2011-12-16

აივ-ინფექცია - შიდსი

1 დეკემბერს შიდსთან ბრძოლის საერთაშორისო დღე აღინიშნა. ქვემოთ გთავაზობთ საუბარს, თუ რა არის შიდსი, როგორ ავიცილოთ იგი თავიდან და როგორ მოვიქცეთ დაავადების შემთხვევაში.
შიდსი (შეძენილი იმუნოდეფიციტის სინდრომი) - ინფექციური დაავადებაა, რომელსაც იწვევს ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ). ეს ვირუსი აზიანებს უშუალოდ ადამიანის იმუნურ სისტემას და გამოყავს იგი მწყობრიდან, რის შედეგად ინფიცირებულ პირს ადვილად ემართება სხვადასხვა ინფექციური ან სიმსივნური დაავადებები, რომელიც როგორც წესი, სასიკვდილო შედეგით მთავრდება.
თანამედროვე კლასიფიკაციით დაავადებას ეწოდება ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსით ინფექცია (აივ ინფექცია), ხოლო ტერმინით "შიდსი" აღინიშნება აივ ინფექციის განვითარების ბოლო სტადია, როდესაც ავადმყოფს უვითარდება დაავადების კლინიკური ნიშნები.
აივ ინფექცია თავისი ხასიათით, მიმდინარეობით და შედეგებით განსაკუთრებით საშიშ დაავადებათა რიცხვს მიეკუთვნება.
არსებობს აივ ინფექციის გადაცემის სამი ძირითადი გზა:
დაუცველი სქესობრივი კონტაქტი ინფიცირებულ პირთან;
ინფიცირებული სისხლის გადასხმა, დაბინძურებული შპრიცის ან სხვა სამედიცინო ინსტრუმენტების გამოყენება (ნარკოტიკების ინტრავენული მოხმარებისას);
ინფიცირებული დედიდან ნაყოფზე ან ახალშობილზე ორსულობის, მშობიარობის ან ძუძუთი კვების დროს.
დადასტურებულია, რომ შიდსის ვირუსი არ გადადის აივ ინფიცირებულთან ხელის ჩამორთმევით, კოცნით, მოხვევით, აგრეთვე, დაცემინებით, დახველებით, საერთო ტუალეტით, აბაზანით და საცურაო აუზით სარგებლობისას, კოღოს და მწერების ნაკბენით. საშიში არ არის აივ ინფიცირებულთან ყოფნა სამუშაო, საზოგადოებრივ და საყოფაცხოვრებო გარემოში.
ვირუსის შეჭრიდან ინკუბაციური პერიოდის განმავლობაში, რომელიც საშიალოდ 3-10 წელი გრძელდება, ინფიცირებული ადამიანი თავს პრაქტიკულად ჯანმრთელად გრძნობს, შიდსი კლინიკურად გამოვლინდება მხოლოდ იმუნური სისტემის ღრმა დაზიანების შემდეგ. ყველაზე ხშირად მას შემდეგი სიმპტომები ახასიათებს:
ტემპერატურის უმიზეზო მატება ერთ თვეზე მეტი ხანი;
ძლიერი საერთო სისუსტე;
მომატებული ოფიალობა;
გახანგრძლივებული ფაღარათი;
ლიმფური კვანძების გადიდება;
სხვადასხვა სახის გამონაყარი კანსა და ლორწოვან გარსებზე;
გახანგრძლივებული ფილტვების ანთება, რომელიც არ ექვემდებარება მკურნალობას;
თეთრი ფერის ნადები პირის ღრუს ლორწოვანზე;
ნერვული სისტემის სხვადასხვა დაზიანება (მენინგიტი, ენცეფალიტი, პოლინეიროპათია და ა.შ.).
შიდსი საფრთხეს უქმნის მთელ მოსახლეობას, მაგრამ განსაკუთრებით მაღალი რისკის ჯგუფებს მიეკუთვნებიან ნარკომანები, ჰომოსექსუალები, მეძავები და მათი პარტნიორები, (ვენერიული დაავადებების მატარებლები), სისხლის რეციპიენტები. აგრეთვე, სამედიცინო პერსონალი, მოგზაურები.
საქართველოში აივ ინფქციის გავრცელების ხელისშემწყობ ფაქტორებად ითვლება გავრცელებული ინტრავენური ნარკომანია. მოსახლეობის მზარდი მიგრაცია საზღვარგარეთ, მოსახლეობის დაბალი ცოდნის დონე შიდსის შესახებ, ერთჯერადი სამედიცინო ინსტრუმენტების, სადეზინფექციო და სასტერილიზაციო საშუალებების ნაკლებობა, აგრეთვე, თავდაცვის საშუალებების (პრეზერვატივების) დაბალი მოთხოვნილება.
საქართველოში 2011 წლის 1 დეკემბერის მონაცემებით, შიდსის ცენტრში (ალ. ყაზბეგის გამზირი 16) დაფიქსირებულია აივ ინფიცირების 3080 შემთხვევა (2268 - მამაკაცი, 812 - ქალი). ამ წელს გამოვლინდა 389 ახალი შემთხვევა, აქედან 55,6% მოდის ინტრავენურ ნარკომანიით, 37,5% - ჰეტეროსექსუალური კონტაქტით, 3,4% - ჰომოსექსუალური კონტაქტით დასნებოვნებაზე. შემთხვევათა უმრავლესობა დაფიქსირებულია თბილისში.
ვინაიდან აივ ინფექციას სპეციფიკური კლინიკური ნიშნები არ გააჩნია, გადამწყვეტი მის დიაგნოსტიკაში არის ლაბორატორიული გამოკვლევა. დიაგნოსტიკა ემყარება სისხლში საკუთრივ ვირუსის, მისი ცალკეული ნაწილაკების და ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების გამოვლინებას. ეს უკანასკნელი სისხლში ჩნდება ვირუსის შეჭრიდან 6-8 კვირის შემდეგ, ამიტომ გამოკვლევა უნდა ჩატარდეს შესაძლო ინფიცირების მომენტიდან სულ ცოტა თვენახევრის შემდეგ.
სამწუხაროდ, დღეისათვის არ არსებობს შიდსის საწინააღმდეგო ვაქცინა, თუმცა შექმნილია რიგი ანტივირუსული პრეპარატები, რომლებიც წარმატებით გამოიყენება ინფექციით მკურნალობისას. აივ ინფექციასთან ბრძოლაში გადამწყვეტ ფაქტორად რჩება პროფილაქტიკური ღონისძიებები: პირველ რიგში საზოგადოების სათანადო განათლება, ჯანსაღი და წესიერი ცხოვრების წესის დანერგვა, თავდაცვის საშუალებების (პრეზერვატივის) გამოყენების დანერგვა, აგრეთვე, სამედიცინო, მანიპულირების უსაფრთხოების უზურნველყოფა, სისხლის პრეპარატების და დონორების შემოწმება, სტერილიზაციის და დეზინფექციის პრინციპების დაცვა, ორსული ქალების ტესტირება აივ ინფექციაზე, რათა თავიდან იქნას აცილებული ახალშობილის ინფიცირება. და ბოლოს, მცირედი ეჭვის დროსაც კი, დროულად ჩატარებული ლაბორატორიული გამოკვლევა.
დედოფლისწყაროს მოსახლეობის საყურადღებოდ კი ვაცხადებთ, რომ დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ჯანდაცვის ცენტრი, საქართველოში მოქმედი სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში, უზრუნველყოფს აივ ინფექციის გამოსავლენ დიაგნოსტიკური ტესტების მოწოდებას. უფასო ანალიზი განკუთვნილია გინეკოლოგიურ კაბინეტში აღრიცხვაზე მყოფი ორსული ქალბატონებისათვის. ასევე, ნებისმიერ მოსახლესაც შეუძლია, სურვილისამებრ, ჩაიტაროს ფასიანი გამოკვლევა შიდსსა, B და ჩ ჰეპატიტზე.

დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო ჯანდაცვის ცენტრი

აპრილი  2011

ორშ   

სამ   

ოთხ   

ხუთ   

პარ   

შაბ   

კვ