https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98არანისი - რედაქტირების ისტორია2026-04-25T12:13:36Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98&diff=227685&oldid=prevTkenchoshvili 14:08, 26 მაისი 2024-ზე2024-05-26T14:08:45Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">14:08, 26 მაისი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არანისი''' –  სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. იქ, სადაც არაგვის ხეობის ვიწროები იწყება, საქართველოს სამხედრო გზიდან ხელმარცხნივ, მაღალ მთაზე თეთრად შეფენილი სოფელი მოჩანს. ეს არანისია, მთელ საარაგვოზე ერთ-ერთი ულამაზესი დასახლებული პუნქტი.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არანისი''' –  სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. იქ, სადაც არაგვის ხეობის ვიწროები იწყება, საქართველოს სამხედრო გზიდან ხელმარცხნივ, მაღალ მთაზე თეთრად შეფენილი სოფელი მოჩანს. ეს არანისია, მთელ საარაგვოზე ერთ-ერთი ულამაზესი დასახლებული პუნქტი.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==== სახელწოდება ====</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ვინ მოთვლის, რამდენი [[თქმულება]] თუ გადმოცემა არსებობს ხალხში არანისის წარმოშობის შესახებ, ზოგი ამ სახელწოდებაში სოფლის სიკეთით სავსე ბუნებას ხედავს: წლის უმეტეს დროს აქ მზეა, დარია და არა ნისლი-ო! ზოგიც მის წარმოშობას მეფე-[[ლეგენდა]] თამარის ოდესღაც აქ მობრძანების ამბავს უკავშირებს:</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ვინ მოთვლის, რამდენი [[თქმულება]] თუ გადმოცემა არსებობს ხალხში არანისის წარმოშობის შესახებ, ზოგი ამ სახელწოდებაში სოფლის სიკეთით სავსე ბუნებას ხედავს: წლის უმეტეს დროს აქ მზეა, დარია და არა ნისლი-ო! ზოგიც მის წარმოშობას მეფე-[[ლეგენდა]] თამარის ოდესღაც აქ მობრძანების ამბავს უკავშირებს:</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98&diff=222894&oldid=prevTkenchoshvili 19:55, 11 აპრილი 2024-ზე2024-04-11T19:55:47Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:55, 11 აპრილი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>– ვისია ეს ადგილიო?  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>– ვისია ეს ადგილიო?  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>– არავისიო, – მიუგეს თურმე მხლებლებმა. მერე, როცა აქ სოფელი გაშენებულა, არავისი დაურქმევიათ. არავისი თანდათან არანისად გადაკეთებულა. (''ნათელა ფიცხელაური, დ. ჟინვალი''). ისიც ცნობილია, რომ არანისის [[ეტიმოლოგია|ეტიმოლოგიით]] თვით [[ვაჟა-ფშაველა]]ც ყოფილა დაინტერესებული. დიდი პოეტი ფიქრობდა, არანისი [[მდინარე]] [[არაგვი]]ს სახელთან ამჟღავნებს კავშირს და ამიტომაც მას თავდაპირველად არანისი კი არა, არაგვისი უნდა რქმეოდაო.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>– არავისიო, – მიუგეს თურმე მხლებლებმა. მერე, როცა აქ სოფელი გაშენებულა, არავისი დაურქმევიათ. არავისი თანდათან არანისად გადაკეთებულა. (''ნათელა ფიცხელაური, დ. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ჟინვალი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>''). ისიც ცნობილია, რომ არანისის [[ეტიმოლოგია|ეტიმოლოგიით]] თვით [[ვაჟა-ფშაველა]]ც ყოფილა დაინტერესებული. დიდი პოეტი ფიქრობდა, არანისი [[მდინარე]] [[არაგვი]]ს სახელთან ამჟღავნებს კავშირს და ამიტომაც მას თავდაპირველად არანისი კი არა, არაგვისი უნდა რქმეოდაო.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ უკანასკნელ წლებში გამოითქვა კიდევ ერთი თვალსაზრისი, რომლის მიხედვითაც [[ტოპონიმი]] არანისი [[არამეული]] და ქართული სიტყვებისაგან ყოფილა შედგენილი; არამეული არ „მთა“ და ქართული ანი||ანის-ი „კარი“ (ანისის ეს მნიშვნელობა ძველ დარიალანისში გვაქვს შემონახულიო).  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ უკანასკნელ წლებში გამოითქვა კიდევ ერთი თვალსაზრისი, რომლის მიხედვითაც [[ტოპონიმი]] არანისი [[არამეული]] და ქართული სიტყვებისაგან ყოფილა შედგენილი; არამეული არ „მთა“ და ქართული ანი||ანის-ი „კარი“ (ანისის ეს მნიშვნელობა ძველ დარიალანისში გვაქვს შემონახულიო).  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98&diff=220369&oldid=prevTkenchoshvili 20:35, 3 მარტი 2024-ზე2024-03-03T20:35:57Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:35, 3 მარტი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სპეციალური ლიტერატურიდან ცნობილია, რომ არანისს XVIII საუკუნის II ნახევრიდან მოკიდებული ზანდუკლიანთკარს უწოდებდნენ, იქვე ჩამომდინარე პატარა ხევს კი – ზანდუკლის-ხევს, მაგრამ არანისი ზანდუკლიანთკარზე უწინარესი სახელია, რამდენადაც ტოპონიმი არანისი ქართულ საისტორიო წყაროებში ბევრად უფრო ადრე დასტურდება, ვიდრე [[მთიულეთი]]ს სოფელ ზანდუკიდან მცხოვრებთა ერთი ნაწილი აქ ჩამოსახლდებოდა და გვაროვნულ ზედწოდებას „ზანდუკელს“ მიიღებდა.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სპეციალური ლიტერატურიდან ცნობილია, რომ არანისს XVIII საუკუნის II ნახევრიდან მოკიდებული ზანდუკლიანთკარს უწოდებდნენ, იქვე ჩამომდინარე პატარა ხევს კი – ზანდუკლის-ხევს, მაგრამ არანისი ზანდუკლიანთკარზე უწინარესი სახელია, რამდენადაც ტოპონიმი არანისი ქართულ საისტორიო წყაროებში ბევრად უფრო ადრე დასტურდება, ვიდრე [[მთიულეთი]]ს სოფელ ზანდუკიდან მცხოვრებთა ერთი ნაწილი აქ ჩამოსახლდებოდა და გვაროვნულ ზედწოდებას „ზანდუკელს“ მიიღებდა.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დასასრულ მკითხველს გვინდა გავუზიაროთ ზოგიერთი კერძო მოსაზრება არანისის წარმოშობის თაობაზე. ვფიქრობთ, საამისოდ ორი  გზა უნდა არსებობდეს.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დასასრულ მკითხველს გვინდა გავუზიაროთ ზოგიერთი კერძო მოსაზრება არანისის წარმოშობის თაობაზე. ვფიქრობთ, საამისოდ ორი  გზა უნდა არსებობდეს.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98&diff=220365&oldid=prevTkenchoshvili: სარწმუნოობის თ·:ალსაზრისით უპირატესობა ალბათ პირველ ვა�რაუდს უნდა მივაკუთვ2024-03-03T20:26:36Z<p>სარწმუნოობის თ·:ალსაზრისით უპირატესობა ალბათ პირველ ვა�რაუდს უნდა მივაკუთვ</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''არანისი''' – სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. იქ, სადაც არაგვის ხეობის ვიწროები იწყება, საქართველოს სამხედრო გზიდან ხელმარცხნივ, მაღალ მთაზე თეთრად შეფენილი სოფელი მოჩანს. ეს არანისია, მთელ საარაგვოზე ერთ-ერთი ულამაზესი დასახლებული პუნქტი.<br />
<br />
ვინ მოთვლის, რამდენი [[თქმულება]] თუ გადმოცემა არსებობს ხალხში არანისის წარმოშობის შესახებ, ზოგი ამ სახელწოდებაში სოფლის სიკეთით სავსე ბუნებას ხედავს: წლის უმეტეს დროს აქ მზეა, დარია და არა ნისლი-ო! ზოგიც მის წარმოშობას მეფე-[[ლეგენდა]] თამარის ოდესღაც აქ მობრძანების ამბავს უკავშირებს:<br />
<br />
„ამოსულა ერთხელ არაგვის ხეობაში თამარ დედოფალი. შორიდანვე შეუნიშნავს ერთი ლამაზი მთა, რომელიც მაშინ დაუსახლებელი ყოფილა და ამალისათვის უკითხავს:<br />
<br />
– ვისია ეს ადგილიო? <br />
<br />
– არავისიო, – მიუგეს თურმე მხლებლებმა. მერე, როცა აქ სოფელი გაშენებულა, არავისი დაურქმევიათ. არავისი თანდათან არანისად გადაკეთებულა. (''ნათელა ფიცხელაური, დ. ჟინვალი''). ისიც ცნობილია, რომ არანისის [[ეტიმოლოგია|ეტიმოლოგიით]] თვით [[ვაჟა-ფშაველა]]ც ყოფილა დაინტერესებული. დიდი პოეტი ფიქრობდა, არანისი [[მდინარე]] [[არაგვი]]ს სახელთან ამჟღავნებს კავშირს და ამიტომაც მას თავდაპირველად არანისი კი არა, არაგვისი უნდა რქმეოდაო.<br />
<br />
ამ უკანასკნელ წლებში გამოითქვა კიდევ ერთი თვალსაზრისი, რომლის მიხედვითაც [[ტოპონიმი]] არანისი [[არამეული]] და ქართული სიტყვებისაგან ყოფილა შედგენილი; არამეული არ „მთა“ და ქართული ანი||ანის-ი „კარი“ (ანისის ეს მნიშვნელობა ძველ დარიალანისში გვაქვს შემონახულიო). <br />
<br />
აღნიშნული ვარაუდის გაზიარება, ალბათ, შეუძლებელია... სულ რომ არაფერი, ქართულ [[ტოპონიმიკა|ტოპონიმია]]ში არ მოიძებნება ისეთი გეოგრაფიული სახელი, რომელიც არამეული და ქართული სიტყვების შეერთებით იყოს მიღებული. მეორეცაა და ან-ი თუ ანის-ი აქ არაფერ შუაა, რადგან არანისში ფუძედ არან- გამოიყოფა, -ის- კი ცენტრალური ქართლისათვის ესოდენ ნიშანდობლივი გეოგრაფიული ელემენტია (შდრ. <br />
ტფილ-ის-ი, ბოლნ-ის-ი, მანგლ-ის-ი, დმან-ის-ი, ხერთვ-ის-ი, ხც-ის-ი, რუის-ი, ურბნ-ის-ი, ვეძ-ის-ი...) მაშასადამე, სწორია არან-ის-ი და არა არანის-ი.<br />
<br />
სპეციალური ლიტერატურიდან ცნობილია, რომ არანისს XVIII საუკუნის II ნახევრიდან მოკიდებული ზანდუკლიანთკარს უწოდებდნენ, იქვე ჩამომდინარე პატარა ხევს კი – ზანდუკლის-ხევს, მაგრამ არანისი ზანდუკლიანთკარზე უწინარესი სახელია, რამდენადაც ტოპონიმი არანისი ქართულ საისტორიო წყაროებში ბევრად უფრო ადრე დასტურდება, ვიდრე [[მთიულეთი]]ს სოფელ ზანდუკიდან მცხოვრებთა ერთი ნაწილი აქ ჩამოსახლდებოდა და გვაროვნულ ზედწოდებას „ზანდუკელს“ მიიღებდა.<br />
დასასრულ მკითხველს გვინდა გავუზიაროთ ზოგიერთი კერძო მოსაზრება არანისის წარმოშობის თაობაზე. ვფიქრობთ, საამისოდ ორი გზა უნდა არსებობდეს.<br />
<br />
ა) ძველ ქართულში კარგად იყო ცნობილი [[სიტყვა]] არანი, რომელიც ირმისნაირ გარეულ ცხოველთა ნაშიერის აღსანიშნავად გვხვდებოდა. გამოჩენილი ქართველი ლექსიკოგრაფი [[ნიკო ჩუბინაშვილი]] სიტყვა ნუკრს ასე განმარტავს: შვილი [[ირემი|ირემთა]], ნიამორთა, არანთა, არჩვთა, [[ქურციკი|ქურციკთა]], შველთა, და მისთანათა, младелень олений теленок. თუ დავუშვებთ, რომ ტოპონიმისათვის ამოსავალია ზემოხსენებული სიტყვა არანი, მაშენ არანისი უნდა ნიშნავდეს: „ადგილი, სადაც მრავლად ბინადრობს არანთა ჯოგი“, „საარნე ადგილები“ <br />
<br />
ბ) [[ქართული ენა|ქართული ენის]] [[ინგილოური დიალექტი|ინგილოურ დიალექტს]] ასევე დაუცავს სიტყვა არანი, რომელიც ცხელ ადგილს, ცხელ ქარს, ხვატიან ადგილს, ეწოდება: არანი ქარ - ქარი, მოდენილი ცხელი ადგილებიდან; დასავლეთიდან ქრის, მას მოჰყვება წვიმა: „არანი ქარზე წ[[ფაილი:U ori wertilit.JPG|11პქ|]]მაჲ მოდისყე“<br />
<br />
ამის მიხედვით ხომ არ შეიძლებოდა გვეფიქრა, რომ ტოპონიმი არან-ის-ი ენაში ერთგვარი სინოპტიკური ტერმინის მნიშვნელობით გამოიყენებოდა: თუ ღრუბელი ამ სოფლის მხრიდან წამოვიდოდა, ეს წვიმის (ავდრის) მაუწყებელი ნიშანი იყო. <br />
<br />
სარწმუნოობის თვალსაზრისით უპირატესობა ალბათ პირველ ვარაუდს უნდა მივაკუთვნოთ.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს სოფლები]]<br />
[[კატეგორია:სოფლები აღმოსავლეთ საქართველოში]]<br />
[[კატეგორია: სოფლები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში]]<br />
[[კატეგორია:სოფლები დუშეთის მუნიციპალიტეტში]]</div>Tkenchoshvili