https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98 2026-04-26T01:20:10Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98&diff=223602&oldid=prev 2024-04-20T12:46:55Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:46, 20 აპრილი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:მდინარეები]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს მდინარეები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს მდინარეები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მდინარეები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მდინარეები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98&diff=223565&oldid=prev 2024-04-20T12:25:08Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:25, 20 აპრილი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 20:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 20:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს მდინარეები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს მდინარეები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მდინარეები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მდინარეები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:მდინარეები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში]]</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:მდინარეები ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში]]</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98&diff=220352&oldid=prev 2024-03-03T12:00:44Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:00, 3 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Aragvi.PNG|thumb|250პქ|თეთრი (მთიულეთის) და შავი (გუდამაყრის) არაგვების შესართავი]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არაგვი''' – [[მდინარე]] (მდინარეთა სისტემა) აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, ამ ჰიდროსისტემას ქმნის ოთხი მდინარე, ოთხი არაგვი: [[მთიულეთი]]ს (ანუ თეთრი) არაგვი, [[გუდამაყარი|გუდამაყრის]] (ანუ შავი) არაგვი, [[ფშავი]]ს არაგვი და [[ხევსურეთი]]ს არაგვი.” პირველი ორი ერთიმეორეს მიერთვის დაბა ფასანაურთან. გუდამაყრის არაგვი მართლაც შავი შეფერილობისაა; თეთრ არაგვთან შეერთებისას იგი თავის სიშავეს კარგა მანძილზე მიიყოლებს. რაც შეეხება ფშავისა და ხევსურეთის არაგვებს, ისინი ფშავ-ხევსურეთის მიჯნაზე, ადგილ ორწყალთან ერთდებიან. სამხრეთისაკენ დაქანებული ეს მდინარეები უწინ ისტორიულ სოფელ ჟინვალთან შეერთვოდნენ ერთიმეორეს; მდინარეთა შეერთების ადგილს ხერთვისი ერქვა. დღეისათვის მთელი ეს ხერთვისი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები ჟინვალის წყალსაცავთ არის დაფარული, ამიტომ&#160; არაგვთა შეერთების ადგილი შეიცვალა: ფშავ-ხევსურეთის არაგვი წყალსაცავს თვალივის ბოლოებზე მიერთვის, მთიულეთ-გუდამაყრისა კი [[ანანური|ანანურთან]] ამთავრებს თავის მუხლჩაუხრელ სრბოლას. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არაგვი''' – [[მდინარე]] (მდინარეთა სისტემა) აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, ამ ჰიდროსისტემას ქმნის ოთხი მდინარე, ოთხი არაგვი: [[მთიულეთი]]ს (ანუ თეთრი) არაგვი, [[გუდამაყარი|გუდამაყრის]] (ანუ შავი) არაგვი, [[ფშავი]]ს არაგვი და [[ხევსურეთი]]ს არაგვი.” პირველი ორი ერთიმეორეს მიერთვის დაბა ფასანაურთან. გუდამაყრის არაგვი მართლაც შავი შეფერილობისაა; თეთრ არაგვთან შეერთებისას იგი თავის სიშავეს კარგა მანძილზე მიიყოლებს. რაც შეეხება ფშავისა და ხევსურეთის არაგვებს, ისინი ფშავ-ხევსურეთის მიჯნაზე, ადგილ ორწყალთან ერთდებიან. სამხრეთისაკენ დაქანებული ეს მდინარეები უწინ ისტორიულ სოფელ ჟინვალთან შეერთვოდნენ ერთიმეორეს; მდინარეთა შეერთების ადგილს ხერთვისი ერქვა. დღეისათვის მთელი ეს ხერთვისი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები ჟინვალის წყალსაცავთ არის დაფარული, ამიტომ&#160; არაგვთა შეერთების ადგილი შეიცვალა: ფშავ-ხევსურეთის არაგვი წყალსაცავს თვალივის ბოლოებზე მიერთვის, მთიულეთ-გუდამაყრისა კი [[ანანური|ანანურთან]] ამთავრებს თავის მუხლჩაუხრელ სრბოლას. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98&diff=220350&oldid=prev 2024-03-03T11:51:14Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:51, 3 მარტი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არაგვი''' – [[მდინარე]] (მდინარეთა სისტემა) აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, ამ ჰიდროსისტემას ქმნის ოთხი მდინარე, ოთხი არაგვი: [[მთიულეთი]]ს (ანუ თეთრი) არაგვი, [[გუდამაყარი|გუდამაყრის]] (ანუ შავი) არაგვი, [[ფშავი]]ს არაგვი და [[ხევსურეთი]]ს არაგვი.” პირველი ორი ერთიმეორეს მიერთვის დაბა ფასანაურთან. გუდამაყრის არაგვი მართლაც შავი შეფერილობისაა; თეთრ არაგვთან შეერთებისას იგი თავის სიშავეს კარგა მანძილზე მიიყოლებს. რაც შეეხება ფშავისა და ხევსურეთის არაგვებს, ისინი ფშავ-ხევსურეთის მიჯნაზე, ადგილ ორწყალთან ერთდებიან. სამხრეთისაკენ დაქანებული ეს მდინარეები უწინ ისტორიულ სოფელ ჟინვალთან <del class="diffchange diffchange-inline">შეერთვვოდნენ </del>ერთიმეორეს; მდინარეთა შეერთების ადგილს ხერთვისი ერქვა. დღეისათვის მთელი ეს ხერთვისი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები ჟინვალის წყალსაცავთ არის დაფარული, ამიტომ&#160; არაგვთა შეერთების ადგილი შეიცვალა: ფშავ-ხევსურეთის არაგვი წყალსაცავს თვალივის ბოლოებზე მიერთვის, მთიულეთ-გუდამაყრისა კი [[ანანური|ანანურთან]] ამთავრებს თავის მუხლჩაუხრელ სრბოლას. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არაგვი''' – [[მდინარე]] (მდინარეთა სისტემა) აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, ამ ჰიდროსისტემას ქმნის ოთხი მდინარე, ოთხი არაგვი: [[მთიულეთი]]ს (ანუ თეთრი) არაგვი, [[გუდამაყარი|გუდამაყრის]] (ანუ შავი) არაგვი, [[ფშავი]]ს არაგვი და [[ხევსურეთი]]ს არაგვი.” პირველი ორი ერთიმეორეს მიერთვის დაბა ფასანაურთან. გუდამაყრის არაგვი მართლაც შავი შეფერილობისაა; თეთრ არაგვთან შეერთებისას იგი თავის სიშავეს კარგა მანძილზე მიიყოლებს. რაც შეეხება ფშავისა და ხევსურეთის არაგვებს, ისინი ფშავ-ხევსურეთის მიჯნაზე, ადგილ ორწყალთან ერთდებიან. სამხრეთისაკენ დაქანებული ეს მდინარეები უწინ ისტორიულ სოფელ ჟინვალთან <ins class="diffchange diffchange-inline">შეერთვოდნენ </ins>ერთიმეორეს; მდინარეთა შეერთების ადგილს ხერთვისი ერქვა. დღეისათვის მთელი ეს ხერთვისი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები ჟინვალის წყალსაცავთ არის დაფარული, ამიტომ&#160; არაგვთა შეერთების ადგილი შეიცვალა: ფშავ-ხევსურეთის არაგვი წყალსაცავს თვალივის ბოლოებზე მიერთვის, მთიულეთ-გუდამაყრისა კი [[ანანური|ანანურთან]] ამთავრებს თავის მუხლჩაუხრელ სრბოლას. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი ქართველი სწავლული, რომელმაც არაგვის შინაარსის გარკვევა სცადა, ჩვენი სახელოვანი ისტორიკოსი და გეოგრაფი [[ვახუშტი ბატონიშვილი]] იყო: „და ეწოდა სახელი ესე ამ მდინარეს თვითთავე, ვინათგან დის ჩქარად, მოჰგვის და იმღვრევის შავად: „ხედავ, არაგვის ეს წყალი ამ ხევთა!“ როგორც ვხედავთ, ვახუშტი ბატონიშვილი მდინარის სახელწოდების ამოსავალს ობიექტის თვისებაში – სწრაფ დენასა და ხეობების დაგვა-ჩამორეცხვაში – ხედავდა. მოგვიანებით [[ნიკოლოზ ბარათაშვილი|ნიკოლოზ ბარათაშვილმაც]] არაგვის სისწრაფეს, „არა გვიან“ სრბოლას მიაპყრო პირველ რიგში ყურადღება. სხვათა შორის ნ. ბარათაშვილის ეს პოეტური სიტყვათშეხამება – არაგვი||არაგვიანი – შემდგომი ხანის ზოგმა მკვლევარმა ერთ-ერთ შესაძლო ვერსიად მიიჩნია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პირველი ქართველი სწავლული, რომელმაც არაგვის შინაარსის გარკვევა სცადა, ჩვენი სახელოვანი ისტორიკოსი და გეოგრაფი [[ვახუშტი ბატონიშვილი]] იყო: „და ეწოდა სახელი ესე ამ მდინარეს თვითთავე, ვინათგან დის ჩქარად, მოჰგვის და იმღვრევის შავად: „ხედავ, არაგვის ეს წყალი ამ ხევთა!“ როგორც ვხედავთ, ვახუშტი ბატონიშვილი მდინარის სახელწოდების ამოსავალს ობიექტის თვისებაში – სწრაფ დენასა და ხეობების დაგვა-ჩამორეცხვაში – ხედავდა. მოგვიანებით [[ნიკოლოზ ბარათაშვილი|ნიკოლოზ ბარათაშვილმაც]] არაგვის სისწრაფეს, „არა გვიან“ სრბოლას მიაპყრო პირველ რიგში ყურადღება. სხვათა შორის ნ. ბარათაშვილის ეს პოეტური სიტყვათშეხამება – არაგვი||არაგვიანი – შემდგომი ხანის ზოგმა მკვლევარმა ერთ-ერთ შესაძლო ვერსიად მიიჩნია.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ჯავახიშვილი ივანე|ივ. ჯავახიშვილმა]] პირველმა მიაქცია ყურადღება იმ ფაქტს, რომ ჰიდრონიმ არაგვის ფუძისეული -რაგ-||-რგ- ელემენტი საერთოს ავლენდა სახელწოდება თერგის ძირისეულ -რგ- ელემენტთან. ამ ფაქტმა დიდ მეცნიერს გამოათქმევინა ვარაუდი, რომლის მიხედვითაც არაგვი წყლის აღმნიშვნელი ზოგადი ტერმინი უნდა ყოფილიყო.“</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ჯავახიშვილი ივანე|ივ. ჯავახიშვილმა]] პირველმა მიაქცია ყურადღება იმ ფაქტს, რომ ჰიდრონიმ არაგვის ფუძისეული -რაგ-||-რგ- ელემენტი საერთოს ავლენდა სახელწოდება თერგის ძირისეულ -რგ- ელემენტთან. ამ ფაქტმა დიდ მეცნიერს გამოათქმევინა ვარაუდი, რომლის მიხედვითაც არაგვი წყლის აღმნიშვნელი ზოგადი ტერმინი უნდა ყოფილიყო.“</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აღნიშნულ თვალსაზრისს <del class="diffchange diffchange-inline">ჩვენმი </del>საკმაოდ ბევრი მიმდევარი ჰყავს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აღნიშნულ თვალსაზრისს <ins class="diffchange diffchange-inline">ჩვენში </ins>საკმაოდ ბევრი მიმდევარი ჰყავს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უკანასკნელ ხანს ერთგვარ მოდად იქცა ჰიდრონიმ არაგვის ინდო-ევროპული წარმოშობის „წყლის დინების“, „სისველის“ „ნესტის“ და ა.შ. აღმნიშვნელ არ, ორ, ერ, რ ძირებთან ნათესაური მიმართების საკითხების კვლევა.“ ჩვენ რომ ამ თვალსაზრისს გავყვეთ, მაშინ საერთო წარმომავლობისა აღმოგვაჩნდება არა მარტო არაგვი და სხვა ევროპულ, უნგრულ-ფინურ, ბალტიურ, ესპანურ… ენებში დადასტურებული რო|რა, არ-ელემენტიანი ჰიდრონიმები (რაინი, რონა, არნო, არაგონი, არლანსა…), არამედ [[ინდოეთი]]ს, [[ირანი]]ს, [[აზია|აზიისა]] და [[აფრიკა|აფრიკის]], აგრეთვე, სხვა კონტინენტების არაერთი მდინარის სახელწოდება (რუდე-შური, ფარაპ-რუდი, სეფირუდი, თერგერუდი, ჩაირუდი…).“ ჰიდრონიმთა ამგვარი მეთოდით კვლევამ, საეჭვოა, ოდესმე დადებითი შედეგები მოგვცეს. ქართულმა [[ენათმეცნიერება]]მ კონკრეტული ენობრივი ფაქტების მსოფლიო პალეონტოლოგიური მეთოდებით კვლევა-ძიებაზე კარგა ხანია უარი თქვა და სრულიად სამართლიანადაც. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>უკანასკნელ ხანს ერთგვარ მოდად იქცა ჰიდრონიმ არაგვის ინდო-ევროპული წარმოშობის „წყლის დინების“, „სისველის“ „ნესტის“ და ა.შ. აღმნიშვნელ არ, ორ, ერ, რ ძირებთან ნათესაური მიმართების საკითხების კვლევა.“ ჩვენ რომ ამ თვალსაზრისს გავყვეთ, მაშინ საერთო წარმომავლობისა აღმოგვაჩნდება არა მარტო არაგვი და სხვა ევროპულ, უნგრულ-ფინურ, ბალტიურ, ესპანურ… ენებში დადასტურებული რო|რა, არ-ელემენტიანი ჰიდრონიმები (რაინი, რონა, არნო, არაგონი, არლანსა…), არამედ [[ინდოეთი]]ს, [[ირანი]]ს, [[აზია|აზიისა]] და [[აფრიკა|აფრიკის]], აგრეთვე, სხვა კონტინენტების არაერთი მდინარის სახელწოდება (რუდე-შური, ფარაპ-რუდი, სეფირუდი, თერგერუდი, ჩაირუდი…).“ ჰიდრონიმთა ამგვარი მეთოდით კვლევამ, საეჭვოა, ოდესმე დადებითი შედეგები მოგვცეს. ქართულმა [[ენათმეცნიერება]]მ კონკრეტული ენობრივი ფაქტების მსოფლიო პალეონტოლოგიური მეთოდებით კვლევა-ძიებაზე კარგა ხანია უარი თქვა და სრულიად სამართლიანადაც. &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს მდინარეები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს მდინარეები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მდინარეები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მდინარეები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:მდინარეები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:მდინარეები ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98&diff=220349&oldid=prev 2024-03-03T11:45:49Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;არაგვი&#039;&#039;&#039; – <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9B%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94" title="მდინარე">მდინარე</a> (მდინარეთა სისტემა) აღმოსავლეთ საქართვ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''არაგვი''' – [[მდინარე]] (მდინარეთა სისტემა) აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, ამ ჰიდროსისტემას ქმნის ოთხი მდინარე, ოთხი არაგვი: [[მთიულეთი]]ს (ანუ თეთრი) არაგვი, [[გუდამაყარი|გუდამაყრის]] (ანუ შავი) არაგვი, [[ფშავი]]ს არაგვი და [[ხევსურეთი]]ს არაგვი.” პირველი ორი ერთიმეორეს მიერთვის დაბა ფასანაურთან. გუდამაყრის არაგვი მართლაც შავი შეფერილობისაა; თეთრ არაგვთან შეერთებისას იგი თავის სიშავეს კარგა მანძილზე მიიყოლებს. რაც შეეხება ფშავისა და ხევსურეთის არაგვებს, ისინი ფშავ-ხევსურეთის მიჯნაზე, ადგილ ორწყალთან ერთდებიან. სამხრეთისაკენ დაქანებული ეს მდინარეები უწინ ისტორიულ სოფელ ჟინვალთან შეერთვვოდნენ ერთიმეორეს; მდინარეთა შეერთების ადგილს ხერთვისი ერქვა. დღეისათვის მთელი ეს ხერთვისი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები ჟინვალის წყალსაცავთ არის დაფარული, ამიტომ არაგვთა შეერთების ადგილი შეიცვალა: ფშავ-ხევსურეთის არაგვი წყალსაცავს თვალივის ბოლოებზე მიერთვის, მთიულეთ-გუდამაყრისა კი [[ანანური|ანანურთან]] ამთავრებს თავის მუხლჩაუხრელ სრბოლას. <br /> <br /> პირველი ქართველი სწავლული, რომელმაც არაგვის შინაარსის გარკვევა სცადა, ჩვენი სახელოვანი ისტორიკოსი და გეოგრაფი [[ვახუშტი ბატონიშვილი]] იყო: „და ეწოდა სახელი ესე ამ მდინარეს თვითთავე, ვინათგან დის ჩქარად, მოჰგვის და იმღვრევის შავად: „ხედავ, არაგვის ეს წყალი ამ ხევთა!“ როგორც ვხედავთ, ვახუშტი ბატონიშვილი მდინარის სახელწოდების ამოსავალს ობიექტის თვისებაში – სწრაფ დენასა და ხეობების დაგვა-ჩამორეცხვაში – ხედავდა. მოგვიანებით [[ნიკოლოზ ბარათაშვილი|ნიკოლოზ ბარათაშვილმაც]] არაგვის სისწრაფეს, „არა გვიან“ სრბოლას მიაპყრო პირველ რიგში ყურადღება. სხვათა შორის ნ. ბარათაშვილის ეს პოეტური სიტყვათშეხამება – არაგვი||არაგვიანი – შემდგომი ხანის ზოგმა მკვლევარმა ერთ-ერთ შესაძლო ვერსიად მიიჩნია.<br /> <br /> კ. ჰანი ვახუშტისეულ თვალსაზრისს კარგად იცნობდა, მაგრამ, როგორც ჩანს, მას სარწმუნოდ არ თვლიდა, რაკი სხვაგვარ ახსნას გვთავაზობდა. მისი თქმით, საყურადღებო უნდა ყოფილიყო ზენდური არვატ- [[სიტყვა]], რაც სწრაფად მსრბოლს („бегущий“) ნიშნავს. რუსმა ტოპონიმისტმა ვ. ნიკონოვმა ზენდური სიტყვის (არვატ) მოხმობას „ხელოვნური და ნაძალადევი უწოდა.“ კ. ჰანის სხვაგვარი ახსნით სახელწოდება არაგვი უნდა გავიგოთ, როგორც „მთის მდინარე“, რადგან ალანთა ენაზე მას ხოხ-დონ (ხოხ „მთა“, დონ „წყალი“, „მდინარე“) ეწოდებაო. სხვათა შორის ანალოგიური თვალსაზრისი ქართველ ისტორიკოსთა ერთ ნაწილსაც გამოუთქვამს. არსებობს მოსაზრება, რომლის მიხედვითაც არაგვი თურმე არამეული არ („მთა“) და ლათინური აკვა||აგვა („მდინარე“) სიტყვათა შეერთების გზით გვქონია მიღებული.“ ამ ვერსიის მიხედვითაც არაგვი (არ+აკვა) გაიაზრება როგორც „მთის წყალი“, „მთის მდინარე“. <br /> <br /> [[ჯავახიშვილი ივანე|ივ. ჯავახიშვილმა]] პირველმა მიაქცია ყურადღება იმ ფაქტს, რომ ჰიდრონიმ არაგვის ფუძისეული -რაგ-||-რგ- ელემენტი საერთოს ავლენდა სახელწოდება თერგის ძირისეულ -რგ- ელემენტთან. ამ ფაქტმა დიდ მეცნიერს გამოათქმევინა ვარაუდი, რომლის მიხედვითაც არაგვი წყლის აღმნიშვნელი ზოგადი ტერმინი უნდა ყოფილიყო.“<br /> <br /> აღნიშნულ თვალსაზრისს ჩვენმი საკმაოდ ბევრი მიმდევარი ჰყავს.<br /> <br /> უკანასკნელ ხანს ერთგვარ მოდად იქცა ჰიდრონიმ არაგვის ინდო-ევროპული წარმოშობის „წყლის დინების“, „სისველის“ „ნესტის“ და ა.შ. აღმნიშვნელ არ, ორ, ერ, რ ძირებთან ნათესაური მიმართების საკითხების კვლევა.“ ჩვენ რომ ამ თვალსაზრისს გავყვეთ, მაშინ საერთო წარმომავლობისა აღმოგვაჩნდება არა მარტო არაგვი და სხვა ევროპულ, უნგრულ-ფინურ, ბალტიურ, ესპანურ… ენებში დადასტურებული რო|რა, არ-ელემენტიანი ჰიდრონიმები (რაინი, რონა, არნო, არაგონი, არლანსა…), არამედ [[ინდოეთი]]ს, [[ირანი]]ს, [[აზია|აზიისა]] და [[აფრიკა|აფრიკის]], აგრეთვე, სხვა კონტინენტების არაერთი მდინარის სახელწოდება (რუდე-შური, ფარაპ-რუდი, სეფირუდი, თერგერუდი, ჩაირუდი…).“ ჰიდრონიმთა ამგვარი მეთოდით კვლევამ, საეჭვოა, ოდესმე დადებითი შედეგები მოგვცეს. ქართულმა [[ენათმეცნიერება]]მ კონკრეტული ენობრივი ფაქტების მსოფლიო პალეონტოლოგიური მეთოდებით კვლევა-ძიებაზე კარგა ხანია უარი თქვა და სრულიად სამართლიანადაც. <br /> <br /> განა უფრო ბუნებრივი არ იქნებოდა, სახელწოდება არაგვის ახსნა ისევე ქართულ-ქართველური მასალის გამოყენებით გვეცადა? ეგებ მთლად უარსაყოფი არ ყოფილიყო ამ თვალსაზრისით “ძველისძველი ქართული რაგგვ- სიტყვის მოძიება? ა-რაგვ- (სა-რაგვ-?) „მდინარე, რომელშიც თევზს რაგვით ანუ ფიჩხულებით იჭერენ“? ამ მხრივ ერთობ საინტერესოდ გვეჩვენება ცნობილი პოეტის [[ტარიელ ჭანტურია]]ს ინტუიტური მიგნება არაგვის ორაგვე და არგვეთ- სახელებთან დაკავშირების თაობაზე.“<br /> <br /> როგორც ვხედავთ, საკითხი ღიადვე რჩება. ეს იმიტომ, რომ დღემდე საბოლოოდ გარკვეულად ვერ ჩაითვლება ჰიდრონიმ არაგვის ენობრივი კუთვნილების საკითხი. სწორედ ამიტომ არ ხერხდება მისი ენათმეცნიერული ანალიზი – რა წარმოადგენს ძირს და რა – [[აფიქსი|აფიქსს]]: არა-გვ-., ა-რაგ-ვ-, არ-აგვ-, ა-რა-გვ- მ? აუცილებელია დადგინდეს არაგვის სტრუქტურული სახე, რათა მეცნიერული შეფასება მიეცეს სახელწოდების თითოეულ შემადგენელ ნაწილს.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს მდინარეები]]<br /> [[კატეგორია:მდინარეები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div>

Tkenchoshvili