3 პროცენტს შეადგენს, შარშან კი 5 პროცენტს შეადგენდა.

აღნიშნულ ხარჯებში „განათლების სფეროში საქმიანობისა და მომსახურების“ დაფინანსების ხვედრითი წილი მთლიან ხარჯებში 30 პროცენტს (4,7 მილიონი ლარი) შეადგენს; საშუალო განათლების საფეხურის დაფინანსებამ შეადგინა მთლიანი ხარჯების 27 პროცენტი (4,2 მილიონი ლარი); უმაღლესი განათლების დაფინანსებამ - 35 პროცენტი (5,5 მილიონი ლარი).

ჯანმრთელობის დაცვის დაფინანსების ხარჯები 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელებში 6 პროცენტითაა წარმოდგენილი და შარშანდელთან შედარებით 3 პროცენტული პუნქტით არის შემცირებული. მიმდინარე წელს აღნიშნული სფეროს დაფინანსების გეგმა 43,2 მილიონი ლარით განისაზღვრა, ფაქტობრივად კი 31,2 მილიონი ლარი იქნა დაფარული, რაც გეგმის 72 პროცენტია და სრულად შესრულებას 12 მილიონი ლარი აკლია. 2004 წლის პირველ კვარტალთან შედარებით დაფინანსება 29,3 მილიონი ლარით, ანუ 1 623 პროცენტით გაიზარდა. ჯანდაცვის ხარჯებში ჯანმრთელობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამების ხვედრითი წილი 65 პროცენტს (20,3 მილიონ ლარს) შეადგენს, დანარჩენი ხარჯები კი სხვა საქმიანობის დაფინანსებაზე მოდის.

კულტურის, რელიგიისა და სპორტის დაფინანსებისათვის მიმდინარე წელს, პირველ კვარტალში, გამოყოფილი იყო 9,1 მილიონი ლარი, თუმცა ათვისებულია, მხოლოდ 7,1 მილიონი ლარი, რაც გეგმის 79 პროცენტია. 2004 წლის ანალოგიური პერიოდის მაჩვენებლებთან შედარებით დაფინანსება 24 47 პროცენტით, ანუ 1,3 მილიონი ლარითაა გაზრდილი. აღნიშნული ხარჯების წილი გადასახდელებში 1 პროცენტს შეადგენს და შარშანდელთან შედარებით 1 პროცენტული პუნქტითაა შემცირებული. მნიშვნელოვანია ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის, საგამომცემლო დაწესებულებების და სამსახურების დაფინანსება, რომლის მოცულობამ მთლიანი ხარჯების 49 პროცენტი (3,4 მილიონი ლარი) შეადგინა; ასევე, დასვენების ორგანიზაციისა და სპორტის სფეროში საქმიანობის დაფინანსება, რომელიც მთლიანი ხარჯების 17 პროცენტს (1,2 მილიონ ლარს) შეადგენს, კულტურის სფეროში საქმიანობის დაფინანსება 15 პროცენტითაა წარმოდგენილი (1 მილიონი ლარი).

სათბობ-ენერგეტიკული კომპლექსის ხარჯების წილი გადასახდელებში 7 პროცენტს შეადგენს. აღნიშნული კატეგორიის ფუნქციონალური კოდიდან 2004 წლამდე ძირითადად ე.წ. “პრაკრუტკები” ხორციელდებოდა, რომლებიც სასტიკად აიკრძალა. ამის შედეგად სექტორის დაფინანსება პირველ კვარტალში მხოლოდ 125 ათასი ლარი იყო. წელს კი დაფინანსების მაჩვენებელი 33,6 მილიონ ლარამდე გაიზარდა (26 924 პროცენტით). აღნიშნულ ხარჯებში ელექტროენერგიისა და სხვა ენერგოშემცველების დაფინანსება, 91 პროცენტს (30,6 მილიონ ლარს) შეადგენს.

სოფლის მეურნეობა, სატყეო მეურნეობა, მეთევზეობა და მონადირეობა წელს 44 პროცენტით დაფინანსდა. პირველ კვარტალში დაგეგმილი იყო 13,5 მილიონი ლარის დახარჯვა, თუმცა მხოლოდ 5,9 მილიონი ლარის ათვისება მოხდა. აღნიშნული ხარჯები მთლიან გადასახდელებში 1 პროცენტს იკავებს, ასევე 1 პროცენტს შეადგენდა შარშან. ფაქტობრივ მაჩვენებლებში კი დაფინანსება 2,4 მილიონი ლარით (70 პროცენტით) გაიზარდა.

სამთომომპოვებელი მრეწველობისა და სასარგებლო წიაღისეულის (სათბობის გარეშე), გადამამუშავებელი მრეწველობის, მშენებლობის კუთხით 2005 წლის პირველ კვარტალში დაგეგმილი იყო 228 ათასი ლარის გამოყოფა, გაწეულმა ხარჯმა კი 119 ათასი ლარი, ანუ გეგმის 52 პროცენტი შეადგინა. შარშანდელთან შედარებით დაფინანსება 69 ათასი ლარითაა შემცირებული.

ტრანსპორტი და კავშირგაბმულობა დაფინანსდა 4,8 მილიონი ლარით, რაც პირველი კვარტლის გეგმის (10,6 მილიონი ლარი) 46 პროცენტია. შარშანდელთან შედარებით დაფინანსება გაზრდილია 8 018 პროცენტით.

გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვა და ეკონომიკურ საქმიანობასთან დაკავშირებული სხვა მომსახურება დაფინანსდა 45 პროცენტით. სამი თვის გეგმა განსაზღვრული იყო 6,7 მილიონი ლარით, ფაქტობრივად კი 3 მილიონი ლარის ათვისება მოხდა. წინა წელთან შედარებით დაფინანსება 329 პროცენტით, ანუ 2,3 მილიონი ლარითაა გაზრდილი.

სხვა ხარჯები, რომლებიც არ განეკუთვნება ძირითად განყოფილებებს, დაგეგმილი იყო 106,7 მილიონი ლარით ფაქტობრივად გაწეულმა ხარჯმა კი 94,9 მილიონი ლარი, ანუ გეგმიური მაჩვენებელის 89 პროცენტი შეადგინა. მათი წილი სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელებში 18 პროცენტს შეადგენს და შარშანდელთან შედარებით 10 პროცენტული პუნქტით არის შემცირებული. შარშან აღნიშნული ხარჯები 72,4 მილიონ ლარს შეადგენდა. 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის გადასახდელები ორგანიზაციული კლასიფიკაციის მიხედვით იხილეთ დანართ №1-ში.

საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი

საქართველოს პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდი „საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ“ კანონის შესაბამისად 10 მილიონი ლარით განისაზღვრა. პირველ კვარტალში ფონდიდან გამოყოფილი ასიგნებების ოდენობამ კი 25,5 მილიონი ლარი შეადგინა, რაც 23 მილიონი ლარით აღემატება სამი თვის გეგმას და 15,5 მილიონი ლარით კანონით განსაზღვრულ მაჩვენებელს. თუმცა რეალურად დაფინანსებულ იქნა 19,2 მილიონი ლარი.

როგორც ვხედავთ პრეზიდენტის ფონდი კვლავ გადახარჯულია. პრეზიდენტი ყოველგვარი გეგმის გარეშე ხარჯავს თანხებს, ასე იყო 2004 წელსაც, თუმცა წლის ბოლოს სახაზინო სამსახურმა ფონდიდან გაცემული 49 თანხები სხვადასხვა ანგარიშებზე გადაანაწილა და კანონიერ ზღვარს დაუბრუნა. კანონის შესაბამისად პარლამენტმა პრეზიდენტს ფონდისათვის წლიური ლიმიტი დაუდგინა, რომელსაც პრეზიდენტი ან ფინანსთა სამინისტრო ყურადღებას არ აქცევს.

გამოყოფილი ასიგნებებიდან პირველი კვარტლის განმავლობაში დაფინანსდა: კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტრო (ედიშერ მაღალაშვილისა და ქართლოს კასრაძის ოჯახების ფინანსური დახმარება) - 6 ათასი ლარი; შინაგან საქმეთა სამინისტრო (საზღვარგარეთის ფირმებთან დადებული ხელშეკრულებების საფუძველზე შემოტანილი ტვირთის და საჩუქრების სახით მიღებული საქონლის განბაჟებისათვის) - 451 ათასი ლარი; ფინანსთა სამინისტრო - მოსახლეობის მხარდაჭერა საგაზაფხულო სახნავსათესი სამუშაოების ჩასატარებლად (საწვავის შესაძენად) - 13,5 მილიონი ლარი; საქართველოს პარლამენტი (პარლამენტის წევრების მივლინება უკრაინაში) - 13 ათასი ლარი; საქართველოს პარლამენტი (პარლამენტის წევრების მივლინება ყაზახეთში) - 9.5 ათასი ლარი; პრეზიდენტის ადმინისტრაციაზე (პრემიერ-მინისტრ ზურაბ ჟვანიას დაკრძალვის ღონისძიებათა დასაფინანსებლად) გამოყოფილია 45 ათასი ლარი, გადარიცხულია 35 ათასი ლარი; განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო (კადეტთა კორპუსის სასწავლო პროცესის შეუფერხებელი წარმართვისათვის) - გამოყოფილია 100 ათასი ლარი, თანხა არ გადარიცხულა; პრეზიდენტის ადმინისტრაცია (საქართველოს პრეზიდენტის იტალიაში ოფიციალურ ვიზიტთან დაკავშირებული დელეგაციის შემადგენლობაში მყოფი პარლამენტის წევრების მივლინების ხარჯები) - გამოყოფილია 33 ათასი ლარი, გადარიცხულია 16 ათასი ლარი; კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტრო - საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობის მხარდაჭერის სახელმწიფო პროგრამა (უკრაინაში “საქართველოს წელიწადის” გახსნასთან დაკავშირებით, ქართველი ხელოვნების მოღვაწეთა გალა-კონცერტის ჩასატარებლად) - გამოყოფილია 150 ათასი ლარი, გადარიცხულია 149 ათასი ლარი; ფინანსთა სამინისტრო - 50 საქართველოს მთავრობისათვის გაწეული საკონსულტაციო მომსახურების დაფინანსება - გამოყოფილია 695 ათასი ლარი, გადარიცხულია 173 ათასი ლარი; საქართველოს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზარში თბოელექტროსადგურებიდან მიწოდებული ელექტროენერგიის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება - გამოყოფილია 10,5 მილიონი ლარი, გადარიცხულია 4,8 მილიონი ლარი (იხ. დანართი №3).

საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდი

საქართველოს მთავრობის სარეზერვო ფონდის მოცულობა ,,საქართველოს 2005 წლის სახელმწიფო ბიუჯეტის შესახებ'' კანონის შესაბამისად 15 მილიონი ლარით განისაზღვრა. პირველ კვარტალში ფონდიდან გამოყოფილი ასიგნებების ოდენობამ შეადგინა 3,1 მილიონი ლარი, ფაქტობრივად კი დაფინანსდა 909 ათასი ლარი, ანუ გეგმის 19 პროცენტი.

საქართველოს მთავრობის განკარგულებებით სარეზერვო ფონდიდან გამოყოფილი თანხები მხარჯავი დაწესებულებების მიერ სამ შემთხვევაში სრულად იქნა ათვისებული; მათ შორის: ფინანსთა სამინისტრო - აზიაში სტიქიური უბედურების შედეგად დაზარალებული მოსახლეობის დახმარება - 100 ათასი ლარი; ენერგეტიკის სამინისტრო - გაზის საერთაშორისო კორპორაციის მიერ ყაზბეგის რაიონისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება - 800 ათასი ლარი; საზღვარგარეთ საქართველოს დიპლომატიური დაწესებულებები (საელჩო საბერძნეთის რესპუბლიკაში - 4,5 ათასი ლარი; იორდანიის ჰაშიმიტურ სამეფოში, ლიბანის რესპუბლიკაში, ქუვეიტისა და გაერთიანებულ არაბთა ემირატებში - 4,4 ათასი ლარი) - სატვირთო გემ “ENI”-ის დაზიანების შედეგად დაზარალებული ეკიპაჟის ქართველ წევრთა სამშობლოში გამოსამგზავრებელი ხარჯებისათვის - 51 8,9 ათასი ლარი; ხოლო დანარჩენ ოთხ შემთხვევაში თანხა არ იყო გადარიცხული და აუთვისებელი თანხების მოცულობამ შეადგინა 2,3 მილიონი ლარი; მათ შორის, ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო - ტურიზმისა და კურორტების დეპარტამენტის პროგრამები - 469 ათასი ლარი; ენერგეტიკის სამინისტრო - გაზის საერთაშორისო კორპორაციის მიერ ყაზბეგის რაიონისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება - 1,2 მილიონი ლარი; ენერგეტიკის სამინისტრო - სს „დუშეთგაზის“ მიერ დუშეთის რაიონისათვის მიწოდებული ბუნებრივი აირის ღირებულების ანაზღაურების ღონისძიება - 300 ათასი ლარი; ფინანსთა სამინისტრო - „ფონდი - ათასწლეულის გამოწვევა საქართველო (ემ-სი-ჯი)“ - 294 ათასი ლარი (იხ. დანართი №4).

ქ. ქუთაისის საკრებულოს 2005 წლის 31 იანვრის 106-ე გადაწყვეტილებით დამტკიცდა ქალაქ ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტი, რომლითაც ქალაქის ბიუჯეტის შემოსულობები 16,6 მილიონი ლარით განისაზღვრა. მათ შორის ძირითადი ადგილი - 66 პროცენტი (10,9 მილიონი ლარი) საგადასახადო შემოსავლებს უკავია, 12 პროცენტი არასაგადასახადო შემოსავლებზე მოდის, ხოლო სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსური დახმარების (ტრანსფერტის) სახით გათვალისწინებულია 3,7 მილიონი ლარის მიღება, რაც ბიუჯეტის შემოსულობების 22 პროცენტია (დიაგრამა№21).

დიაგრამა №21. ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის შემოსულობები

საგადასახადო შემოსავლები 66%25 ტრანსფერტი 22%25 არასაგადასახადო შემოსავლები 12%25 ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები 10,9 მილიონი ლარით განისაზღვრა (იხ. ცხრილი №12). მათ შორის ყველაზე დიდი ხვედრითი წილი (51 პროცენტი) საშემოსავლო გადასახადზე მოდის, მოგების გადასახადის სახით პროგნოზირებულია 2,4 მილიონი ლარის მობილიზება (საგადასახადო შემოსავლების 22 პროცენტი), ქონების გადასახადის სახით - 2,8 მილიონი ლარის (26 პროცენტი), ხოლო სათამაშო ბიზნესის გადასახადს საგადასახადო შემოსავლებში მხოლოდ 1 პროცენტი უკავია (იხ. დიაგრამა №22). ამ უკანასკნელი გადასახადის სახით პროგნოზირებულია 114 ათასი ლარის მობილიზება.

ცხრილი №12. ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები

(ათასი ლარი)

დიაგრმა №22. ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის საგადასახადო შემოსავლები

საინტერესოა ქალაქ ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის შემოსავლების საპროგნოზო მაჩვენებლების შედარება 2004 წლის ანალოგიურ მაჩვენებლებთან (ცხრილი№13).

ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის შემოსულობები წინა წელთან შედარებით 4,1 მილიონი ლარითაა შემცირებული ანუ 20 პროცენტით. მაგრამ აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ შემოსულობების ასეთი დიდი კლება განპირობებულია არა საკუთარი შემოსავლების შემცირებით, არამედ სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მისაღები ფინანსური დახმარების (ტრანსფერტის) მოცულობის შემცირებით. 2004 წელს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან მისაღები ფინანსური დახმარება შეადგენდა 5,7 მილიონ ლარს, წელს კი ტრანსფერტის მოცულობა 2 მილიონი ლარით შემცირდა და 3,7 მილიონი ლარი შეადგინა. ასევე აღსანიშნავია, რომ ქ. ქუთაისის 2004 წლის ბიუჯეტში 54 ურთიერთანგარიშსწორებით მიღებულმა შემოსავლებმა შეადგინა 2,8 მილიონი ლარი.

მიმდინარე წლის ქ. ქუთაისის ბიუჯეტში შარშანდელთან შედარებით გაზრდილია მხოლოდ საგადასახადო შემოსავლების მუხლი. ამ კუთხით 2005 წელს პროგნოზირებულია 791 ათასი ლარით ანუ 8 პროცენტით მეტის მობილიზება. 11 პროცნეტითაა შემცირებული არასაგადასახადო შემოსავლები. 2004 წელს არასაგადასახადო შემოსავლების სახით ბიუჯეტში მიღებული იქნა 2,3 მილიონი ლარი, 2005 წლის პროგნოზი კი 257 ათასი ლარითაა შემცირებული და შეადგინა 1,9 მილიონი ლარი.

ცხრილი №13. ქ. ქუთაისის ბიუჯეტის 2004-2005 წლების შემოსულობების შედარება

(ათასი ლარი)

საინტერესოა ასევე 2005 წლის ბიუჯეტის საგადასახადო და არასაგადასახადო შემოსავლების შედარება გასული წლების ანალოგიურ მაჩვენებლებთან. 2005 წელს ქ. ქუთაისის ბიუჯეტში საგადასახადო შემოსავლების სახით პროგნოზირებულია 47 პროცენტით მეტის მობილიზება ვიდრე 2002 წელს, 30 პროცენტით მეტი ვიდრე 2003 წელს და 8 პროცენტით მეტი ვიდრე 2004 წელს. რაც შეეხება არასაგადასახადო 55 შემოსავლებს, 2002 წელს ქ. ქუთაისის ბიუჯეტში მიღებული იქნა 2,1 მილიონი ლარი, 2003 წელს - 1,5 მილიონი ლარი, 2004 წელს - 2,3 მილიონი ლარი, ხოლო 2005 წელს კი 256 ათასი ლარით ნაკლების მობილიზებაა პროგნოზირებული ვიდრე 2004 წელს.

ქ. ქუთაისის ბიუჯეტში საგადასახადო და არასაგადასახადო შემოსავლების დინამიკა ნათლად ჩანს დიაგრამა №23-ზე.

დიაგრამა №23. ქ. ქუთაისის ბიუჯეტში საგადასახადო და არასაგადასახადო შემოსავლების დინამიკა 2002-2005 წლებში

საგადასახადო შემოსავლების ამოღებას ახორციელებს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტი, რომელზეც ზემოქმედების საშუალებები ქალაქის მთავრობას არ გააჩნია. არასაგადასახადო შემოსავლების მობილიზება კი ადგილობრივი მთავრობის პრეროგატივაა. როგორც დიაგრამაზე ჩანს არასაგადასახადო შემოსავლები თითქმის ერთ დონეზეა გაყინული და წლების განმავლობაში არ იზრდება, რაც ადგილობრივი ხელისუფლების უმოქმედობას მიანიშნებს.

ქალაქ ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის ხარჯების გეგმა 16,6 მილიონ ლარს შეადგენს. ხარჯების ძირითადი ნაწილი (42 პროცენტი) განათლების დაფინანსებაზე მოდის. ამ კუთხით მიმდინარე წელს დაგეგმილია 7 მილიონი ლარის გამოყოფა. საინტერესო გახლავთ ის ფაქტი, რომ განათლება მიეკუთვნება დელეგირებულ უფლებამოსილებებს და სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ტრანსფერტის სახით უნდა ფინანსდებოდეს. თუმცა როგორც აღვნიშნეთ ქ. ქუთაისის ბიუჯეტში სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ფინანსური დახმარების (ტრანსფერტის) სახით გათვალისწინებულია მხოლოდ 3,7 მილიონი ლარის მიღება, რაც არ ყოფნის მარტო განათლების სფეროს დაფინანსებას, სხვა რომ არაფერი ვთქვათ იმ დელეგირებული უფლებამოსილებების დაფინანსებაზე, როგორიცაა ჯანმრთელობის დაცვა, სოციალური დაზღვევა და სოციალური უზრუნველყოფა, თავდაცვა, საზოგადოებრივი წესრიგი და უშიშროება და სხვა.

ქ. ქუთაისის ბიუჯეტში ყველაზე მცირე თანხა გამოყოფილია სოფლის მეურნეობის დაფინანსებისათვის - 50 ათასი ლარი. საზოგადოებრივი წესრიგისა და უშიშროების ხარჯებისათვის დაგეგმილია 230 ათასი ლარი. ჯანმრთელობის დაცვის კუთხით გამოყოფილია 529 ათასი ლარი, ხოლო სოციალური დაზღვევა და სოციალური უზრუნველყოფა დაფინანსდება 807 ათასი ლარით. ბიუჯეტის სახსრების საკმაოდ მნიშვნელოვანი ნაწილი მიიმართება საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურების ხარჯების (1,7 მილიონი ლარი), საბინაოკომუნალური მეურნეობისა და კეთილმოწყობის ხარჯების (2,2 მილიონი ლარი) და კულტურის, სპორტის და რელიგიის სფეროში (2 მილიონი ლარი) ხარჯების დასაფინანსებლად (იხ. ცხრილი №14).

ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის ხარჯები წინა წელთან შედარებით 4,6 მილიონი ლარითაა შემცირებული. ასეთი მკვეთრი შემცირება ძირითადად გამოწვეულია განათლების ხარჯების შემცირებით. აღნიშნული ხარჯები შემცირებულია 4,9 მილიონი ლარით ანუ 41 პროცენტით. ჯანმრთელობის 57 დაცვა შემცირებულია 22 პროცენტით. სოციალური დაზღვევა და სოციალური უზუნველყოფა 2004 წელს დაფინანსდა 989 ათასი ლარით, მიმდინარე წელს კი ამ კუთხით დაგეგმილია მხოლოდ 807 ათასი ლარის გამოყოფა ანუ 18 პროცენტითაა შემცირებული.

ცხრილი №14. ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის ხარჯები
ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით

(ათასი ლარი)

2005 წელს თავდაცვის ხარჯების გეგმა 16 პროცენტითაა შემცირებული. 1,1 მილიონი ლარითაა შემცირებული „სხვა მომსახურება, რომელიც არ არის დაკავშირებული ფუნქციონალური კლასიფიკაციის სხვა ძირითად განყოფილებებთან“ ხარჯების მუხლი. მიუხედავად იმისა, რომ ქ. ქუთაისის 58 ბიუჯეტის მთლიანი ხარჯები წინა წელთან შედარებით შემცირებულია, მიმდინარე წელს ადგილი აქვს შემდეგი მუხლების ზრდას. საერთო დანიშნულების სახელმწიფო მომსახურების გეგმა 156 ათასი ლარით ანუ 10 პროცენტითაა გაზრდილი (იხ. ცხრილი №15). 2 პროცენტითაა გაზრდილი „საზოგადოებრივი წესრიგი და უშიშროების“ მუხლი და 12 პროცენტით საქმიანობა კულტურის, სპორტისა და რელიგიის სფეროში. 72 ათასი ლარითაა გაზრდილი საბინაო - მომსახურებისა და კეთილმოწყობის ხარჯები.

ცხრილი №15. ქ. ქუთაისის 2004-2005 წლის ბიუჯეტის ხარჯების შედარება

(ათასი ლარი)

ქ. ქუთაისის 2004-2005 წლების ბიუჯეტის ხარჯებს შორის სხვაობა ნათლად ჩანს დიაგრამა №24-ზე.

დიაგრამა №24. ქ. ქუთაისის 2004-2005 წლის ბიუჯეტის ხარჯები
ფუნქციონალური კლასიფიკაციის მიხედვით

ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის ხარჯების ეკონომიკურ კლასიფიკაციაში მნიშვნელოვანი ნაწილი (85 პროცენტი) მიმდინარე ხარჯებს უკავია, 15 პროცენტი კი კაპიტალურ ხარჯებზე მოდის (დიაგრამა№25).

ქ. ქუთაისის მიმდინარე წლის ბიუჯეტში მუშა მოსამსახურეთა შრომის ანაზღაურებაზე გამოყოფილია 6,4 მილიონი ლარი. დამქირავლებიდან სოციალური ანარიცხების გეგმა შეადგენს 1,3 მილიონ ლარს, ხოლო მივლინებები 255 ათასი ლარით იქნება დაფინანსებული.

„სხვა საქონელი და მომსახურების“ მუხლის დაფინანსებისთვის 2005 წელს 3,5 მილიონი ლარია გამოყოფილი. მათ შორის 67 პროცენტი სხვა ხარჯებზე მოდის. ოფისის ხარჯებისათვის გამოყოფილია 430 ათასი კომუნალური ხარჯებისათვის - 280 ათასი ლარი, კვების ხარჯებისათვის - 315 ათასი ლარი, ხოლო ტრანსპორტისა და ტექნიკის შენახვის ხარჯებისათვის 103 ათასი ლარია დაგეგმილი (ცხრილი #16).

დიაგრამა №25. ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის ხარჯები

ცხრილი №16. ქ. ქუთაისის 2005 წლის ბიუჯეტის ხარჯები
ეკონომიკური კლასიფიკაციის მიხედვით

(ათასი ლარი)