https://www.nplg.gov.ge/wikidict/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Masatiani 2026-04-29T05:42:41Z მომხმარებლის წვლილი MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A5%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98 2023-12-02T09:57:35Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:Samegrelos-qedi.jpg|thumb|250პქ|სამეგრელოს ქედი]]<br /> <br /> '''სამეგრელოს ქედი, ეგრისის ქედი, ოდიშის ქედი'''<br /> <br /> [[სამეგრელო|სამეგრელოს]] ქედი კავკასიონის სამხრეთ ფერდობის ერთ­-ერთ გასწვრივ გვერდით ქედს წარმოადგენს, იგი ყოფს ზემო და ქვემო [[სვანეთი|სვანეთის]] მაღალმთიან ქვაბულებს კოლხეთისა და შავი ზღვისაკენ მიპყრობილი გარეგანი ფერდობებისაგან.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედის თხემზე აღმართულია მწვერვალები: ოთეფურადოდი (3038 მ), დიდღალიდუდი(3164 მ), თხეიშისდუდი (3045 მ), ლაკუმურაშუდი (3264 მ), ტეხურიშდუდი (3000 მ), ღვირისთავი (2667 მ).<br /> <br /> მთავარი თხემიდან სამხრეთისაკენ გამოწვდილ კლდოვან შვერილებზე აღმართულია მთები: ჭითაგვალა (3221 მ), ცაში­ კიბული (2913 მ) და სხვ. წყალგამყოფ თხემზე მდებარეობენ უღელტეხილები: ზანდარიაქი (2763 მ), საოჭიო (2696 მ), ნატახტასშტუდი.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს ქედები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ქედები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მთის მასივები‏‎]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A5%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98 2023-12-02T09:49:49Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „ოდიშის ქედი“ გადაიტანა გვერდზე „ეგრისის ქედი“</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Samegrelos-qedi.jpg|thumb|250პქ|სამეგრელოს ქედი]]<br /> <br /> '''სამეგრელოს ქედი, ეგრისის ქედი, ოდიშის ქედი'''<br /> <br /> [[სამეგრელო|სამეგრელოს]] ქედი კავკასიონის სამხრეთ ფერდობის ერთ­-ერთ გასწვრივ გვერდით ქედს წარმოადგენს, იგი ყოფს ზემო და ქვემო [[სვანეთი|სვანეთის]] მაღალმთიან ქვაბულებს კოლხეთისა და შავი ზღვისაკენ მიპყრობილი გარეგანი ფერდობებისაგან.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედის თხემზე აღმართულია მწვერვალები: ოთეფურადოდი (3038 მ), დიდღალიდუდი(3164 მ), თხეიშისდუდი (3045 მ), ლაკუმურაშუდი (3264 მ), ტეხურიშდუდი (3000 მ), ღვირისთავი (2667 მ).<br /> <br /> მთავარი თხემიდან სამხრეთისაკენ გამოწვდილ კლდოვან შვერილებზე აღმართულია მთები: ჭითაგვალა (3221 მ), ცაში­ კიბული (2913 მ) და სხვ. წყალგამყოფ თხემზე მდებარეობენ უღელტეხილები: ზანდარიაქი (2763 მ), საოჭიო (2696 მ), ნატახტასშტუდი.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს მთის მასივები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ქედები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მთის მასივები‏‎]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A5%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98 2023-12-02T09:49:28Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „სამეგრელოს ქედი“ გადაიტანა გვერდზე „ოდიშის ქედი“</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Samegrelos-qedi.jpg|thumb|250პქ|სამეგრელოს ქედი]]<br /> <br /> '''სამეგრელოს ქედი, ეგრისის ქედი, ოდიშის ქედი'''<br /> <br /> [[სამეგრელო|სამეგრელოს]] ქედი კავკასიონის სამხრეთ ფერდობის ერთ­-ერთ გასწვრივ გვერდით ქედს წარმოადგენს, იგი ყოფს ზემო და ქვემო [[სვანეთი|სვანეთის]] მაღალმთიან ქვაბულებს კოლხეთისა და შავი ზღვისაკენ მიპყრობილი გარეგანი ფერდობებისაგან.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედის თხემზე აღმართულია მწვერვალები: ოთეფურადოდი (3038 მ), დიდღალიდუდი(3164 მ), თხეიშისდუდი (3045 მ), ლაკუმურაშუდი (3264 მ), ტეხურიშდუდი (3000 მ), ღვირისთავი (2667 მ).<br /> <br /> მთავარი თხემიდან სამხრეთისაკენ გამოწვდილ კლდოვან შვერილებზე აღმართულია მთები: ჭითაგვალა (3221 მ), ცაში­ კიბული (2913 მ) და სხვ. წყალგამყოფ თხემზე მდებარეობენ უღელტეხილები: ზანდარიაქი (2763 მ), საოჭიო (2696 მ), ნატახტასშტუდი.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს მთის მასივები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ქედები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მთის მასივები‏‎]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A5%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98 2023-12-02T09:49:00Z

<p>Masatiani: ახალი გვერდი: სამეგრელოს ქედი '''სამეგრელოს ქედი, ეგრ...</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Samegrelos-qedi.jpg|thumb|250პქ|სამეგრელოს ქედი]]<br /> <br /> '''სამეგრელოს ქედი, ეგრისის ქედი, ოდიშის ქედი'''<br /> <br /> [[სამეგრელო|სამეგრელოს]] ქედი კავკასიონის სამხრეთ ფერდობის ერთ­-ერთ გასწვრივ გვერდით ქედს წარმოადგენს, იგი ყოფს ზემო და ქვემო [[სვანეთი|სვანეთის]] მაღალმთიან ქვაბულებს კოლხეთისა და შავი ზღვისაკენ მიპყრობილი გარეგანი ფერდობებისაგან.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედის თხემზე აღმართულია მწვერვალები: ოთეფურადოდი (3038 მ), დიდღალიდუდი(3164 მ), თხეიშისდუდი (3045 მ), ლაკუმურაშუდი (3264 მ), ტეხურიშდუდი (3000 მ), ღვირისთავი (2667 მ).<br /> <br /> მთავარი თხემიდან სამხრეთისაკენ გამოწვდილ კლდოვან შვერილებზე აღმართულია მთები: ჭითაგვალა (3221 მ), ცაში­ კიბული (2913 მ) და სხვ. წყალგამყოფ თხემზე მდებარეობენ უღელტეხილები: ზანდარიაქი (2763 მ), საოჭიო (2696 მ), ნატახტასშტუდი.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს მთის მასივები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ქედები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მთის მასივები‏‎]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Samegrelos-qedi.jpg 2023-12-02T09:40:47Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%97%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A7%E1%83%98 2023-12-02T09:25:03Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „თეთრი არყი“ გადაიტანა გვერდზე „გვალაში ბული“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>#გადამისამართება [[გვალაში ბული]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A7%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AE%E1%83%94 2023-12-02T09:24:18Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:Megruli aryi.JPG|thumb|120პქ|მეგრული არყი]]<br /> '''მეგრული არყის ხე''' -Betula megrelica Sosn. <br /> <br /> მეგრულად – '''ჭყერია, გვალაში ბული, ბულიშ ცხამური'''<br /> <br /> ვიწრო ლოკალური, [[სამეგრელო|სამეგრელოს]] ენდემური სახეობაა, ტანდაბალი, ნახევრადგართხმული [[ხე]], მეტწილად ძალიან მახვილკუთხა დატოტვით. [[ფოთოლი|ფოთლები]] უმთავრესად კვერცხისებრი ფორმისაა, თანდათან წვერისკენ შევიწროებული, წვეტიანია ან ოდნავ წაწვეტებული, ყველაზე განიერია ქვედა ნახევარში, 6­11 წყვილი გვერდითი ძარღვით. ფოთლის ფირფიტის ზედაპირი ქვემოდან მეტწილად წვრილი, მუქი (თითქმის შავი) ჯირკვლე­ბითაა მოფენილი. მდედრობითი და მამრობითი ყვავილები ცალ­ცალკე მჭადებადაა შეკრებილი. მდედრობითი ყვავილები უყვავილსაფროა, ერთი მფარავი ქერქლისა და 2 საყვავილე ქერქლის იღლიებში 3­3 განლაგებული და მჭადებად შეკრებილი. [[ნაყოფი]] მარტოული, ბრტყელი კაკალია ძალიან ვიწრო ფრთით. ყვ. IV­-V; ნაყ. IX.<br /> ქმნის ტანბრეცილ ტყეს სუბალპური სარტყლის უტყეო ფერდობებზე, მეტ­ წილად 1700­ 2000 მ სიმაღლეზე; ზოგ ადგილებში ჩამოდის 1400­-1250 მ­-მდე, უმთავრესად მაღალმთის სხვა ტანდაბალ ხეებსა და ბუჩქებთან ერთად. ძირითადად გვხვდება კირქვიან ქანებზე, ტყეებსა და სუბალპურ ტანბრეცილ ტყეებში, მთის ზედა სარტყელში.<br /> <br /> აწერილია სამეგრელოდან (მთა ჯვარი)<br /> სამეგრელო: მთა ჯვარი, [[მიგარიას მასივი|მთა მიგარია]], ჩიტა­წყალი, [[ასხის მასივი|მთა ასხი]], ცაშკიბუ, მთა ჩოკაში.<br /> <br /> სამკურნალოდ იყენებენ თეთრი არყის იდენტურად (Ролловъ, 1908).<br /> <br /> (კოლხეთის ენდემი მეგრული არყი), ჩვეულებრივი [[არყის ხე|არყის ხის]] ნაირსახეობა, რომელიც გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოში კოლხეთის დაბლობზე.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]]<br /> * [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:არყისებრნი]]<br /> [[კატეგორია:ხე მცენარეები]]<br /> [[კატეგორია:არყის ხის სახეობები]]<br /> [[კატეგორია: სამკურნალო მცენარეები]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98 2023-12-02T07:37:14Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:Asxis masivi.png|thumb|250პქ|ასხის მასივი]]<br /> <br /> '''ასხის მასივი''' - ასხის მასივი 27 კმ­-ზე ვრცელდება ტეხურიდან ცხენისწყლამდე, ხო­ლო მისი სიგანე 25 კმ აღწევს. მის რელიეფში განირჩევა რამდენიმე ღრმული, პლატოსებრი უბნები, სერები და მასივის კიდურ ნაწილებში [[მდინარე]]თა კანიონები. ასხის კულმინაციურ ნაწილს წარმოადგენს ე.წ. „მაიდანი“, ნახევრად პლატო, ნახევრად ტაფობი, რომლის აბსოლუტური სიმაღლეა 2000­-2100 მ. მაიდანი დაცხრილულია კარსტული ძაბრებით, რომლებშიც პატარა ტბები და ნელი დნობის პროცესში მყოფი თოვლის ლაქებია მოთავსებული. ასხის კიდეებში დასავლეთიდან იჭრება წაჩხუ­რის და აბაშის კანიონები, ხოლო სამხრეთიდან ოკაცეს კანიონი. აბაშა და ოკაცე სათავეებში ჩანჩქერებს აჩენენ. აბაშისა და მისი შენაკადების ხეობებში გახსნილია ჰორიზონტალური კარსტული მღვიმეები: ჯორწყუს მღვიმე, სოფ. ბალდასთან მდებარე მოთენას მღვიმე. ჯორწყუს მღვიმეში ნაპოვნია პირველყოფილი დომბის, მღვიმური დათვისა და ფოცხვერის ძვლები და ქვის ხანის კულტურული შრე.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედის სამხრეთის ფერდობების ხეობები ვიწროა და ძნელი გასასვლელი. [[ტეხური|ტეხურისა]] და მისი შენაკადის [[ლებარდე (მდინარე)|ლებარდე]]ს ხეობებს გაუყვება თავბრუდამხვევი, სახიფათო გზა, რომელიც კურორტ ლებარ­დეს [[სამეგრელო]]ს მჭიდროდ დასახლებულ მთისწინეთს აკავშირებს. ხობის ხეობა ლუგელას მინერალურ წყაროს ზემოთ თითქმის გაუვალია.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედისა და ფანავის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილის თხემს წარსულში გამყინვარება განუცდიათ, მყინვარები ტეხურას ხეობაში 2100 მ სიმაღლემდე ჩამოდიოდნენ, ხობის მთავარ ხეობაში 1800 მ-­მდე, მეგო­ლას ხეობაში 1900 მ­-მდე. [[მაგანა|მაგანას]] სათავეებში ყინვარული მოქმედებით გამომუშავებულია ალპურ ზონაში სილამაზით გამორჩეული ტობავარჩხილის ტბის ტაფობი. ძველი გამყინვარების კვალი აღინიშნება ღალიძ­გასა და მოქვის სათავეებშიც.<br /> <br /> ასხის მასივი არის სამეგრელოს ყველაზე ვრცელი, მაღალი და კარს­ტული ასხის მასივი არის სამეგრელოს ყველაზე ვრცელ იწარმონაქმნებით მდიდარი [[კირქვა|კირქვული]] მასივი. ასხის კიდეებში დასავლეთიდან იჭრებიან წაჩხურისა და აბაშის კანიონები, ხოლო სამხრეთიდან ოკაცეს კანიონი. ასხის კირქვული მასივი გამოირჩევა რელიქტური და ენდემური მცე­ნარეების სიჭარბით. <br /> <br /> ასხის პლატოზე ვხვდებით დასავლეთ საქართველოს კირქვებისთვის დამახასიათებელ თითქმის ყველა კოლხურ ენდემურ სახეობას და მათ მიერ შექმნილ ენდემურ თანასაზოგადოებას, როგორიცაა, მაგალითად ვორონოვიას და პონტური ისლის მიერ შექმნილი სუბალპური მდელოები, ან ელენეს ბაიას მიერ შექმნილი ალპური ხალები. განსაკუთრებით გამოვყოფდით ასხის პლატოს დასავლეთ მონაკვეთს, სადაც ორი მთის გადაკვეთა ხდება, მთა ჩღვინდღულას და ოფიცარის ქედის, სადაც გავრცელე­ ბულია კოლხური ენდემები: კოლხური ყოჩივარდა, მეგრული მაჩიტა, ძაკუს მაჩიტა, კოლხური ვარსკვლავა, მიგარიის ცირცელი, ცირცელი, კავკასიური ცირცელი, კოლხური არაბულა, აფხაზური მინუარცია, უმბელიკუსი და სხვ.<br /> <br /> ენდემური გვარებიდან ამ ტერიტორიებზე გვხვდება ალბოვიოდოქსა, ვორონოვია, კოლხური კემუ­ლარიელა.<br /> <br /> უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ მთელს კოლხეთში დაფნის ბუნებრივი დაჯგუფებები მხოლოდ სამეგრელოს კირქვიანებზე (ძირითადად ურთას მთაზე) გვხვდება.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს მთის მასივები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს მთის მასივები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს პლატოები‏‎]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98 2023-12-02T07:36:49Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:Asxis masivi.png|thumb|250პქ|ასხის მასივი]]<br /> <br /> '''ასხის მასივი''' - ასხის მასივი 27 კმ­-ზე ვრცელდება ტეხურიდან ცხენისწყლამდე, ხო­ლო მისი სიგანე 25 კმ აღწევს. მის რელიეფში განირჩევა რამდენიმე ღრმული, პლატოსებრი უბნები, სერები და მასივის კიდურ ნაწილებში [[მდინარე]]თა კანიონები. ასხის კულმინაციურ ნაწილს წარმოადგენს ე.წ. „მაიდანი“, ნახევრად პლატო, ნახევრად ტაფობი, რომლის აბსოლუტური სიმაღლეა 2000­-2100 მ. მაიდანი დაცხრილულია კარსტული ძაბრებით, რომლებშიც პატარა ტბები და ნელი დნობის პროცესში მყოფი თოვლის ლაქებია მოთავსებული. ასხის კიდეებში დასავლეთიდან იჭრება წაჩხუ­რის და აბაშის კანიონები, ხოლო სამხრეთიდან ოკაცეს კანიონი. აბაშა და ოკაცე სათავეებში ჩანჩქერებს აჩენენ. აბაშისა და მისი შენაკადების ხეობებში გახსნილია ჰორიზონტალური კარსტული მღვიმეები: ჯორწყუს მღვიმე, სოფ. ბალდასთან მდებარე მოთენას მღვიმე. ჯორწყუს მღვიმეში ნაპოვნია პირველყოფილი დომბის, მღვიმური დათვისა და ფოცხვერის ძვლები და ქვის ხანის კულტურული შრე.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედის სამხრეთის ფერდობების ხეობები ვიწროა და ძნელი გასასვლელი. [[ტეხური|ტეხურისა]] და მისი შენაკადის [[ლებარდე (მდინარე)|ლებარდე]]ს ხეობებს გაუყვება თავბრუდამხვევი, სახიფათო გზა, რომელიც კურორტ ლებარ­დეს [[სამეგრელო]]ს მჭიდროდ დასახლებულ მთისწინეთს აკავშირებს. ხობის ხეობა ლუგელას მინერალურ წყაროს ზემოთ თითქმის გაუვალია.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედისა და ფანავის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილის თხემს წარსულში გამყინვარება განუცდიათ, მყინვარები ტეხურას ხეობაში 2100 მ სიმაღლემდე ჩამოდიოდნენ, ხობის მთავარ ხეობაში 1800 მ-­მდე, მეგო­ლას ხეობაში 1900 მ­-მდე. [[მაგანა|მაგანას]] სათავეებში ყინვარული მოქმედებით გამომუშავებულია ალპურ ზონაში სილამაზით გამორჩეული ტობავარჩხილის ტბის ტაფობი. ძველი გამყინვარების კვალი აღინიშნება ღალიძ­გასა და მოქვის სათავეებშიც.<br /> <br /> ასხის მასივი არის სამეგრელოს ყველაზე ვრცელი, მაღალი და კარს­ტული ასხის მასივი არის სამეგრელოს ყველაზე ვრცელ იწარმონაქმნებით მდიდარი [[კირქვა|კირქვული]] მასივი. ასხის კიდეებში დასავლეთიდან იჭრებიან წაჩხურისა და აბაშის კანიონები, ხოლო სამხრეთიდან ოკაცეს კანიონი. ასხის კირქვული მასივი გამოირჩევა რელიქტური და ენდემური მცე­ნარეების სიჭარბით. <br /> <br /> ასხის პლატოზე ვხვდებით დასავლეთ საქართველოს კირქვებისთვის დამახასიათებელ თითქმის ყველა კოლხურ ენდემურ სახეობას და მათ მიერ შექმნილ ენდემურ თანასაზოგადოებას, როგორიცაა, მაგალითად ვორონოვიას და პონტური ისლის მიერ შექმნილი სუბალპური მდელოები, ან ელენეს ბაიას მიერ შექმნილი ალპური ხალები. განსაკუთრებით გამოვყოფდით ასხის პლატოს დასავლეთ მონაკვეთს, სადაც ორი მთის გადაკვეთა ხდება, მთა ჩღვინდღულას და ოფიცარის ქედის, სადაც გავრცელე­ ბულია კოლხური ენდემები: კოლხური ყოჩივარდა, მეგრული მაჩიტა, ძაკუს მაჩიტა, კოლხური ვარსკვლავა, მიგარიის ცირცელი, ცირცელი, კავკასიური ცირცელი, კოლხური არაბულა, აფხაზური მინუარცია, უმბელიკუსი და სხვ.<br /> <br /> ენდემური გვარებიდან ამ ტერიტორიებზე გვხვდება ალბოვიოდოქსა, ვორონოვია, კოლხური კემუ­ლარიელა.<br /> <br /> უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ მთელს კოლხეთში დაფნის ბუნებრივი დაჯგუფებები მხოლოდ სამეგრელოს კირქვიანებზე (ძირითადად ურთას მთაზე) გვხვდება.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს მთის მასივები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს მთის მასივები‏‎]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს პლატოები‏‎]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98 2023-12-02T07:31:28Z

<p>Masatiani: ახალი გვერდი: მიგარიას მასივი '''მიგარიას მასივი''' მიგარ...</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Migaria.png|thumb|300პქ|მიგარიას მასივი]]<br /> <br /> '''მიგარიას მასივი'''<br /> <br /> მიგარიას მასივი (სიგრძე 17 კმ, სიგანე 7 კმ) თავის აღმოსავლურ, კულმინაციურ ნაწილში წარმოდგენილია ორი მწვერვალით: მიგარიათი (2023 მ) და ჯვრით (1950 მ). მიგარიას მასივს თავისი მცენარეულო­ბით განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს, გამოირჩევა კომპლექსურობით (მაგ.: [[წაბლი|წაბლისა]] და [[კოლხური ბზა|კოლხური ბზის]] შერწყმული ფიტოცენოზის ფართო გავრცელებით) და ენდემური მცენარეული სახეობების (სამეგრელოს [[არყი]], სამეგრელოსა და მიგარიის [[მაჩიტა|მაჩიტები]], სამეგრელოს ცერცველა და სხვ.) მრავალფეროვნებით.<br /> <br /> მიგარიის კირქვული მასივი აღმართულია [[ხობისწყალი|მდ. ხობისა]] და [[ტეხური|ტეხურის]] კა­ლაპოტებს შორის. მისი სიგრძე 17 კმ­-ს უდრის, მაქსიმალური სიგანე კი 8 კმ­-ს აღწევს (ცენტრალურ ნაწილში). კარსტული ტერიტორიის ფართობი 75 კმ²-­ია. მასივის უმაღლესი მწვერვალებია მიგარია (2023 მ.ზღვ.დ.) და ჯვარი (1838 მ ზღვ.დ.).<br /> <br /> მიგარიას მასივში შემორჩენილია უნიკალური მეზოფილური ტყე წაბ­ლის, ბზისა და კოლხური ენდემების მონაწილეობით. აგრეთვე [[კაკალი|კაკლის]] ტყე­ები, წაბლნარ­-რცხილნარი და რცხილნარები, მუქწიწვიანი ტყე კოლხური ქვეტყით. ეს მასივი არის აგრეთვე ვიწრო ლოკალური ენდემის [[მეგრული არყი|მეგრული არყის]] – Betula megrelica­ს ჰაბიტატი. აქ გავრცელებულია მრავალი ვიწ­ რო ლოკალური ენდემები, როგორიცაა მაგალითად კოლხური ყოჩივარდა (Cyclamen colchicum), ძაკუს მაჩიტა (Campanula dzaaku), მეგრული მაჩიტა (Campanula megrelica), ფონდერვიზიის მაჩიტა (Campanula fondervisii), [[იორდასალამი]] (Paeonia macrophylla) და მრავალი სხვ.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს მთის მასივები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს მთები]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%98 2023-12-02T07:27:54Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „იორდასალამი“ გადაიტანა გვერდზე „კავკასიური იორდასალამი“ გადა...</p> <hr /> <div>#გადამისამართება [[კავკასიური იორდასალამი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%98 2023-12-02T07:27:54Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „იორდასალამი“ გადაიტანა გვერდზე „კავკასიური იორდასალამი“ გადა...</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Kavkasiuri iordasalami.jpg|thumb|250pq|კავკასიური იორდასალამი]]<br /> '''კავკასიური იორდასალამი''' – (Paeonia caucasica [Schipcz.] Schipcz. = Paeonia daurica corifolia [Rupr.] D.Y. Hong); ოჯახი: იორდასალამისებრნი (Paeoniaceae). 50-100 სმ სიმაღლის მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. [[ღერო]] სწორია ან ოდნავ დაკლაკნილი. შეფოთლილი. ფოთოლი ორივე მხარეს შიშველია ან ქვემოდან შებუსული. ფოთლის ნაკვთები მოგრძო-ოვალურიდან თითქმის მომრგვალომდეა. ყვავილი მეწამული ფერისაა, გვირგვინის ფურცლები უკუკვერცხისებურია. მტვრიანას ძაფები მეწამულ-წითელია. ყვ. ნაყ. IV-VI. დაბლობისა და მთის ქვედა სარტყლის მცენარეა. იზრდება მუხნარებსა და რცხილნარებში, ბუჩქნარებში. [[კახეთი|კახეთში]] მისი ნახვა შესაძლებელია სოფლების – უჯარმისა და ბაკურციხის – მიდამოებში, ბაბანეურის სახელმწიფო ნაკრძალში.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[კახეთის რეგიონის მცენარეები]]<br /> <br /> <br /> [[კატეგორია:მრავალწლიანი მცენარეები]]<br /> [[კატეგორია:ბალახოვანი მცენარეები]]<br /> [[კატეგორია:იორდასალამისებრნი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%98 2023-12-02T07:27:38Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „კავკასიური იორდასალამი“ გადაიტანა გვერდზე „იორდასალამი“</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Kavkasiuri iordasalami.jpg|thumb|250pq|კავკასიური იორდასალამი]]<br /> '''კავკასიური იორდასალამი''' – (Paeonia caucasica [Schipcz.] Schipcz. = Paeonia daurica corifolia [Rupr.] D.Y. Hong); ოჯახი: იორდასალამისებრნი (Paeoniaceae). 50-100 სმ სიმაღლის მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. [[ღერო]] სწორია ან ოდნავ დაკლაკნილი. შეფოთლილი. ფოთოლი ორივე მხარეს შიშველია ან ქვემოდან შებუსული. ფოთლის ნაკვთები მოგრძო-ოვალურიდან თითქმის მომრგვალომდეა. ყვავილი მეწამული ფერისაა, გვირგვინის ფურცლები უკუკვერცხისებურია. მტვრიანას ძაფები მეწამულ-წითელია. ყვ. ნაყ. IV-VI. დაბლობისა და მთის ქვედა სარტყლის მცენარეა. იზრდება მუხნარებსა და რცხილნარებში, ბუჩქნარებში. [[კახეთი|კახეთში]] მისი ნახვა შესაძლებელია სოფლების – უჯარმისა და ბაკურციხის – მიდამოებში, ბაბანეურის სახელმწიფო ნაკრძალში.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[კახეთის რეგიონის მცენარეები]]<br /> <br /> <br /> [[კატეგორია:მრავალწლიანი მცენარეები]]<br /> [[კატეგორია:ბალახოვანი მცენარეები]]<br /> [[კატეგორია:იორდასალამისებრნი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%97%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%A3 2023-12-02T07:21:01Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „თხუმუ“ გადაიტანა გვერდზე „მურყანი“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>#გადამისამართება [[მურყანი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98 2023-12-02T07:21:01Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „თხუმუ“ გადაიტანა გვერდზე „მურყანი“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>[[ფაილი:MURYANI.JPG|thumb|150პქ|მურყანი]]<br /> '''მურყანი''' – თხმელა, (ლათ. Alnus)<br /> <br /> მეგრულად – '''თხომ, თხუმ, თხუმუ'''<br /> <br /> მცენარეთა გვარი არყისებრთა ოჯახისა. 30-მდე სახეობა გავრცელებულია [[ევროპა]]ში, [[აზია]]ში, სამხრეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში – [[ალჟირი|ალჟირში]]. [[საქართველო]]ში 2 სახეობაა: შავი (სიმაღლით 30-38 მ) და ნაცარა (სიმაღლით 15-18 მ). 35 მ­მდე სიმაღლის ხეა კვერცხისებრი ვარჯით. ხის ქერქი მუქი მურა­ ნაცრისფერია. ახალგაზრდა ტოტები ბუსუსიანია, მურა. [[ფოთოლი|ფოთლები]] ორმაგ­- ხერხისებრ დაკბილულია, ფართო კვერცხისებრი, მომრგვალო ან შუბისებ­რი ძირით და წაწვეტებული ბოლოთი. ფოთლის ზედა მხარე მუქი მწვანეა, შიშველი, ქვედა – უფრო ბაცი, შებუსული, ძარღვების კუთხეებში კი წითური ქეჩისებრი ბეწვებით მოფენილი. [[ყვავილი|ყვავილები]] შეკრებილია მჭადა ყვავილე­დებად. მამრობითი ყვავილედები იშლება ფოთლებთან ერთად, შეკრებილია 3­4 ცალად. მდედრობითი მჭადა ყვავილედები მოგრძოა, 1,5­2 სმ სიგრძის, შეკრებილია 3­5 მტევნებად. [[ნაყოფი]] ელიფსური ფორმის კაკალია, თხელი აპკისებრი ფრთით. ყვ. III-­IV; ნაყ. VIII-­IX.<br /> <br /> გავრცელებულია ყველგან, გარდა [[ჯავახეთი|ჯავახეთისა]]. იზრდება დაბლობ ადგილებში, თუმცა ზოგჯერ მთის [[ტერასა|ტერასებზეც]] გვხვდება ზღვის დონიდან 1800 მ სიმაღლემდე. ჭაობიან, ეწერ ნიადაგზე ქმნის ტყეს – მურყნარს. სინათლის, ტენისა და ნაწილობრივ სითბოს მოყვარულია. იზრდება სწრაფად. რბილი, ღია მოწითალო, მყიფე [[მერქანი]] აქვს. ცოცხლობს 50-60 წელს (იშვიათად 100 წელსაც).<br /> <br /> იზრდება ზღვის დონიდან დაწყებული 1500 მ, იშვიათად 1700 მ სიმაღლემ­დე. ქმნის ტყეებს დაბლობისა და მთისწინების ნესტიან რაიონებში. მთებში გვხვდება პროლუვიალური ტერასების გაყოლებით, უფრო ტენიან კლიმატურ პირობებში ადის ხეობათა ფერდობებზეც. მდინარეთა ნაპირებზე გამოდის მთისწინა ალუვიალურ გავაკებებზეც. კოლხეთის დაბლობის ლამი­ან­-ჭაობიანი და ტორფიან-­ჭაობიანი ნიადაგების ზოლში წარმოადგენს ტყის ძირითად შემქმნელ სახეობას.<br /> <br /> ქერქი და გახევებული ნაყოფებიანი მჭადა ყვავილედები დიდი რაოდენობით შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ქერქი – 16,5% ტანიდებს. ქერქისგან ღებულობენ შავ, წითელ და ყვითელ საღებავებს.<br /> <br /> მურყანის მერქანი არ გამოირჩევა სიმტკიცით, მაგრამ ერთგვაროვანი აგებულება აქვს, რაც აადვილებს მის დამუშავებას. კარგად ძლებს წყალქვეშ, ამიტომ გამოიყენება მცირე ზომის წყალქვეშა ნაგებობებში. მისი [[ნახშირი]]საგან წარმატებით ამზადებენ სანადირო [[დენთი|დენთს]]. მერქანს ხმარობენ ელექტროგიტარების კორპუსის დასამზადებლად, [[ასანთი]]ს, ქაღალდის, ფანერის, ტარის წარმოებაში, სადურგლო და სახარატო საქმეში და სხვ. [[მშენებლობა]]ში ნაკლებად გამოიყენება.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> * [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:არყისებრნი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98 2023-12-02T07:20:50Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „მურყანი“ გადაიტანა გვერდზე „თხუმუ“</p> <hr /> <div>[[ფაილი:MURYANI.JPG|thumb|150პქ|მურყანი]]<br /> '''მურყანი''' – თხმელა, (ლათ. Alnus)<br /> <br /> მეგრულად – '''თხომ, თხუმ, თხუმუ'''<br /> <br /> მცენარეთა გვარი არყისებრთა ოჯახისა. 30-მდე სახეობა გავრცელებულია [[ევროპა]]ში, [[აზია]]ში, სამხრეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში – [[ალჟირი|ალჟირში]]. [[საქართველო]]ში 2 სახეობაა: შავი (სიმაღლით 30-38 მ) და ნაცარა (სიმაღლით 15-18 მ). 35 მ­მდე სიმაღლის ხეა კვერცხისებრი ვარჯით. ხის ქერქი მუქი მურა­ ნაცრისფერია. ახალგაზრდა ტოტები ბუსუსიანია, მურა. [[ფოთოლი|ფოთლები]] ორმაგ­- ხერხისებრ დაკბილულია, ფართო კვერცხისებრი, მომრგვალო ან შუბისებ­რი ძირით და წაწვეტებული ბოლოთი. ფოთლის ზედა მხარე მუქი მწვანეა, შიშველი, ქვედა – უფრო ბაცი, შებუსული, ძარღვების კუთხეებში კი წითური ქეჩისებრი ბეწვებით მოფენილი. [[ყვავილი|ყვავილები]] შეკრებილია მჭადა ყვავილე­დებად. მამრობითი ყვავილედები იშლება ფოთლებთან ერთად, შეკრებილია 3­4 ცალად. მდედრობითი მჭადა ყვავილედები მოგრძოა, 1,5­2 სმ სიგრძის, შეკრებილია 3­5 მტევნებად. [[ნაყოფი]] ელიფსური ფორმის კაკალია, თხელი აპკისებრი ფრთით. ყვ. III-­IV; ნაყ. VIII-­IX.<br /> <br /> გავრცელებულია ყველგან, გარდა [[ჯავახეთი|ჯავახეთისა]]. იზრდება დაბლობ ადგილებში, თუმცა ზოგჯერ მთის [[ტერასა|ტერასებზეც]] გვხვდება ზღვის დონიდან 1800 მ სიმაღლემდე. ჭაობიან, ეწერ ნიადაგზე ქმნის ტყეს – მურყნარს. სინათლის, ტენისა და ნაწილობრივ სითბოს მოყვარულია. იზრდება სწრაფად. რბილი, ღია მოწითალო, მყიფე [[მერქანი]] აქვს. ცოცხლობს 50-60 წელს (იშვიათად 100 წელსაც).<br /> <br /> იზრდება ზღვის დონიდან დაწყებული 1500 მ, იშვიათად 1700 მ სიმაღლემ­დე. ქმნის ტყეებს დაბლობისა და მთისწინების ნესტიან რაიონებში. მთებში გვხვდება პროლუვიალური ტერასების გაყოლებით, უფრო ტენიან კლიმატურ პირობებში ადის ხეობათა ფერდობებზეც. მდინარეთა ნაპირებზე გამოდის მთისწინა ალუვიალურ გავაკებებზეც. კოლხეთის დაბლობის ლამი­ან­-ჭაობიანი და ტორფიან-­ჭაობიანი ნიადაგების ზოლში წარმოადგენს ტყის ძირითად შემქმნელ სახეობას.<br /> <br /> ქერქი და გახევებული ნაყოფებიანი მჭადა ყვავილედები დიდი რაოდენობით შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ქერქი – 16,5% ტანიდებს. ქერქისგან ღებულობენ შავ, წითელ და ყვითელ საღებავებს.<br /> <br /> მურყანის მერქანი არ გამოირჩევა სიმტკიცით, მაგრამ ერთგვაროვანი აგებულება აქვს, რაც აადვილებს მის დამუშავებას. კარგად ძლებს წყალქვეშ, ამიტომ გამოიყენება მცირე ზომის წყალქვეშა ნაგებობებში. მისი [[ნახშირი]]საგან წარმატებით ამზადებენ სანადირო [[დენთი|დენთს]]. მერქანს ხმარობენ ელექტროგიტარების კორპუსის დასამზადებლად, [[ასანთი]]ს, ქაღალდის, ფანერის, ტარის წარმოებაში, სადურგლო და სახარატო საქმეში და სხვ. [[მშენებლობა]]ში ნაკლებად გამოიყენება.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> * [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:არყისებრნი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%97%E1%83%AE%E1%83%A3%E1%83%9B 2023-12-02T07:20:34Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „თხუმ“ გადაიტანა გვერდზე „მურყანი“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>#გადამისამართება [[მურყანი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98 2023-12-02T07:20:34Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „თხუმ“ გადაიტანა გვერდზე „მურყანი“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>[[ფაილი:MURYANI.JPG|thumb|150პქ|მურყანი]]<br /> '''მურყანი''' – თხმელა, (ლათ. Alnus)<br /> <br /> მეგრულად – '''თხომ, თხუმ, თხუმუ'''<br /> <br /> მცენარეთა გვარი არყისებრთა ოჯახისა. 30-მდე სახეობა გავრცელებულია [[ევროპა]]ში, [[აზია]]ში, სამხრეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში – [[ალჟირი|ალჟირში]]. [[საქართველო]]ში 2 სახეობაა: შავი (სიმაღლით 30-38 მ) და ნაცარა (სიმაღლით 15-18 მ). 35 მ­მდე სიმაღლის ხეა კვერცხისებრი ვარჯით. ხის ქერქი მუქი მურა­ ნაცრისფერია. ახალგაზრდა ტოტები ბუსუსიანია, მურა. [[ფოთოლი|ფოთლები]] ორმაგ­- ხერხისებრ დაკბილულია, ფართო კვერცხისებრი, მომრგვალო ან შუბისებ­რი ძირით და წაწვეტებული ბოლოთი. ფოთლის ზედა მხარე მუქი მწვანეა, შიშველი, ქვედა – უფრო ბაცი, შებუსული, ძარღვების კუთხეებში კი წითური ქეჩისებრი ბეწვებით მოფენილი. [[ყვავილი|ყვავილები]] შეკრებილია მჭადა ყვავილე­დებად. მამრობითი ყვავილედები იშლება ფოთლებთან ერთად, შეკრებილია 3­4 ცალად. მდედრობითი მჭადა ყვავილედები მოგრძოა, 1,5­2 სმ სიგრძის, შეკრებილია 3­5 მტევნებად. [[ნაყოფი]] ელიფსური ფორმის კაკალია, თხელი აპკისებრი ფრთით. ყვ. III-­IV; ნაყ. VIII-­IX.<br /> <br /> გავრცელებულია ყველგან, გარდა [[ჯავახეთი|ჯავახეთისა]]. იზრდება დაბლობ ადგილებში, თუმცა ზოგჯერ მთის [[ტერასა|ტერასებზეც]] გვხვდება ზღვის დონიდან 1800 მ სიმაღლემდე. ჭაობიან, ეწერ ნიადაგზე ქმნის ტყეს – მურყნარს. სინათლის, ტენისა და ნაწილობრივ სითბოს მოყვარულია. იზრდება სწრაფად. რბილი, ღია მოწითალო, მყიფე [[მერქანი]] აქვს. ცოცხლობს 50-60 წელს (იშვიათად 100 წელსაც).<br /> <br /> იზრდება ზღვის დონიდან დაწყებული 1500 მ, იშვიათად 1700 მ სიმაღლემ­დე. ქმნის ტყეებს დაბლობისა და მთისწინების ნესტიან რაიონებში. მთებში გვხვდება პროლუვიალური ტერასების გაყოლებით, უფრო ტენიან კლიმატურ პირობებში ადის ხეობათა ფერდობებზეც. მდინარეთა ნაპირებზე გამოდის მთისწინა ალუვიალურ გავაკებებზეც. კოლხეთის დაბლობის ლამი­ან­-ჭაობიანი და ტორფიან-­ჭაობიანი ნიადაგების ზოლში წარმოადგენს ტყის ძირითად შემქმნელ სახეობას.<br /> <br /> ქერქი და გახევებული ნაყოფებიანი მჭადა ყვავილედები დიდი რაოდენობით შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ქერქი – 16,5% ტანიდებს. ქერქისგან ღებულობენ შავ, წითელ და ყვითელ საღებავებს.<br /> <br /> მურყანის მერქანი არ გამოირჩევა სიმტკიცით, მაგრამ ერთგვაროვანი აგებულება აქვს, რაც აადვილებს მის დამუშავებას. კარგად ძლებს წყალქვეშ, ამიტომ გამოიყენება მცირე ზომის წყალქვეშა ნაგებობებში. მისი [[ნახშირი]]საგან წარმატებით ამზადებენ სანადირო [[დენთი|დენთს]]. მერქანს ხმარობენ ელექტროგიტარების კორპუსის დასამზადებლად, [[ასანთი]]ს, ქაღალდის, ფანერის, ტარის წარმოებაში, სადურგლო და სახარატო საქმეში და სხვ. [[მშენებლობა]]ში ნაკლებად გამოიყენება.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> * [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:არყისებრნი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98 2023-12-02T07:20:20Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „მურყანი“ გადაიტანა გვერდზე „თხუმ“</p> <hr /> <div>[[ფაილი:MURYANI.JPG|thumb|150პქ|მურყანი]]<br /> '''მურყანი''' – თხმელა, (ლათ. Alnus)<br /> <br /> მეგრულად – '''თხომ, თხუმ, თხუმუ'''<br /> <br /> მცენარეთა გვარი არყისებრთა ოჯახისა. 30-მდე სახეობა გავრცელებულია [[ევროპა]]ში, [[აზია]]ში, სამხრეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში – [[ალჟირი|ალჟირში]]. [[საქართველო]]ში 2 სახეობაა: შავი (სიმაღლით 30-38 მ) და ნაცარა (სიმაღლით 15-18 მ). 35 მ­მდე სიმაღლის ხეა კვერცხისებრი ვარჯით. ხის ქერქი მუქი მურა­ ნაცრისფერია. ახალგაზრდა ტოტები ბუსუსიანია, მურა. [[ფოთოლი|ფოთლები]] ორმაგ­- ხერხისებრ დაკბილულია, ფართო კვერცხისებრი, მომრგვალო ან შუბისებ­რი ძირით და წაწვეტებული ბოლოთი. ფოთლის ზედა მხარე მუქი მწვანეა, შიშველი, ქვედა – უფრო ბაცი, შებუსული, ძარღვების კუთხეებში კი წითური ქეჩისებრი ბეწვებით მოფენილი. [[ყვავილი|ყვავილები]] შეკრებილია მჭადა ყვავილე­დებად. მამრობითი ყვავილედები იშლება ფოთლებთან ერთად, შეკრებილია 3­4 ცალად. მდედრობითი მჭადა ყვავილედები მოგრძოა, 1,5­2 სმ სიგრძის, შეკრებილია 3­5 მტევნებად. [[ნაყოფი]] ელიფსური ფორმის კაკალია, თხელი აპკისებრი ფრთით. ყვ. III-­IV; ნაყ. VIII-­IX.<br /> <br /> გავრცელებულია ყველგან, გარდა [[ჯავახეთი|ჯავახეთისა]]. იზრდება დაბლობ ადგილებში, თუმცა ზოგჯერ მთის [[ტერასა|ტერასებზეც]] გვხვდება ზღვის დონიდან 1800 მ სიმაღლემდე. ჭაობიან, ეწერ ნიადაგზე ქმნის ტყეს – მურყნარს. სინათლის, ტენისა და ნაწილობრივ სითბოს მოყვარულია. იზრდება სწრაფად. რბილი, ღია მოწითალო, მყიფე [[მერქანი]] აქვს. ცოცხლობს 50-60 წელს (იშვიათად 100 წელსაც).<br /> <br /> იზრდება ზღვის დონიდან დაწყებული 1500 მ, იშვიათად 1700 მ სიმაღლემ­დე. ქმნის ტყეებს დაბლობისა და მთისწინების ნესტიან რაიონებში. მთებში გვხვდება პროლუვიალური ტერასების გაყოლებით, უფრო ტენიან კლიმატურ პირობებში ადის ხეობათა ფერდობებზეც. მდინარეთა ნაპირებზე გამოდის მთისწინა ალუვიალურ გავაკებებზეც. კოლხეთის დაბლობის ლამი­ან­-ჭაობიანი და ტორფიან-­ჭაობიანი ნიადაგების ზოლში წარმოადგენს ტყის ძირითად შემქმნელ სახეობას.<br /> <br /> ქერქი და გახევებული ნაყოფებიანი მჭადა ყვავილედები დიდი რაოდენობით შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ქერქი – 16,5% ტანიდებს. ქერქისგან ღებულობენ შავ, წითელ და ყვითელ საღებავებს.<br /> <br /> მურყანის მერქანი არ გამოირჩევა სიმტკიცით, მაგრამ ერთგვაროვანი აგებულება აქვს, რაც აადვილებს მის დამუშავებას. კარგად ძლებს წყალქვეშ, ამიტომ გამოიყენება მცირე ზომის წყალქვეშა ნაგებობებში. მისი [[ნახშირი]]საგან წარმატებით ამზადებენ სანადირო [[დენთი|დენთს]]. მერქანს ხმარობენ ელექტროგიტარების კორპუსის დასამზადებლად, [[ასანთი]]ს, ქაღალდის, ფანერის, ტარის წარმოებაში, სადურგლო და სახარატო საქმეში და სხვ. [[მშენებლობა]]ში ნაკლებად გამოიყენება.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> * [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:არყისებრნი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%97%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%9B 2023-12-02T07:20:00Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „თხომ“ გადაიტანა გვერდზე „მურყანი“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>#გადამისამართება [[მურყანი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98 2023-12-02T07:20:00Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „თხომ“ გადაიტანა გვერდზე „მურყანი“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>[[ფაილი:MURYANI.JPG|thumb|150პქ|მურყანი]]<br /> '''მურყანი''' – თხმელა, (ლათ. Alnus)<br /> <br /> მეგრულად – '''თხომ, თხუმ, თხუმუ'''<br /> <br /> მცენარეთა გვარი არყისებრთა ოჯახისა. 30-მდე სახეობა გავრცელებულია [[ევროპა]]ში, [[აზია]]ში, სამხრეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში – [[ალჟირი|ალჟირში]]. [[საქართველო]]ში 2 სახეობაა: შავი (სიმაღლით 30-38 მ) და ნაცარა (სიმაღლით 15-18 მ). 35 მ­მდე სიმაღლის ხეა კვერცხისებრი ვარჯით. ხის ქერქი მუქი მურა­ ნაცრისფერია. ახალგაზრდა ტოტები ბუსუსიანია, მურა. [[ფოთოლი|ფოთლები]] ორმაგ­- ხერხისებრ დაკბილულია, ფართო კვერცხისებრი, მომრგვალო ან შუბისებ­რი ძირით და წაწვეტებული ბოლოთი. ფოთლის ზედა მხარე მუქი მწვანეა, შიშველი, ქვედა – უფრო ბაცი, შებუსული, ძარღვების კუთხეებში კი წითური ქეჩისებრი ბეწვებით მოფენილი. [[ყვავილი|ყვავილები]] შეკრებილია მჭადა ყვავილე­დებად. მამრობითი ყვავილედები იშლება ფოთლებთან ერთად, შეკრებილია 3­4 ცალად. მდედრობითი მჭადა ყვავილედები მოგრძოა, 1,5­2 სმ სიგრძის, შეკრებილია 3­5 მტევნებად. [[ნაყოფი]] ელიფსური ფორმის კაკალია, თხელი აპკისებრი ფრთით. ყვ. III-­IV; ნაყ. VIII-­IX.<br /> <br /> გავრცელებულია ყველგან, გარდა [[ჯავახეთი|ჯავახეთისა]]. იზრდება დაბლობ ადგილებში, თუმცა ზოგჯერ მთის [[ტერასა|ტერასებზეც]] გვხვდება ზღვის დონიდან 1800 მ სიმაღლემდე. ჭაობიან, ეწერ ნიადაგზე ქმნის ტყეს – მურყნარს. სინათლის, ტენისა და ნაწილობრივ სითბოს მოყვარულია. იზრდება სწრაფად. რბილი, ღია მოწითალო, მყიფე [[მერქანი]] აქვს. ცოცხლობს 50-60 წელს (იშვიათად 100 წელსაც).<br /> <br /> იზრდება ზღვის დონიდან დაწყებული 1500 მ, იშვიათად 1700 მ სიმაღლემ­დე. ქმნის ტყეებს დაბლობისა და მთისწინების ნესტიან რაიონებში. მთებში გვხვდება პროლუვიალური ტერასების გაყოლებით, უფრო ტენიან კლიმატურ პირობებში ადის ხეობათა ფერდობებზეც. მდინარეთა ნაპირებზე გამოდის მთისწინა ალუვიალურ გავაკებებზეც. კოლხეთის დაბლობის ლამი­ან­-ჭაობიანი და ტორფიან-­ჭაობიანი ნიადაგების ზოლში წარმოადგენს ტყის ძირითად შემქმნელ სახეობას.<br /> <br /> ქერქი და გახევებული ნაყოფებიანი მჭადა ყვავილედები დიდი რაოდენობით შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ქერქი – 16,5% ტანიდებს. ქერქისგან ღებულობენ შავ, წითელ და ყვითელ საღებავებს.<br /> <br /> მურყანის მერქანი არ გამოირჩევა სიმტკიცით, მაგრამ ერთგვაროვანი აგებულება აქვს, რაც აადვილებს მის დამუშავებას. კარგად ძლებს წყალქვეშ, ამიტომ გამოიყენება მცირე ზომის წყალქვეშა ნაგებობებში. მისი [[ნახშირი]]საგან წარმატებით ამზადებენ სანადირო [[დენთი|დენთს]]. მერქანს ხმარობენ ელექტროგიტარების კორპუსის დასამზადებლად, [[ასანთი]]ს, ქაღალდის, ფანერის, ტარის წარმოებაში, სადურგლო და სახარატო საქმეში და სხვ. [[მშენებლობა]]ში ნაკლებად გამოიყენება.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> * [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:არყისებრნი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98 2023-12-02T07:19:48Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „მურყანი“ გადაიტანა გვერდზე „თხომ“</p> <hr /> <div>[[ფაილი:MURYANI.JPG|thumb|150პქ|მურყანი]]<br /> '''მურყანი''' – თხმელა, (ლათ. Alnus)<br /> <br /> მეგრულად – '''თხომ, თხუმ, თხუმუ'''<br /> <br /> მცენარეთა გვარი არყისებრთა ოჯახისა. 30-მდე სახეობა გავრცელებულია [[ევროპა]]ში, [[აზია]]ში, სამხრეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში – [[ალჟირი|ალჟირში]]. [[საქართველო]]ში 2 სახეობაა: შავი (სიმაღლით 30-38 მ) და ნაცარა (სიმაღლით 15-18 მ). 35 მ­მდე სიმაღლის ხეა კვერცხისებრი ვარჯით. ხის ქერქი მუქი მურა­ ნაცრისფერია. ახალგაზრდა ტოტები ბუსუსიანია, მურა. [[ფოთოლი|ფოთლები]] ორმაგ­- ხერხისებრ დაკბილულია, ფართო კვერცხისებრი, მომრგვალო ან შუბისებ­რი ძირით და წაწვეტებული ბოლოთი. ფოთლის ზედა მხარე მუქი მწვანეა, შიშველი, ქვედა – უფრო ბაცი, შებუსული, ძარღვების კუთხეებში კი წითური ქეჩისებრი ბეწვებით მოფენილი. [[ყვავილი|ყვავილები]] შეკრებილია მჭადა ყვავილე­დებად. მამრობითი ყვავილედები იშლება ფოთლებთან ერთად, შეკრებილია 3­4 ცალად. მდედრობითი მჭადა ყვავილედები მოგრძოა, 1,5­2 სმ სიგრძის, შეკრებილია 3­5 მტევნებად. [[ნაყოფი]] ელიფსური ფორმის კაკალია, თხელი აპკისებრი ფრთით. ყვ. III-­IV; ნაყ. VIII-­IX.<br /> <br /> გავრცელებულია ყველგან, გარდა [[ჯავახეთი|ჯავახეთისა]]. იზრდება დაბლობ ადგილებში, თუმცა ზოგჯერ მთის [[ტერასა|ტერასებზეც]] გვხვდება ზღვის დონიდან 1800 მ სიმაღლემდე. ჭაობიან, ეწერ ნიადაგზე ქმნის ტყეს – მურყნარს. სინათლის, ტენისა და ნაწილობრივ სითბოს მოყვარულია. იზრდება სწრაფად. რბილი, ღია მოწითალო, მყიფე [[მერქანი]] აქვს. ცოცხლობს 50-60 წელს (იშვიათად 100 წელსაც).<br /> <br /> იზრდება ზღვის დონიდან დაწყებული 1500 მ, იშვიათად 1700 მ სიმაღლემ­დე. ქმნის ტყეებს დაბლობისა და მთისწინების ნესტიან რაიონებში. მთებში გვხვდება პროლუვიალური ტერასების გაყოლებით, უფრო ტენიან კლიმატურ პირობებში ადის ხეობათა ფერდობებზეც. მდინარეთა ნაპირებზე გამოდის მთისწინა ალუვიალურ გავაკებებზეც. კოლხეთის დაბლობის ლამი­ან­-ჭაობიანი და ტორფიან-­ჭაობიანი ნიადაგების ზოლში წარმოადგენს ტყის ძირითად შემქმნელ სახეობას.<br /> <br /> ქერქი და გახევებული ნაყოფებიანი მჭადა ყვავილედები დიდი რაოდენობით შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ქერქი – 16,5% ტანიდებს. ქერქისგან ღებულობენ შავ, წითელ და ყვითელ საღებავებს.<br /> <br /> მურყანის მერქანი არ გამოირჩევა სიმტკიცით, მაგრამ ერთგვაროვანი აგებულება აქვს, რაც აადვილებს მის დამუშავებას. კარგად ძლებს წყალქვეშ, ამიტომ გამოიყენება მცირე ზომის წყალქვეშა ნაგებობებში. მისი [[ნახშირი]]საგან წარმატებით ამზადებენ სანადირო [[დენთი|დენთს]]. მერქანს ხმარობენ ელექტროგიტარების კორპუსის დასამზადებლად, [[ასანთი]]ს, ქაღალდის, ფანერის, ტარის წარმოებაში, სადურგლო და სახარატო საქმეში და სხვ. [[მშენებლობა]]ში ნაკლებად გამოიყენება.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> * [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:არყისებრნი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98 2023-12-02T07:19:26Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:MURYANI.JPG|thumb|150პქ|მურყანი]]<br /> '''მურყანი''' – თხმელა, (ლათ. Alnus)<br /> <br /> მეგრულად – '''თხომ, თხუმ, თხუმუ'''<br /> <br /> მცენარეთა გვარი არყისებრთა ოჯახისა. 30-მდე სახეობა გავრცელებულია [[ევროპა]]ში, [[აზია]]ში, სამხრეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში – [[ალჟირი|ალჟირში]]. [[საქართველო]]ში 2 სახეობაა: შავი (სიმაღლით 30-38 მ) და ნაცარა (სიმაღლით 15-18 მ). 35 მ­მდე სიმაღლის ხეა კვერცხისებრი ვარჯით. ხის ქერქი მუქი მურა­ ნაცრისფერია. ახალგაზრდა ტოტები ბუსუსიანია, მურა. [[ფოთოლი|ფოთლები]] ორმაგ­- ხერხისებრ დაკბილულია, ფართო კვერცხისებრი, მომრგვალო ან შუბისებ­რი ძირით და წაწვეტებული ბოლოთი. ფოთლის ზედა მხარე მუქი მწვანეა, შიშველი, ქვედა – უფრო ბაცი, შებუსული, ძარღვების კუთხეებში კი წითური ქეჩისებრი ბეწვებით მოფენილი. [[ყვავილი|ყვავილები]] შეკრებილია მჭადა ყვავილე­დებად. მამრობითი ყვავილედები იშლება ფოთლებთან ერთად, შეკრებილია 3­4 ცალად. მდედრობითი მჭადა ყვავილედები მოგრძოა, 1,5­2 სმ სიგრძის, შეკრებილია 3­5 მტევნებად. [[ნაყოფი]] ელიფსური ფორმის კაკალია, თხელი აპკისებრი ფრთით. ყვ. III-­IV; ნაყ. VIII-­IX.<br /> <br /> გავრცელებულია ყველგან, გარდა [[ჯავახეთი|ჯავახეთისა]]. იზრდება დაბლობ ადგილებში, თუმცა ზოგჯერ მთის [[ტერასა|ტერასებზეც]] გვხვდება ზღვის დონიდან 1800 მ სიმაღლემდე. ჭაობიან, ეწერ ნიადაგზე ქმნის ტყეს – მურყნარს. სინათლის, ტენისა და ნაწილობრივ სითბოს მოყვარულია. იზრდება სწრაფად. რბილი, ღია მოწითალო, მყიფე [[მერქანი]] აქვს. ცოცხლობს 50-60 წელს (იშვიათად 100 წელსაც).<br /> <br /> იზრდება ზღვის დონიდან დაწყებული 1500 მ, იშვიათად 1700 მ სიმაღლემ­დე. ქმნის ტყეებს დაბლობისა და მთისწინების ნესტიან რაიონებში. მთებში გვხვდება პროლუვიალური ტერასების გაყოლებით, უფრო ტენიან კლიმატურ პირობებში ადის ხეობათა ფერდობებზეც. მდინარეთა ნაპირებზე გამოდის მთისწინა ალუვიალურ გავაკებებზეც. კოლხეთის დაბლობის ლამი­ან­-ჭაობიანი და ტორფიან-­ჭაობიანი ნიადაგების ზოლში წარმოადგენს ტყის ძირითად შემქმნელ სახეობას.<br /> <br /> ქერქი და გახევებული ნაყოფებიანი მჭადა ყვავილედები დიდი რაოდენობით შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ქერქი – 16,5% ტანიდებს. ქერქისგან ღებულობენ შავ, წითელ და ყვითელ საღებავებს.<br /> <br /> მურყანის მერქანი არ გამოირჩევა სიმტკიცით, მაგრამ ერთგვაროვანი აგებულება აქვს, რაც აადვილებს მის დამუშავებას. კარგად ძლებს წყალქვეშ, ამიტომ გამოიყენება მცირე ზომის წყალქვეშა ნაგებობებში. მისი [[ნახშირი]]საგან წარმატებით ამზადებენ სანადირო [[დენთი|დენთს]]. მერქანს ხმარობენ ელექტროგიტარების კორპუსის დასამზადებლად, [[ასანთი]]ს, ქაღალდის, ფანერის, ტარის წარმოებაში, სადურგლო და სახარატო საქმეში და სხვ. [[მშენებლობა]]ში ნაკლებად გამოიყენება.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> * [[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:არყისებრნი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98 2023-12-02T07:00:20Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:ENGURI.png|thumb|200პქ|მარჯვნივ|ენგური]]<br /> '''ენგური''' (ასტელუფოსი) — [[მდინარე]] დასავლეთ [[საქართველო]]ში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე და კოლხეთის ბარში. სათავეს იღებს მარადყინულოვან შხარაზე (კავკასიის ქედი) ზღვის დონიდან 2614 მ-ზე. სოფელ ანაკლიასთან ერთვის შავ ზღვას. სიგრძე 213 კმ, აუზის ფართობი 4060 კმ². მთავარი შენაკადებია - მარჯვენა: ადიშისჭალა, ხალდეჭალა, მულხრა, დოლრაჭალა, ნაკრა, ნენსკრა; მარცხენა: თხეიში, ხუმფრერი, ლასილი, [[მაგანა]], [[ჯუმი]] და სხვა. <br /> <br /> ქალაქ ჯვართან მდინარე გამოდის კოლხეთის დაბლობზე, ქმნის ფართო ხეობას და იტოტება. როგორც თვით ენგური, ისე მისი შენაკადები მოედინებიან ვიწრო და ღრმა ხეობებში, ხშირ შემთხვევაში ადამიანისათვის ძნელად ან სრულიად გაუვალ ადგილებში. ენგური ტიპური მთის მდინარეა დიდი ვარდნით; მისი კალაპოტი ადგილ-ადგილ მოფენილია კლდის დიდი ლოდებით, რომლებიც წარმოქმნის წყალვარდნილებსა და მორევებს.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს მდინარეები]]<br /> [[კატეგორია: საქართველოს მდინარეები]]<br /> [[კატეგორია:მდინარეები დასავლეთ საქართველოში]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A8_%E1%83%AA%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98 2023-12-02T06:56:01Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „ბულიშ ცხამური“ გადაიტანა გვერდზე „თეთრი არყი“ გადამისამართება...</p> <hr /> <div>#გადამისამართება [[თეთრი არყი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%AD%E1%83%A7%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90 2023-12-02T06:54:02Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „ჭყერია“ გადაიტანა გვერდზე „თეთრი არყი“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>#გადამისამართება [[თეთრი არყი]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%AA%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98 2023-12-02T06:52:22Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:Kacoburi.png|thumb|200პქ|კაცობურის აღკვეთილი]]<br /> '''კაცობურის აღკვეთილი'''<br /> <br /> კაცობურის აღკვეთილი 1996 წელს დაარსდა და მისი საერთო ფართობი 295 ჰა-ს შეადგენს. მდებარეობს აბაშის მუნიციპალიტეტის სამხრეთ-­დასავ­ლეთ ნაწილში. აღკვეთილის ტერიტორია ძირითადად ვაკეა, მისი მაქსიმა­ლური სიმაღლე ზღვ. დონიდან 40 მ-ს არ აღემატება. აქ ძირითადად გავრცელებულია ალუვიური თიხნარ-­ქვიშნარი, მცირე ფართობებზე გვხვდება ნეშომპალა თიხნარ-­სილნარი ნიადაგები. კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე [[რიონი]]. ჰავა კოლხეთის დაბლობისთვის დამახასიათებელია – წლიური საშუალო ტემპერატურა იანვარში არის მინიმუმ – 40, მაქსიმალური კი +22°. წლიური ნალექების საერთო რაოდენობა შეადგენს 17757 მმ-­ს.<br /> [[ფაილი:Kscoburi1.png|მარცხნივ|200პქ|კაცობურის აღკვეთილი]]<br /> წარსულში ამ ტერიტორიაზე ნამდვილი კოლხური ტყეები ყოფილა გავ­რცელებული. სადღეისოდ შემორჩენილია ამ ტყეთა ძლიერ სახეშეცვლი­ლი ნაშთები. ამჟამად, კაცობურის აღკვეთილში მცენარეულობის ძირითად ფონს მურყნარები ქმნიან, სადაც ძირითად ტყისშემქნელ სახეობასთან ასოცირებულია [[ლაფანი]], [[იფანი]] და სხვ. აღკვეთილის ტყით დაფარულ ფარ­თობებზე გვხვდება აგრეთვე თეთრი აკაცია, [[თხმელა]], [[ტირიფი]].<br /> <br /> კაცობურის აღკვეთილში ფაუნა შედარებით ღარიბია. ჩლიქოსნებიდან აქ გვხვდება: გარეული ღორი და შველი. მტაცებლებიდან კი – [[მგელი]], კურდღელი, [[ტურა]], [[წავი]].<br /> <br /> ფრინველთაგან კი წარმოდგენილია: ქედანი, რუხი ყანჩა, სკვინჩა, გა­რეული იხვი, თეთრთვალა ყვინთია, მიმინო, ქორი და სხვ. აღსანიშნავია აგრეთვე კოლხური ხოხობის პოპულაციის არსებობა, რომელიც წითელი წიგნის ობიექტია. <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს აღკვეთილები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:აღკვეთილები]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს დაცული ტერიტორიები]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Migaria.png 2023-12-02T06:29:39Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 2023-12-02T02:53:50Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div><br /> # აჯამეთის აღკვეთილი<br /> # ბუღდაშენის აღკვეთილი<br /> # გარდაბნის აღკვეთილი<br /> # თეთრობის აღკვეთილი<br /> # ილტოს აღკვეთილი<br /> # იორის აღკვეთილი<br /> # კარწახის აღკვეთილი<br /> # [[კაცობურის აღკვეთილი]]<br /> # ლაგოდეხის აღკვეთილი<br /> # მადატაფას აღკვეთილი<br /> # ნეძვის აღკვეთილი<br /> # სათაფლიას აღკვეთილი<br /> # სულდის აღკვეთილი<br /> # ქობულეთის აღკვეთილი<br /> # ყორუღის აღკვეთილი<br /> # ქცია-ტაბაწყურის აღკვეთილი<br /> # [[ჭაჭუნას აღკვეთილი]]<br /> # ხანჩალის აღკვეთილი<br /> <br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველო]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%AA%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98 2023-12-02T02:51:31Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:Kacoburi.png|thumb|200პქ|კაცობურის აღკვეთილი]]<br /> '''კაცობურის აღკვეთილი'''<br /> <br /> კაცობურის აღკვეთილი 1996 წელს დაარსდა და მისი საერთო ფართობი 295 ჰა-ს შეადგენს. მდებარეობს აბაშის მუნიციპალიტეტის სამხრეთ-­დასავ­ლეთ ნაწილში. აღკვეთილის ტერიტორია ძირითადად ვაკეა, მისი მაქსიმა­ლური სიმაღლე ზღვ. დონიდან 40 მ-ს არ აღემატება. აქ ძირითადად გავრცელებულია ალუვიური თიხნარ-­ქვიშნარი, მცირე ფართობებზე გვხვდება ნეშომპალა თიხნარ-­სილნარი ნიადაგები. კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე [[რიონი]]. ჰავა კოლხეთის დაბლობისთვის დამახასიათებელია – წლიური საშუალო ტემპერატურა იანვარში არის მინიმუმ – 40, მაქსიმალური კი +22°. წლიური ნალექების საერთო რაოდენობა შეადგენს 17757 მმ-­ს.<br /> [[ფაილი:Kscoburi1.png|მარცხნივ|200პქ|კაცობურის აღკვეთილი]]<br /> წარსულში ამ ტერიტორიაზე ნამდვილი კოლხური ტყეები ყოფილა გავ­რცელებული. სადღეისოდ შემორჩენილია ამ ტყეთა ძლიერ სახეშეცვლი­ლი ნაშთები. ამჟამად, კაცობურის აღკვეთილში მცენარეულობის ძირითად ფონს მურყნარები ქმნიან, სადაც ძირითად ტყისშემქნელ სახეობასთან ასოცირებულია [[ლაფანი]], [[იფანი]] და სხვ. აღკვეთილის ტყით დაფარულ ფარ­თობებზე გვხვდება აგრეთვე თეთრი აკაცია, [[თხმელა]], [[ტირიფი]].<br /> <br /> კაცობურის აღკვეთილში ფაუნა შედარებით ღარიბია. ჩლიქოსნებიდან აქ გვხვდება: გარეული ღორი და შველი. მტაცებლებიდან კი – [[მგელი]], კურდღელი, [[ტურა]], [[წავი]].<br /> <br /> ფრინველთაგან კი წარმოდგენილია: ქედანი, რუხი ყანჩა, სკვინჩა, გა­რეული იხვი, თეთრთვალა ყვინთია, მიმინო, ქორი და სხვ. აღსანიშნავია აგრეთვე კოლხური ხოხობის პოპულაციის არსებობა, რომელიც წითელი წიგნის ობიექტია. <br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს აღკვეთილები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:აღკვეთილები]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს დაცული ტერიტორიები]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%AA%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A6%E1%83%99%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98 2023-12-02T02:49:50Z

<p>Masatiani: ახალი გვერდი: კაცობურის აღკვეთილი '''კაცობურის აღკვეთი...</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Kacoburi.png|thumb|200პქ|კაცობურის აღკვეთილი]]<br /> '''კაცობურის აღკვეთილი'''<br /> <br /> კაცობურის აღკვეთილი 1996 წელს დაარსდა და მისი საერთო ფართობი 295 ჰა-ს შეადგენს. მდებარეობს აბაშის მუნიციპალიტეტის სამხრეთ-­დასავ­ლეთ ნაწილში. აღკვეთილის ტერიტორია ძირითადად ვაკეა, მისი მაქსიმა­ლური სიმაღლე ზღვ. დონიდან 40 მ-ს არ აღემატება. აქ ძირითადად გავრცელებულია ალუვიური თიხნარ-­ქვიშნარი, მცირე ფართობებზე გვხვდება ნეშომპალა თიხნარ-­სილნარი ნიადაგები. კაცობურის აღკვეთილის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე [[რიონი]]. ჰავა კოლხეთის დაბლობისთვის დამახასიათებელია – წლიური საშუალო ტემპერატურა იანვარში არის მინიმუმ – 40, მაქსიმალური კი +22°. წლიური ნალექების საერთო რაოდენობა შეადგენს 17757 მმ-­ს.<br /> [[ფაილი:Kscoburi1.png|მარცხნივ|200პქ|კაცობურის აღკვეთილი]]<br /> წარსულში ამ ტერიტორიაზე ნამდვილი კოლხური ტყეები ყოფილა გავ­რცელებული. სადღეისოდ შემორჩენილია ამ ტყეთა ძლიერ სახეშეცვლი­ლი ნაშთები. ამჟამად, კაცობურის აღკვეთილში მცენარეულობის ძირითად ფონს მურყნარები ქმნიან, სადაც ძირითად ტყისშემქნელ სახეობასთან ასოცირებულია [[ლაფანი]], [[იფანი]] და სხვ. აღკვეთილის ტყით დაფარულ ფარ­თობებზე გვხვდება აგრეთვე თეთრი აკაცია, [[თხმელა]], [[ტირიფი]].<br /> <br /> კაცობურის აღკვეთილში ფაუნა შედარებით ღარიბია. ჩლიქოსნებიდან აქ გვხვდება: გარეული ღორი და შველი. მტაცებლებიდან კი – [[მგელი]], კურდღელი, [[ტურა]], [[წავი]].<br /> <br /> ფრინველთაგან კი წარმოდგენილია: ქედანი, რუხი ყანჩა, სკვინჩა, გა­რეული იხვი, თეთრთვალა ყვინთია, მიმინო, ქორი და სხვ. აღსანიშნავია აგრეთვე კოლხური ხოხობის პოპულაციის არსებობა, რომელიც წითელი წიგნის ობიექტია. <br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს აღკვეთილები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:კაცობურის აღკვეთილი]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს დაცული ტერიტორიები]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Kscoburi1.png 2023-12-02T02:34:33Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Kacoburi.png 2023-12-02T02:32:39Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%98 2023-12-02T02:13:14Z

<p>Masatiani: ახალი გვერდი: კოლხეთის ეროვნული პარკი '''კოლხეთის ეროვ...</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Kolxetis parki.png|thumb|300px|კოლხეთის ეროვნული პარკი]]<br /> '''კოლხეთის ეროვნული პარკი'''<br /> <br /> კავკასია და შესაბამისად [[საქართველო]], ბიომრავალფეროვნებით გა­მორჩეული კუთხით – კოლხეთითურთ მსოფლიოს ბიომრავალფეროვ­ნების 35 კრიტიკულ წერტილს შორისაა მოქცეული, რომელიც მთელი მსოფლიოს ყურადღების ობიექტს წარმოადგენს უნიკალური პირველი პერკოლაციური (შეღწევადი) ცოცხალი სფაგნუმიანი ტორფნარებისა და რელიქტური კოლხური ტყეების გამო.<br /> <br /> კოლხეთი გლობალური გამყინვარების დროინდელ რეფუგიუმს მიეკუთვნება. როგორც ცნობილია, მესამეული გამყინვარების პერიოდში ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში კლიმატი თბილი და ტენიანი ყოფილა, ხოლო ლანდშაფტი მრავალფეროვან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ მერქნიან მცენარეებს მოიცავდა. გლობალურმა აცივებამ, რომელიც 15 მილიონი წლის წინათ დაიწყო და კულმინაციას გამყინვარების პერი­ოდში მიაღწია, განაპირობა მერქნიანი მცენარეების მიგრირება სამხრეთისაკენ. მათი ნაწილი იმ ადგილებში შემორჩა, სადაც თბილი და ტენიანი კლიმატი შენარჩუნდა. სამხრეთ [[კავკასია|კავკასიაში]] ასეთია ორი რეფუგიუმი: კოლხეთი და [[აზერბაიჯანი|თალიში]] (აზერბაიჯანი).<br /> [[ფაილი:Kolkheti.png|მარცხნივ|300პქ|კოლხეთის ეროვნული პარკი]]<br /> კოლხეთში მოზარდი უნიკალური რელიქტური სახეობების დაცვისა და შენარჩუნების მიზნით დაარსდა კოლხეთის ეროვნული პარკი.<br /> <br /> კოლხეთის ეროვნული პარკი მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, [[პალიასტომის ტბა|პალიასტომის ტბის]] მიდამოებში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება მდინარე ეწერი, სამხრეთით მდინარე ფიჩორი. განლაგებულია 5 მუნიციპალიტეტის: ზუგდიდის, ხობის, სენაკის, აბაშისა და ლანჩხუთის ტერიტორიებზე და [[საქართველო|საქართველოს]] ორი ისტორიული რეგიონის – [[სამეგრელო|სამეგრელოსა]] და [[გურია|გურიის]] ნაწილია.<br /> <br /> ეროვნული პარკი იყოფა ანაკლია-­ჭურიის, ნაბადასა და იმნათის ბუნებ­რივ­-გეოგრაფიულ უბნებად. ეს უბნები ერთმანეთისგან გამიჯნულია მდინა­რეების – [[ხობისწყალი|ხობისწყლისა]] და [[რიონი|რიონის]] კალაპოტების ზღვისპირა მონაკვეთებით. გარდა ამისა, ეროვნულ პარკში შედის მდ. რიონისა და [[ჭურია|ჭურიის]] შესარ­თავებს შორის მდებარე ზღვის აკვატორია.<br /> <br /> პარკის მიზანია კოლხეთის დაბლობისათვის დამახასიათებელი რე­ლიქტური ველური ფლორისა და ფაუნის მთლიანი კომპლექსის დაცვა. ნაკრძალს დიდი სამეცნიერო­კვლევითი და ისტორიული მნიშვნელობა აქვს. აქ წარმოდგენილია სხვადასხვა ტიპის ლანდშაფტები, ცალკეული ეკოსისტემები და ცენოზები. მისი საერთო ფართობია 44308,5 ჰა­-ია, რომლიდანაც ზღვის აკვატორია 15276 ჰა-­ს შეადგენს. პარკში განსაკუთ­რებით საინტერესოა [[პალიასტომის ტბა]], შავი ზღვის აკვატორია, უნიკალური ჭაობები და კოლხური ტყე.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს ეროვნული პარკები‏‎]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს პარკები]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს დაცული ტერიტორიები]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Kolkheti.png 2023-12-02T02:11:02Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Kolxetis_parki.png 2023-12-02T02:04:44Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A2%E1%83%91%E1%83%90 2023-12-02T01:29:17Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:Paliastomi.png|thumb|300პქ|პალიასტომის ტბა]]<br /> '''პალიასტომის ტბა'''<br /> <br /> პალიასტომის ტბა სიდიდით მესამე გამდინარე ტბაა [[საქართველო|საქართველოში]] (ფარავნისა და კარწახის ტბების შემდეგ), რომლის დიდი ნაწილი მდებარეობს [[სამეგრელო|სამეგრელოში]], ქალაქ ფოთთან, თუმცა მისი დასავლეთ ნაწილი [[გურია|გურიის]] მხარეში შედის და ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზეა. ტბა კოლხეთის ეროვნული პარკის შემადგენლობაშია. ტბის ზედაპირის ფართობი 18,2 კმ². აუზის ფართობი 547 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 3,2, საშუ­ალო სიღრმე 2,6 მ. წყლის მოცულობა 52 მლნ. მ². ზღვ. დონიდან ყველაზე დაბლა მდებარე (0,3 მ დაბლა) ტბაა. საზრდოობს წვიმის წყლითა და შენა­ კადებით. ტბას ერთვის მდინარე ფიჩორი, გამოედინება მდინარე კაპარჭინა და შავ ზღვას უერთდება.<br /> <br /> ტბა გადამფრენი ფრინველების ერთ­ერთი ძირითადი გასაჩერებელი და გამოსაზამთრებელი ადგილია.<br /> <br /> მის წარმოშობაზე არსებობს მრავალ ვარიანტად გავრცელებული ლეგენდა: ტბის ადგილას უხსოვარ დროში ქალაქი ყოფილა აშენებული, ქალაქში [[ეკლესია]] მდგარა, სადაც [[ანდრია პირველწოდებული]]ს ხელით მოტანილი ღვთისმშობლის ხატი ესვენა. ქალაქის მცხოვრებნი იმდეთად გაამპარტავნდნენ, რომ არ ერიდებოდნენ ეკლესიის სიწმიდეს და შიგ ეკლესიაში ცხენებზე ამხედრებულნი შედიოდნენ. სასჯელი რომ თავიდან აეცილებინა მათთვის, [[ღმერთი|ღმერთმა]] ეკლესიის შესასვლელი ისე დაადაბლა, რომ ცხენებით ვეღარ შესულიყვნენ ეკლესიაში. ახლა ცხენებს ეკლესიის კედლებთან ტოვებდნენ, მაგრამ შესვლისას ქედს მაინც არ იხრიდნენ. წვებოდნენ, ჯერ ფეხებს შედგამდნენ, მერე კი ტანსაც შეიტანდნენ. რომ ვერაფრით ასწავლა მორჩილება და ქედის მოდრეკა ხალხს, ღმერთმა გადაწყვიტა წყლით დაეფარა პალიასტომი. <br /> <br /> ამ ქალაქში ერთადერთი კაცი იყო ღვთისმოსავი, სახელად კიკო. ღმერთი გამოეცხადა მას სიზმრად და გაუმხილა თავისი განზრახვა: აიღე ღვთისმშობლის ხატი და წაიღე შემოქმედში, რადგან ქალაქი პალიასტომი უნდა დაიღუპოსო. ასეც მოიქცა კიკო: გამოიტანა ხატი ეკლესიიდან და, ქალაქს გასცილდა თუ არა, ღმერთმა [[წარღვნა]] მოუვლინა პალიასტომს და დატბორა. ასე გაჩნდა აქ ტბა. კიკო, უფლის ბრძანებისამებრ, წავიდა შემოქმედში და იქ დამკვიდრდა. ამის შემდეგ უფალმა ბახვში მიავლინა იგი. კიკოც წავიდა ბახვში და იქაურ ეკლესიაში დაასვენა ღვთისმშობლის ხატი.<br /> <br /> არსებობს ასეთი ლეგენდაც პალიასტომის ტბის შესახებ, რომელიც აღწერილი აქვს [[ეგნატე ნინოშვილი|ეგნატე ნინოშვილს]] მოთხრობაში „პალიასტომის ტბა“: „ახლა რომ ტბაა, იმ ადგილას თურმე ხმელეთი იყო. ზედ ხალხი იდგა და იმ ხალხს პავლიას ტომს ეძახდნენ. ერთ დღეს ხმელეთმა ძირს დაიწია, ერთ ადგილას მიწა გაირღვა, უცბად წყალი ამოვარდა დედამიწიდან და მთელი სოფელი დაფარა. აქაური ხალხი და ყოველი სულდგმული დაიღრჩო. გადარჩენილა მხოლოდ ერთი დიაკვანი, რომელმაც გაიტაცა მთავარანგელოზის ხატი, აიტანა ჯუმათის მთაზე და იქ შემდეგ ამ ხატს ეკლესია აუშენეს. ეს დიაკონიც, გვარად დარჩია, დეკანოზად დააყენეს“.<br /> <br /> <br /> <br /> == წყარო ==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> * [[მითოლოგიური ენციკლოპედია ყმაწვილთათვის|მითოლოგიური ენციკლოპედია ყმაწვილთათვის (ქართული მითოლოგია)]]<br /> * <br /> [[კატეგორია:თქმულებები]]<br /> [[კატეგორია:ქართული თქმულებები]]<br /> [[კატეგორია:ტბები საქართველოში]]<br /> [[კატეგორია:გურიის ტბები]]<br /> [[კატეგორია:ტბები დასავლეთ საქართველოში]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Paliastomi.png 2023-12-02T01:28:03Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Papanwkvili.png 2023-12-02T01:10:16Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%AE%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98 2023-12-01T18:37:39Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div>[[ფაილი:Asxis masivi.png|thumb|250პქ|ასხის მასივი]]<br /> <br /> '''ასხის მასივი''' - ასხის მასივი 27 კმ­-ზე ვრცელდება ტეხურიდან ცხენისწყლამდე, ხო­ლო მისი სიგანე 25 კმ აღწევს. მის რელიეფში განირჩევა რამდენიმე ღრმული, პლატოსებრი უბნები, სერები და მასივის კიდურ ნაწილებში [[მდინარე]]თა კანიონები. ასხის კულმინაციურ ნაწილს წარმოადგენს ე.წ. „მაიდანი“, ნახევრად პლატო, ნახევრად ტაფობი, რომლის აბსოლუტური სიმაღლეა 2000­-2100 მ. მაიდანი დაცხრილულია კარსტული ძაბრებით, რომლებშიც პატარა ტბები და ნელი დნობის პროცესში მყოფი თოვლის ლაქებია მოთავსებული. ასხის კიდეებში დასავლეთიდან იჭრება წაჩხუ­რის და აბაშის კანიონები, ხოლო სამხრეთიდან ოკაცეს კანიონი. აბაშა და ოკაცე სათავეებში ჩანჩქერებს აჩენენ. აბაშისა და მისი შენაკადების ხეობებში გახსნილია ჰორიზონტალური კარსტული მღვიმეები: ჯორწყუს მღვიმე, სოფ. ბალდასთან მდებარე მოთენას მღვიმე. ჯორწყუს მღვიმეში ნაპოვნია პირველყოფილი დომბის, მღვიმური დათვისა და ფოცხვერის ძვლები და ქვის ხანის კულტურული შრე.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედის სამხრეთის ფერდობების ხეობები ვიწროა და ძნელი გასასვლელი. [[ტეხური|ტეხურისა]] და მისი შენაკადის [[ლებარდე (მდინარე)|ლებარდე]]ს ხეობებს გაუყვება თავბრუდამხვევი, სახიფათო გზა, რომელიც კურორტ ლებარ­დეს [[სამეგრელო]]ს მჭიდროდ დასახლებულ მთისწინეთს აკავშირებს. ხობის ხეობა ლუგელას მინერალურ წყაროს ზემოთ თითქმის გაუვალია.<br /> <br /> სამეგრელოს ქედისა და ფანავის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილის თხემს წარსულში გამყინვარება განუცდიათ, მყინვარები ტეხურას ხეობაში 2100 მ სიმაღლემდე ჩამოდიოდნენ, ხობის მთავარ ხეობაში 1800 მ-­მდე, მეგო­ლას ხეობაში 1900 მ­-მდე. [[მაგანა|მაგანას]] სათავეებში ყინვარული მოქმედებით გამომუშავებულია ალპურ ზონაში სილამაზით გამორჩეული ტობავარჩხილის ტბის ტაფობი. ძველი გამყინვარების კვალი აღინიშნება ღალიძ­გასა და მოქვის სათავეებშიც.<br /> <br /> ასხის მასივი არის სამეგრელოს ყველაზე ვრცელი, მაღალი და კარს­ტული ასხის მასივი არის სამეგრელოს ყველაზე ვრცელ იწარმონაქმნებით მდიდარი [[კირქვა|კირქვული]] მასივი. ასხის კიდეებში დასავლეთიდან იჭრებიან წაჩხურისა და აბაშის კანიონები, ხოლო სამხრეთიდან ოკაცეს კანიონი. ასხის კირქვული მასივი გამოირჩევა რელიქტური და ენდემური მცე­ნარეების სიჭარბით. <br /> <br /> ასხის პლატოზე ვხვდებით დასავლეთ საქართველოს კირქვებისთვის დამახასიათებელ თითქმის ყველა კოლხურ ენდემურ სახეობას და მათ მიერ შექმნილ ენდემურ თანასაზოგადოებას, როგორიცაა, მაგალითად ვორონოვიას და პონტური ისლის მიერ შექმნილი სუბალპური მდელოები, ან ელენეს ბაიას მიერ შექმნილი ალპური ხალები. განსაკუთრებით გამოვყოფდით ასხის პლატოს დასავლეთ მონაკვეთს, სადაც ორი მთის გადაკვეთა ხდება, მთა ჩღვინდღულას და ოფიცარის ქედის, სადაც გავრცელე­ ბულია კოლხური ენდემები: კოლხური ყოჩივარდა, მეგრული მაჩიტა, ძაკუს მაჩიტა, კოლხური ვარსკვლავა, მიგარიის ცირცელი, ცირცელი, კავკასიური ცირცელი, კოლხური არაბულა, აფხაზური მინუარცია, უმბელიკუსი და სხვ.<br /> <br /> ენდემური გვარებიდან ამ ტერიტორიებზე გვხვდება ალბოვიოდოქსა, ვორონოვია, კოლხური კემუ­ლარიელა.<br /> <br /> უნდა აღინიშნოს ის ფაქტი, რომ მთელს კოლხეთში დაფნის ბუნებრივი დაჯგუფებები მხოლოდ სამეგრელოს კირქვიანებზე (ძირითადად ურთას მთაზე) გვხვდება.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია‏‎]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს მთის მასივები‏‎]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%A7%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A1_%E1%83%A2%E1%83%91%E1%83%90 2023-11-30T08:02:51Z

<p>Masatiani: ახალი გვერდი: მალთაყვას ტბა '''მალთაყვას ტბა''' მალთაყვას, ...</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Maltakvas tba.png|thumb|მალთაყვას ტბა]]<br /> <br /> '''მალთაყვას ტბა'''<br /> <br /> მალთაყვას, იგივე ოქროს ტბა მდებარეობს ქალაქ ფოთის მახლობლად, მდინარე მალთაყვასთან. ტბა წარმოადგენს სანიჩბოსნო არხს. ტბის სიგრძე დაახ­ლოებით 1000­-1200 მ, სიგანე 120-­150 მ, სიღრმე შუაში 4­6 მეტრი, ფსკერი თა­ნაბარი, ქვიშიანი. ტბა ხელოვნურად შექმნილია ოლიმპიური სტანდარტების შესაბამისად, ტარდება ვარჯიშები და შეჯიბრებები წყალსათხილამურო სპორტში.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია: საქართველოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:ტბები დასავლეთ საქართველოში]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Maltakvas_tba.png 2023-11-30T08:01:37Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%AC%E1%83%A7%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A8_%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 2023-11-30T07:57:10Z

<p>Masatiani: ახალი გვერდი: წაქაქყარიშ ტობა '''წაქაწყარიშ ტობა''' წაქაწ...</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Waqawyarish toba.png|thumb|წაქაქყარიშ ტობა]]<br /> <br /> '''წაქაწყარიშ ტობა'''<br /> <br /> წაქაწყარიშ ტობა მდებარეობს ეგრისის ქედზე, ზღვ. დონიდან 2580 მ­-ზე. ულამაზესი ტბაა თავისი ფერისა და მდებარეობის გამო. მასში ეშ­ვება მყინვარი მარჯვენა მხრიდან. თუმცა ტბასთან ახლოს მისვლა მარ­ტივი არ არის, რადგან აქ ბილიკი არ მიდის და უმეტესად მხოლოდ ზემოდან ცქერით კმაყოფილდებიან მნახველები. ძალიან ახლოს მდება­რეობს [[კალალიშ ტობა|კალალიშ ტობასთან]].<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია: საქართველოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:ტბები დასავლეთ საქართველოში]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Waqawyarish_toba.png 2023-11-30T07:46:02Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A8_%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 2023-11-30T07:42:27Z

<p>Masatiani: ახალი გვერდი: კალალიშ (კოლიაიშიშ)ტობა '''კალალიშ (კოლიაშიშ...</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Kalalish toba.png|thumb|კალალიშ (კოლიაიშიშ)ტობა]]<br /> <br /> '''კალალიშ (კოლიაშიშ) ტობა'''<br /> <br /> კალალიშ ტობა მდებარეობს ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედზე, ზღვ. დონიდან 2490 მ­-ზე. მცირე ზომის ტბაა, გულისებრი ფორმის და ყოველთვის ლურჯი შეფერილობისაა.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია: საქართველოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:ტბები დასავლეთ საქართველოში]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Kalalish_toba.png 2023-11-30T07:42:00Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9D%E1%83%AE%E1%83%9D%E1%83%AF%E1%83%94%E1%83%A1_%E1%83%A2%E1%83%91%E1%83%90 2023-11-30T07:37:58Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „ოხოჯეს ტბა“ გადაიტანა გვერდზე „პატარა ტობა“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>#გადამისამართება [[პატარა ტობა]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90_%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 2023-11-30T07:37:58Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „ოხოჯეს ტბა“ გადაიტანა გვერდზე „პატარა ტობა“ გადამისამართებაზე</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Patara toba.png|thumb|პატარა ტობა (ოხოჯეს ტბა)]]<br /> <br /> პატარა ტობა (ოხოჯეს ტბა)<br /> <br /> პატარა ტობა, იგივე ოხოჯეს ტბა მდებარეობს ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედზე, ზღვ. დონიდან 2550 მ­-ზე.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია: საქართველოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:ტბები დასავლეთ საქართველოში]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90_%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 2023-11-30T07:37:37Z

<p>Masatiani: მომხმარებელმა Masatiani გვერდი „პატარა ტობა“ გადაიტანა გვერდზე „ოხოჯეს ტბა“</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Patara toba.png|thumb|პატარა ტობა (ოხოჯეს ტბა)]]<br /> <br /> პატარა ტობა (ოხოჯეს ტბა)<br /> <br /> პატარა ტობა, იგივე ოხოჯეს ტბა მდებარეობს ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედზე, ზღვ. დონიდან 2550 მ­-ზე.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია: საქართველოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:ტბები დასავლეთ საქართველოში]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90_%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 2023-11-30T07:37:09Z

<p>Masatiani: ახალი გვერდი: პატარა ტობა (ოხოჯეს ტბა) პატარა ტობა (ოხოჯეს ...</p> <hr /> <div>[[ფაილი:Patara toba.png|thumb|პატარა ტობა (ოხოჯეს ტბა)]]<br /> <br /> პატარა ტობა (ოხოჯეს ტბა)<br /> <br /> პატარა ტობა, იგივე ოხოჯეს ტბა მდებარეობს ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედზე, ზღვ. დონიდან 2550 მ­-ზე.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[სამეგრელოს ბიომრავალფეროვნება და სამკურნალო მცენარეები]].<br /> <br /> [[კატეგორია: საქართველოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:სამეგრელოს ტბები]]<br /> [[კატეგორია:ტბები დასავლეთ საქართველოში]]</div>

Masatiani https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Patara_toba.png 2023-11-30T07:34:58Z

<p>Masatiani: </p> <hr /> <div></div>

Masatiani