არმაზი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 14:54, 30 მაისი 2024-ზე

2024-05-30T14:54:53Z

Tkenchoshvili 08:46, 30 მაისი 2024-ზე

2024-05-30T08:46:40Z

Tkenchoshvili 08:46, 30 მაისი 2024-ზე

2024-05-30T08:46:28Z

Tkenchoshvili 13:44, 10 მარტი 2024-ზე

2024-03-10T13:44:55Z

Tkenchoshvili 20:32, 5 მარტი 2024-ზე

2024-03-05T20:32:07Z

Tkenchoshvili 20:27, 5 მარტი 2024-ზე

2024-03-05T20:27:26Z

Tkenchoshvili 16:56, 3 მარტი 2023-ზე

2023-03-03T16:56:21Z

Tkenchoshvili 08:56, 14 აგვისტო 2020-ზე

2020-08-14T08:56:04Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2017-07-10T09:32:40Z

‎წყარო

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2017-06-29T07:04:17Z

‎წყარო

←წინა ვერსია		14:54, 30 მაისი 2024-ის ვერსია
ხაზი 2:		ხაზი 2:

	* [[არმაზი (მთა)\|არმაზი]] – მთა [[ქალაქი\|ქალაქ]] [[მცხეთა\|მცხეთის]] შემოგარენში;		* [[არმაზი (მთა)\|არმაზი]] – მთა [[ქალაქი\|ქალაქ]] [[მცხეთა\|მცხეთის]] შემოგარენში;
−	* [[არმაზი (კერპი)\|არმაზი]] – ქართველთა მთავარი ღვთაება [[ქრისტიანობა\|ქრისტიანობის]] შემოსვლამდე.	+	* [[არმაზი (კერპი)\|არმაზი]] – [[ქართველები\|ქართველთა]] მთავარი ღვთაება [[ქრისტიანობა\|ქრისტიანობის]] შემოსვლამდე.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''არმაზი'''
-[[არმაზი (მთა)|არმაზი]]  – მთა [[ქალაქი|ქალაქ]] [[მცხეთა|მცხეთის]] შემოგარენში;
+* [[არმაზი (მთა)|არმაზი]]  – მთა [[ქალაქი|ქალაქ]] [[მცხეთა|მცხეთის]] შემოგარენში;
-[[არმაზი (კერპი)|არმაზი]] – ქართველთა მთავარი ღვთაება [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] შემოსვლამდე.
+* [[არმაზი (კერპი)|არმაზი]] – ქართველთა მთავარი ღვთაება [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] შემოსვლამდე.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''არმაზი''' – მთა და ხეობა ქ. [[მცხეთა|მცხეთის]] შემოგარენში, მის სამხრეთ-დასავლეთით, მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. აქ გაშენებული უძველესი ციხე-ქალაქი არმაზი მცხეთის დაარსებამდე იბერიის სამეფოს პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა. ამას ისიც ადასტურებს, რომ ცნობილი ბერძენი გეოგრაფის სტრაბონის (I ს. ძვ.წ.ა.) ივერიის აღწერაში მოხსენიებულია არმაზ-ციხე, მცხეთა კი არსად ჩანს. მეცნიერები ფიქრობენ,  არმაზი უძველესი [[ტოპონიმი]]ს – [[ქართლი]]ს – გვიანდელი სახელი უნდა იყოსო: მართლაც ადრეულ ხანებში, არმაზის შექმნამდე, მცხეთის მახლობლად მდებარე მთას (და, ალბათ, თვით ქალაქ მცხეთასაც) ქართლი ერქვა.
+'''არმაზი'''
-სპეციალისტთა ერთი ნაწილი სახელწოდება არმაზს ქართულში ხეთურ-ლუვიური სამყაროდან შემოსულად თვლის, თუმცა ჩვენში ცნობილია სხვაგვარი, უფრო გავრცელებული და სარწმუნოდ მიჩნეული თვალსაზრისი, რომლის მიხედვითაც არმაზი დაკავშირებული ყოფილა სპარსულ ღვთაება ორმაზდის, ორმუზდის ანუ [[აჰურა მაზდა]]ს კულტთან ([[პლატონ იოსელიანი|პლ. იოსელიანი]], [[გიორგი ახვლედიანი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]], ლ. მელიქსეთბეგი, [[აბაევი ვასილ|ვ. აბაევი]]…)
+[[არმაზი (მთა)|არმაზი]]  – მთა [[ქალაქი|ქალაქ]] [[მცხეთა|მცხეთის]] შემოგარენში;
-არმაზის შინაარსის გარკვევით ჩვენი წინაპრები ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში დაინტერესებულან. მემატიანე [[ლეონტი მროველი]] არმაზს სპარსულ სიტყვად თვლიდა და მასთან აიგივებდა მეფე [[ფარნავაზ მეფე|ფარნავაზი]]ს საკუთარ სახელს: „და ამანვე ფარნავაზ შექმნა კერპი დიდი სახელსა ზედა თჳსსა, ესე არს არმაზი, რამეთუ ფარნავაზს სპარსულად არმაზ ერქუა“. იქვე მემატიანე არმაზის მთის სახელდების ისტორიასაც გვთავაზობდა: „ფარნავაზ… ამართა კერპი იგი [[არმაზი (კერპი)|არმაზი]] თავსა ზედა ქართლისასა და მიერითგან ეწოდა არმაზი კერპისა მისთვს“.
+== ==
+[[კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი]]
-არმაზი, ჩვენი ფიქრითაც ირანულ ენობრივ სამყაროსთან ჩანს დაკავშირებული, ოღონდ ის არც თეონიმი აჰურამაზდა („ნათელი“, „მოელვარე“) უნდა იყოს და არც [[ანთროპონიმი]] (ფარნავაზ-ი); იგი ჩვეულებრივი ირანული [[კომპოზიტი]] ჩანს, რომელიც არ- და მეზ||მაზ სიტყვებს შეიცავს: არ „მთა“, მაზმეზ „დიდი“. მაშასადამე, საფიქრებელია, არმაზი ქართულად ნიშნავს: „მთადიდი, მთაბრწყინვალე, მთააღმატებული“.
-−
-ინტერესს არ უნდა იყოს მოკლებული ის ფაქტი, რომ მეზობელ [[სომხეთი|სომხეთში]] ერთ-ერთ მაღალ მთას (3399 მ.) ჩვენებური არმაზის მონათესავე სახელი არამაზდი რქმევია. იგი სომხურში, როგორც ჩანს, ქართულის დარად, სპარსულიდან შესულა, ოღონდ ეგაა, ქართულში, ჩვენი ენის კანონზომიერების მიხედვით, მას ცვლილება განუცდია: [[ფუძე (ლინგვისტიკა)|ფუძე]]ში რომლის მომდევნოდ [[ა]] ხმოვანი ჩავარდნილა და სიტყვის ბოლოკიდური [[დ]] თანხმოვანი მოჰკვეცია (არამაზდ – არმაზ-)ს ორივე ეს შემთხვევა ქართულისათვის ნიშანდობლივია. ისიც საგულისხმოა, რომ თვით სპარსულ ტოპონიმიაში ლამის გაბატონებული მდგომარეობა ეკავა და ახლაც უკავია სახელთა პოსტპოზიციურ ანუ შებრუნებული რიგის წყობას? ზუსტად ისე, როგორც ეს არ-მაზ-ში („მთა-დიდი“) გვაქვს. (მდრ. დარი-ალან-ი „კარი ალანებისა“, „კარი ოვსეთისა, ლდარუბანდ-ი, იგივე დერბენტ-ი „კარი ზღუდისა“, „კარი ვიწრო“, „კლდე-კარი“ და სხვ.მრ.).
-−
-−
-==წყარო==
-[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]
-[[კატეგორია: მთები საქართველოში]]‏‎
-[[კატეგორია:მთები აღმოსავლეთ საქართველოში]]
-[[კატეგორია:ხეობა აღმოსავლეთ საქართველოში]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''არმაზი'''– მთა და ხეობა ქ. [[მცხეთა|მცხეთის]] შემოგარენში, მის სამხრეთ-დასავლეთით, მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. აქ გაშენებული უძველესი ციხე-ქალაქი არმაზი მცხეთის დაარსებამდე იბერიის სამეფოს პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა. ამას ისიც ადასტურებს, რომ ცნობილი ბერძენი გეოგრაფის სტრაბონის (I ს. ძვ.წ.ა.) ივერიის აღწერაში მოხსენიებულია არმაზ-ციხე, მცხეთა კი არსად ჩანს. მეცნიერები ფიქრობენ,  არმაზი უძველესი [[ტოპონიმი]]ს – [[ქართლი]]ს – გვიანდელი სახელი უნდა იყოსო: მართლაც ადრეულ ხანებში, არმაზის შექმნამდე, მცხეთის მახლობლად მდებარე მთას (და, ალბათ, თვით ქალაქ მცხეთასაც) ქართლი ერქვა.
+'''არმაზი''' – მთა და ხეობა ქ. [[მცხეთა|მცხეთის]] შემოგარენში, მის სამხრეთ-დასავლეთით, მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. აქ გაშენებული უძველესი ციხე-ქალაქი არმაზი მცხეთის დაარსებამდე იბერიის სამეფოს პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა. ამას ისიც ადასტურებს, რომ ცნობილი ბერძენი გეოგრაფის სტრაბონის (I ს. ძვ.წ.ა.) ივერიის აღწერაში მოხსენიებულია არმაზ-ციხე, მცხეთა კი არსად ჩანს. მეცნიერები ფიქრობენ,  არმაზი უძველესი [[ტოპონიმი]]ს – [[ქართლი]]ს – გვიანდელი სახელი უნდა იყოსო: მართლაც ადრეულ ხანებში, არმაზის შექმნამდე, მცხეთის მახლობლად მდებარე მთას (და, ალბათ, თვით ქალაქ მცხეთასაც) ქართლი ერქვა.
 სპეციალისტთა ერთი ნაწილი სახელწოდება არმაზს ქართულში ხეთურ-ლუვიური სამყაროდან შემოსულად თვლის, თუმცა ჩვენში ცნობილია სხვაგვარი, უფრო გავრცელებული და სარწმუნოდ მიჩნეული თვალსაზრისი, რომლის მიხედვითაც არმაზი დაკავშირებული ყოფილა სპარსულ ღვთაება ორმაზდის, ორმუზდის ანუ [[აჰურა მაზდა]]ს კულტთან ([[პლატონ იოსელიანი|პლ. იოსელიანი]], [[გიორგი ახვლედიანი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]], ლ. მელიქსეთბეგი, [[აბაევი ვასილ|ვ. აბაევი]]…)
@@ ხაზი 18: / ხაზი 18: @@
 [[კატეგორია: მთები საქართველოში]]‏‎
 [[კატეგორია:მთები აღმოსავლეთ საქართველოში]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''არმაზი'''– მთა და ხეობა ქ. [[მცხეთა|მცხეთის]] შემოგარენში, მის სამხრეთ-დასავლეთით, მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. აქ გაშენებული უძველესი ციხე-ქალაქი არმაზი მცხეთის დაარსებამდე იბერიის სამეფოს პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა. ამას ისიც ადასტურებს, რომ ცნობილი ბერძენი გეოგრაფის სტრაბონის (I ს. ძვ.წ.ა.) ივერიის აღწერაში მოხსენიებულია არმაზ-ციხე, მცხეთა კი არსად ჩანს. მეცნიერები ფიქრობენ,
+'''არმაზი'''– მთა და ხეობა ქ. [[მცხეთა|მცხეთის]] შემოგარენში, მის სამხრეთ-დასავლეთით, მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. აქ გაშენებული უძველესი ციხე-ქალაქი არმაზი მცხეთის დაარსებამდე იბერიის სამეფოს პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა. ამას ისიც ადასტურებს, რომ ცნობილი ბერძენი გეოგრაფის სტრაბონის (I ს. ძვ.წ.ა.) ივერიის აღწერაში მოხსენიებულია არმაზ-ციხე, მცხეთა კი არსად ჩანს. მეცნიერები ფიქრობენ,  არმაზი უძველესი [[ტოპონიმი]]ს – [[ქართლი]]ს – გვიანდელი სახელი უნდა იყოსო: მართლაც ადრეულ ხანებში, არმაზის შექმნამდე, მცხეთის მახლობლად მდებარე მთას (და, ალბათ, თვით ქალაქ მცხეთასაც) ქართლი ერქვა.
 არმაზი უძველესი [[ტოპონიმი]]ს – [[ქართლი]]ს – გვიანდელი სახელი უნდა იყოსო: მართლაც ადრეულ ხანებში, არმაზის შექმნამდე, მცხეთის მახლობლად მდებარე მთას (და, ალბათ, თვით ქალაქ მცხეთასაც) ქართლი ერქვა.
 სპეციალისტთა ერთი ნაწილი სახელწოდება არმაზს ქართულში ხეთურ-ლუვიური სამყაროდან შემოსულად თვლის, თუმცა ჩვენში ცნობილია სხვაგვარი, უფრო გავრცელებული და სარწმუნოდ მიჩნეული თვალსაზრისი, რომლის მიხედვითაც არმაზი დაკავშირებული ყოფილა სპარსულ ღვთაება ორმაზდის, ორმუზდის ანუ [[აჰურა მაზდა]]ს კულტთან ([[პლატონ იოსელიანი|პლ. იოსელიანი]], [[გიორგი ახვლედიანი (ენათმეცნიერი)|გ. ახვლედიანი]], ლ. მელიქსეთბეგი, [[აბაევი ვასილ|ვ. აბაევი]]…)
@@ ხაზი 6: / ხაზი 5: @@
 [[ივანე ჯავახიშვილი|ივ. ჯავახიშვილი]], როგორც ცნობილია, ამ უკანასკნელ ვარაუდს საეჭვოდ თვლიდა. „არავითარი ცნობა არა გვაქვს, არც წერილობითი და არც ხალხური, – წერდა იგი, – რომ არმაზი ქართველებს ღვთაებად ან ძლიერ გმირად მიაჩნდათო“,? თავის მხრივ დიდი მეცნიერი არმაზს ქალდეს მეფეთა შორის მიღებულ და გაგრცელებულ საკუთარი სახელის „არამე“-ს ნაშთთან აკავშირებდა.
-[[ნიკო მარი|ნ. მარი]] ტოპონიმ არმაზს (არმაზ-ციხეს), ზემოხსენებულ თვალსაზრისებისაგან განსხვავებით, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] ფაქტად აღიარებდა და მას წ-არმართ-||წ-არმათ- [[სიტყვა|სიტყვასთან]] უძებნიდა საერთოს. მაშასადამე, ნ.მარი სარწმუნოდ არ თვლიდა და არც იზიარებდა არმაზის როგორც არმა, ისე აჰურამაზდა სახელებისაგან მომდინარგობას. თუმცა ვფიქრობთ, არც ნ. მარისეული ვარაუდი გამოიყურება დამაჯერებლად. მისი გაზიარება არ შეიძლება თუნდაც იმიტომ, რომ წარმართ – სიტყვაში წ თანხმოვნის გაქრობას არავითარი ახსნა არ ეძებნება. საეჭვოა, აგრეთვე, სიტყვის ბოლოში -რთ (წ-არმა-რთ) ელემენტის ადგილზე -ზ [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] (არმა-ზ) გაჩენაც.
+[[ნიკო მარი|ნ. მარი]] ტოპონიმ არმაზს (არმაზ-ციხეს), ზემოხსენებულ თვალსაზრისებისაგან განსხვავებით, [[ქართული ენა|ქართული ენის]] ფაქტად აღიარებდა და მას წ-არმართ-||წ-არმათ- [[სიტყვა|სიტყვასთან]] უძებნიდა საერთოს. მაშასადამე, ნ.მარი სარწმუნოდ არ თვლიდა და არც იზიარებდა არმაზის როგორც არმა, ისე აჰურამაზდა სახელებისაგან მომდინარეობას. თუმცა ვფიქრობთ, არც ნ. მარისეული ვარაუდი გამოიყურება დამაჯერებლად. მისი გაზიარება არ შეიძლება თუნდაც იმიტომ, რომ წარმართ – სიტყვაში წ თანხმოვნის გაქრობას არავითარი ახსნა არ ეძებნება. საეჭვოა, აგრეთვე, სიტყვის ბოლოში -რთ (წ-არმა-რთ) ელემენტის ადგილზე -ზ [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] (არმა-ზ) გაჩენაც.
-რმაზის შინაარსის გარკვევით ჩვენი წინაპრები ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში დაინტერესებულან. მემატიანე [[ლეონტი მროველი]] არმაზს სპარსულ სიტყვად თვლიდა და მასთან აიგივებდა მეფე [[ფარნავაზ მეფე|ფარნავაზი]]ს საკუთარ სახელს: „და ამანვე ფარნავაზ შექმნა კერპი დიდი სახელსა ზედა თჳსსა, ესე არს არმაზი, რამეთუ ფარნავაზს სპარსულად არმაზ ერქუა“. იქვე მემატიანე არმაზის მთის სახელდების ისტორიასაც
+არმაზის შინაარსის გარკვევით ჩვენი წინაპრები ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში დაინტერესებულან. მემატიანე [[ლეონტი მროველი]] არმაზს სპარსულ სიტყვად თვლიდა და მასთან აიგივებდა მეფე [[ფარნავაზ მეფე|ფარნავაზი]]ს საკუთარ სახელს: „და ამანვე ფარნავაზ შექმნა კერპი დიდი სახელსა ზედა თჳსსა, ესე არს არმაზი, რამეთუ ფარნავაზს სპარსულად არმაზ ერქუა“. იქვე მემატიანე არმაზის მთის სახელდების ისტორიასაც გვთავაზობდა: „ფარნავაზ… ამართა კერპი იგი [[არმაზი (კერპი)|არმაზი]] თავსა ზედა ქართლისასა და მიერითგან ეწოდა არმაზი კერპისა მისთვს“.
 გვთავაზობდა: „ფარნავაზ… ამართა კერპი იგი [[არმაზი (კერპი)|არმაზი]] თავსა ზედა ქართლისასა და მიერითგან ეწოდა არმაზი კერპისა მისთვს“.
-არმაზი, ჩვენი ფიქრითაც ირანულ ენობრივ სამყაროსთან ჩანს დაკავშირებული, ოღონდ ის არც თეონიმი აჰურამაზდა („ნათელი“, „მოელვარე“) უნდა იყოს და არც [[ანთროპონიმი]] (ფარნავაზ-ი); იგი ჩვეულებრივი ირანული [[კომპოზიტი]] ჩანს, რომელიც არ- და მეზ||მაზ სიტყვებს შეიცავს: არ „მთა“, მაზმეზ „დიდი“. მაშასადამე, საფიქრებე�ლია, არმაზი ქართულად ნიშნავს: „მთადიდი, მთაბრწყინვალე, მთააღმატებული“.
+არმაზი, ჩვენი ფიქრითაც ირანულ ენობრივ სამყაროსთან ჩანს დაკავშირებული, ოღონდ ის არც თეონიმი აჰურამაზდა („ნათელი“, „მოელვარე“) უნდა იყოს და არც [[ანთროპონიმი]] (ფარნავაზ-ი); იგი ჩვეულებრივი ირანული [[კომპოზიტი]] ჩანს, რომელიც არ- და მეზ||მაზ სიტყვებს შეიცავს: არ „მთა“, მაზმეზ „დიდი“. მაშასადამე, საფიქრებელია, არმაზი ქართულად ნიშნავს: „მთადიდი, მთაბრწყინვალე, მთააღმატებული“.
-ინტერესს არ უნდა იყოს მოკლებული ის ფაქტი, რომ მეზობელ [[სომხეთი|სომხეთში]] ერთ-ერთ მაღალ მთას (3399 მ.) ჩვენებური არმაზის მონათესავე სახელი არამაზდი რქმევია. იგი სომხურში, როგორც ჩანს, ქართულის დარად, სპარსულიდან შესულა, ოღონდ ეგაა, ქართულში, ჩვენი ენის კანონზომიერების მიხედვით, მას ცვლილება განუცდია: [[ფუძე (ლინგვისტიკა)|ფუძე]]ში რომლის მომდევნოდ [[ა]] ხმოვანი ჩავარდნილა და სიტყვის ბოლოკიდურა [[დ]] თანხმოვანი მოჰკვეცია (არამაზდ – არმაზ-)ს ორივე ეს შემთხვევა ქართულისათვის ნიშანდობლივია. ისიც საგულისხმოა, რომ თვით სპარსულ ტოპონიმიაში ლამის გაბატონებული მდგომარეობა ეკავა და ახლაც უკავია სახელთა პოსტპოზიციურ ანუ შებრუნებული რიგის წყობას? ზუსტად ისე, როგორც ეს არ-მაზ-ში („მთა-დიდი“) გვაქვს. (მდრ. დარი-ალან-ი „კარი ალანებისა“, „კარი ოვსეთისა, ლდარუბანდ-ი, იგივე დერბენტ-ი „კარი ზღუდისა“, „კარი ვიწრო“, „კლდე-კარი“ და სხვ.მრ.).
+ინტერესს არ უნდა იყოს მოკლებული ის ფაქტი, რომ მეზობელ [[სომხეთი|სომხეთში]] ერთ-ერთ მაღალ მთას (3399 მ.) ჩვენებური არმაზის მონათესავე სახელი არამაზდი რქმევია. იგი სომხურში, როგორც ჩანს, ქართულის დარად, სპარსულიდან შესულა, ოღონდ ეგაა, ქართულში, ჩვენი ენის კანონზომიერების მიხედვით, მას ცვლილება განუცდია: [[ფუძე (ლინგვისტიკა)|ფუძე]]ში რომლის მომდევნოდ [[ა]] ხმოვანი ჩავარდნილა და სიტყვის ბოლოკიდური [[დ]] თანხმოვანი მოჰკვეცია (არამაზდ – არმაზ-)ს ორივე ეს შემთხვევა ქართულისათვის ნიშანდობლივია. ისიც საგულისხმოა, რომ თვით სპარსულ ტოპონიმიაში ლამის გაბატონებული მდგომარეობა ეკავა და ახლაც უკავია სახელთა პოსტპოზიციურ ანუ შებრუნებული რიგის წყობას? ზუსტად ისე, როგორც ეს არ-მაზ-ში („მთა-დიდი“) გვაქვს. (მდრ. დარი-ალან-ი „კარი ალანებისა“, „კარი ოვსეთისა, ლდარუბანდ-ი, იგივე დერბენტ-ი „კარი ზღუდისა“, „კარი ვიწრო“, „კლდე-კარი“ და სხვ.მრ.).
@@ ხაზი 19: / ხაზი 17: @@
 [[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]
 [[კატეგორია: მთები საქართველოში]]‏‎
-[[კატეგორია:მთები აღმოავლეთ საქართველოში]]
+[[კატეგორია:მთები აღმოსავლეთ საქართველოში]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''არმაზი''' – [[ქართველები|ქართველთა]] მთავარი ღვთაება [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] შემოსვლამდე. მისი კერპი [[მცხეთა|მცხეთის]] სამხრეთით მთაზე იდგა. ასეთი შესახედაობისა იყო იგი მატიანის მიხედვით: ტანი სპილენძის ჰქონდა, ეცვა ოქროს [[ჯაჭვის პერანგი]], თავზე ოქროსავე [[ჩაფხუტი]] ეხურა, ხელში გალესილი [[მახვილი]] ეჭირა, რომელიც თვალისმომჭრელ ბრწყინვალებას აფრქვევდა. მის ხელმარჯვნივ სხვა კერპი იდგა, უფრო მომცრო, [[ოქრო]]სი, სახელად გაცი, ხოლო ხელმარცხნივ [[ვერცხლი]]სა – სახელად გა. მისი სახელი მოდის [[აჰურა მაზდა|აჰურამაზდადან]], რომელიც ძველ ირანელთა მთავარი ღმერთი იყო.
+'''არმაზი'''– მთა და ხეობა ქ. [[მცხეთა|მცხეთის]] შემოგარენში, მის სამხრეთ-დასავლეთით, მდ. მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. აქ გაშენებული უძველესი ციხე-ქალაქი არმაზი მცხეთის დაარსებამდე იბერიის სამეფოს პოლიტიკურ ცენტრს წარმოადგენდა. ამას ისიც ადასტურებს, რომ ცნობილი ბერძენი გეოგრაფის სტრაბონის (I ს. ძვ.წ.ა.) ივერიის აღწერაში მოხსენიებულია არმაზ-ციხე, მცხეთა კი არსად ჩანს. მეცნიერები ფიქრობენ,
-== წყარო ==
+არმაზი, ჩვენი ფიქრითაც ირანულ ენობრივ სამყაროსთან ჩანს დაკავშირებული, ოღონდ ის არც თეონიმი აჰურამაზდა („ნათელი“, „მოელვარე“) უნდა იყოს და არც [[ანთროპონიმი]] (ფარნავაზ-ი); იგი ჩვეულებრივი ირანული [[კომპოზიტი]] ჩანს, რომელიც არ- და მეზ||მაზ სიტყვებს შეიცავს: არ „მთა“, მაზმეზ „დიდი“. მაშასადამე, საფიქრებე�ლია, არმაზი ქართულად ნიშნავს: „მთადიდი, მთაბრწყინვალე, მთააღმატებული“.
-[[მითოლოგიური ენციკლოპედია ყმაწვილთათვის]]
-[[კატეგორია:მითოლოგია]]
+ინტერესს არ უნდა იყოს მოკლებული ის ფაქტი, რომ მეზობელ [[სომხეთი|სომხეთში]] ერთ-ერთ მაღალ მთას (3399 მ.) ჩვენებური არმაზის მონათესავე სახელი არამაზდი რქმევია. იგი სომხურში, როგორც ჩანს, ქართულის დარად, სპარსულიდან შესულა, ოღონდ ეგაა, ქართულში, ჩვენი ენის კანონზომიერების მიხედვით, მას ცვლილება განუცდია: [[ფუძე (ლინგვისტიკა)|ფუძე]]ში რომლის მომდევნოდ [[ა]] ხმოვანი ჩავარდნილა და სიტყვის ბოლოკიდურა [[დ]] თანხმოვანი მოჰკვეცია (არამაზდ – არმაზ-)ს ორივე ეს შემთხვევა ქართულისათვის ნიშანდობლივია. ისიც საგულისხმოა, რომ თვით სპარსულ ტოპონიმიაში ლამის გაბატონებული მდგომარეობა ეკავა და ახლაც უკავია სახელთა პოსტპოზიციურ ანუ შებრუნებული რიგის წყობას? ზუსტად ისე, როგორც ეს არ-მაზ-ში („მთა-დიდი“) გვაქვს. (მდრ. დარი-ალან-ი „კარი ალანებისა“, „კარი ოვსეთისა, ლდარუბანდ-ი, იგივე დერბენტ-ი „კარი ზღუდისა“, „კარი ვიწრო“, „კლდე-კარი“ და სხვ.მრ.).
-[[კატეგორია:ქართული მითები]]
-[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]
-[[კატეგორია:ქართული ღვთაებანი]]
+==წყარო==
-[[კატეგორია:ღმერთები]]
+[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]
-[[კატეგორია:მითოლოგიური პერსონაჟები]]
+[[კატეგორია: მთები საქართველოში]]‏‎

←წინა ვერსია		16:56, 3 მარტი 2023-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''არმაზი''' – [[ქართველები\|ქართველთა]] მთავარი ღვთაება [[ქრისტიანობა\|ქრისტიანობის]] შემოსვლამდე. მისი კერპი [[მცხეთა\|მცხეთის]] სამხრეთით მთაზე იდგა. ასეთი შესახედაობისა იყო იგი მატიანის მიხედვით: ტანი სპილენძის ჰქონდა, ეცვა ოქროს [[ჯაჭვის პერანგი]], თავზე ოქროსავე [[ჩაფხუტი]] ეხურა, ხელში გალესილი მახვილი ეჭირა, რომელიც თვალისმომჭრელ ბრწყინვალებას აფრქვევდა. მის ხელმარჯვნივ სხვა კერპი იდგა, უფრო მომცრო, ~~ოქროსი~~, სახელად გაცი, ხოლო ხელმარცხნივ ~~ვერცხლისა~~ – სახელად გა. მისი სახელი მოდის [[აჰურა მაზდა\|აჰურამაზდადან]], რომელიც ძველ ირანელთა მთავარი ღმერთი იყო.	+	'''არმაზი''' – [[ქართველები\|ქართველთა]] მთავარი ღვთაება [[ქრისტიანობა\|ქრისტიანობის]] შემოსვლამდე. მისი კერპი [[მცხეთა\|მცხეთის]] სამხრეთით მთაზე იდგა. ასეთი შესახედაობისა იყო იგი მატიანის მიხედვით: ტანი სპილენძის ჰქონდა, ეცვა ოქროს [[ჯაჭვის პერანგი]], თავზე ოქროსავე [[ჩაფხუტი]] ეხურა, ხელში გალესილი [[მახვილი]] ეჭირა, რომელიც თვალისმომჭრელ ბრწყინვალებას აფრქვევდა. მის ხელმარჯვნივ სხვა კერპი იდგა, უფრო მომცრო, [[ოქრო]]სი, სახელად გაცი, ხოლო ხელმარცხნივ [[ვერცხლი]]სა – სახელად გა. მისი სახელი მოდის [[აჰურა მაზდა\|აჰურამაზდადან]], რომელიც ძველ ირანელთა მთავარი ღმერთი იყო.