https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90ავიცენა - რედაქტირების ისტორია2026-04-26T14:28:38Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=89626&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყარო */2019-10-29T12:52:46Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:52, 29 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 20:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 20:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლექსიკონი შეიქმნა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტით.</small></div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ლექსიკონი შეიქმნა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტით.</small></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ასოციაციური ექსპერიმენტი]] </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:მეტაფიზიკა]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ექსპერიმენტული ნევროზი]] </ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:არაბი ფილოსოფოსები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:არაბი ფილოსოფოსები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:არაბი ექიმები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:არაბი ექიმები]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=89387&oldid=prevTkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „იბნ-სინა“ გადაიტანა გვერდზე „ავიცენა“ გადამისამართებაზე2019-10-15T13:59:58Z<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%9C-%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90" class="mw-redirect" title="იბნ-სინა">იბნ-სინა“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90" title="ავიცენა">ავიცენა“</a> გადამისამართებაზე</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">13:59, 15 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td>
</tr></table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=89385&oldid=prevTkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „ავიცენა“ გადაიტანა გვერდზე „იბნ-სინა“2019-10-15T13:59:49Z<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90" title="ავიცენა">ავიცენა“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%98%E1%83%91%E1%83%9C-%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90" class="mw-redirect" title="იბნ-სინა">იბნ-სინა“</a></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr valign='top'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">13:59, 15 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td>
</tr></table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=89384&oldid=prevTkenchoshvili 13:59, 15 ოქტომბერი 2019-ზე2019-10-15T13:59:30Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:59, 15 ოქტომბერი 2019-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Avocena.JPG|thumb|200pq|ავიცენა]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ავიცენა''' - (იბნ-სინა), Avicena - Ibn Sina, Авице́нна - Ибн Сина, 980-1037</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ავიცენა''' - (იბნ-სინა), Avicena - Ibn Sina, Авице́нна - Ибн Сина, 980-1037</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ხვარაზმსა და სპარსეთში. მისი „წიგნი განკურნებისა”  18-ტომიანი ენციკლოპედიაა და ეხება ლოგიკას, ფიზიკას, მათემატიკასა და მეტაფიზიკას. სახელგანთქმული „მედიცინის კანონი”  კი სამედიცინო ენციკლოპედიაა, რომელშიც ავტორის საკუთარ გამოცდილებასთან ერთად განზოგადებულია ბერძენი, რომაელი, ინდოელი, შუააზიელი ექიმების ცოდნა. XVI საუკუნემდე [[აზია|აზიასა]] და [[ევროპა|ევროპაში]] „კანონი”  სამედიცინო „[[ბიბლია|ბიბლიის]]” როლს ასრულებდა. მისი გვარია იბნ-სინა, ხოლო ავიცენა - ამ გვარის ლათინური ფორმაა, რომელიც გახდა ცნობილი ევროპაში.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ხვარაზმსა და სპარსეთში. მისი „წიგნი განკურნებისა”  18-ტომიანი ენციკლოპედიაა და ეხება ლოგიკას, ფიზიკას, მათემატიკასა და მეტაფიზიკას. სახელგანთქმული „მედიცინის კანონი”  კი სამედიცინო ენციკლოპედიაა, რომელშიც ავტორის საკუთარ გამოცდილებასთან ერთად განზოგადებულია ბერძენი, რომაელი, ინდოელი, შუააზიელი ექიმების ცოდნა. XVI საუკუნემდე [[აზია|აზიასა]] და [[ევროპა|ევროპაში]] „კანონი”  სამედიცინო „[[ბიბლია|ბიბლიის]]” როლს ასრულებდა. მისი გვარია იბნ-სინა, ხოლო ავიცენა - ამ გვარის ლათინური ფორმაა, რომელიც გახდა ცნობილი ევროპაში.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ავიცენა ფსიქოსომატური მედიცინის სათავეებთან დგას. იგი უდიდეს ყურადღებას აქცევდა სხეულებრივი და ფსიქიკური პროცესების ურთიერთმიმართებას ავადმყოფობის აღმოცენებისა და მკურნალობის პროცესში. ავიცენამ ერთერთმა პირველმა დაიწყო ასოციაციათა ექსპერიმენტის გამოყენება კლინიკურ პრაქტიკაში: ეუბნებოდა ავადმყოფებს სხვადასხვა სიტყვებს და მათი ასოციაციების შინაარსისა და პულსის შეცვლის მიხედვით არკვევდა დაავადების მიზეზებს და ხასიათს. მასვე მიეწერება ცდა, რომელიც, არსებითად, ექსპერიმენტული ნევროზის კვლევაა: ორი ცხვრიდან ერთი ნორმალურ პირობებში იკვებებოდა, მეორე კი <del class="diffchange diffchange-inline">_ </del>იქვე მიბმული მგლის თანდასწრებით. იგი საკმარისად ჭამდა, მაგრამ სწრაფად იკლებდა წონაში  და მალე მოკვდა. დადასტურდა განმეორებადი და აურიდებელი სტრესის მიერ ღრმა სომატურ ცვლილებათა გამოწვევის ფაქტი <del class="diffchange diffchange-inline">[</del>დასწავლილი უმწეობა<del class="diffchange diffchange-inline">]</del>.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ავიცენა ფსიქოსომატური მედიცინის სათავეებთან დგას. იგი უდიდეს ყურადღებას აქცევდა სხეულებრივი და ფსიქიკური პროცესების ურთიერთმიმართებას ავადმყოფობის აღმოცენებისა და მკურნალობის პროცესში. ავიცენამ ერთერთმა პირველმა დაიწყო ასოციაციათა ექსპერიმენტის გამოყენება კლინიკურ პრაქტიკაში: ეუბნებოდა ავადმყოფებს სხვადასხვა სიტყვებს და მათი ასოციაციების შინაარსისა და პულსის შეცვლის მიხედვით არკვევდა დაავადების მიზეზებს და ხასიათს. მასვე მიეწერება ცდა, რომელიც, არსებითად, ექსპერიმენტული ნევროზის კვლევაა: ორი ცხვრიდან ერთი ნორმალურ პირობებში იკვებებოდა, მეორე კი <ins class="diffchange diffchange-inline">- </ins>იქვე მიბმული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მგელი|</ins>მგლის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თანდასწრებით. იგი საკმარისად ჭამდა, მაგრამ სწრაფად იკლებდა წონაში  და მალე მოკვდა. დადასტურდა განმეორებადი და აურიდებელი სტრესის მიერ ღრმა სომატურ ცვლილებათა გამოწვევის ფაქტი <ins class="diffchange diffchange-inline">(</ins>დასწავლილი უმწეობა<ins class="diffchange diffchange-inline">)</ins>.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ავიცენა სულის პრობლემატიკას ფილოსოფიის ჭრილშიც განიხილავდა. იგი ორგვარი ფსიქოლოგიის მომხრე იყო, მიჯნავდა რა სულის სამედიცინო ანუ საბუნებისმეტყველო და ფილოსოფიურ მოაზრებას და ხაზგასმით აღნიშნავდა ექიმის პოზიციის თავისებურებას. ამგვარად, ავიცენა გააზრებულად ავითარებდა ორი გვარის ფსიქოლოგიას <del class="diffchange diffchange-inline">_ </del>საბუნებისმეტყველო-სამედიცინოს და თეორიულ-ფილოსოფიურს. ორგვარი ფსიქოლოგია, ემპირიული და მეტაფიზიკური ფსიქოლოგიის სახით, სხვა მეცნიერებთანაც იყო წარმოდგენილი, მაგრამ მათთან ეს გარემოება სათანადოდ გაცნობიერებული არ იყო.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ავიცენა სულის პრობლემატიკას ფილოსოფიის ჭრილშიც განიხილავდა. იგი ორგვარი ფსიქოლოგიის მომხრე იყო, მიჯნავდა რა სულის სამედიცინო ანუ საბუნებისმეტყველო და ფილოსოფიურ მოაზრებას და ხაზგასმით აღნიშნავდა ექიმის პოზიციის თავისებურებას. ამგვარად, ავიცენა გააზრებულად ავითარებდა ორი გვარის ფსიქოლოგიას <ins class="diffchange diffchange-inline">- </ins>საბუნებისმეტყველო-სამედიცინოს და თეორიულ-ფილოსოფიურს. ორგვარი ფსიქოლოგია, ემპირიული და მეტაფიზიკური ფსიქოლოგიის სახით, სხვა მეცნიერებთანაც იყო წარმოდგენილი, მაგრამ მათთან ეს გარემოება სათანადოდ გაცნობიერებული არ იყო.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ავიცენას თეორიული შეხედულებები სულის სახეებისა და თვისებების შესახებ ძველი ბერძნული ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის, ძირითადად არისტოტელეს გავლენითაა ჩამოყალიბებული, თუმცა ბევრ საინტერესო ორიგინალურ აზრსაც შეიცავს. ავიცენას თანახმად, არსებული სინამდვილე ან მატერიალურია, ან სულიერი ანუ სპირიტული. სულის ძალების (თვისებების, უნარების) სამი ჯგუფი გამოიყოფა: ვეგეტაციური, ცხოველური და რაციონალური. ვეგეტაციური და ცხოველური უნარები ორგანული ძალებია იმ გაგებით, რომ ისინი ორგანიზმის შესაბამის ნაწილებს უკავშირდება და სხეულისა და სულის ერთიანი მოქმედების შედეგად ვითარდება. მაგ., მხედველობის უნარი კონკრეტულად უკავშირდება ორგანიზმის ერთ ნაწილს <del class="diffchange diffchange-inline">_ </del>თვალს. მას აქვს კონკრეტული სხეულებრივი ლოკალიზაცია. შეგრძნების ორგანოში სწორედ ერთერთი უნარია ლოკალიზებული. სამაგიეროდ, ტვინი ყველა უნარის ცენტრალური ორგანოა. ავიცენამ გამოყო ტვინის სხვადასხვა უბანი, რომლებიც შუბლისწილიდან კეფისწილამდე განალაგა და თითოეულს გარკვეული ფსიქიკური უნარი შეუფარდა. XVI საუკუნემდე ასეთი იყო მედიცინის სტანდარტული შეხედულება.<del class="diffchange diffchange-inline">¬</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ავიცენას თეორიული შეხედულებები სულის სახეებისა და თვისებების შესახებ ძველი ბერძნული ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის, ძირითადად <ins class="diffchange diffchange-inline">[[არისტოტელე|</ins>არისტოტელეს<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>გავლენითაა ჩამოყალიბებული, თუმცა ბევრ საინტერესო ორიგინალურ აზრსაც შეიცავს. ავიცენას თანახმად, არსებული სინამდვილე ან მატერიალურია, ან სულიერი ანუ სპირიტული. სულის ძალების (თვისებების, უნარების) სამი ჯგუფი გამოიყოფა: ვეგეტაციური, ცხოველური და რაციონალური. ვეგეტაციური და ცხოველური უნარები ორგანული ძალებია იმ გაგებით, რომ ისინი ორგანიზმის შესაბამის ნაწილებს უკავშირდება და სხეულისა და სულის ერთიანი მოქმედების შედეგად ვითარდება. მაგ., მხედველობის უნარი კონკრეტულად უკავშირდება ორგანიზმის ერთ ნაწილს <ins class="diffchange diffchange-inline">- </ins>თვალს. მას აქვს კონკრეტული სხეულებრივი ლოკალიზაცია. შეგრძნების ორგანოში სწორედ ერთერთი უნარია ლოკალიზებული. სამაგიეროდ, ტვინი ყველა უნარის ცენტრალური ორგანოა. ავიცენამ გამოყო ტვინის სხვადასხვა უბანი, რომლებიც შუბლისწილიდან კეფისწილამდე განალაგა და თითოეულს გარკვეული ფსიქიკური უნარი შეუფარდა. XVI საუკუნემდე ასეთი იყო მედიცინის სტანდარტული შეხედულება.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ვეგეტაციური და ცხოველური სულის ფუნქციების გარდა, არსებობს წმინდა სულიერი აქტივობა, რომელიც სხეულზე არაა მიბმული. ესაა რაციონალური სული, რომელშიც ავიცენა, არისტოტელეს მსგავსად, მიჯნავს პრაქტიკულ ინტელექტს და თეორიულ-განსჯით ინტელექტს ანუ <del class="diffchange diffchange-inline">განსჯისუნარს</del>. პრაქტიკული ინტელექტი რაციონალური სულის უფრო დაბალი ფორმაა და ადამიანის ყოველდღიური საქმიანობით არის დაკავებული. ის ახდენს სხეულის რეგულაციას, განაპირობებს მიზანშეწონილ ქცევას და განსჯით ინტელექტს თვითგანხორციელების პირობებს უქმნის. განსჯითი ინტელექტის თვითგანხორციელება გრძნობადი გამოცდილებისაგან განყენებული უნივერსალური ცოდნის შექმნაში მდგომარეობს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ვეგეტაციური და ცხოველური სულის ფუნქციების გარდა, არსებობს წმინდა სულიერი აქტივობა, რომელიც სხეულზე არაა მიბმული. ესაა რაციონალური სული, რომელშიც ავიცენა, არისტოტელეს მსგავსად, მიჯნავს პრაქტიკულ ინტელექტს და თეორიულ-განსჯით ინტელექტს ანუ <ins class="diffchange diffchange-inline">განსჯის უნარს</ins>. პრაქტიკული ინტელექტი რაციონალური სულის უფრო დაბალი ფორმაა და ადამიანის ყოველდღიური საქმიანობით არის დაკავებული. ის ახდენს სხეულის რეგულაციას, განაპირობებს მიზანშეწონილ ქცევას და განსჯით ინტელექტს თვითგანხორციელების პირობებს უქმნის. განსჯითი ინტელექტის თვითგანხორციელება გრძნობადი გამოცდილებისაგან განყენებული უნივერსალური ცოდნის შექმნაში მდგომარეობს.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==წყარო==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"><small>[[ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline"><br /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">სტატიის ავტორი - [[ირაკლი იმედაძე]], [[დიმიტრი უზნაძის სახელობის საქართველოს ფსიქოლოგთა საზოგადოება]].<br /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">ლექსიკონი შეიქმნა შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის გრანტით.</small></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:არაბი ფილოსოფოსები]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:არაბი ექიმები]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:ფსიქოლოგიის ქართული ლექსიკონი]]</ins></div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=89382&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ავიცენა''' - (იბნ-სინა), Avicena - Ibn Sina, Авице́нна - Ибн Сина, 980-1037 შუასაუკუნეთ...2019-10-15T08:00:46Z<p>ახალი გვერდი: '''ავიცენა''' - (იბნ-სინა), Avicena - Ibn Sina, Авице́нна - Ибн Сина, 980-1037 შუასაუკუნეთ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ავიცენა''' - (იბნ-სინა), Avicena - Ibn Sina, Авице́нна - Ибн Сина, 980-1037<br />
<br />
შუასაუკუნეთა არაბეთის ექიმი, ფილოსოფოსი, უნივერსალური მეცნიერი. შეიტანა მნივნელოვანი წვლილი ფსიქოლოგიაში. მოღვაწეობდა ბუხარაში, <br />
ხვარაზმსა და სპარსეთში. მისი „წიგნი განკურნებისა” 18-ტომიანი ენციკლოპედიაა და ეხება ლოგიკას, ფიზიკას, მათემატიკასა და მეტაფიზიკას. სახელგანთქმული „მედიცინის კანონი” კი სამედიცინო ენციკლოპედიაა, რომელშიც ავტორის საკუთარ გამოცდილებასთან ერთად განზოგადებულია ბერძენი, რომაელი, ინდოელი, შუააზიელი ექიმების ცოდნა. XVI საუკუნემდე [[აზია|აზიასა]] და [[ევროპა|ევროპაში]] „კანონი” სამედიცინო „[[ბიბლია|ბიბლიის]]” როლს ასრულებდა. მისი გვარია იბნ-სინა, ხოლო ავიცენა - ამ გვარის ლათინური ფორმაა, რომელიც გახდა ცნობილი ევროპაში.<br />
<br />
ავიცენა ფსიქოსომატური მედიცინის სათავეებთან დგას. იგი უდიდეს ყურადღებას აქცევდა სხეულებრივი და ფსიქიკური პროცესების ურთიერთმიმართებას ავადმყოფობის აღმოცენებისა და მკურნალობის პროცესში. ავიცენამ ერთერთმა პირველმა დაიწყო ასოციაციათა ექსპერიმენტის გამოყენება კლინიკურ პრაქტიკაში: ეუბნებოდა ავადმყოფებს სხვადასხვა სიტყვებს და მათი ასოციაციების შინაარსისა და პულსის შეცვლის მიხედვით არკვევდა დაავადების მიზეზებს და ხასიათს. მასვე მიეწერება ცდა, რომელიც, არსებითად, ექსპერიმენტული ნევროზის კვლევაა: ორი ცხვრიდან ერთი ნორმალურ პირობებში იკვებებოდა, მეორე კი _ იქვე მიბმული მგლის თანდასწრებით. იგი საკმარისად ჭამდა, მაგრამ სწრაფად იკლებდა წონაში და მალე მოკვდა. დადასტურდა განმეორებადი და აურიდებელი სტრესის მიერ ღრმა სომატურ ცვლილებათა გამოწვევის ფაქტი [დასწავლილი უმწეობა]. <br />
<br />
ავიცენა სულის პრობლემატიკას ფილოსოფიის ჭრილშიც განიხილავდა. იგი ორგვარი ფსიქოლოგიის მომხრე იყო, მიჯნავდა რა სულის სამედიცინო ანუ საბუნებისმეტყველო და ფილოსოფიურ მოაზრებას და ხაზგასმით აღნიშნავდა ექიმის პოზიციის თავისებურებას. ამგვარად, ავიცენა გააზრებულად ავითარებდა ორი გვარის ფსიქოლოგიას _ საბუნებისმეტყველო-სამედიცინოს და თეორიულ-ფილოსოფიურს. ორგვარი ფსიქოლოგია, ემპირიული და მეტაფიზიკური ფსიქოლოგიის სახით, სხვა მეცნიერებთანაც იყო წარმოდგენილი, მაგრამ მათთან ეს გარემოება სათანადოდ გაცნობიერებული არ იყო. <br />
<br />
ავიცენას თეორიული შეხედულებები სულის სახეებისა და თვისებების შესახებ ძველი ბერძნული ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის, ძირითადად არისტოტელეს გავლენითაა ჩამოყალიბებული, თუმცა ბევრ საინტერესო ორიგინალურ აზრსაც შეიცავს. ავიცენას თანახმად, არსებული სინამდვილე ან მატერიალურია, ან სულიერი ანუ სპირიტული. სულის ძალების (თვისებების, უნარების) სამი ჯგუფი გამოიყოფა: ვეგეტაციური, ცხოველური და რაციონალური. ვეგეტაციური და ცხოველური უნარები ორგანული ძალებია იმ გაგებით, რომ ისინი ორგანიზმის შესაბამის ნაწილებს უკავშირდება და სხეულისა და სულის ერთიანი მოქმედების შედეგად ვითარდება. მაგ., მხედველობის უნარი კონკრეტულად უკავშირდება ორგანიზმის ერთ ნაწილს _ თვალს. მას აქვს კონკრეტული სხეულებრივი ლოკალიზაცია. შეგრძნების ორგანოში სწორედ ერთერთი უნარია ლოკალიზებული. სამაგიეროდ, ტვინი ყველა უნარის ცენტრალური ორგანოა. ავიცენამ გამოყო ტვინის სხვადასხვა უბანი, რომლებიც შუბლისწილიდან კეფისწილამდე განალაგა და თითოეულს გარკვეული ფსიქიკური უნარი შეუფარდა. XVI საუკუნემდე ასეთი იყო მედიცინის სტანდარტული შეხედულება.¬<br />
<br />
ვეგეტაციური და ცხოველური სულის ფუნქციების გარდა, არსებობს წმინდა სულიერი აქტივობა, რომელიც სხეულზე არაა მიბმული. ესაა რაციონალური სული, რომელშიც ავიცენა, არისტოტელეს მსგავსად, მიჯნავს პრაქტიკულ ინტელექტს და თეორიულ-განსჯით ინტელექტს ანუ განსჯისუნარს. პრაქტიკული ინტელექტი რაციონალური სულის უფრო დაბალი ფორმაა და ადამიანის ყოველდღიური საქმიანობით არის დაკავებული. ის ახდენს სხეულის რეგულაციას, განაპირობებს მიზანშეწონილ ქცევას და განსჯით ინტელექტს თვითგანხორციელების პირობებს უქმნის. განსჯითი ინტელექტის თვითგანხორციელება გრძნობადი გამოცდილებისაგან განყენებული უნივერსალური ცოდნის შექმნაში მდგომარეობს.</div>Tkenchoshvili