https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98 2026-04-29T03:11:49Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&diff=218771&oldid=prev 2024-02-07T19:58:32Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:58, 7 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[საქართველო]]ში, საკუთრივ ქართული აბეცედარიუმების გარდა, ცნობილია ებრაული აბეცედარიუმიც, რომელიც ჩართულია [[ოქრო]]ს ფირფიტის [[ამულეტი|ამულეტზე]] ამოკაწრული მაგიური და ისტორიული ცნობების შემცეელ ტექსტებს შორის; თარიღდება V-VI სს-ით (კ. წერეთელი). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[საქართველო]]ში, საკუთრივ ქართული აბეცედარიუმების გარდა, ცნობილია ებრაული აბეცედარიუმიც, რომელიც ჩართულია [[ოქრო]]ს ფირფიტის [[ამულეტი|ამულეტზე]] ამოკაწრული მაგიური და ისტორიული ცნობების შემცეელ ტექსტებს შორის; თარიღდება V-VI სს-ით (კ. წერეთელი). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართული აბეცედარიუმები შესრულებულია დამწერლობის სამივე სახეობით – <del class="diffchange diffchange-inline">ასომთავრულით</del>, <del class="diffchange diffchange-inline">ნუსხურითა </del>და <del class="diffchange diffchange-inline">მხედრულით</del>. ასომთავრული აბეცედარიუმის უძველესი ცნობილი ნიმუშია დავათის ქვასვეტის აბეცედარიუმი. იგი ამოკაწრულია ქვასვეტის ერთ-ერთი რელიეფური კომპოზიციის – ჯვრის ამაღლების სცენაში, მთავარანგელოზებს შორის ქვის თავისუფალ ზედაპირზე და შეიცავს 37 ასონიშანს, ქვასვეტი აღმოჩენილია 1984-85 დუშეთის რაიონის სოფ. დავათის ღმრთისმშობლის ეკლესიის [[არქეოლოგიური გათხრები]]ს დროს. აბეცედარიუმის წვრილი კაწვრით შესრულებული პატარა ზომის ასოები, ჩანს, აქაც მაგიური დანიშნულებისაა: სალოცავად მისულმა ჰირმა ქვასეეტის სხვა ნაკაწრ წარწერებს შორის ამოკაწრა ანბანიც – ავი თვალისაგან დასაცავად, ან სხვა პირის დასალოცად, დასაწყევლად თუ ხატზე გადასაცემად. დავათის ქვასვეტი V-VI სს-ით თარიღდება, ხოლო მასზე ამოკაწრული ანბანი პალეოგრაფიული ნიშნებით IX-X სს-ისაა. არსებობს მოსაზრებაც, რომ დავათის ქვასვეტზე ჯვრის ამაღლების კომპოზიციაში [[ქართული ანბანი]] ამოკაწრულია მისი განდიდების მიზნით და მასში კოდირებულია ქართული ანბანის შექმნის თარიღი – ძვ. წ. 285 –284 ([[აბრამიშვილი გურამ|გ. აბრამიშვილი]], ზ. ალექსიძე). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართული აბეცედარიუმები შესრულებულია დამწერლობის სამივე სახეობით – <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ასომთავრული]]თ</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნუსხური]]თა </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მხედრული დამწერლობა|მხედრული]]თ</ins>. ასომთავრული აბეცედარიუმის უძველესი ცნობილი ნიმუშია დავათის ქვასვეტის აბეცედარიუმი. იგი ამოკაწრულია ქვასვეტის ერთ-ერთი რელიეფური კომპოზიციის – ჯვრის ამაღლების სცენაში, მთავარანგელოზებს შორის ქვის თავისუფალ ზედაპირზე და შეიცავს 37 ასონიშანს, ქვასვეტი აღმოჩენილია 1984-85 დუშეთის რაიონის სოფ. დავათის ღმრთისმშობლის ეკლესიის [[არქეოლოგიური გათხრები]]ს დროს. აბეცედარიუმის წვრილი კაწვრით შესრულებული პატარა ზომის ასოები, ჩანს, აქაც მაგიური დანიშნულებისაა: სალოცავად მისულმა ჰირმა ქვასეეტის სხვა ნაკაწრ წარწერებს შორის ამოკაწრა ანბანიც – ავი თვალისაგან დასაცავად, ან სხვა პირის დასალოცად, დასაწყევლად თუ ხატზე გადასაცემად. დავათის ქვასვეტი V-VI სს-ით თარიღდება, ხოლო მასზე ამოკაწრული ანბანი პალეოგრაფიული ნიშნებით IX-X სს-ისაა. არსებობს მოსაზრებაც, რომ დავათის ქვასვეტზე ჯვრის ამაღლების კომპოზიციაში [[ქართული ანბანი]] ამოკაწრულია მისი განდიდების მიზნით და მასში კოდირებულია ქართული ანბანის შექმნის თარიღი – ძვ. წ. 285 –284 ([[აბრამიშვილი გურამ|გ. აბრამიშვილი]], ზ. ალექსიძე). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უძველესი ქართული აბეცედარიუმის მნიშვნელოვანი ნიმუშები ამოკაწრულია [[დავითგარეჯი]]ს სამონასტრო კომპლექსის ეკლესიათა ან სხვა დანიშნულების გამოქვაბულთა კედლებზე. მათ შესახებ პირველი გამოქვეყნებული ცნობა ეკუთვნის აკადემიკოს [[ჩუბინაშვილი გიორგი|გ. ჩუბინაშვილს]]. მისი აზრით, დოდოსრქის მონასტრის სატრაპეზოს კედელზე ამოკაწრული ყოფილა ქართული ანბანი, რომელიც ს. კაკაბაძეს XIV ს-ით დაუთარიღებია. X ს. შვიდი და XIII ს. ერთი (მხედრული) აბეცედარიუმი ამოკაწრულია დავითგარეჯის მრავალწყაროს ღმრთისმშობლის შობის პატარა გამოქვაბული ეკლესიის კედლებზე. X ს. აბეცედარიუმები შესრულებულია ნუსხურიდან მხედრულზე ან ასომთავრულიდან სწორ ეპიგრაფიკულ ნუსხურზე გარდამავალი დამწერლობით, მათგან სრული სახით მოღწეულია მხოლოდ სამი აბეცედარიუმი, დანარჩენი, კედლის შელესილობის ჩამოშლის გამო, ჩაკლულია. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უძველესი ქართული აბეცედარიუმის მნიშვნელოვანი ნიმუშები ამოკაწრულია [[დავითგარეჯი]]ს სამონასტრო კომპლექსის ეკლესიათა ან სხვა დანიშნულების გამოქვაბულთა კედლებზე. მათ შესახებ პირველი გამოქვეყნებული ცნობა ეკუთვნის აკადემიკოს [[ჩუბინაშვილი გიორგი|გ. ჩუბინაშვილს]]. მისი აზრით, დოდოსრქის მონასტრის სატრაპეზოს კედელზე ამოკაწრული ყოფილა ქართული ანბანი, რომელიც ს. კაკაბაძეს XIV ს-ით დაუთარიღებია. X ს. შვიდი და XIII ს. ერთი (მხედრული) აბეცედარიუმი ამოკაწრულია დავითგარეჯის მრავალწყაროს ღმრთისმშობლის შობის პატარა გამოქვაბული ეკლესიის კედლებზე. X ს. აბეცედარიუმები შესრულებულია ნუსხურიდან მხედრულზე ან ასომთავრულიდან სწორ ეპიგრაფიკულ ნუსხურზე გარდამავალი დამწერლობით, მათგან სრული სახით მოღწეულია მხოლოდ სამი აბეცედარიუმი, დანარჩენი, კედლის შელესილობის ჩამოშლის გამო, ჩაკლულია. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&diff=217325&oldid=prev 2024-01-19T20:12:53Z

<p></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&amp;diff=217325&amp;oldid=217109">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&diff=217109&oldid=prev 2024-01-09T20:36:50Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:36, 9 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უძველესი ქართული აბეცედარიუმის მნიშვნელოვანი ნიმუშები ამოკაწრულია [[დავითგარეჯი]]ს სამონასტრო კომპლექსის ეკლესიათა ან სხვა დანიშნულების გამოქვაბულთა კედლებზე. მათ შესახებ პირველი გამოქვეყნებელი ცნობა ეკუთენის აკადემიკოს [[ჩუბინაშვილი გიორგი|გ. ჩუბინაშვილს]]. მისი აზრით, დოდოსრქის მონასტრის სატრაპეზოს კედელზე ამოკაწრული ყოფილა ქართული ანბანი, რომელიც ს. კაკაბაძეს XIV ს-ით დაუთარიღებია. X ს. შვიდი და XIII ს. ერთი (მხედრული) აბეცედარიუმი ამოკაწრულია დავითგარეჯის მრავალწყაროს ღმრთისმშობლის შობის პატარა გამოქვაბული ეკლესიის კედლებზე. X ს. აბეცედარიუმები შესრულებულია ნუსხურიდან მხედრულზე ან ასომთავრულიდან სწორ ეპიგრაფიკულ ნუსხურზე გარდამავალი დამწერლობით, მათგან სრული სახით მოღწეულია მხოლოდ სამი აბეცედარიუმი, დანარჩენი, კელლის შელესილობის ჩამოშლის გამო, ჩაკლულია. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უძველესი ქართული აბეცედარიუმის მნიშვნელოვანი ნიმუშები ამოკაწრულია [[დავითგარეჯი]]ს სამონასტრო კომპლექსის ეკლესიათა ან სხვა დანიშნულების გამოქვაბულთა კედლებზე. მათ შესახებ პირველი გამოქვეყნებელი ცნობა ეკუთენის აკადემიკოს [[ჩუბინაშვილი გიორგი|გ. ჩუბინაშვილს]]. მისი აზრით, დოდოსრქის მონასტრის სატრაპეზოს კედელზე ამოკაწრული ყოფილა ქართული ანბანი, რომელიც ს. კაკაბაძეს XIV ს-ით დაუთარიღებია. X ს. შვიდი და XIII ს. ერთი (მხედრული) აბეცედარიუმი ამოკაწრულია დავითგარეჯის მრავალწყაროს ღმრთისმშობლის შობის პატარა გამოქვაბული ეკლესიის კედლებზე. X ს. აბეცედარიუმები შესრულებულია ნუსხურიდან მხედრულზე ან ასომთავრულიდან სწორ ეპიგრაფიკულ ნუსხურზე გარდამავალი დამწერლობით, მათგან სრული სახით მოღწეულია მხოლოდ სამი აბეცედარიუმი, დანარჩენი, კელლის შელესილობის ჩამოშლის გამო, ჩაკლულია. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აბეცედარიუმები მოიპოვება საქართველოს თითქმის ყველა ისტორიულ რეგიონში. ზემო [[სვანეთი|სვანეთში]] სოფ. აცის მთავარანგელოზთა ეკლესიის დასავლეთ კედელზე ამოკაწრულია XIII ს. მხედრული აბეცედარიუმი, ქართული ანბანის 37 ასო-ნიშნით. ანბანის რიგს აკლია ერთი ასო: Ჳ (მის ადგილას ამოკაწრულია უ). მნიშენელოვანია XI-XV სს. ქართული მხედრული ანბანის შედგენილობის გასარკეევად. ითელება, რომ მხედრულ ანბანს, ნუსხურისაგან განსხეავებით, თავიდანეე აკლდა სამი <del class="diffchange diffchange-inline">ასო: </del>[[ფაილი:Anban 1.JPG<del class="diffchange diffchange-inline">|მარჯვნივ</del>|80პქ]]მაგრამ შემდეგ ამ ასოებისთვისაც შემუშავდა მხედრული სახეები: Ჱ, ჲ,&#160; ჵ ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). აცის აბეცედარიუმში წარმოდგენილია ყეელა ეს ასო. ჩვაბიანის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კედელზე ამოკაწრულია XIV– XV სს. ნუსხური არასრული (ანი-დან ქან-ის ჩათელით) ხელმოწერილი აბეცედარიუმის დასაწყისში აბეცედარიუმის შემსრულებელს შემდეგი ტექსტი ამოუკაწრაეს: „წმიდაო მთავარანგელოზი(!), შეიწყალე და აცხონე ამის მწერელი(!) გიორგი, ამენ, უფალო, კირიალეისონ“. აქ აბეცედარიუმი აშკარად მაგიური დანიშნულებისაა – იგი ამოწმებს, ამტკიცებს, ავი თვალისაგან იფარავს გიორგის და წარწერაში აღნიშნულ თხოენას. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აბეცედარიუმები მოიპოვება საქართველოს თითქმის ყველა ისტორიულ რეგიონში. ზემო [[სვანეთი|სვანეთში]] სოფ. აცის მთავარანგელოზთა ეკლესიის დასავლეთ კედელზე ამოკაწრულია XIII ს. მხედრული აბეცედარიუმი, ქართული ანბანის 37 ასო-ნიშნით. ანბანის რიგს აკლია ერთი ასო: Ჳ (მის ადგილას ამოკაწრულია უ). მნიშენელოვანია XI-XV სს. ქართული მხედრული ანბანის შედგენილობის გასარკეევად. ითელება, რომ მხედრულ ანბანს, ნუსხურისაგან განსხეავებით, თავიდანეე აკლდა სამი <ins class="diffchange diffchange-inline">ას</ins>[[ფაილი:Anban 1.JPG|80პქ]]მაგრამ შემდეგ ამ ასოებისთვისაც შემუშავდა მხედრული სახეები: Ჱ, ჲ,&#160; ჵ ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). აცის აბეცედარიუმში წარმოდგენილია ყეელა ეს ასო. ჩვაბიანის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კედელზე ამოკაწრულია XIV– XV სს. ნუსხური არასრული (ანი-დან ქან-ის ჩათელით) ხელმოწერილი აბეცედარიუმის დასაწყისში აბეცედარიუმის შემსრულებელს შემდეგი ტექსტი ამოუკაწრაეს: „წმიდაო მთავარანგელოზი (!), შეიწყალე და აცხონე ამის მწერელი(!) გიორგი, ამენ, უფალო, კირიალეისონ“. აქ აბეცედარიუმი აშკარად მაგიური დანიშნულებისაა – იგი ამოწმებს, ამტკიცებს, ავი თვალისაგან იფარავს გიორგის და წარწერაში აღნიშნულ თხოენას. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებით საინტერესოა ბეთანიის ტაძრის კედელზე მელნით შესრულებული ერთი წარწერა, რომლის ტექსტში აბეცედარიუმია ჩართული. პალეოგრაფიული ნიშნებით იგი XVIII საუკუნისაა და ეკუთენის ვინმე იოსებს. მას ტაძრის სამხრეთ კედელზე ორი წარწერა გაუკეთებია. პირველში მისი სახელი მონოგრამით ხვეულადაა გადმოცემული: „ღმერთო, შეიწყალე ცოდვილი იოსებ”. მეორე წარწერა მოთავსებულია პირველის ქვემოთ. აქ, შეწყალების ფორმულის ტექსტსა და დამწერის სახელს შორის, ჩაწერილია ასომთავრული ანბანის პირველი ასოები („ღმერთო, შეიწყალე ფრიად ცოდვილი [[ფაილი:Aso 22.JPG<del class="diffchange diffchange-inline">|მარჯვნივ </del>|50პქ|]], ცხადია, მაგიური მნიშენელობით და ისინი შეწყალების ტექსტის შემადგენელი ნაწილია. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებით საინტერესოა ბეთანიის ტაძრის კედელზე მელნით შესრულებული ერთი წარწერა, რომლის ტექსტში აბეცედარიუმია ჩართული. პალეოგრაფიული ნიშნებით იგი XVIII საუკუნისაა და ეკუთენის ვინმე იოსებს. მას ტაძრის სამხრეთ კედელზე ორი წარწერა გაუკეთებია. პირველში მისი სახელი მონოგრამით ხვეულადაა გადმოცემული: „ღმერთო, შეიწყალე ცოდვილი იოსებ”. მეორე წარწერა მოთავსებულია პირველის ქვემოთ. აქ, შეწყალების ფორმულის ტექსტსა და დამწერის სახელს შორის, ჩაწერილია ასომთავრული ანბანის პირველი ასოები („ღმერთო, შეიწყალე ფრიად ცოდვილი [[ფაილი:Aso 22.JPG|50პქ|]], ცხადია, მაგიური მნიშენელობით და ისინი შეწყალების ტექსტის შემადგენელი ნაწილია. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ხელმოწერილი აბეცედარიუმის კიდევ ერთი ნიმუშია ფიტარეთის ღმრთისმშობლის ტაძრის შელესილობაზე შავი საღებავით მიწერილი XIV ს. ასომთავრული ანბანი. ანბანის რიგის დასრულების შემდეგ, ცალკე, მეოთხე სტრიქონად, იმაეე მელნითა და ხელით მიწერილია: „ილარჲონ დავწერე“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ხელმოწერილი აბეცედარიუმის კიდევ ერთი ნიმუშია ფიტარეთის ღმრთისმშობლის ტაძრის შელესილობაზე შავი საღებავით მიწერილი XIV ს. ასომთავრული ანბანი. ანბანის რიგის დასრულების შემდეგ, ცალკე, მეოთხე სტრიქონად, იმაეე მელნითა და ხელით მიწერილია: „ილარჲონ დავწერე“. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&diff=214377&oldid=prev 2023-11-20T07:52:00Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:52, 20 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 28:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 28:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* სილოგავა ვ. სვანეთის წერილობითი ძეგლები. II. თბ., 1988; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* სილოგავა ვ. სვანეთის წერილობითი ძეგლები. II. თბ., 1988; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* წერეთელი კ.მცხეთის არამეული ამულეტი. – კრ: „მცხეთა. არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგები“. ტ. 11. თბ., 1996; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* წერეთელი კ. მცხეთის არამეული ამულეტი. – კრ: „მცხეთა. არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგები“. ტ. 11. თბ., 1996; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული წარწერები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული წარწერები]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&diff=214230&oldid=prev 2023-11-17T07:32:41Z

<p></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&amp;diff=214230&amp;oldid=214142">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&diff=214142&oldid=prev 2023-11-16T07:16:34Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:16, 16 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[საქართველო]]ში, საკუთრიე ქართ. აბეცედარიუმების გარდა, ცნობილია ებრაული აბეცედარიუმიც, რომელიც ჩართულია [[ოქრო]]ს ფირფიტის ამულეტზე ამოკაწრული მაგიური და ისტორიული ცნობების შემცეელ ტექსტებს შორის; თარიღდება V-VI სს-ით (კ. წერეთელი). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[საქართველო]]ში, საკუთრიე ქართ. აბეცედარიუმების გარდა, ცნობილია ებრაული აბეცედარიუმიც, რომელიც ჩართულია [[ოქრო]]ს ფირფიტის ამულეტზე ამოკაწრული მაგიური და ისტორიული ცნობების შემცეელ ტექსტებს შორის; თარიღდება V-VI სს-ით (კ. წერეთელი). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართული აბეცედარიუმები შესრულებულია დამწერლობის სამივე სახეობით – ასომთაქრულით, ნუსხურითა და მხედრულით. ასომთაერული აბეცედარიუმის უძველესი ცნობილი ნიმუშია დავათის ქვასვეტის აბეცედარიუმი. იგი ამოკაწრულია ქვასვეტის ერთ-ერთი რელიეფური კომპოზსიციის – ჯვრის ამაღლების სცენაში, მთავარანგელოზებს შორის ქვის თავისუფალ</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართული აბეცედარიუმები შესრულებულია დამწერლობის სამივე სახეობით – ასომთაქრულით, ნუსხურითა და მხედრულით. ასომთაერული აბეცედარიუმის უძველესი ცნობილი ნიმუშია დავათის ქვასვეტის აბეცედარიუმი. იგი ამოკაწრულია ქვასვეტის ერთ-ერთი რელიეფური კომპოზსიციის – ჯვრის ამაღლების სცენაში, მთავარანგელოზებს შორის ქვის თავისუფალ ზედაპირზე და შეიცავს 37 ასონიშანს, ქვასვეტი აღმოჩენილია 1984-85 დუშეთის რაიონის სოფ. დავათის ღმრთისმშობლის ეკლესიის [[არქეოლოგიური გათხრები]]ს დროს. აბეცედარიუმის წვრილი კაწვრით შესრულებული პატარა ზომის ასოები, ჩანს, აქაც მაგიური დანიშნულებისაა: სალოცავად მისულმა ჰირმა ქვასეეტის სხვა ნაკაწრ წარწერებს შორის ამოკაწრა ანბანიც – ავი თვალისაგან დასაცავად, ან სხეა პირის დასალოცად, დასაწყეელად თუ ხატზე გადასაცემად. დავათის ქვასვეტი V-VI სს-ით თარიღდება, ხოლო მასზე ამოკაწრული ანბანი ჰალეოგრაფიული ნიშნებით IX-X სს-ისაა. არსებობს მოსაზრებაც, რომ დავათის ქეასვეტზე ჯვრის ამაღლების კომპოსიციაში <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ქართული ანბანი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ამოკაწრულია მისი განდიდების მიზნით და მასში კოდირებულია ქართული ანბანის შექმნის თარიღი – ძვ. წ. 285 –284 ([[აბრამიშვილი გურამ|გ. აბრამიშვილი]], ზ. ალექსიძე). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ზედაპირზე და შეიცავს 37 ასონიშანს, ქვასვეტი აღმოჩენილია 1984-85 დუშეთის რაიონის სოფ. დავათის ღმრთისმშობლის ეკლესიის [[არქეოლოგიური გათხრები]]ს დროს. აბეცედარიუმის წვრილი კაწვრით შესრულებული პატარა ზომის ასოები, ჩანს, აქაც მაგიური დანიშნულებისაა: სალოცავად მისულმა ჰირმა ქვასეეტის სხვა ნაკაწრ წარწერებს შორის ამოკაწრა ანბანიც – ავი თვალისაგან დასაცავად, ან სხეა პირის დასალოცად, დასაწყეელად თუ ხატზე გადასაცემად. დავათის ქვასვეტი V-VI სს-ით თარიღდება, ხოლო მასზე ამოკაწრული ანბანი ჰალეოგრაფიული ნიშნებით IX-X სს-ისაა. არსებობს მოსაზრებაც, რომ დავათის ქეასვეტზე ჯვრის ამაღლების კომპოსიციაში ქართული ანბანი ამოკაწრულია მისი განდიდების მიზნით და მასში კოდირებულია ქართული ანბანის შექმნის თარიღი – ძვ. წ. 285 –284 ([[აბრამიშვილი გურამ|გ. აბრამიშვილი]], ზ. ალექსიძე). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უძველესი ქართული აბეცედარიუმის მნიშვნელოვანი ნიმუშები ამოკაწრულია [[დავითგარეჯი]]ს სამონასტრო კომპლექსის ეკლესიათა ან სხვა დანიშნულების გამოქვაბულთა კედლებზე. მათ შესახებ პირველი გამოქვეყნებელი ცნობა ეკუთენის აკადემიკოს გ. ჩუბიჩაშვილს. მისი აზრით, დოდოსრქის მონასტრის სატრაპეზოს კედელზე ამოკაწრული ყოფილა ქართული ანბანი, რომელიც ს. კაკაბაძეს XIV ს-ით დაუთარიღებია. X ს. შვიდი და XIII ს. ერთი (მხედრული) აბეცედარიუმი ამოკაწრულია დავითგარეჯის მრავალწყაროს ღმრთისმშობლის შობის პატარა გამოქვაბული ეკლესიის კედლებზე. X ს. აბეცედარიუმები შესრულებულია ნუსხურიდან მხედრულზე ან ასომთავრულიდან სწორ ეპიგრაფიკულ ჩუსხურზე გარდამავალი დამწერლობით, მათგან სრული სახით მოღწეულია მხოლოდ სამი აბეცედარიუმი, დანარჩენი, კელლის შელესილობის ჩამოშლის გამო, ჩაკლულია. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უძველესი ქართული აბეცედარიუმის მნიშვნელოვანი ნიმუშები ამოკაწრულია [[დავითგარეჯი]]ს სამონასტრო კომპლექსის ეკლესიათა ან სხვა დანიშნულების გამოქვაბულთა კედლებზე. მათ შესახებ პირველი გამოქვეყნებელი ცნობა ეკუთენის აკადემიკოს გ. ჩუბიჩაშვილს. მისი აზრით, დოდოსრქის მონასტრის სატრაპეზოს კედელზე ამოკაწრული ყოფილა ქართული ანბანი, რომელიც ს. კაკაბაძეს XIV ს-ით დაუთარიღებია. X ს. შვიდი და XIII ს. ერთი (მხედრული) აბეცედარიუმი ამოკაწრულია დავითგარეჯის მრავალწყაროს ღმრთისმშობლის შობის პატარა გამოქვაბული ეკლესიის კედლებზე. X ს. აბეცედარიუმები შესრულებულია ნუსხურიდან მხედრულზე ან ასომთავრულიდან სწორ ეპიგრაფიკულ ჩუსხურზე გარდამავალი დამწერლობით, მათგან სრული სახით მოღწეულია მხოლოდ სამი აბეცედარიუმი, დანარჩენი, კელლის შელესილობის ჩამოშლის გამო, ჩაკლულია. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&diff=214140&oldid=prev 2023-11-16T07:15:27Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:15, 16 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:ABECEDARIUMI 1.JPG|thumb|&lt;small&gt;აბეცედარიუმი მრავალწყართს მონასტრის (დავითგარეჯა) ღმრთისმშობლის შობის ეკლესიის კედელზე. XI ს.&lt;/small&gt;]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:ABECEDARIUMI 1.JPG|thumb|&lt;small&gt;აბეცედარიუმი მრავალწყართს მონასტრის (დავითგარეჯა) ღმრთისმშობლის შობის ეკლესიის კედელზე. XI ს.&lt;/small&gt;]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აბეცედარიუმი''' – ტრადიციული რიგის მიხედეით თანამიმდევრულად ჩამოწერილი ასოები, ანბანი (ტერმინი შექმნილია ლათ. ანბანის პირველი ასოების სახელწოდღებათა – -a-be-ce-de-ს მიხედვით). ცნობილია ლურსმული, ეტრუსკული, ებრაულუ, ბერძნული, ლათინური, გლაგოლიცური, კირილიცური, სომხური,&#160; ქართთული და სხე. აბეცედარიუმები. ცნობილია როგორც სრული, ისე არასრული სახით: გამოიყენება სხვადასხვა დანიშნულებით. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აბეცედარიუმი''' – ტრადიციული რიგის მიხედეით თანამიმდევრულად ჩამოწერილი ასოები, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ანბანი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(ტერმინი შექმნილია ლათ. ანბანის პირველი ასოების სახელწოდღებათა – -a-be-ce-de-ს მიხედვით). ცნობილია ლურსმული, ეტრუსკული, ებრაულუ, ბერძნული, ლათინური, გლაგოლიცური, კირილიცური, სომხური,&#160; ქართთული და სხე. აბეცედარიუმები. ცნობილია როგორც სრული, ისე არასრული სახით: გამოიყენება სხვადასხვა დანიშნულებით. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უძველესად ითელება ძვ. წ. XIV ს-ით დათარიღებული ე. წ. უგარითული აბეცედარიუმი, შესრულებული ლურსმული დამწერლობით [[თიხა|თიხის]] პატარა ფირფიტაზე – [[ამულეტი|ამულეტზე]], რასაც მაგიური დანიშნულება ჰქონდა (ავი თვალისაგან, ბოროტისაგან დასაცავად). სასწავლო დანიშნულებისა ჩანს უძეელესი (ძვ. წ. დაახლ. 700) ეტრუსკული აბეცედარიუმი, ე.წ. – მარსილიანის ანბანი, ამოკეეთილი სპილოს ძელის ოთხკუთხა დაფის ჩარჩოზე (გამორიცხული არ არის, რომ მას მაგიური დანიშნულებაც ჰქონოდა). წინაქრისტიანულ ხანაში ანბანისათვის მაგიური მნიშვნელობის მინიჭების ტრადიცია ქრისტიანულ ეპოქაშიც გადმოვიდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უძველესად ითელება ძვ. წ. XIV ს-ით დათარიღებული ე. წ. უგარითული აბეცედარიუმი, შესრულებული ლურსმული დამწერლობით [[თიხა|თიხის]] პატარა ფირფიტაზე – [[ამულეტი|ამულეტზე]], რასაც მაგიური დანიშნულება ჰქონდა (ავი თვალისაგან, ბოროტისაგან დასაცავად). სასწავლო დანიშნულებისა ჩანს უძეელესი (ძვ. წ. დაახლ. 700) ეტრუსკული აბეცედარიუმი, ე.წ. – მარსილიანის ანბანი, ამოკეეთილი სპილოს ძელის ოთხკუთხა დაფის ჩარჩოზე (გამორიცხული არ არის, რომ მას მაგიური დანიშნულებაც ჰქონოდა). წინაქრისტიანულ ხანაში ანბანისათვის მაგიური მნიშვნელობის მინიჭების ტრადიცია ქრისტიანულ ეპოქაშიც გადმოვიდა. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&diff=213421&oldid=prev 2023-11-13T12:50:28Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:50, 13 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:ABECEDARIUMI 1.JPG|thumb|&lt;small&gt;აბეცედარიუმი მრავალწყართს მონასტრის (დავითგარეჯა) ღმრთისმშობლის შობის ეკლესიის კედელზე. XI ს.&lt;/small&gt;]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აბეცედარიუმი''' – ტრადიციული რიგის მიხედეით თანამიმდევრულად ჩამოწერილი ასოები, ანბანი (ტერმინი შექმნილია ლათ. ანბანის პირველი ასოების სახელწოდღებათა – -a-be-ce-de-ს მიხედვით). ცნობილია ლურსმული, ეტრუსკული, ებრაულუ, ბერძნული, ლათინური, გლაგოლიცური, კირილიცური, სომხური,&#160; ქართთული და სხე. აბეცედარიუმები. ცნობილია როგორც სრული, ისე არასრული სახით: გამოიყენება სხვადასხვა დანიშნულებით. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აბეცედარიუმი''' – ტრადიციული რიგის მიხედეით თანამიმდევრულად ჩამოწერილი ასოები, ანბანი (ტერმინი შექმნილია ლათ. ანბანის პირველი ასოების სახელწოდღებათა – -a-be-ce-de-ს მიხედვით). ცნობილია ლურსმული, ეტრუსკული, ებრაულუ, ბერძნული, ლათინური, გლაგოლიცური, კირილიცური, სომხური,&#160; ქართთული და სხე. აბეცედარიუმები. ცნობილია როგორც სრული, ისე არასრული სახით: გამოიყენება სხვადასხვა დანიშნულებით. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98&diff=213418&oldid=prev 2023-11-13T12:47:14Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;აბეცედარიუმი&#039;&#039;&#039; – ტრადიციული რიგის მიხედეით თანამიმდევრულ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''აბეცედარიუმი''' – ტრადიციული რიგის მიხედეით თანამიმდევრულად ჩამოწერილი ასოები, ანბანი (ტერმინი შექმნილია ლათ. ანბანის პირველი ასოების სახელწოდღებათა – -a-be-ce-de-ს მიხედვით). ცნობილია ლურსმული, ეტრუსკული, ებრაულუ, ბერძნული, ლათინური, გლაგოლიცური, კირილიცური, სომხური, ქართთული და სხე. აბეცედარიუმები. ცნობილია როგორც სრული, ისე არასრული სახით: გამოიყენება სხვადასხვა დანიშნულებით. <br /> <br /> უძველესად ითელება ძვ. წ. XIV ს-ით დათარიღებული ე. წ. უგარითული აბეცედარიუმი, შესრულებული ლურსმული დამწერლობით [[თიხა|თიხის]] პატარა ფირფიტაზე – [[ამულეტი|ამულეტზე]], რასაც მაგიური დანიშნულება ჰქონდა (ავი თვალისაგან, ბოროტისაგან დასაცავად). სასწავლო დანიშნულებისა ჩანს უძეელესი (ძვ. წ. დაახლ. 700) ეტრუსკული აბეცედარიუმი, ე.წ. – მარსილიანის ანბანი, ამოკეეთილი სპილოს ძელის ოთხკუთხა დაფის ჩარჩოზე (გამორიცხული არ არის, რომ მას მაგიური დანიშნულებაც ჰქონოდა). წინაქრისტიანულ ხანაში ანბანისათვის მაგიური მნიშვნელობის მინიჭების ტრადიცია ქრისტიანულ ეპოქაშიც გადმოვიდა. <br /> <br /> [[ევროპა]]ში გავრცელებული წესით, ახალაშენებული ტაძრის კურთხევის დროს მის [[იატაკი|იატაკზე]] აჩ [[კედელი|კედლებზე]] ბერძნული ან ლათინური ანბანი იწერებოდა (იკაწრებოდა) [[ნაგებობა|ნაგებობისათვის]] სიმტკიცის მისანიჭებლად. ამის უშუალო დადასტურებას ვხვდებით საღვთო წერილშიც, სადაც ღმერთი განსასღერულია სწორედ ანბანის ნიშნების მიხედეით (მე ვარ ანი და ჰოე, პირველი და უკანასკნელი, დასაბამი და დასასრული“, გამოცხ,, 22, 13). სასწაელო დანიშნულება ჰქონდა ფიცრის პატარა ნაჭრებზე, [[არყის ხე|არყის ხის]] ქერქის ფურცლებზე („ბერესტები'), კერამიკული ჭურჭლის ნატეხებზე, ხელნაწერი ფურცლების აშიებზე და სხვ. ამოკვეთილ, ამოკაწრულ ან მიწერილ აბეცედარიუმებს. წერაში სავარჯიშოდ, კალმის შესამოწმებლად, ხელწერის გასასინჯავად შესრულებული აბეცედარიუმების ნაწილი მიწერილია ხელნაწერი წიგნების ფურცლების აშიებსა და ძირითადი ტექსტისაგან თავისუფალ გვერდებზე. ყდის შიდა მხარეს, მის საცავ ფურცლებზე და ა. შ. ზოგჯერ ამავე მიზნით შეიძლება იყოს ამოკაწრული ანბანის პირველი ასოები კედლის შელესილობაზე მთავარი ტექსტის ამოკაწერის დაწყებამდე. <br /> <br /> [[საქართველო]]ში, საკუთრიე ქართ. აბეცედარიუმების გარდა, ცნობილია ებრაული აბეცედარიუმიც, რომელიც ჩართულია [[ოქრო]]ს ფირფიტის ამულეტზე ამოკაწრული მაგიური და ისტორიული ცნობების შემცეელ ტექსტებს შორის; თარიღდება V-VI სს-ით (კ. წერეთელი). <br /> <br /> ქართული აბეცედარიუმები შესრულებულია დამწერლობის სამივე სახეობით – ასომთაქრულით, ნუსხურითა და მხედრულით. ასომთაერული აბეცედარიუმის უძველესი ცნობილი ნიმუშია დავათის ქვასვეტის აბეცედარიუმი. იგი ამოკაწრულია ქვასვეტის ერთ-ერთი რელიეფური კომპოზსიციის – ჯვრის ამაღლების სცენაში, მთავარანგელოზებს შორის ქვის თავისუფალ<br /> ზედაპირზე და შეიცავს 37 ასონიშანს, ქვასვეტი აღმოჩენილია 1984-85 დუშეთის რაიონის სოფ. დავათის ღმრთისმშობლის ეკლესიის [[არქეოლოგიური გათხრები]]ს დროს. აბეცედარიუმის წვრილი კაწვრით შესრულებული პატარა ზომის ასოები, ჩანს, აქაც მაგიური დანიშნულებისაა: სალოცავად მისულმა ჰირმა ქვასეეტის სხვა ნაკაწრ წარწერებს შორის ამოკაწრა ანბანიც – ავი თვალისაგან დასაცავად, ან სხეა პირის დასალოცად, დასაწყეელად თუ ხატზე გადასაცემად. დავათის ქვასვეტი V-VI სს-ით თარიღდება, ხოლო მასზე ამოკაწრული ანბანი ჰალეოგრაფიული ნიშნებით IX-X სს-ისაა. არსებობს მოსაზრებაც, რომ დავათის ქეასვეტზე ჯვრის ამაღლების კომპოსიციაში ქართული ანბანი ამოკაწრულია მისი განდიდების მიზნით და მასში კოდირებულია ქართული ანბანის შექმნის თარიღი – ძვ. წ. 285 –284 ([[აბრამიშვილი გურამ|გ. აბრამიშვილი]], ზ. ალექსიძე). <br /> <br /> უძველესი ქართული აბეცედარიუმის მნიშვნელოვანი ნიმუშები ამოკაწრულია [[დავითგარეჯი]]ს სამონასტრო კომპლექსის ეკლესიათა ან სხვა დანიშნულების გამოქვაბულთა კედლებზე. მათ შესახებ პირველი გამოქვეყნებელი ცნობა ეკუთენის აკადემიკოს გ. ჩუბიჩაშვილს. მისი აზრით, დოდოსრქის მონასტრის სატრაპეზოს კედელზე ამოკაწრული ყოფილა ქართული ანბანი, რომელიც ს. კაკაბაძეს XIV ს-ით დაუთარიღებია. X ს. შვიდი და XIII ს. ერთი (მხედრული) აბეცედარიუმი ამოკაწრულია დავითგარეჯის მრავალწყაროს ღმრთისმშობლის შობის პატარა გამოქვაბული ეკლესიის კედლებზე. X ს. აბეცედარიუმები შესრულებულია ნუსხურიდან მხედრულზე ან ასომთავრულიდან სწორ ეპიგრაფიკულ ჩუსხურზე გარდამავალი დამწერლობით, მათგან სრული სახით მოღწეულია მხოლოდ სამი აბეცედარიუმი, დანარჩენი, კელლის შელესილობის ჩამოშლის გამო, ჩაკლულია. <br /> <br /> აბეცედარიუმები მოიპოვება საქართველოს თითქმის ყველა ისტორიულ რეგიონში. ზემო [[სვანეთი|სვანეთში]] სოფ. აცის მთავარანგელოზთა ეკლესიის დასავლეთ კედელზე ამოკაწრულია XIII ს. მხედრული აბეცედარიუმი, ქართული ანბანის 37 ასო-ნიშნით. ანბანის რიგს აკლია ერთი ასო: კ (მის ადგილას ამოკაწრულია უ). მნიშენელოვანია XI-XV სს. ქართული მხედრული ანბანის შედგენილობის გასარკეევად. ითელება, რომ მხედრულ ანბანს, ნუსხურისაგან განსხეავებით, თავიდანეე აკლდა სამი ასო: [[ფაილი:Anban 1.JPG|მარჯვნივ|80პქ]]მაგრამ შემდეგ ამ ასოებისთვისაც შემუშავდა მხედრული სახეები: Ჱ, ჲ, ჵ ([[შანიძე აკაკი|ა. შანიძე]]). აცის აბეცედარიუმში წარმოდგენილია ყეელა ეს ასო. ჩვაბიანის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კედელზე ამოკაწრულია XIV– XV სს. ნუსხური არასრული (ანი-დან ქან-ის ჩათელით) ხელმოწერილი აბეცედარიუმის დასაწყისში აბეცედარიუმის შემსრულებელს შემდეგი ტექსტი ამოუკაწრაეს: „წმიდაო მთავარანგელოზი(!), შეიწყალე და აცხონე ამის მწერელი(!) გიორგი, ამენ, უფალო, კირიალეისონ“. აქ აბეცედარიუმი აშკარად მაგიური დანიშნულებისაა – იგი ამოწმებს, ამტკიცებს, ავი თეალისაგან იფარავს გიორგის და წარწერაში აღნიშნულ თხოენას. <br /> <br /> ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებით საინტერესოა ბეთანიის ტაძრის კედელსე მელნით შესრულებული ერთი წარწერა, რომლის<br /> ტექსტში აბეცედარიუმია ჩართული. პალეოგრაფიული ნიშნებით იგი XVIII საუკუნისაა და ეკუთენის ვინმე იოსებს. მას ტაძრის სამხრეთ კედელზე ორი წარწერა გაუკეთებია. პირველში მისი სახელი მონოგრამით ხვეულადაა გადმოცემული: „ღმერთო, შეიწყალე ცოდეილი იოსებ”. მეორე წარწერა მოთავსებულია პირველის ქვემოთ. აქ, შეწყალების ფორმულის ტექსტსა და დამწერის სახელს შორის, ჩაწერილია ასომთავრული ანბანის პირველი ასოები („ღმერთო, შეიწეალე ფრიად ცოდვილი [[ფაილი:Aso 22.JPG|მარჯვნივ |50პქ|]], ცხადია, მაგიური მნიშენელობით და ისინი შეწყალების ტექსტის შემადგენელი ნაწილია. <br /> <br /> ხელმოწერილი აბეცედარიუმის კიდევ ერთი ნიმუშია ფიტარეთის ღმრთისმშობლის ტაძრის შელესილობაზე შავი საღებავით მიწერილი XIV ს. ასომთავრული ანბანი. ანბანის რიგის დასრულების შემდეგ, ცალკე, მეოთხე სტრიქონად, იმაეე მელნითა და ხელით მიწერილია: „ილარჲონ დავწერე“. <br /> <br /> აბეცედარიუმების ერთი ნაწილი ხელნაწერებზეც იმავე დანიშნულებისაა, როგორიც ეპიგრაფიკულ ძეგლებზე. ამის კარგი ნიმუშია ხელნაწერი Q-99 (XI ს.), რომლის თითქმის ყოეელ გეერდზე, ზოგჯერ ერთ გვერდზე რამდენჯერმე, გვიანდელ შუა საუკუნეებში სხვადასხვა ხელით მიწერილია ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული აბეცედარიუმები, რომლებშიც ჩართულია ამ ავტორთა მოსახსენიებლები შეწყალების, დღეგრძელობის, შეწევნის, ცხონების და მისთ. თხოვნით. <br /> <br /> ხელნაწერებზე აბეცედარიუმები სასწავლო მიზნითაც სრულდებოდა. მაგ., ხელნაწერ H 1872-ის ერთ გვერდზე მოთავსებული ნუსხური ანბანის ყოეელ ასოს მიწერილი აქვს მისი რიცხეითი მნიშენელობა: „ა ერთ, ბ ორ, გ სამ, დ ოთხ,.. ფ ხუთას“. ასევე სასწავლო დანიშნულებისაა ის აბეცედარიუმები, რომლებიც ხელნაწერების გვერდებზეა მიწერილი კალიგრაფიული ხელით, თითოეული ასოს მკაფიო და გარკეეული მოხაზულობით. <br /> <br /> ''ვ. სილოგავა'' <br /> <br /> <br /> <br /> ==ლიტერატურა==<br /> * სილოგავა ვ. სვანეთის წერილობითი ძეგლები. II. თბ., 1988; <br /> * წერეთელი კ.მცხეთის არამეული ამულეტი. – კრ: „მცხეთა. არქეოლოგიური კვლევა-ძიების შედეგები“. ტ. 11. თბ., 1996; <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ქართული წარწერები]]</div>

Tkenchoshvili