https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9A%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90 2026-05-11T17:41:52Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9A%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90&diff=222847&oldid=prev 2024-04-11T10:35:26Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:35, 11 აპრილი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქრისტე]]ს მიმდევრებს პირველად ანტიოქიაში ეწოდათ ქრისტიანები (საქმ. 11,26). [[იერუსალიმი]]დან აქ საქადაგებლად მოავლინეს ბარნაბა კაცი კეთილი „სულიწმიდითა და რწმენით აღსავსე“, რომლის ქადაგებით „მრავალი ხალხი შეემატა უფალს“ (საქართვ. 11,24). მოგვიანებით ანტიოქიაში ქადაგებდნენ [[მოციქული|მოციქულები]] [[პავლე მოციქული|პავლე]] და [[პეტრე მოციქული|პეტრე]]. წმ. პეტრე 5-7 წლის განმავლობაში იყო ანტიოქიის [[ეპისკოპოსი]] (დაახლ. 45-53). შემდეგ ანტიოქიის ეპისკოპოსად წმ. მოციქულმა პეტრემ დააყენა წმ. ევოდი (სხვა ვერსიით – წმ. ეგნატე ღმერთშემოსილი). ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში ანტიოქიის საეპისკოპოსო კათედრა ეჭირათ ცნობილ საეკლესიო მოღვაწეებსა და ღვთისმეტყველებს: წმ. თეოფილეს (176-188), წმ. სერაპიონს (190-211), წმ. ბაბილას (238-250), წმ. დიმიტრიანეს (დაახლ. 255-260), წმ. დომნოს (268-272), წმ. ევსტათის (324/25-330), წმ. მელეტის (358-381) და სხვ. ქალკედონის IV [[მსოფლიო საეკლესიო კრებები|მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე]] (451) ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა მიიღო [[პატრიარქი|პატრიარქის]] ტიტული. პირველი პატრიარქი იყო წმ. ევსტათი. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქრისტე]]ს მიმდევრებს პირველად ანტიოქიაში ეწოდათ ქრისტიანები (საქმ. 11,26). [[იერუსალიმი]]დან აქ საქადაგებლად მოავლინეს ბარნაბა კაცი კეთილი „სულიწმიდითა და რწმენით აღსავსე“, რომლის ქადაგებით „მრავალი ხალხი შეემატა უფალს“ (საქართვ. 11,24). მოგვიანებით ანტიოქიაში ქადაგებდნენ [[მოციქული|მოციქულები]] [[პავლე მოციქული|პავლე]] და [[პეტრე მოციქული|პეტრე]]. წმ. პეტრე 5-7 წლის განმავლობაში იყო ანტიოქიის [[ეპისკოპოსი]] (დაახლ. 45-53). შემდეგ ანტიოქიის ეპისკოპოსად წმ. მოციქულმა პეტრემ დააყენა წმ. ევოდი (სხვა ვერსიით – წმ. ეგნატე ღმერთშემოსილი). ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში ანტიოქიის საეპისკოპოსო კათედრა ეჭირათ ცნობილ საეკლესიო მოღვაწეებსა და ღვთისმეტყველებს: წმ. თეოფილეს (176-188), წმ. სერაპიონს (190-211), წმ. ბაბილას (238-250), წმ. დიმიტრიანეს (დაახლ. 255-260), წმ. დომნოს (268-272), წმ. ევსტათის (324/25-330), წმ. მელეტის (358-381) და სხვ. ქალკედონის IV [[მსოფლიო საეკლესიო კრებები|მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე]] (451) ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა მიიღო [[პატრიარქი|პატრიარქის]] ტიტული. პირველი პატრიარქი იყო წმ. ევსტათი. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ეფრემ მცირე]] თავის თხზულებაში „უწყება: მიზეზსა ქართველთა მოქცევისასა, თუ რომელთა წიგნთა შინა მოიხსენიების“, „ანტიოქიურ ქრონოგრაფზე“ დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ ევსტათი ანტიოქიელი იყო ის მღვდელმთავარი, რომელმაც „დაამყარა ეკლესიამ იგი, [[მირიან <del class="diffchange diffchange-inline">მეფე</del>|მირიანის]] მიერ [[მცხეთა]]ს აღშენებული და უკურთხა მას კათალიკოსი [[მთავარეპისკოპოსი]]“. ევსტათის [[ქართლი|ქართლში]] მოსვლისა და მის მიერ ქართული ეკლესიის „დამყარების“ ფაქტს იზიარებს მრავალი ქართველი ისტორიკოსი. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან საქართველოს ეკლესიის ურთიერთობასა და მასზე იერარქიულ დამოკიდებულებას აღნიშნავს [[ჯუანშერი]] თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა.“ ჯუანშერის მიხედვით, ქართველებს პირველი კათოლიკოსი პეტრე [[ვახტანგ გორგასალი|ვახტანგ გორგასლის]] თხოვნითა და კონსტანტინოპოლელი პატრიარქის შუამდგომლობით „უკურთხა“ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან ქართლის ეკლესიის თავდაპირველ იერარქიულ კავშირზე მიუთითებს ანტიოქიის პატრიარქის ტიტულში მისი „ივერიის პატრიარქად“ მოხსენიება, რაც დღეს მხოლოდ ძველი, ისტორიული ტრადიციის შენარჩუნებასა და არარეალურ ვითარებას ასახავს.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ანტიოქიის კულტურულ-რელიგიურ სივრცესთან საქართველოს მჭიდრო ურთიერთობის მაჩვენებელია VI ს. შუა ხანებში ანტიოქიიდან [[ასურელი მამები]]ს მოსვლა და საქართველოში სამონასტრო ცხოვრების დაფუძნება-აყვავება. ანტიოქიაში შეიქმნა ცნობილი ანტიოქიური საღვთისმეტყველო სკოლა, რომლის წარმომადგენლები იყვნენ ლუკიანე, ევსტათი ანტიოქიელი, იოანე ოქროპირი და სხვ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ეფრემ მცირე]] თავის თხზულებაში „უწყება: მიზეზსა ქართველთა მოქცევისასა, თუ რომელთა წიგნთა შინა მოიხსენიების“, „ანტიოქიურ ქრონოგრაფზე“ დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ ევსტათი ანტიოქიელი იყო ის მღვდელმთავარი, რომელმაც „დაამყარა ეკლესიამ იგი, [[მირიან <ins class="diffchange diffchange-inline">III</ins>|მირიანის]] მიერ [[მცხეთა]]ს აღშენებული და უკურთხა მას კათალიკოსი [[მთავარეპისკოპოსი]]“. ევსტათის [[ქართლი|ქართლში]] მოსვლისა და მის მიერ ქართული ეკლესიის „დამყარების“ ფაქტს იზიარებს მრავალი ქართველი ისტორიკოსი. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან საქართველოს ეკლესიის ურთიერთობასა და მასზე იერარქიულ დამოკიდებულებას აღნიშნავს [[ჯუანშერი]] თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა.“ ჯუანშერის მიხედვით, ქართველებს პირველი კათოლიკოსი პეტრე [[ვახტანგ გორგასალი|ვახტანგ გორგასლის]] თხოვნითა და კონსტანტინოპოლელი პატრიარქის შუამდგომლობით „უკურთხა“ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან ქართლის ეკლესიის თავდაპირველ იერარქიულ კავშირზე მიუთითებს ანტიოქიის პატრიარქის ტიტულში მისი „ივერიის პატრიარქად“ მოხსენიება, რაც დღეს მხოლოდ ძველი, ისტორიული ტრადიციის შენარჩუნებასა და არარეალურ ვითარებას ასახავს.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ანტიოქიის კულტურულ-რელიგიურ სივრცესთან საქართველოს მჭიდრო ურთიერთობის მაჩვენებელია VI ს. შუა ხანებში ანტიოქიიდან [[ასურელი მამები]]ს მოსვლა და საქართველოში სამონასტრო ცხოვრების დაფუძნება-აყვავება. ანტიოქიაში შეიქმნა ცნობილი ანტიოქიური საღვთისმეტყველო სკოლა, რომლის წარმომადგენლები იყვნენ ლუკიანე, ევსტათი ანტიოქიელი, იოანე ოქროპირი და სხვ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ბერმონაზვნურ ცხოვრებას, კერძოდ, [[განდეგილი|განდეგილობასა]] და მესვეტეობას. ყველაზე ცნობილი [[ასკეტი|ასკეტთაგანი]] იყო სვიმეონ მესვეტე (გ. 459). ანტიოქიის ეკლესიის მონასტრები ჩამოყალიბდნენ მწიგნობრობისა და განათლების ცენტრებად. IV-VII სს. ანტიოქია, ისევე, როგორც მთელი საქრისტიანო, მოიცვა მწვალებლობებმა ([[არიოზობა]], [[ნესტორიანობა|ნესტორიანელობა]], [[მონოფიზიტობა|მონოფიზიტიზმი]], [[მონოთელიტობა]]) და მათთან ბრძოლამ. V ს. ბოლოს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიას გამოეყო ქალდეველთა, VI ს. დასაწყისში – სირო-იაკობიტური (მონოფიზიტური), ხოლო VII ს. — მარონიტული (მონოთელიტური) ეკლესიები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ბერმონაზვნურ ცხოვრებას, კერძოდ, [[განდეგილი|განდეგილობასა]] და მესვეტეობას. ყველაზე ცნობილი [[ასკეტი|ასკეტთაგანი]] იყო სვიმეონ მესვეტე (გ. 459). ანტიოქიის ეკლესიის მონასტრები ჩამოყალიბდნენ მწიგნობრობისა და განათლების ცენტრებად. IV-VII სს. ანტიოქია, ისევე, როგორც მთელი საქრისტიანო, მოიცვა მწვალებლობებმა ([[არიოზობა]], [[ნესტორიანობა|ნესტორიანელობა]], [[მონოფიზიტობა|მონოფიზიტიზმი]], [[მონოთელიტობა]]) და მათთან ბრძოლამ. V ს. ბოლოს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიას გამოეყო ქალდეველთა, VI ს. დასაწყისში – სირო-იაკობიტური (მონოფიზიტური), ხოლო VII ს. — მარონიტული (მონოთელიტური) ეკლესიები. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9A%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90&diff=221640&oldid=prev 2024-03-28T12:17:16Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:17, 28 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>VI ს. შუა წლებიდან იწყება ანტიოქიის, როგორც მსხვილი ქრისტიანული ცენტრის დაქვეითება. ეს გამოწვეული იყო მტრების მუდმივი შემოსევებითა და დაპყრობებით. 540 წ. ანტიოქია ხელში ჩაიგდეს სპარსელებმა შაჰ ხოსროვ I ანუშირვანის მეთაურობით. 610 წ. სპარსელებმა ხელმეორედ ააოხრეს ანტიოქია, რამდენიმე წლის შემდეგ – დამასკო. VII ს. 30-იან წწ ანტიოქია დაიპყრეს არაბებმა. 610 წლიდან ანტიოქიის კათედრა დაქვრივებული იყო 30 წლის განმავლობაში, ხოლო შემდეგ ანტიოქიელი პატრიარქები კონსტანტინოპოლში ისხდნენ და ნომინალურად განაგებდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 702-742 წწ. კათედრა კვლავ დაქვრივებული იყო. არაბთა სახალიფოს დასუსტებისა და 969 წ. ბიზანტიის იმპერატორ ნიკიფორე II ფოკას მიერ ანტიოქიის გათავისუფლების შემდეგ აქ კვლავ აღორძინდა ქრისტიანული ცხოვრება, თუმცა [[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დაწყების შემდეგ წარმოიქმნა ლათინური სამთავრო და მართლმადიდებელი პატრიარქი იოანე IV (დაახლ. 1091-1100) იძულებული გახდა, დაეტოვებინა კათედრა. მის მაგივრად საპატრიარქო ტახტზე აიყვანეს კათოლიკე ეპისკოპოსი ბერნარდი. მართლმადიდებელი პატრიარქები კვლავ კონსტანტინოპოლში ისხდნენ. 1165 წ. ანტიოქიელი პატრიარქები დაუბრუნდნენ კათედრას, მაგრამ მას შემდეგ, რაც 1268 წ. ანტიოქია ეგვიპტელმა [[მამლუქები|მამლუქებმა]] აიღეს, კვლავ იძულებული გახდნენ, კონსტანტინოპოლს გადასახლებულიყვნენ და ამის შემდეგ ანტიოქიაში აღარ დაბრუნებულან. XIV ს. 40-იან წწ. ანტიოქიის პატრიარქები დამკვიდრდნენ ქ. დამასკოში, სადაც იმყოფებიან დღემდე. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>VI ს. შუა წლებიდან იწყება ანტიოქიის, როგორც მსხვილი ქრისტიანული ცენტრის დაქვეითება. ეს გამოწვეული იყო მტრების მუდმივი შემოსევებითა და დაპყრობებით. 540 წ. ანტიოქია ხელში ჩაიგდეს სპარსელებმა შაჰ ხოსროვ I ანუშირვანის მეთაურობით. 610 წ. სპარსელებმა ხელმეორედ ააოხრეს ანტიოქია, რამდენიმე წლის შემდეგ – დამასკო. VII ს. 30-იან წწ ანტიოქია დაიპყრეს არაბებმა. 610 წლიდან ანტიოქიის კათედრა დაქვრივებული იყო 30 წლის განმავლობაში, ხოლო შემდეგ ანტიოქიელი პატრიარქები კონსტანტინოპოლში ისხდნენ და ნომინალურად განაგებდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 702-742 წწ. კათედრა კვლავ დაქვრივებული იყო. არაბთა სახალიფოს დასუსტებისა და 969 წ. ბიზანტიის იმპერატორ ნიკიფორე II ფოკას მიერ ანტიოქიის გათავისუფლების შემდეგ აქ კვლავ აღორძინდა ქრისტიანული ცხოვრება, თუმცა [[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დაწყების შემდეგ წარმოიქმნა ლათინური სამთავრო და მართლმადიდებელი პატრიარქი იოანე IV (დაახლ. 1091-1100) იძულებული გახდა, დაეტოვებინა კათედრა. მის მაგივრად საპატრიარქო ტახტზე აიყვანეს კათოლიკე ეპისკოპოსი ბერნარდი. მართლმადიდებელი პატრიარქები კვლავ კონსტანტინოპოლში ისხდნენ. 1165 წ. ანტიოქიელი პატრიარქები დაუბრუნდნენ კათედრას, მაგრამ მას შემდეგ, რაც 1268 წ. ანტიოქია ეგვიპტელმა [[მამლუქები|მამლუქებმა]] აიღეს, კვლავ იძულებული გახდნენ, კონსტანტინოპოლს გადასახლებულიყვნენ და ამის შემდეგ ანტიოქიაში აღარ დაბრუნებულან. XIV ს. 40-იან წწ. ანტიოქიის პატრიარქები დამკვიდრდნენ ქ. დამასკოში, სადაც იმყოფებიან დღემდე. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1185-1203 წწ. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სათავეში ედგა ცნობილი მეცნიერ-კანონისტი თეოდორე ბალსამონი, რომლის ძირითადი ნაშრომია 14 ტიტულოვანი ნომოკანონის („დიდი სჯულისკანონი“) კომენტარი. თავის კომენტარებში თეოდორე ეხება მართლმადიდებელ ეკლესიათა [[ავტოკეფალია|ავტოკეფალიის]] საკითხებს და მიუთითებს იბერიის (საქართველოს) ეკლესიის ავტოკეფალიაზედაც. XV ს. II ნახევრიდან, თურქ-ოსმალთა ბატონობის დროიდან, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა უაღრესად რთული იყო, განსაკუთრებით ეკონომიკურ სფეროში. ვერც პატრიარქები და ვერც ეპისკოპოსები ვერ იხდიდნენ დიდ გადასახადებს, რომლითაც დაბეგრა ეკლესიები თურქმა მთავრობამ.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი იერარქები ხშირად იძულებული იყვნენ, სახსრების შეგროვების მიზნით ემოგზაურათ სხვადასხვა ქრისტიანულ ქვეყანაში ([[რუსეთი]], უნგრო-ვლახეთი, [[საქართველო]]). ამ მიზნით საქართველოს ეწვივნენ პატრიარქი მიქელ IV (დაახლ. 1470/74-1484) და ორგზის (1664 და 1666) პატრიარქი მაკარიოს III აზ-ზაიმი (<del class="diffchange diffchange-inline">16471672</del>). პატრიარქების გარდა, სხვადასხვა ქვეყანაში შესაწირის შესაგროვებლად მოგზაურობდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სხვა მღვდელმთავრებიც, რომლებიც თავიანთი პატრიარქების მსგავსად, ხშირად ერეოდნენ სხვა ეკლესიების საშინაო საქმეებში (იხ. მიქელ IV). მართალია, [[ოსმალეთის იმპერია|თურქეთის იმპერიაში]] ადგილ. ქრისტიანების მიმართ შემწყნარებლურ პოლიტიკას ატარებდნენ და არ ახდენდნენ მათ ძალდატანებით ისლამიზაციას, მაგრამ ხშირი იყო შემთხვევები, როდესაც ფანატიკურად განწყობილი მოსახლეობის გარკვეული ფენები თავიანთი ინიციატივით არბევდნენ ქრისტიანთა სალოცავებს, ქრისტიანებით დასახლებულ კვარტლებსა და დაბა-ქალაქებსაც კი. 1860 წ. [[სირია]]ში თურქი ფანატიკოსები ერთი თვის განმავლობაში უმოწყალოდ ხოცავდნენ ქრისტიანულ მოსახლეობას. დამასკოში დაარბიეს და დაანგრიეს რამდენიმე ტაძარი და ანტიოქიის საპატრიარქო რეზიდენცია, გაცამტვერდა და მოისპო რარიტეტებით განთქმული საპატრიარქოს [[ბიბლიოთეკა]]. 1919 წ. [[ვერსალის საზავო ხელშეკრულება 1919|ვერსალის საზავო ხელშეკრულები]]თ სირიისა და [[ლიბანის რესპუბლიკა|ლიბანის]] ტერიტორიები სამმართველოდ გადაეცათ ფრანგებს. 1923 წ. ლოზანის ხელშეკრულების ძალით, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტერიტორიის ნაწილი (კილიკია, ედესა, მარდინი) გადაეცა თურქეთის რესპუბლიკას და ამ რეგიონის მართლმადიდებლური მოსახლეობა დეპორტირებულ იქნა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა გაუმჯობესდა სირიისა და ლიბანის დამოუკიდებელი სახელმწიფოების ჩამოყალიბების შემდეგ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1185-1203 წწ. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სათავეში ედგა ცნობილი მეცნიერ-კანონისტი თეოდორე ბალსამონი, რომლის ძირითადი ნაშრომია 14 ტიტულოვანი ნომოკანონის („დიდი სჯულისკანონი“) კომენტარი. თავის კომენტარებში თეოდორე ეხება მართლმადიდებელ ეკლესიათა [[ავტოკეფალია|ავტოკეფალიის]] საკითხებს და მიუთითებს იბერიის (საქართველოს) ეკლესიის ავტოკეფალიაზედაც. XV ს. II ნახევრიდან, თურქ-ოსმალთა ბატონობის დროიდან, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა უაღრესად რთული იყო, განსაკუთრებით ეკონომიკურ სფეროში. ვერც პატრიარქები და ვერც ეპისკოპოსები ვერ იხდიდნენ დიდ გადასახადებს, რომლითაც დაბეგრა ეკლესიები თურქმა მთავრობამ.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი იერარქები ხშირად იძულებული იყვნენ, სახსრების შეგროვების მიზნით ემოგზაურათ სხვადასხვა ქრისტიანულ ქვეყანაში ([[რუსეთი]], უნგრო-ვლახეთი, [[საქართველო]]). ამ მიზნით საქართველოს ეწვივნენ პატრიარქი მიქელ IV (დაახლ. 1470/74-1484) და ორგზის (1664 და 1666) პატრიარქი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მაკარიოს III<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>აზ-ზაიმი (<ins class="diffchange diffchange-inline">1647-1672</ins>). პატრიარქების გარდა, სხვადასხვა ქვეყანაში შესაწირის შესაგროვებლად მოგზაურობდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სხვა მღვდელმთავრებიც, რომლებიც თავიანთი პატრიარქების მსგავსად, ხშირად ერეოდნენ სხვა ეკლესიების საშინაო საქმეებში (იხ. მიქელ IV). მართალია, [[ოსმალეთის იმპერია|თურქეთის იმპერიაში]] ადგილ. ქრისტიანების მიმართ შემწყნარებლურ პოლიტიკას ატარებდნენ და არ ახდენდნენ მათ ძალდატანებით ისლამიზაციას, მაგრამ ხშირი იყო შემთხვევები, როდესაც ფანატიკურად განწყობილი მოსახლეობის გარკვეული ფენები თავიანთი ინიციატივით არბევდნენ ქრისტიანთა სალოცავებს, ქრისტიანებით დასახლებულ კვარტლებსა და დაბა-ქალაქებსაც კი. 1860 წ. [[სირია]]ში თურქი ფანატიკოსები ერთი თვის განმავლობაში უმოწყალოდ ხოცავდნენ ქრისტიანულ მოსახლეობას. დამასკოში დაარბიეს და დაანგრიეს რამდენიმე ტაძარი და ანტიოქიის საპატრიარქო რეზიდენცია, გაცამტვერდა და მოისპო რარიტეტებით განთქმული საპატრიარქოს [[ბიბლიოთეკა]]. 1919 წ. [[ვერსალის საზავო ხელშეკრულება 1919|ვერსალის საზავო ხელშეკრულები]]თ სირიისა და [[ლიბანის რესპუბლიკა|ლიბანის]] ტერიტორიები სამმართველოდ გადაეცათ ფრანგებს. 1923 წ. ლოზანის ხელშეკრულების ძალით, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტერიტორიის ნაწილი (კილიკია, ედესა, მარდინი) გადაეცა თურქეთის რესპუბლიკას და ამ რეგიონის მართლმადიდებლური მოსახლეობა დეპორტირებულ იქნა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა გაუმჯობესდა სირიისა და ლიბანის დამოუკიდებელი სახელმწიფოების ჩამოყალიბების შემდეგ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიაში მოქმედებს 22 [[ეპარქია]] (6 — სირიაში, 6 — ლიბანში, 3 – თურქეთში, 1 — [[ერაყი|ერაყში]], 4 — სამხრეთ ამერიკაში, 1 - [[ავსტრალია]]–ახალ ზელანდიაში, 1 – [[ევროპა]]ში; 1 არქიდიოცეზს ჩრდილოეთ ამერიკაში 2002 წ. 13 ივნისს ანტიოქიის საპატრიარქომ ავტონომიური სტატუსი უბოძა). პატრიარქის რეზიდენცია ქ. დამასკოშია (სირია). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიაში მოქმედებს 22 [[ეპარქია]] (6 — სირიაში, 6 — ლიბანში, 3 – თურქეთში, 1 — [[ერაყი|ერაყში]], 4 — სამხრეთ ამერიკაში, 1 - [[ავსტრალია]]–ახალ ზელანდიაში, 1 – [[ევროპა]]ში; 1 არქიდიოცეზს ჩრდილოეთ ამერიკაში 2002 წ. 13 ივნისს ანტიოქიის საპატრიარქომ ავტონომიური სტატუსი უბოძა). პატრიარქის რეზიდენცია ქ. დამასკოშია (სირია). &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9A%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90&diff=206587&oldid=prev 2023-10-08T19:25:17Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:25, 8 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქრისტე]]ს მიმდევრებს პირველად ანტიოქიაში ეწოდათ ქრისტიანები (საქმ. 11,26). [[იერუსალიმი]]დან აქ საქადაგებლად მოავლინეს ბარნაბა კაცი კეთილი „სულიწმიდითა და რწმენით აღსავსე“, რომლის ქადაგებით „მრავალი ხალხი შეემატა უფალს“ (საქართვ. 11,24). მოგვიანებით ანტიოქიაში ქადაგებდნენ [[მოციქული|მოციქულები]] [[პავლე მოციქული|პავლე]] და [[პეტრე მოციქული|პეტრე]]. წმ. პეტრე 5-7 წლის განმავლობაში იყო ანტიოქიის [[ეპისკოპოსი]] (დაახლ. 45-53). შემდეგ ანტიოქიის ეპისკოპოსად წმ. მოციქულმა პეტრემ დააყენა წმ. ევოდი (სხვა ვერსიით – წმ. ეგნატე ღმერთშემოსილი). ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში ანტიოქიის საეპისკოპოსო კათედრა ეჭირათ ცნობილ საეკლესიო მოღვაწეებსა და ღვთისმეტყველებს: წმ. თეოფილეს (176-188), წმ. სერაპიონს (190-211), წმ. ბაბილას (238-250), წმ. დიმიტრიანეს (დაახლ. 255-260), წმ. დომნოს (268-272), წმ. ევსტათის (324/25-330), წმ. მელეტის (358-381) და სხვ. ქალკედონის IV [[მსოფლიო საეკლესიო კრებები|მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე]] (451) ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა მიიღო [[პატრიარქი|პატრიარქის]] ტიტული. პირველი პატრიარქი იყო წმ. ევსტათი. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქრისტე]]ს მიმდევრებს პირველად ანტიოქიაში ეწოდათ ქრისტიანები (საქმ. 11,26). [[იერუსალიმი]]დან აქ საქადაგებლად მოავლინეს ბარნაბა კაცი კეთილი „სულიწმიდითა და რწმენით აღსავსე“, რომლის ქადაგებით „მრავალი ხალხი შეემატა უფალს“ (საქართვ. 11,24). მოგვიანებით ანტიოქიაში ქადაგებდნენ [[მოციქული|მოციქულები]] [[პავლე მოციქული|პავლე]] და [[პეტრე მოციქული|პეტრე]]. წმ. პეტრე 5-7 წლის განმავლობაში იყო ანტიოქიის [[ეპისკოპოსი]] (დაახლ. 45-53). შემდეგ ანტიოქიის ეპისკოპოსად წმ. მოციქულმა პეტრემ დააყენა წმ. ევოდი (სხვა ვერსიით – წმ. ეგნატე ღმერთშემოსილი). ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში ანტიოქიის საეპისკოპოსო კათედრა ეჭირათ ცნობილ საეკლესიო მოღვაწეებსა და ღვთისმეტყველებს: წმ. თეოფილეს (176-188), წმ. სერაპიონს (190-211), წმ. ბაბილას (238-250), წმ. დიმიტრიანეს (დაახლ. 255-260), წმ. დომნოს (268-272), წმ. ევსტათის (324/25-330), წმ. მელეტის (358-381) და სხვ. ქალკედონის IV [[მსოფლიო საეკლესიო კრებები|მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე]] (451) ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა მიიღო [[პატრიარქი|პატრიარქის]] ტიტული. პირველი პატრიარქი იყო წმ. ევსტათი. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ეფრემ მცირე]] თავის თხზულებაში „უწყება: მიზეზსა ქართველთა მოქცევისასა, თუ რომელთა წიგნთა შინა მოიხსენიების“, „ანტიოქიურ ქრონოგრაფზე“ დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ ევსტათი ანტიოქიელი იყო ის მღვდელმთავარი, რომელმაც „დაამყარა ეკლესიამ იგი, [[მირიან მეფე|მირიანის]] მიერ [[მცხეთა]]ს აღშენებული და უკურთხა მას კათალიკოსი [[მთავარეპისკოპოსი]]“. ევსტათის [[ქართლი|ქართლში]] მოსვლისა და მის მიერ ქართული ეკლესიის „დამყარების“ ფაქტს იზიარებს მრავალი ქართველი ისტორიკოსი. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან საქართველოს ეკლესიის ურთიერთობასა და მასზე იერარქიულ დამოკიდებულებას აღნიშნავს ჯუანშერი თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა.“ ჯუანშერის მიხედვით, ქართველებს პირველი კათოლიკოსი პეტრე [[ვახტანგ გორგასალი|ვახტანგ გორგასლის]] თხოვნითა და კონსტანტინოპოლელი პატრიარქის შუამდგომლობით „უკურთხა“ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან ქართლის ეკლესიის თავდაპირველ იერარქიულ კავშირზე მიუთითებს ანტიოქიის პატრიარქის ტიტულში მისი „ივერიის პატრიარქად“ მოხსენიება, რაც დღეს მხოლოდ ძველი, ისტორიული ტრადიციის შენარჩუნებასა და არარეალურ ვითარებას ასახავს.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ანტიოქიის კულტურულ-რელიგიურ სივრცესთან საქართველოს მჭიდრო ურთიერთობის მაჩვენებელია VI ს. შუა ხანებში ანტიოქიიდან [[ასურელი მამები]]ს მოსვლა და საქართველოში სამონასტრო ცხოვრების დაფუძნება-აყვავება. ანტიოქიაში შეიქმნა ცნობილი ანტიოქიური საღვთისმეტყველო სკოლა, რომლის წარმომადგენლები იყვნენ ლუკიანე, ევსტათი ანტიოქიელი, იოანე ოქროპირი და სხვ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ეფრემ მცირე]] თავის თხზულებაში „უწყება: მიზეზსა ქართველთა მოქცევისასა, თუ რომელთა წიგნთა შინა მოიხსენიების“, „ანტიოქიურ ქრონოგრაფზე“ დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ ევსტათი ანტიოქიელი იყო ის მღვდელმთავარი, რომელმაც „დაამყარა ეკლესიამ იგი, [[მირიან მეფე|მირიანის]] მიერ [[მცხეთა]]ს აღშენებული და უკურთხა მას კათალიკოსი [[მთავარეპისკოპოსი]]“. ევსტათის [[ქართლი|ქართლში]] მოსვლისა და მის მიერ ქართული ეკლესიის „დამყარების“ ფაქტს იზიარებს მრავალი ქართველი ისტორიკოსი. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან საქართველოს ეკლესიის ურთიერთობასა და მასზე იერარქიულ დამოკიდებულებას აღნიშნავს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ჯუანშერი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა.“ ჯუანშერის მიხედვით, ქართველებს პირველი კათოლიკოსი პეტრე [[ვახტანგ გორგასალი|ვახტანგ გორგასლის]] თხოვნითა და კონსტანტინოპოლელი პატრიარქის შუამდგომლობით „უკურთხა“ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან ქართლის ეკლესიის თავდაპირველ იერარქიულ კავშირზე მიუთითებს ანტიოქიის პატრიარქის ტიტულში მისი „ივერიის პატრიარქად“ მოხსენიება, რაც დღეს მხოლოდ ძველი, ისტორიული ტრადიციის შენარჩუნებასა და არარეალურ ვითარებას ასახავს.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ანტიოქიის კულტურულ-რელიგიურ სივრცესთან საქართველოს მჭიდრო ურთიერთობის მაჩვენებელია VI ს. შუა ხანებში ანტიოქიიდან [[ასურელი მამები]]ს მოსვლა და საქართველოში სამონასტრო ცხოვრების დაფუძნება-აყვავება. ანტიოქიაში შეიქმნა ცნობილი ანტიოქიური საღვთისმეტყველო სკოლა, რომლის წარმომადგენლები იყვნენ ლუკიანე, ევსტათი ანტიოქიელი, იოანე ოქროპირი და სხვ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ბერმონაზვნურ ცხოვრებას, კერძოდ, [[განდეგილი|განდეგილობასა]] და მესვეტეობას. ყველაზე ცნობილი [[ასკეტი|ასკეტთაგანი]] იყო სვიმეონ მესვეტე (გ. 459). ანტიოქიის ეკლესიის მონასტრები ჩამოყალიბდნენ მწიგნობრობისა და განათლების ცენტრებად. IV-VII სს. ანტიოქია, ისევე, როგორც მთელი საქრისტიანო, მოიცვა მწვალებლობებმა ([[არიოზობა]], [[ნესტორიანობა|ნესტორიანელობა]], [[მონოფიზიტობა|მონოფიზიტიზმი]], [[მონოთელიტობა]]) და მათთან ბრძოლამ. V ს. ბოლოს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიას გამოეყო ქალდეველთა, VI ს. დასაწყისში – სირო-იაკობიტური (მონოფიზიტური), ხოლო VII ს. — მარონიტული (მონოთელიტური) ეკლესიები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ბერმონაზვნურ ცხოვრებას, კერძოდ, [[განდეგილი|განდეგილობასა]] და მესვეტეობას. ყველაზე ცნობილი [[ასკეტი|ასკეტთაგანი]] იყო სვიმეონ მესვეტე (გ. 459). ანტიოქიის ეკლესიის მონასტრები ჩამოყალიბდნენ მწიგნობრობისა და განათლების ცენტრებად. IV-VII სს. ანტიოქია, ისევე, როგორც მთელი საქრისტიანო, მოიცვა მწვალებლობებმა ([[არიოზობა]], [[ნესტორიანობა|ნესტორიანელობა]], [[მონოფიზიტობა|მონოფიზიტიზმი]], [[მონოთელიტობა]]) და მათთან ბრძოლამ. V ს. ბოლოს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიას გამოეყო ქალდეველთა, VI ს. დასაწყისში – სირო-იაკობიტური (მონოფიზიტური), ხოლო VII ს. — მარონიტული (მონოთელიტური) ეკლესიები. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9A%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90&diff=144987&oldid=prev 2022-03-01T16:58:01Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">16:58, 1 მარტი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქრისტე]]ს მიმდევრებს პირველად ანტიოქიაში ეწოდათ ქრისტიანები (საქმ. 11,26). [[იერუსალიმი]]დან აქ საქადაგებლად მოავლინეს ბარნაბა კაცი კეთილი „სულიწმიდითა და რწმენით აღსავსე“, რომლის ქადაგებით „მრავალი ხალხი შეემატა უფალს“ (საქართვ. 11,24). მოგვიანებით ანტიოქიაში ქადაგებდნენ [[მოციქული|მოციქულები]] [[პავლე მოციქული|პავლე]] და [[პეტრე მოციქული|პეტრე]]. წმ. პეტრე 5-7 წლის განმავლობაში იყო ანტიოქიის [[ეპისკოპოსი]] (დაახლ. 45-53). შემდეგ ანტიოქიის ეპისკოპოსად წმ. მოციქულმა პეტრემ დააყენა წმ. ევოდი (სხვა ვერსიით – წმ. ეგნატე ღმერთშემოსილი). ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში ანტიოქიის საეპისკოპოსო კათედრა ეჭირათ ცნობილ საეკლესიო მოღვაწეებსა და ღვთისმეტყველებს: წმ. თეოფილეს (176-188), წმ. სერაპიონს (190-211), წმ. ბაბილას (238-250), წმ. დიმიტრიანეს (დაახლ. 255-260), წმ. დომნოს (268-272), წმ. ევსტათის (324/25-330), წმ. მელეტის (358-381) და სხვ. ქალკედონის IV [[მსოფლიო საეკლესიო კრებები|მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე]] (451) ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა მიიღო [[პატრიარქი|პატრიარქის]] ტიტული. პირველი პატრიარქი იყო წმ. ევსტათი. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქრისტე]]ს მიმდევრებს პირველად ანტიოქიაში ეწოდათ ქრისტიანები (საქმ. 11,26). [[იერუსალიმი]]დან აქ საქადაგებლად მოავლინეს ბარნაბა კაცი კეთილი „სულიწმიდითა და რწმენით აღსავსე“, რომლის ქადაგებით „მრავალი ხალხი შეემატა უფალს“ (საქართვ. 11,24). მოგვიანებით ანტიოქიაში ქადაგებდნენ [[მოციქული|მოციქულები]] [[პავლე მოციქული|პავლე]] და [[პეტრე მოციქული|პეტრე]]. წმ. პეტრე 5-7 წლის განმავლობაში იყო ანტიოქიის [[ეპისკოპოსი]] (დაახლ. 45-53). შემდეგ ანტიოქიის ეპისკოპოსად წმ. მოციქულმა პეტრემ დააყენა წმ. ევოდი (სხვა ვერსიით – წმ. ეგნატე ღმერთშემოსილი). ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში ანტიოქიის საეპისკოპოსო კათედრა ეჭირათ ცნობილ საეკლესიო მოღვაწეებსა და ღვთისმეტყველებს: წმ. თეოფილეს (176-188), წმ. სერაპიონს (190-211), წმ. ბაბილას (238-250), წმ. დიმიტრიანეს (დაახლ. 255-260), წმ. დომნოს (268-272), წმ. ევსტათის (324/25-330), წმ. მელეტის (358-381) და სხვ. ქალკედონის IV [[მსოფლიო საეკლესიო კრებები|მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე]] (451) ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა მიიღო [[პატრიარქი|პატრიარქის]] ტიტული. პირველი პატრიარქი იყო წმ. ევსტათი. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეფრემ მცირე თავის თხზულებაში „უწყება: მიზეზსა ქართველთა მოქცევისასა, თუ რომელთა წიგნთა შინა მოიხსენიების“, „ანტიოქიურ ქრონოგრაფზე“ დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ ევსტათი ანტიოქიელი იყო ის მღვდელმთავარი, რომელმაც „დაამყარა ეკლესიამ იგი, [[მირიან მეფე|მირიანის]] მიერ [[მცხეთა]]ს აღშენებული და უკურთხა მას კათალიკოსი [[მთავარეპისკოპოსი]]“. ევსტათის [[ქართლი|ქართლში]] მოსვლისა და მის მიერ ქართული ეკლესიის „დამყარების“ ფაქტს იზიარებს მრავალი ქართველი ისტორიკოსი. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან საქართველოს ეკლესიის ურთიერთობასა და მასზე იერარქიულ დამოკიდებულებას აღნიშნავს ჯუანშერი თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა.“ ჯუანშერის მიხედვით, ქართველებს პირველი კათოლიკოსი პეტრე [[ვახტანგ გორგასალი|ვახტანგ გორგასლის]] თხოვნითა და კონსტანტინოპოლელი პატრიარქის შუამდგომლობით „უკურთხა“ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან ქართლის ეკლესიის თავდაპირველ იერარქიულ კავშირზე მიუთითებს ანტიოქიის პატრიარქის ტიტულში მისი „ივერიის პატრიარქად“ მოხსენიება, რაც დღეს მხოლოდ ძველი, ისტორიული ტრადიციის შენარჩუნებასა და არარეალურ ვითარებას ასახავს.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ანტიოქიის კულტურულ-რელიგიურ სივრცესთან საქართველოს მჭიდრო ურთიერთობის მაჩვენებელია VI ს. შუა ხანებში ანტიოქიიდან [[ასურელი მამები]]ს მოსვლა და საქართველოში სამონასტრო ცხოვრების დაფუძნება-აყვავება. ანტიოქიაში შეიქმნა ცნობილი ანტიოქიური საღვთისმეტყველო სკოლა, რომლის წარმომადგენლები იყვნენ ლუკიანე, ევსტათი ანტიოქიელი, იოანე ოქროპირი და სხვ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ეფრემ მცირე<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თავის თხზულებაში „უწყება: მიზეზსა ქართველთა მოქცევისასა, თუ რომელთა წიგნთა შინა მოიხსენიების“, „ანტიოქიურ ქრონოგრაფზე“ დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ ევსტათი ანტიოქიელი იყო ის მღვდელმთავარი, რომელმაც „დაამყარა ეკლესიამ იგი, [[მირიან მეფე|მირიანის]] მიერ [[მცხეთა]]ს აღშენებული და უკურთხა მას კათალიკოსი [[მთავარეპისკოპოსი]]“. ევსტათის [[ქართლი|ქართლში]] მოსვლისა და მის მიერ ქართული ეკლესიის „დამყარების“ ფაქტს იზიარებს მრავალი ქართველი ისტორიკოსი. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან საქართველოს ეკლესიის ურთიერთობასა და მასზე იერარქიულ დამოკიდებულებას აღნიშნავს ჯუანშერი თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა.“ ჯუანშერის მიხედვით, ქართველებს პირველი კათოლიკოსი პეტრე [[ვახტანგ გორგასალი|ვახტანგ გორგასლის]] თხოვნითა და კონსტანტინოპოლელი პატრიარქის შუამდგომლობით „უკურთხა“ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან ქართლის ეკლესიის თავდაპირველ იერარქიულ კავშირზე მიუთითებს ანტიოქიის პატრიარქის ტიტულში მისი „ივერიის პატრიარქად“ მოხსენიება, რაც დღეს მხოლოდ ძველი, ისტორიული ტრადიციის შენარჩუნებასა და არარეალურ ვითარებას ასახავს.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ანტიოქიის კულტურულ-რელიგიურ სივრცესთან საქართველოს მჭიდრო ურთიერთობის მაჩვენებელია VI ს. შუა ხანებში ანტიოქიიდან [[ასურელი მამები]]ს მოსვლა და საქართველოში სამონასტრო ცხოვრების დაფუძნება-აყვავება. ანტიოქიაში შეიქმნა ცნობილი ანტიოქიური საღვთისმეტყველო სკოლა, რომლის წარმომადგენლები იყვნენ ლუკიანე, ევსტათი ანტიოქიელი, იოანე ოქროპირი და სხვ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ბერმონაზვნურ ცხოვრებას, კერძოდ, [[განდეგილი|განდეგილობასა]] და მესვეტეობას. ყველაზე ცნობილი [[ასკეტი|ასკეტთაგანი]] იყო სვიმეონ მესვეტე (გ. 459). ანტიოქიის ეკლესიის მონასტრები ჩამოყალიბდნენ მწიგნობრობისა და განათლების ცენტრებად. IV-VII სს. ანტიოქია, ისევე, როგორც მთელი საქრისტიანო, მოიცვა მწვალებლობებმა ([[არიოზობა]], [[ნესტორიანობა|ნესტორიანელობა]], [[მონოფიზიტობა|მონოფიზიტიზმი]], [[მონოთელიტობა]]) და მათთან ბრძოლამ. V ს. ბოლოს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიას გამოეყო ქალდეველთა, VI ს. დასაწყისში – სირო-იაკობიტური (მონოფიზიტური), ხოლო VII ს. — მარონიტული (მონოთელიტური) ეკლესიები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ბერმონაზვნურ ცხოვრებას, კერძოდ, [[განდეგილი|განდეგილობასა]] და მესვეტეობას. ყველაზე ცნობილი [[ასკეტი|ასკეტთაგანი]] იყო სვიმეონ მესვეტე (გ. 459). ანტიოქიის ეკლესიის მონასტრები ჩამოყალიბდნენ მწიგნობრობისა და განათლების ცენტრებად. IV-VII სს. ანტიოქია, ისევე, როგორც მთელი საქრისტიანო, მოიცვა მწვალებლობებმა ([[არიოზობა]], [[ნესტორიანობა|ნესტორიანელობა]], [[მონოფიზიტობა|მონოფიზიტიზმი]], [[მონოთელიტობა]]) და მათთან ბრძოლამ. V ს. ბოლოს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიას გამოეყო ქალდეველთა, VI ს. დასაწყისში – სირო-იაკობიტური (მონოფიზიტური), ხოლო VII ს. — მარონიტული (მონოთელიტური) ეკლესიები. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9A%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90&diff=122587&oldid=prev 2021-04-14T19:16:15Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:16, 14 აპრილი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>VI ს. შუა წლებიდან იწყება ანტიოქიის, როგორც მსხვილი ქრისტიანული ცენტრის დაქვეითება. ეს გამოწვეული იყო მტრების მუდმივი შემოსევებითა და დაპყრობებით. 540 წ. ანტიოქია ხელში ჩაიგდეს სპარსელებმა შაჰ ხოსროვ I ანუშირვანის მეთაურობით. 610 წ. სპარსელებმა ხელმეორედ ააოხრეს ანტიოქია, რამდენიმე წლის შემდეგ – დამასკო. VII ს. 30-იან წწ ანტიოქია დაიპყრეს არაბებმა. 610 წლიდან ანტიოქიის კათედრა დაქვრივებული იყო 30 წლის განმავლობაში, ხოლო შემდეგ ანტიოქიელი პატრიარქები კონსტანტინოპოლში ისხდნენ და ნომინალურად განაგებდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 702-742 წწ. კათედრა კვლავ დაქვრივებული იყო. არაბთა სახალიფოს დასუსტებისა და 969 წ. ბიზანტიის იმპერატორ ნიკიფორე II ფოკას მიერ ანტიოქიის გათავისუფლების შემდეგ აქ კვლავ აღორძინდა ქრისტიანული ცხოვრება, თუმცა [[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დაწყების შემდეგ წარმოიქმნა ლათინური სამთავრო და მართლმადიდებელი პატრიარქი იოანე IV (დაახლ. 1091-1100) იძულებული გახდა, დაეტოვებინა კათედრა. მის მაგივრად საპატრიარქო ტახტზე აიყვანეს კათოლიკე ეპისკოპოსი ბერნარდი. მართლმადიდებელი პატრიარქები კვლავ კონსტანტინოპოლში ისხდნენ. 1165 წ. ანტიოქიელი პატრიარქები დაუბრუნდნენ კათედრას, მაგრამ მას შემდეგ, რაც 1268 წ. ანტიოქია ეგვიპტელმა [[მამლუქები|მამლუქებმა]] აიღეს, კვლავ იძულებული გახდნენ, კონსტანტინოპოლს გადასახლებულიყვნენ და ამის შემდეგ ანტიოქიაში აღარ დაბრუნებულან. XIV ს. 40-იან წწ. ანტიოქიის პატრიარქები დამკვიდრდნენ ქ. დამასკოში, სადაც იმყოფებიან დღემდე. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>VI ს. შუა წლებიდან იწყება ანტიოქიის, როგორც მსხვილი ქრისტიანული ცენტრის დაქვეითება. ეს გამოწვეული იყო მტრების მუდმივი შემოსევებითა და დაპყრობებით. 540 წ. ანტიოქია ხელში ჩაიგდეს სპარსელებმა შაჰ ხოსროვ I ანუშირვანის მეთაურობით. 610 წ. სპარსელებმა ხელმეორედ ააოხრეს ანტიოქია, რამდენიმე წლის შემდეგ – დამასკო. VII ს. 30-იან წწ ანტიოქია დაიპყრეს არაბებმა. 610 წლიდან ანტიოქიის კათედრა დაქვრივებული იყო 30 წლის განმავლობაში, ხოლო შემდეგ ანტიოქიელი პატრიარქები კონსტანტინოპოლში ისხდნენ და ნომინალურად განაგებდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 702-742 წწ. კათედრა კვლავ დაქვრივებული იყო. არაბთა სახალიფოს დასუსტებისა და 969 წ. ბიზანტიის იმპერატორ ნიკიფორე II ფოკას მიერ ანტიოქიის გათავისუფლების შემდეგ აქ კვლავ აღორძინდა ქრისტიანული ცხოვრება, თუმცა [[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დაწყების შემდეგ წარმოიქმნა ლათინური სამთავრო და მართლმადიდებელი პატრიარქი იოანე IV (დაახლ. 1091-1100) იძულებული გახდა, დაეტოვებინა კათედრა. მის მაგივრად საპატრიარქო ტახტზე აიყვანეს კათოლიკე ეპისკოპოსი ბერნარდი. მართლმადიდებელი პატრიარქები კვლავ კონსტანტინოპოლში ისხდნენ. 1165 წ. ანტიოქიელი პატრიარქები დაუბრუნდნენ კათედრას, მაგრამ მას შემდეგ, რაც 1268 წ. ანტიოქია ეგვიპტელმა [[მამლუქები|მამლუქებმა]] აიღეს, კვლავ იძულებული გახდნენ, კონსტანტინოპოლს გადასახლებულიყვნენ და ამის შემდეგ ანტიოქიაში აღარ დაბრუნებულან. XIV ს. 40-იან წწ. ანტიოქიის პატრიარქები დამკვიდრდნენ ქ. დამასკოში, სადაც იმყოფებიან დღემდე. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1185-1203 წწ. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სათავეში ედგა ცნობილი მეცნიერ-კანონისტი თეოდორე ბალსამონი, რომლის ძირითადი ნაშრომია 14 ტიტულოვანი ნომოკანონის („დიდი სჯულისკანონი“) კომენტარი. თავის კომენტარებში თეოდორე ეხება მართლმადიდებელ ეკლესიათა [[ავტოკეფალია|ავტოკეფალიის]] საკითხებს და მიუთითებს იბერიის (საქართველოს) ეკლესიის ავტოკეფალიაზედაც. XV ს. II ნახევრიდან, თურქ-ოსმალთა ბატონობის დროიდან, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა უაღრესად რთული იყო, განსაკუთრებით ეკონომიკურ სფეროში. ვერც პატრიარქები და ვერც ეპისკოპოსები ვერ იხდიდნენ დიდ გადასახადებს, რომლითაც დაბეგრა ეკლესიები თურქმა მთავრობამ.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი იერარქები ხშირად იძულებული იყვნენ, სახსრების შეგროვების მიზნით ემოგზაურათ სხვადასხვა ქრისტიანულ ქვეყანაში ([[რუსეთი]], უნგრო-ვლახეთი, [[საქართველო]]). ამ მიზნით საქართველოს ეწვივნენ პატრიარქი მიქელ IV (დაახლ. 1470/74-1484) და ორგზის (1664 და 1666) პატრიარქი მაკარიოს III აზ-ზაიმი (16471672). პატრიარქების გარდა, სხვადასხვა ქვეყანაში შესაწირის შესაგროვებლად მოგზაურობდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სხვა მღვდელმთავრებიც, რომლებიც თავიანთი პატრიარქების მსგავსად, ხშირად ერეოდნენ სხვა ეკლესიების საშინაო საქმეებში (იხ. მიქელ IV). მართალია, [[ოსმალეთის იმპერია|თურქეთის იმპერიაში]] ადგილ. ქრისტიანების მიმართ შემწყნარებლურ პოლიტიკას ატარებდნენ და არ ახდენდნენ მათ ძალდატანებით ისლამიზაციას, მაგრამ ხშირი იყო შემთხვევები, როდესაც ფანატიკურად განწყობილი მოსახლეობის გარკვეული ფენები თავიანთი ინიციატივით არბევდნენ ქრისტიანთა სალოცავებს, ქრისტიანებით დასახლებულ კვარტლებსა და დაბა-ქალაქებსაც კი. 1860 წ. [[სირია]]ში თურქი ფანატიკოსები ერთი თვის განმავლობაში უმოწყალოდ ხოცავდნენ ქრისტიანულ მოსახლეობას. დამასკოში დაარბიეს და დაანგრიეს რამდენიმე ტაძარი და ანტიოქიის საპატრიარქო რეზიდენცია, გაცამტვერდა და მოისპო რარიტეტებით განთქმული საპატრიარქოს [[ბიბლიოთეკა]]. 1919 წ. [[ვერსალის საზავო ხელშეკრულება 1919|ვერსალის საზავო ხელშეკრულები]]თ სირიისა და [[<del class="diffchange diffchange-inline">ლიბანი</del>]]<del class="diffchange diffchange-inline">ს </del>ტერიტორიები სამმართველოდ გადაეცათ ფრანგებს. 1923 წ. ლოზანის ხელშეკრულების ძალით, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტერიტორიის ნაწილი (კილიკია, ედესა, მარდინი) გადაეცა თურქეთის რესპუბლიკას და ამ რეგიონის მართლმადიდებლური მოსახლეობა დეპორტირებულ იქნა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა გაუმჯობესდა სირიისა და ლიბანის დამოუკიდებელი სახელმწიფოების ჩამოყალიბების შემდეგ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1185-1203 წწ. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სათავეში ედგა ცნობილი მეცნიერ-კანონისტი თეოდორე ბალსამონი, რომლის ძირითადი ნაშრომია 14 ტიტულოვანი ნომოკანონის („დიდი სჯულისკანონი“) კომენტარი. თავის კომენტარებში თეოდორე ეხება მართლმადიდებელ ეკლესიათა [[ავტოკეფალია|ავტოკეფალიის]] საკითხებს და მიუთითებს იბერიის (საქართველოს) ეკლესიის ავტოკეფალიაზედაც. XV ს. II ნახევრიდან, თურქ-ოსმალთა ბატონობის დროიდან, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა უაღრესად რთული იყო, განსაკუთრებით ეკონომიკურ სფეროში. ვერც პატრიარქები და ვერც ეპისკოპოსები ვერ იხდიდნენ დიდ გადასახადებს, რომლითაც დაბეგრა ეკლესიები თურქმა მთავრობამ.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი იერარქები ხშირად იძულებული იყვნენ, სახსრების შეგროვების მიზნით ემოგზაურათ სხვადასხვა ქრისტიანულ ქვეყანაში ([[რუსეთი]], უნგრო-ვლახეთი, [[საქართველო]]). ამ მიზნით საქართველოს ეწვივნენ პატრიარქი მიქელ IV (დაახლ. 1470/74-1484) და ორგზის (1664 და 1666) პატრიარქი მაკარიოს III აზ-ზაიმი (16471672). პატრიარქების გარდა, სხვადასხვა ქვეყანაში შესაწირის შესაგროვებლად მოგზაურობდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სხვა მღვდელმთავრებიც, რომლებიც თავიანთი პატრიარქების მსგავსად, ხშირად ერეოდნენ სხვა ეკლესიების საშინაო საქმეებში (იხ. მიქელ IV). მართალია, [[ოსმალეთის იმპერია|თურქეთის იმპერიაში]] ადგილ. ქრისტიანების მიმართ შემწყნარებლურ პოლიტიკას ატარებდნენ და არ ახდენდნენ მათ ძალდატანებით ისლამიზაციას, მაგრამ ხშირი იყო შემთხვევები, როდესაც ფანატიკურად განწყობილი მოსახლეობის გარკვეული ფენები თავიანთი ინიციატივით არბევდნენ ქრისტიანთა სალოცავებს, ქრისტიანებით დასახლებულ კვარტლებსა და დაბა-ქალაქებსაც კი. 1860 წ. [[სირია]]ში თურქი ფანატიკოსები ერთი თვის განმავლობაში უმოწყალოდ ხოცავდნენ ქრისტიანულ მოსახლეობას. დამასკოში დაარბიეს და დაანგრიეს რამდენიმე ტაძარი და ანტიოქიის საპატრიარქო რეზიდენცია, გაცამტვერდა და მოისპო რარიტეტებით განთქმული საპატრიარქოს [[ბიბლიოთეკა]]. 1919 წ. [[ვერსალის საზავო ხელშეკრულება 1919|ვერსალის საზავო ხელშეკრულები]]თ სირიისა და [[<ins class="diffchange diffchange-inline">ლიბანის რესპუბლიკა|ლიბანის</ins>]] ტერიტორიები სამმართველოდ გადაეცათ ფრანგებს. 1923 წ. ლოზანის ხელშეკრულების ძალით, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტერიტორიის ნაწილი (კილიკია, ედესა, მარდინი) გადაეცა თურქეთის რესპუბლიკას და ამ რეგიონის მართლმადიდებლური მოსახლეობა დეპორტირებულ იქნა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა გაუმჯობესდა სირიისა და ლიბანის დამოუკიდებელი სახელმწიფოების ჩამოყალიბების შემდეგ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიაში მოქმედებს 22 [[ეპარქია]] (6 — სირიაში, 6 — ლიბანში, 3 – თურქეთში, 1 — [[ერაყი|ერაყში]], 4 — სამხრეთ ამერიკაში, 1 - [[ავსტრალია]]–ახალ ზელანდიაში, 1 – [[ევროპა]]ში; 1 არქიდიოცეზს ჩრდილოეთ ამერიკაში 2002 წ. 13 ივნისს ანტიოქიის საპატრიარქომ ავტონომიური სტატუსი უბოძა). პატრიარქის რეზიდენცია ქ. დამასკოშია (სირია). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიაში მოქმედებს 22 [[ეპარქია]] (6 — სირიაში, 6 — ლიბანში, 3 – თურქეთში, 1 — [[ერაყი|ერაყში]], 4 — სამხრეთ ამერიკაში, 1 - [[ავსტრალია]]–ახალ ზელანდიაში, 1 – [[ევროპა]]ში; 1 არქიდიოცეზს ჩრდილოეთ ამერიკაში 2002 წ. 13 ივნისს ანტიოქიის საპატრიარქომ ავტონომიური სტატუსი უბოძა). პატრიარქის რეზიდენცია ქ. დამასკოშია (სირია). &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9A%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90&diff=122211&oldid=prev 2021-04-11T19:17:41Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:17, 11 აპრილი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო ==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო ==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[საქართველოს <del class="diffchange diffchange-inline">მათლმადიდებელი </del>ეკლესია:ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[საქართველოს <ins class="diffchange diffchange-inline">მართლმადიდებელი </ins>ეკლესია:ენციკლოპედია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: ქრისტიანული ეკლესიები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია: ქრისტიანული ეკლესიები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიები]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A5%E1%83%98%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9A%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90&diff=110423&oldid=prev 2020-11-09T09:48:51Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესია&#039;&#039;&#039; - ერთ-ერთი უძველესი [[ქ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესია''' - ერთ-ერთი უძველესი [[ქრისტიანობა|ქრისტიანული]] [[ეკლესია]], შეიქმნა I ს. 40-იან წწ. აერთიანებდა ქ. ანტიოქიის (ახლანდ. ანტაკია, [[თურქეთის რესპუბლიკა]]) ელინიზებულ სირიულ და იუდეურ თემებს. <br /> <br /> [[ქრისტე]]ს მიმდევრებს პირველად ანტიოქიაში ეწოდათ ქრისტიანები (საქმ. 11,26). [[იერუსალიმი]]დან აქ საქადაგებლად მოავლინეს ბარნაბა კაცი კეთილი „სულიწმიდითა და რწმენით აღსავსე“, რომლის ქადაგებით „მრავალი ხალხი შეემატა უფალს“ (საქართვ. 11,24). მოგვიანებით ანტიოქიაში ქადაგებდნენ [[მოციქული|მოციქულები]] [[პავლე მოციქული|პავლე]] და [[პეტრე მოციქული|პეტრე]]. წმ. პეტრე 5-7 წლის განმავლობაში იყო ანტიოქიის [[ეპისკოპოსი]] (დაახლ. 45-53). შემდეგ ანტიოქიის ეპისკოპოსად წმ. მოციქულმა პეტრემ დააყენა წმ. ევოდი (სხვა ვერსიით – წმ. ეგნატე ღმერთშემოსილი). ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში ანტიოქიის საეპისკოპოსო კათედრა ეჭირათ ცნობილ საეკლესიო მოღვაწეებსა და ღვთისმეტყველებს: წმ. თეოფილეს (176-188), წმ. სერაპიონს (190-211), წმ. ბაბილას (238-250), წმ. დიმიტრიანეს (დაახლ. 255-260), წმ. დომნოს (268-272), წმ. ევსტათის (324/25-330), წმ. მელეტის (358-381) და სხვ. ქალკედონის IV [[მსოფლიო საეკლესიო კრებები|მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე]] (451) ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა მიიღო [[პატრიარქი|პატრიარქის]] ტიტული. პირველი პატრიარქი იყო წმ. ევსტათი. <br /> <br /> ეფრემ მცირე თავის თხზულებაში „უწყება: მიზეზსა ქართველთა მოქცევისასა, თუ რომელთა წიგნთა შინა მოიხსენიების“, „ანტიოქიურ ქრონოგრაფზე“ დაყრდნობით აღნიშნავს, რომ ევსტათი ანტიოქიელი იყო ის მღვდელმთავარი, რომელმაც „დაამყარა ეკლესიამ იგი, [[მირიან მეფე|მირიანის]] მიერ [[მცხეთა]]ს აღშენებული და უკურთხა მას კათალიკოსი [[მთავარეპისკოპოსი]]“. ევსტათის [[ქართლი|ქართლში]] მოსვლისა და მის მიერ ქართული ეკლესიის „დამყარების“ ფაქტს იზიარებს მრავალი ქართველი ისტორიკოსი. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან საქართველოს ეკლესიის ურთიერთობასა და მასზე იერარქიულ დამოკიდებულებას აღნიშნავს ჯუანშერი თხზულებაში „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა.“ ჯუანშერის მიხედვით, ქართველებს პირველი კათოლიკოსი პეტრე [[ვახტანგ გორგასალი|ვახტანგ გორგასლის]] თხოვნითა და კონსტანტინოპოლელი პატრიარქის შუამდგომლობით „უკურთხა“ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურმა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიასთან ქართლის ეკლესიის თავდაპირველ იერარქიულ კავშირზე მიუთითებს ანტიოქიის პატრიარქის ტიტულში მისი „ივერიის პატრიარქად“ მოხსენიება, რაც დღეს მხოლოდ ძველი, ისტორიული ტრადიციის შენარჩუნებასა და არარეალურ ვითარებას ასახავს.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და ანტიოქიის კულტურულ-რელიგიურ სივრცესთან საქართველოს მჭიდრო ურთიერთობის მაჩვენებელია VI ს. შუა ხანებში ანტიოქიიდან [[ასურელი მამები]]ს მოსვლა და საქართველოში სამონასტრო ცხოვრების დაფუძნება-აყვავება. ანტიოქიაში შეიქმნა ცნობილი ანტიოქიური საღვთისმეტყველო სკოლა, რომლის წარმომადგენლები იყვნენ ლუკიანე, ევსტათი ანტიოქიელი, იოანე ოქროპირი და სხვ. <br /> <br /> ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ბერმონაზვნურ ცხოვრებას, კერძოდ, [[განდეგილი|განდეგილობასა]] და მესვეტეობას. ყველაზე ცნობილი [[ასკეტი|ასკეტთაგანი]] იყო სვიმეონ მესვეტე (გ. 459). ანტიოქიის ეკლესიის მონასტრები ჩამოყალიბდნენ მწიგნობრობისა და განათლების ცენტრებად. IV-VII სს. ანტიოქია, ისევე, როგორც მთელი საქრისტიანო, მოიცვა მწვალებლობებმა ([[არიოზობა]], [[ნესტორიანობა|ნესტორიანელობა]], [[მონოფიზიტობა|მონოფიზიტიზმი]], [[მონოთელიტობა]]) და მათთან ბრძოლამ. V ს. ბოლოს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიას გამოეყო ქალდეველთა, VI ს. დასაწყისში – სირო-იაკობიტური (მონოფიზიტური), ხოლო VII ს. — მარონიტული (მონოთელიტური) ეკლესიები. <br /> <br /> VI ს. შუა წლებიდან იწყება ანტიოქიის, როგორც მსხვილი ქრისტიანული ცენტრის დაქვეითება. ეს გამოწვეული იყო მტრების მუდმივი შემოსევებითა და დაპყრობებით. 540 წ. ანტიოქია ხელში ჩაიგდეს სპარსელებმა შაჰ ხოსროვ I ანუშირვანის მეთაურობით. 610 წ. სპარსელებმა ხელმეორედ ააოხრეს ანტიოქია, რამდენიმე წლის შემდეგ – დამასკო. VII ს. 30-იან წწ ანტიოქია დაიპყრეს არაბებმა. 610 წლიდან ანტიოქიის კათედრა დაქვრივებული იყო 30 წლის განმავლობაში, ხოლო შემდეგ ანტიოქიელი პატრიარქები კონსტანტინოპოლში ისხდნენ და ნომინალურად განაგებდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 702-742 წწ. კათედრა კვლავ დაქვრივებული იყო. არაბთა სახალიფოს დასუსტებისა და 969 წ. ბიზანტიის იმპერატორ ნიკიფორე II ფოკას მიერ ანტიოქიის გათავისუფლების შემდეგ აქ კვლავ აღორძინდა ქრისტიანული ცხოვრება, თუმცა [[ჯვაროსნული ლაშქრობები]]ს დაწყების შემდეგ წარმოიქმნა ლათინური სამთავრო და მართლმადიდებელი პატრიარქი იოანე IV (დაახლ. 1091-1100) იძულებული გახდა, დაეტოვებინა კათედრა. მის მაგივრად საპატრიარქო ტახტზე აიყვანეს კათოლიკე ეპისკოპოსი ბერნარდი. მართლმადიდებელი პატრიარქები კვლავ კონსტანტინოპოლში ისხდნენ. 1165 წ. ანტიოქიელი პატრიარქები დაუბრუნდნენ კათედრას, მაგრამ მას შემდეგ, რაც 1268 წ. ანტიოქია ეგვიპტელმა [[მამლუქები|მამლუქებმა]] აიღეს, კვლავ იძულებული გახდნენ, კონსტანტინოპოლს გადასახლებულიყვნენ და ამის შემდეგ ანტიოქიაში აღარ დაბრუნებულან. XIV ს. 40-იან წწ. ანტიოქიის პატრიარქები დამკვიდრდნენ ქ. დამასკოში, სადაც იმყოფებიან დღემდე. <br /> <br /> 1185-1203 წწ. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სათავეში ედგა ცნობილი მეცნიერ-კანონისტი თეოდორე ბალსამონი, რომლის ძირითადი ნაშრომია 14 ტიტულოვანი ნომოკანონის („დიდი სჯულისკანონი“) კომენტარი. თავის კომენტარებში თეოდორე ეხება მართლმადიდებელ ეკლესიათა [[ავტოკეფალია|ავტოკეფალიის]] საკითხებს და მიუთითებს იბერიის (საქართველოს) ეკლესიის ავტოკეფალიაზედაც. XV ს. II ნახევრიდან, თურქ-ოსმალთა ბატონობის დროიდან, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა უაღრესად რთული იყო, განსაკუთრებით ეკონომიკურ სფეროში. ვერც პატრიარქები და ვერც ეპისკოპოსები ვერ იხდიდნენ დიდ გადასახადებს, რომლითაც დაბეგრა ეკლესიები თურქმა მთავრობამ.ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი იერარქები ხშირად იძულებული იყვნენ, სახსრების შეგროვების მიზნით ემოგზაურათ სხვადასხვა ქრისტიანულ ქვეყანაში ([[რუსეთი]], უნგრო-ვლახეთი, [[საქართველო]]). ამ მიზნით საქართველოს ეწვივნენ პატრიარქი მიქელ IV (დაახლ. 1470/74-1484) და ორგზის (1664 და 1666) პატრიარქი მაკარიოს III აზ-ზაიმი (16471672). პატრიარქების გარდა, სხვადასხვა ქვეყანაში შესაწირის შესაგროვებლად მოგზაურობდნენ ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის სხვა მღვდელმთავრებიც, რომლებიც თავიანთი პატრიარქების მსგავსად, ხშირად ერეოდნენ სხვა ეკლესიების საშინაო საქმეებში (იხ. მიქელ IV). მართალია, [[ოსმალეთის იმპერია|თურქეთის იმპერიაში]] ადგილ. ქრისტიანების მიმართ შემწყნარებლურ პოლიტიკას ატარებდნენ და არ ახდენდნენ მათ ძალდატანებით ისლამიზაციას, მაგრამ ხშირი იყო შემთხვევები, როდესაც ფანატიკურად განწყობილი მოსახლეობის გარკვეული ფენები თავიანთი ინიციატივით არბევდნენ ქრისტიანთა სალოცავებს, ქრისტიანებით დასახლებულ კვარტლებსა და დაბა-ქალაქებსაც კი. 1860 წ. [[სირია]]ში თურქი ფანატიკოსები ერთი თვის განმავლობაში უმოწყალოდ ხოცავდნენ ქრისტიანულ მოსახლეობას. დამასკოში დაარბიეს და დაანგრიეს რამდენიმე ტაძარი და ანტიოქიის საპატრიარქო რეზიდენცია, გაცამტვერდა და მოისპო რარიტეტებით განთქმული საპატრიარქოს [[ბიბლიოთეკა]]. 1919 წ. [[ვერსალის საზავო ხელშეკრულება 1919|ვერსალის საზავო ხელშეკრულები]]თ სირიისა და [[ლიბანი]]ს ტერიტორიები სამმართველოდ გადაეცათ ფრანგებს. 1923 წ. ლოზანის ხელშეკრულების ძალით, ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტერიტორიის ნაწილი (კილიკია, ედესა, მარდინი) გადაეცა თურქეთის რესპუბლიკას და ამ რეგიონის მართლმადიდებლური მოსახლეობა დეპორტირებულ იქნა. ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობა გაუმჯობესდა სირიისა და ლიბანის დამოუკიდებელი სახელმწიფოების ჩამოყალიბების შემდეგ. <br /> <br /> დღეს ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიაში მოქმედებს 22 [[ეპარქია]] (6 — სირიაში, 6 — ლიბანში, 3 – თურქეთში, 1 — [[ერაყი|ერაყში]], 4 — სამხრეთ ამერიკაში, 1 - [[ავსტრალია]]–ახალ ზელანდიაში, 1 – [[ევროპა]]ში; 1 არქიდიოცეზს ჩრდილოეთ ამერიკაში 2002 წ. 13 ივნისს ანტიოქიის საპატრიარქომ ავტონომიური სტატუსი უბოძა). პატრიარქის რეზიდენცია ქ. დამასკოშია (სირია). <br /> <br /> ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურის ტიტულია: „უნეტარესი პატრიარქი დიდისა ანტიოქიისა, სირიისა, კილიკიისა, იბერიისა, მესოპოტამიისა და სრულიად აღმოსავლეთისა“. 1979 წ. 2 ივლისს ანტიოქიელ პატრიარქად აირჩიეს ეგნატე — IV (ხაზიმი). 1981 წ. ოქტომბერში ანტიოქიის პატრიარქი ოფიციალური ვიზიტით ეწვია საქართველოს ეკლესიას. სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა [[ილია II]]-მ მისასალმებელი სიტყვით მიმართა უძველესი ეკლესიის მეთაურს და გამოთქვა იმედი, რომ ურთიერთობა ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესასა და [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას]] შორის ამ ვიზიტის შემდეგ „უფრო მეტად გაძლიერდება და გაღრმავდება. ჩვენ იმედი გვაქვს, — აღნიშნა საქართველოს პატრიარქმა, – რომ ორივე მხრიდან გადადგმული იქნება ისეთი რეალური ნაბიჯები, რომელიც ხელს შეუწყობს ჩვენი ორი უძველესი ეკლესიის სულიერ აღორძინებას“. - 2012 წ. გარდაიცვალა პატრიარქი ეგნატე IV. იმავე წლის 17 დეკემბერს ანტიოქიის პატრიარქად არჩეულ იქნა მიტროპოლიტი იოანე (იაზიჯი).<br /> <br /> ''მ. ბოჭორიშვილი''<br /> <br /> <br /> ==ლიტერატურა== <br /> Поместные Православные Церкви, M., 2004.<br /> <br /> == წყარო ==<br /> * [[საქართველოს მათლმადიდებელი ეკლესია:ენციკლოპედია]]<br /> <br /> [[კატეგორია: ქრისტიანული ეკლესიები]]<br /> [[კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიები]]</div>

Tkenchoshvili