https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_%28%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98%29 2026-07-01T10:10:31Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=234465&oldid=prev 2024-09-03T20:36:28Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ისტორია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:36, 3 სექტემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 7:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IX ს. ბოლოდან არტანუჯი დაუმკვიდრდა აშოტ I-ის უფროსი ძის, [[ადარნასე I|ადარნასე]]ს შთამომავლებს; რომლებიც „არტანუჯელებად“ მოიხსენიებიან. პირველი, ვინც ეს წოდება მიიღო, იყო ადარნასეს ძე სუმბატ მამფალი (გ. 889). მის შემდეგ არტანუჯს ფლობდნენ მისი ძე, ბაგრატ მამფალი (889-909) და ბაგრატის ძე გურგენი (909-923). გურგენს გარდაცვალებისას მემკვიდრე არ ჰყოლია (მისი ძე, ისიც სახელად გურგენი, მამის სიკვდილის შემდეგ დაიბადა) და არტანუჯი მისი ძმის, აშოტის (კონსტანტინე პორფიროგენეტის მიერ კისკასად წოდებულის), ხელში გადავიდა. ამავე დროს კლარჯეთის მთავარი ციხე-ქალაქის დაუფლებას ესწრაფოდა მისი სიძე (ასულის ქმარი) – ენერგიული და დაუნდობელი გურგენ ერისთავთ-ერისთავი. მისი შიშით აშოტმა, რომელიც, ეტყობა, მებრძოლი სულით არ გამოირჩეოდა, არტანუჯი ერთხანს [[ბიზანტია|ბიზანტიის]] იმპერატორსაც კი გადასცა და ციხეში ბერძენი [[მხედართმთავარი|მხედართმთავრის]], კონსტანტი პატრიკიოსის, სამასკაციანი [[რაზმი (სამხედრო)|რაზმი]] შეუშვა. ამას [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] მხრიდან მძაფრი პროტესტი მოჰყვა და იმპერატორმა გართულებების თავიდან ასარიდებლად თავისი რაზმი ციხიდან გაიყვანა. არტანუჯი ისევ აშოტ კისკასს დაუბრუნეს, მაგრამ გურენმა მალევე წაართვა ის სიმამრს და თავად დაისაკუთრა. 941 წ. გურგენი უძეოდ გარდაიცვალა და არტანუჯი დარჩა მის ცოლს, რომელიც ამასთანავე აშოტ კისკასის ასული და კანონიერი მემკვიდრე იყო. მაგრამ ბაგრატიონებმა დაუშვებლად მიიჩნიეს ქალის მიერ ციხის ფლობა, ძალით ჩამოართვეს მას არტანუჯი და აშოტ კისეასის ბიძაშვილს, სუმბატ ერისთავთ-ერისთავს (გ.988) გადასცეს. სუმბატისგან ციხე მემკვიდრეობით მიიღო მისმა ძემ ბაგრატმა, რომელმაც მამის გარდაცვალების მერე სულ ორმოცი დღე იცოცხლა, შემდეგ კი ბაგრატის ძემ სუმბატმა. 1010 წ. მეფე [[ბაგრატ III|ბაგრატ III–]]მ სუმბატ არტანუჯელი ძმასთან ერთად ფანასკერტში დარბაზობაზე მიიწვია და ციხეში გამოამწყვდია. ერთი წლის შემდეგ იგი გარდაიცვალა. სუმბატის მემკვიდრე კონსტანტინოპოლში გაიქცა, დარჩენილმა კლარჯმა ბაგრატიონებმა პატიმრობაში დალიეს სული. არტანუჯი მეფის საკუთრება გახდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IX ს. ბოლოდან არტანუჯი დაუმკვიდრდა აშოტ I-ის უფროსი ძის, [[ადარნასე I|ადარნასე]]ს შთამომავლებს; რომლებიც „არტანუჯელებად“ მოიხსენიებიან. პირველი, ვინც ეს წოდება მიიღო, იყო ადარნასეს ძე სუმბატ მამფალი (გ. 889). მის შემდეგ არტანუჯს ფლობდნენ მისი ძე, ბაგრატ მამფალი (889-909) და ბაგრატის ძე გურგენი (909-923). გურგენს გარდაცვალებისას მემკვიდრე არ ჰყოლია (მისი ძე, ისიც სახელად გურგენი, მამის სიკვდილის შემდეგ დაიბადა) და არტანუჯი მისი ძმის, აშოტის (კონსტანტინე პორფიროგენეტის მიერ კისკასად წოდებულის), ხელში გადავიდა. ამავე დროს კლარჯეთის მთავარი ციხე-ქალაქის დაუფლებას ესწრაფოდა მისი სიძე (ასულის ქმარი) – ენერგიული და დაუნდობელი გურგენ ერისთავთ-ერისთავი. მისი შიშით აშოტმა, რომელიც, ეტყობა, მებრძოლი სულით არ გამოირჩეოდა, არტანუჯი ერთხანს [[ბიზანტია|ბიზანტიის]] იმპერატორსაც კი გადასცა და ციხეში ბერძენი [[მხედართმთავარი|მხედართმთავრის]], კონსტანტი პატრიკიოსის, სამასკაციანი [[რაზმი (სამხედრო)|რაზმი]] შეუშვა. ამას [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] მხრიდან მძაფრი პროტესტი მოჰყვა და იმპერატორმა გართულებების თავიდან ასარიდებლად თავისი რაზმი ციხიდან გაიყვანა. არტანუჯი ისევ აშოტ კისკასს დაუბრუნეს, მაგრამ გურენმა მალევე წაართვა ის სიმამრს და თავად დაისაკუთრა. 941 წ. გურგენი უძეოდ გარდაიცვალა და არტანუჯი დარჩა მის ცოლს, რომელიც ამასთანავე აშოტ კისკასის ასული და კანონიერი მემკვიდრე იყო. მაგრამ ბაგრატიონებმა დაუშვებლად მიიჩნიეს ქალის მიერ ციხის ფლობა, ძალით ჩამოართვეს მას არტანუჯი და აშოტ კისეასის ბიძაშვილს, სუმბატ ერისთავთ-ერისთავს (გ.988) გადასცეს. სუმბატისგან ციხე მემკვიდრეობით მიიღო მისმა ძემ ბაგრატმა, რომელმაც მამის გარდაცვალების მერე სულ ორმოცი დღე იცოცხლა, შემდეგ კი ბაგრატის ძემ სუმბატმა. 1010 წ. მეფე [[ბაგრატ III|ბაგრატ III–]]მ სუმბატ არტანუჯელი ძმასთან ერთად ფანასკერტში დარბაზობაზე მიიწვია და ციხეში გამოამწყვდია. ერთი წლის შემდეგ იგი გარდაიცვალა. სუმბატის მემკვიდრე კონსტანტინოპოლში გაიქცა, დარჩენილმა კლარჯმა ბაგრატიონებმა პატიმრობაში დალიეს სული. არტანუჯი მეფის საკუთრება გახდა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ამის შემდეგ არტანუჯმა ნაწილობრივ დაკარგა უწინდელი პოლიტიკური როლი, თუმცა დარჩა მნიშვნელოვან ქალაქად. ის ხშირად იხსენიება XI ს. მოვლენების ამსახველ ქართულ მატიანეებში. [[დავით აღმაშენებელი|დავით აღმაშენებლის]] ისტორიკოსის ცნობით, 1080 წ. ქალაქი გადაწვეს თურქ-სელჩუკებმა. XIII ს-იდან ა. ათაბაგთა გამგებლობაში იყო. 1553 წ. ათაბაგ ქაიხოსრო II-ს ა. ერზერუმის მმართველმა, ისქენდერ ფაშამ წაართვა. ვახუშტის თქმით, „...არს არტანუჯი, ქალაქი მცირე და ციხე მაგარი, კეთილშენი“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ამის შემდეგ არტანუჯმა ნაწილობრივ დაკარგა უწინდელი პოლიტიკური როლი, თუმცა დარჩა მნიშვნელოვან ქალაქად. ის ხშირად იხსენიება XI ს. მოვლენების ამსახველ ქართულ მატიანეებში. [[დავით აღმაშენებელი|დავით აღმაშენებლის]] ისტორიკოსის ცნობით, 1080 წ. ქალაქი გადაწვეს თურქ-სელჩუკებმა. XIII ს-იდან ა. ათაბაგთა გამგებლობაში იყო. 1553 წ. ათაბაგ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ქაიხოსრო II <ins class="diffchange diffchange-inline">ჯაყელი|ქაიხოსრო II]]</ins>-ს ა. ერზერუმის მმართველმა, ისქენდერ ფაშამ წაართვა. ვახუშტის თქმით, „...არს არტანუჯი, ქალაქი მცირე და ციხე მაგარი, კეთილშენი“. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა საუკუნეების ბოლომდე ქალაქის მოსახლეობა, როგორც ჩანს, დიდწილად ქართული იყო. XVII-XVIII სს. არტანუჯელი [[ქართველები]]ს უმეტესობა გამაჰმადიანდა, ნაწილმა [[კათოლიკობა]] მიიღო. ამავე ხანებიდან იწყება აქ კათოლიკე სომხების ჩამოსახლება. XIX ს. შუა ხანებში ისინი, სომხურენოვანი რიტის კათოლიკე ქართველებთან ერთად (სტატისტიკა მათ არ ასხვავებდა), არტანუჯში უკვე აშკარა უმრავლესობას შეადგენდნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შუა საუკუნეების ბოლომდე ქალაქის მოსახლეობა, როგორც ჩანს, დიდწილად ქართული იყო. XVII-XVIII სს. არტანუჯელი [[ქართველები]]ს უმეტესობა გამაჰმადიანდა, ნაწილმა [[კათოლიკობა]] მიიღო. ამავე ხანებიდან იწყება აქ კათოლიკე სომხების ჩამოსახლება. XIX ს. შუა ხანებში ისინი, სომხურენოვანი რიტის კათოლიკე ქართველებთან ერთად (სტატისტიკა მათ არ ასხვავებდა), არტანუჯში უკვე აშკარა უმრავლესობას შეადგენდნენ. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=209211&oldid=prev 2023-10-18T20:05:20Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">არტანუჯის დარბაზული ეკლესია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:05, 18 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 18:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეკლესია ნაგებია ადგილობრივ მოპოვებული მოთეთრო-სპილოსძვლისფერი მკვრივი კლდოვანი ქვით, რომელიც უხეშად არის დატეხილი. ქვები უმეტესად თითქმის დაუმუშავებელია, შემთხვევითი ფორმისა. დიდრონი ღრიჭეები მათ შორის წვრილი ნატეხებით შეუვსიათ. ძირითადად დიდი ქვებია, ზოგიერთი მათგანის ზომა 1X2 მ აღწევს. არანაირი კვეთილი შემკულობა არ ჩანს. შიგნით კედლები შელესილი იყო და ალბათ მოხატულიც. ერთგან შემორჩა წითელი და ლურჯი პიგმენტის კვალი. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეკლესია ნაგებია ადგილობრივ მოპოვებული მოთეთრო-სპილოსძვლისფერი მკვრივი კლდოვანი ქვით, რომელიც უხეშად არის დატეხილი. ქვები უმეტესად თითქმის დაუმუშავებელია, შემთხვევითი ფორმისა. დიდრონი ღრიჭეები მათ შორის წვრილი ნატეხებით შეუვსიათ. ძირითადად დიდი ქვებია, ზოგიერთი მათგანის ზომა 1X2 მ აღწევს. არანაირი კვეთილი შემკულობა არ ჩანს. შიგნით კედლები შელესილი იყო და ალბათ მოხატულიც. ერთგან შემორჩა წითელი და ლურჯი პიგმენტის კვალი. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სტილისტური ნიშნებით ნაგებობა IX ს. შეიძლება მიეკუთვნოს. ის უნდა იყოს აშოტ კურაპალატის მიერ 810-20-იან წწ. (ციხის განახლების შემდეგ) აგებული წმ. პეტრესა და წმ. პავლეს ეკლესია, რომელსაც იხსენიებს სუმბატ დავითის ძე. ამ ეკლესიაში დაკრძალეს თავად აშოტი, ვერაგულად მოკლული 826 წ. 29 იანვარს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სტილისტური ნიშნებით ნაგებობა IX ს. შეიძლება მიეკუთვნოს. ის უნდა იყოს აშოტ კურაპალატის მიერ 810-20-იან წწ. (ციხის განახლების შემდეგ) აგებული წმ. პეტრესა და წმ. პავლეს ეკლესია, რომელსაც იხსენიებს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სუმბატ დავითის ძე<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. ამ ეკლესიაში დაკრძალეს თავად აშოტი, ვერაგულად მოკლული 826 წ. 29 იანვარს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია===</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია===</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=169855&oldid=prev 2022-10-21T12:20:01Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:20, 21 ოქტომბერი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეკლესიის [[გუმბათი]]ს შესახებ რაიმეს თქმა შეუძლებელია – XIX ს. ბოლოს ის უკვე მთლიანად ჩანგრეული იყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეკლესიის [[გუმბათი]]ს შესახებ რაიმეს თქმა შეუძლებელია – XIX ს. ბოლოს ის უკვე მთლიანად ჩანგრეული იყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქვაზე კვეთა|ქვაზე კვეთილი]] შემკულობიდან ნ. მარი ასახელებს მხოლოდ ეკლესიის შესასვლელთა ზღუდარებზე გამოსახულ [[ჯვარი|ჯვრებს]] (გასათვალისწინებელია, რომ სარკმლები მას უკვე თავმორღვეული დახვდა – შესაძლოა, ყოფილიყო თავსართებიც). ისინი მკრწალად განირჩევა ფოტოსურათზედაც სამხრეთი კარის თავზე გამოკვეთილი ჯვარი უფრო დიდია, აქვს თანაბარი სიგრძის მართკუთხა მკლავები და ჩასმულია მრგვალ მედალიონში, რომელსაც შემოწერს დიდი ნახევარწრიული [[თავსართი (არქიტექტურა)|თავსართი]] მოკლე ვადანაკეცებით. ჯვარი და თავსართი ოდნავ არის ამოწეული ფონიდან, მათი შემომწერი კონტურის ღარი კედელშია ჩაჭრილი. იგივე ითქმის დასავლეთის კარის ზღუდარის კომპოზიციაზედაც, ოღონდ ჯვარი აქ უფრო პატარაა და სადა. ექსტერიერის მხატვრული სახის შექმნაში არსებით როლს ასრულებდა უზარმაზარი ლოდების საფასადო წყობა. ისინი გამოყენებული იყო კედლების ქვედა ნაწილებში (დაახლოებით 4 მ-მდე). სხვადასხვა კონფიგურაციის, ძალზე ზოგადად დამუშავებული ქვები შეძლებისდაგვარად მორგებული იყო ერთმანეთზე, თუმცა, ცხადია, არამჭიდროდ, რჩებოდა დიდი ღრიჭეები. ფასადთა ზედა ნაწილებზე საპირე წყობას ქმნიდნენ გაცილებით უფრო პატარა, თანაბარზომიერი, უხეშად დამუშავებული ქვები, რომლებიც 30-40 სმ სიმაღლის რიგებად იყო დალაგებული. ინტერიერის წყობა, მეტწილად ასევე საშუალო ზომის ქვებით ამოყვანილი, ხარისხით ჩამოუვარდებოდა საფასადოს. ალბათ, თავიდანვე ივარაუდებოდა კედლების შიგნიდან შელესვა (ნ. მარმა ადგილზე ნახა ბათქაშის ფრაგმენტები და ერთგან – მოხატულობის მკრთალი კვალიც). დამახასიათებელია, რომ ასეთივე უხეშად დატეხილი, არასწორზედაპირიანი ქვებით არის გამოყვანილი სამკვეთლოს კარის შემორჩენილი თაღიც. სუფთად თლილი ქვები, როგორც ჩანს, არსად უხმარიათ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქვაზე კვეთა|ქვაზე კვეთილი]] შემკულობიდან ნ. მარი ასახელებს მხოლოდ ეკლესიის შესასვლელთა ზღუდარებზე გამოსახულ [[ჯვარი|ჯვრებს]] (გასათვალისწინებელია, რომ სარკმლები მას უკვე თავმორღვეული დახვდა – შესაძლოა, ყოფილიყო თავსართებიც). ისინი მკრწალად განირჩევა ფოტოსურათზედაც სამხრეთი კარის თავზე გამოკვეთილი ჯვარი უფრო დიდია, აქვს თანაბარი სიგრძის მართკუთხა მკლავები და ჩასმულია მრგვალ მედალიონში, რომელსაც შემოწერს დიდი ნახევარწრიული [[თავსართი (არქიტექტურა)|თავსართი]] მოკლე ვადანაკეცებით. ჯვარი და თავსართი ოდნავ არის ამოწეული ფონიდან, მათი შემომწერი კონტურის ღარი კედელშია ჩაჭრილი. იგივე ითქმის დასავლეთის კარის ზღუდარის კომპოზიციაზედაც, ოღონდ ჯვარი აქ უფრო პატარაა და სადა. ექსტერიერის მხატვრული სახის შექმნაში არსებით როლს ასრულებდა უზარმაზარი ლოდების საფასადო წყობა. ისინი გამოყენებული იყო კედლების ქვედა ნაწილებში (დაახლოებით 4 მ-მდე). სხვადასხვა კონფიგურაციის, ძალზე ზოგადად დამუშავებული ქვები შეძლებისდაგვარად მორგებული იყო ერთმანეთზე, თუმცა, ცხადია, არამჭიდროდ, რჩებოდა დიდი ღრიჭეები. ფასადთა ზედა ნაწილებზე საპირე წყობას ქმნიდნენ გაცილებით უფრო პატარა, თანაბარზომიერი, უხეშად დამუშავებული ქვები, რომლებიც 30-40 სმ სიმაღლის რიგებად იყო დალაგებული. ინტერიერის წყობა, მეტწილად ასევე საშუალო ზომის ქვებით ამოყვანილი, ხარისხით ჩამოუვარდებოდა საფასადოს. ალბათ, თავიდანვე ივარაუდებოდა კედლების შიგნიდან <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>შელესვა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(ნ. მარმა ადგილზე ნახა ბათქაშის ფრაგმენტები და ერთგან – მოხატულობის მკრთალი კვალიც). დამახასიათებელია, რომ ასეთივე უხეშად დატეხილი, არასწორზედაპირიანი ქვებით არის გამოყვანილი სამკვეთლოს კარის შემორჩენილი თაღიც. სუფთად თლილი ქვები, როგორც ჩანს, არსად უხმარიათ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არტანუჯის ეკლესიის კომპოზიცია (ჯვრული სტრუქტურა გამოცალკევებული სათავსებით ოთხსავე კუთხეში) უკავშირდება ჯვარგუმბათოვანი თემის ერთ-ერთ ვარიანტს, რომელიც ქართულ ხუროთმოძღვრებაში წარმოდგენილია [[ტაო]]-[[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთი]]ს კიდევ ორი ნაგებობით – დადაშნისა (X ს.) და დოლისყანის (937-958) ეკლესიებით. დათარიღებისათვის მნიშვნელოვანია მასალის დამუშავებისა და გამოყენების ხასიათი. ასეთ დიდ, უხეშად გათლილ ქვებს ქართველი მშენებლები უპირატესად X ს. ხმარობდნენ. მეორე მხრივ, ის ფაქტი, რომ კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილებიც (კერძოდ, თაღი) ნატეხი ქვითაა გამოყვანილი, თარიღი უფრო IX ს-ისკენ გადააქვს. ამასვე გვიჩვენებს ეკლესიის რელიეფური დეკორიც – ის უფრო განუვითარებელია, ვიდრე X ს. I ნახ-ისა და შუა ხანების კლარჯეთის სხვა გუმბათიანი ტაძრებისა (ხანცთა, [[ოპიზა (მონასტერი)|ოპიზა]], დოლისყანა). ამ ნიშნების გათვალისწინებით არტანუჯის ეკლესია IX-X სს. მიჯნას უნდა მიეკუთვნოს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არტანუჯის ეკლესიის კომპოზიცია (ჯვრული სტრუქტურა გამოცალკევებული სათავსებით ოთხსავე კუთხეში) უკავშირდება ჯვარგუმბათოვანი თემის ერთ-ერთ ვარიანტს, რომელიც ქართულ ხუროთმოძღვრებაში წარმოდგენილია [[ტაო]]-[[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთი]]ს კიდევ ორი ნაგებობით – დადაშნისა (X ს.) და დოლისყანის (937-958) ეკლესიებით. დათარიღებისათვის მნიშვნელოვანია მასალის დამუშავებისა და გამოყენების ხასიათი. ასეთ დიდ, უხეშად გათლილ ქვებს ქართველი მშენებლები უპირატესად X ს. ხმარობდნენ. მეორე მხრივ, ის ფაქტი, რომ კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილებიც (კერძოდ, თაღი) ნატეხი ქვითაა გამოყვანილი, თარიღი უფრო IX ს-ისკენ გადააქვს. ამასვე გვიჩვენებს ეკლესიის რელიეფური დეკორიც – ის უფრო განუვითარებელია, ვიდრე X ს. I ნახ-ისა და შუა ხანების კლარჯეთის სხვა გუმბათიანი ტაძრებისა (ხანცთა, [[ოპიზა (მონასტერი)|ოპიზა]], დოლისყანა). ამ ნიშნების გათვალისწინებით არტანუჯის ეკლესია IX-X სს. მიჯნას უნდა მიეკუთვნოს.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=167679&oldid=prev 2022-10-06T10:12:33Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:12, 6 ოქტომბერი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეკლესიის [[გუმბათი]]ს შესახებ რაიმეს თქმა შეუძლებელია – XIX ს. ბოლოს ის უკვე მთლიანად ჩანგრეული იყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეკლესიის [[გუმბათი]]ს შესახებ რაიმეს თქმა შეუძლებელია – XIX ს. ბოლოს ის უკვე მთლიანად ჩანგრეული იყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ქვაზე კვეთილი შემკულობიდან ნ. მარი ასახელებს მხოლოდ ეკლესიის შესასვლელთა ზღუდარებზე გამოსახულ [[ჯვარი|ჯვრებს]] (გასათვალისწინებელია, რომ სარკმლები მას უკვე თავმორღვეული დახვდა – შესაძლოა, ყოფილიყო თავსართებიც). ისინი მკრწალად განირჩევა ფოტოსურათზედაც სამხრეთი კარის თავზე გამოკვეთილი ჯვარი უფრო დიდია, აქვს თანაბარი სიგრძის მართკუთხა მკლავები და ჩასმულია მრგვალ მედალიონში, რომელსაც შემოწერს დიდი ნახევარწრიული [[თავსართი (არქიტექტურა)|თავსართი]] მოკლე ვადანაკეცებით. ჯვარი და თავსართი ოდნავ არის ამოწეული ფონიდან, მათი შემომწერი კონტურის ღარი კედელშია ჩაჭრილი. იგივე ითქმის დასავლეთის კარის ზღუდარის კომპოზიციაზედაც, ოღონდ ჯვარი აქ უფრო პატარაა და სადა. ექსტერიერის მხატვრული სახის შექმნაში არსებით როლს ასრულებდა უზარმაზარი ლოდების საფასადო წყობა. ისინი გამოყენებული იყო კედლების ქვედა ნაწილებში (დაახლოებით 4 მ-მდე). სხვადასხვა კონფიგურაციის, ძალზე ზოგადად დამუშავებული ქვები შეძლებისდაგვარად მორგებული იყო ერთმანეთზე, თუმცა, ცხადია, არამჭიდროდ, რჩებოდა დიდი ღრიჭეები. ფასადთა ზედა ნაწილებზე საპირე წყობას ქმნიდნენ გაცილებით უფრო პატარა, თანაბარზომიერი, უხეშად დამუშავებული ქვები, რომლებიც 30-40 სმ სიმაღლის რიგებად იყო დალაგებული. ინტერიერის წყობა, მეტწილად ასევე საშუალო ზომის ქვებით ამოყვანილი, ხარისხით ჩამოუვარდებოდა საფასადოს. ალბათ, თავიდანვე ივარაუდებოდა კედლების შიგნიდან შელესვა (ნ. მარმა ადგილზე ნახა ბათქაშის ფრაგმენტები და ერთგან – მოხატულობის მკრთალი კვალიც). დამახასიათებელია, რომ ასეთივე უხეშად დატეხილი, არასწორზედაპირიანი ქვებით არის გამოყვანილი სამკვეთლოს კარის შემორჩენილი თაღიც. სუფთად თლილი ქვები, როგორც ჩანს, არსად უხმარიათ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ქვაზე კვეთა|</ins>ქვაზე კვეთილი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შემკულობიდან ნ. მარი ასახელებს მხოლოდ ეკლესიის შესასვლელთა ზღუდარებზე გამოსახულ [[ჯვარი|ჯვრებს]] (გასათვალისწინებელია, რომ სარკმლები მას უკვე თავმორღვეული დახვდა – შესაძლოა, ყოფილიყო თავსართებიც). ისინი მკრწალად განირჩევა ფოტოსურათზედაც სამხრეთი კარის თავზე გამოკვეთილი ჯვარი უფრო დიდია, აქვს თანაბარი სიგრძის მართკუთხა მკლავები და ჩასმულია მრგვალ მედალიონში, რომელსაც შემოწერს დიდი ნახევარწრიული [[თავსართი (არქიტექტურა)|თავსართი]] მოკლე ვადანაკეცებით. ჯვარი და თავსართი ოდნავ არის ამოწეული ფონიდან, მათი შემომწერი კონტურის ღარი კედელშია ჩაჭრილი. იგივე ითქმის დასავლეთის კარის ზღუდარის კომპოზიციაზედაც, ოღონდ ჯვარი აქ უფრო პატარაა და სადა. ექსტერიერის მხატვრული სახის შექმნაში არსებით როლს ასრულებდა უზარმაზარი ლოდების საფასადო წყობა. ისინი გამოყენებული იყო კედლების ქვედა ნაწილებში (დაახლოებით 4 მ-მდე). სხვადასხვა კონფიგურაციის, ძალზე ზოგადად დამუშავებული ქვები შეძლებისდაგვარად მორგებული იყო ერთმანეთზე, თუმცა, ცხადია, არამჭიდროდ, რჩებოდა დიდი ღრიჭეები. ფასადთა ზედა ნაწილებზე საპირე წყობას ქმნიდნენ გაცილებით უფრო პატარა, თანაბარზომიერი, უხეშად დამუშავებული ქვები, რომლებიც 30-40 სმ სიმაღლის რიგებად იყო დალაგებული. ინტერიერის წყობა, მეტწილად ასევე საშუალო ზომის ქვებით ამოყვანილი, ხარისხით ჩამოუვარდებოდა საფასადოს. ალბათ, თავიდანვე ივარაუდებოდა კედლების შიგნიდან შელესვა (ნ. მარმა ადგილზე ნახა ბათქაშის ფრაგმენტები და ერთგან – მოხატულობის მკრთალი კვალიც). დამახასიათებელია, რომ ასეთივე უხეშად დატეხილი, არასწორზედაპირიანი ქვებით არის გამოყვანილი სამკვეთლოს კარის შემორჩენილი თაღიც. სუფთად თლილი ქვები, როგორც ჩანს, არსად უხმარიათ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არტანუჯის ეკლესიის კომპოზიცია (ჯვრული სტრუქტურა გამოცალკევებული სათავსებით ოთხსავე კუთხეში) უკავშირდება ჯვარგუმბათოვანი თემის ერთ-ერთ ვარიანტს, რომელიც ქართულ ხუროთმოძღვრებაში წარმოდგენილია [[ტაო]]-[[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთი]]ს კიდევ ორი ნაგებობით – დადაშნისა (X ს.) და დოლისყანის (937-958) ეკლესიებით. დათარიღებისათვის მნიშვნელოვანია მასალის დამუშავებისა და გამოყენების ხასიათი. ასეთ დიდ, უხეშად გათლილ ქვებს ქართველი მშენებლები უპირატესად X ს. ხმარობდნენ. მეორე მხრივ, ის ფაქტი, რომ კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილებიც (კერძოდ, თაღი) ნატეხი ქვითაა გამოყვანილი, თარიღი უფრო IX ს-ისკენ გადააქვს. ამასვე გვიჩვენებს ეკლესიის რელიეფური დეკორიც – ის უფრო განუვითარებელია, ვიდრე X ს. I ნახ-ისა და შუა ხანების კლარჯეთის სხვა გუმბათიანი ტაძრებისა (ხანცთა, [[ოპიზა (მონასტერი)|ოპიზა]], დოლისყანა). ამ ნიშნების გათვალისწინებით არტანუჯის ეკლესია IX-X სს. მიჯნას უნდა მიეკუთვნოს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არტანუჯის ეკლესიის კომპოზიცია (ჯვრული სტრუქტურა გამოცალკევებული სათავსებით ოთხსავე კუთხეში) უკავშირდება ჯვარგუმბათოვანი თემის ერთ-ერთ ვარიანტს, რომელიც ქართულ ხუროთმოძღვრებაში წარმოდგენილია [[ტაო]]-[[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთი]]ს კიდევ ორი ნაგებობით – დადაშნისა (X ს.) და დოლისყანის (937-958) ეკლესიებით. დათარიღებისათვის მნიშვნელოვანია მასალის დამუშავებისა და გამოყენების ხასიათი. ასეთ დიდ, უხეშად გათლილ ქვებს ქართველი მშენებლები უპირატესად X ს. ხმარობდნენ. მეორე მხრივ, ის ფაქტი, რომ კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილებიც (კერძოდ, თაღი) ნატეხი ქვითაა გამოყვანილი, თარიღი უფრო IX ს-ისკენ გადააქვს. ამასვე გვიჩვენებს ეკლესიის რელიეფური დეკორიც – ის უფრო განუვითარებელია, ვიდრე X ს. I ნახ-ისა და შუა ხანების კლარჯეთის სხვა გუმბათიანი ტაძრებისა (ხანცთა, [[ოპიზა (მონასტერი)|ოპიზა]], დოლისყანა). ამ ნიშნების გათვალისწინებით არტანუჯის ეკლესია IX-X სს. მიჯნას უნდა მიეკუთვნოს.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=167116&oldid=prev 2022-10-03T13:07:21Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:07, 3 ოქტომბერი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ისტორია===</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ისტორია===</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>როგორც დასახლებული პუნქტი, ის ჯერ კიდევ [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობამდელ]] ხანაში არსებობდა. კლავდიოს პტოლემაიოსი (ახ. წ. II ს. შუახანი) იხსენიებს იბერიის ქალაქ არტანისას (არტანისსა), რაც ძვ. არტანუჯი უნდა იყოს. [(არსებობს მოსაზრება, რომ პტოლემაიოსის არტანისა არის არტაანი (ს. კაკაბაძე) ან თიანეთის არტანი (ლ. ჭილაშვილი)]. V ს. ბოლოს თუხარისიდან აქ გადმოვიდა ადგილობრივ [[ერისთავი|ერისთავთა]] რეზიდენცია. ჯუანშერის ცნობით, [[ვახტანგ გორგასალი|ვახტანგ გორგასალმა]] „იხილა კლდე შუა კლარჯეთსა, რომელსა სოფელსა ერქუა არტანუჯი და მოუწოდა არტავაზს, ძუძუსმტესა მისსა, და დაადგინა იგი ერისთავად; და უბრძანა, რათა ააგოს ციხე არტანუჯისა... ხოლო არტავაზ აღაშენა ციხე არტანუჯისა“. VIII ს. ციხე, როგორც ჩანს, მიტოვებული იყო. 810-იან წლებში ის აღადგინა [[აშოტ კურაპალატი|აშოტ I კურაპალატმა]]. სუმბატ დავითის ძის მიხედვით, „აშოტ კურატპალატმან პოვა კლარჯეთის ტყეთა შინა კლდე ერთი, რომელ პირველ ვახტანგ გორგასალს ციხედ აღეშენა, სახელით არტანუჯი; და აოჴრებულ იყო ბაღდადელისა მით ყრუობითგან. იგი განაახლა აშოტ და აღაშენა ეგრეთვე ციხედ, და წინა-კერძო მისსა ქუეშეთ აღაშენა ქალაქი. და აღაშენა ციხესა მას შინა ეკლესია წმიდათა მოციქულთა – [[პეტრე მოციქული|პეტრესი]] და [[პავლე მოციქული|პავლესი]], და შექმნა მას შინა საფლავი თჳსი, და დაემკგდრა ციხესა მას შინა ცხორებად“. ციხის აღდგენას აშოტ კურაპალატის მიერ ადასტურებს გიორგი მერჩულეც. ამის შემდეგ არტანუჯი იქცა აშოტის მემკვიდრეთა სატახტო ქალაქად და სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ ცენტრად. ამ გარემოებისა და ბარეობის გამო ქალაქი სწრაფად დაწინაურდა. კონსტანტინე პორფიროგენეტის აღწერით, ის მსხვილი სავაჭრო ცენტრიც ჩანს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>როგორც დასახლებული პუნქტი, ის ჯერ კიდევ [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობამდელ]] ხანაში არსებობდა. კლავდიოს პტოლემაიოსი (ახ. წ. II ს. შუახანი) იხსენიებს იბერიის ქალაქ არტანისას (არტანისსა), რაც ძვ. არტანუჯი უნდა იყოს. [(არსებობს მოსაზრება, რომ პტოლემაიოსის არტანისა არის არტაანი (ს. კაკაბაძე) ან თიანეთის არტანი (ლ. ჭილაშვილი)]. V ს. ბოლოს თუხარისიდან აქ გადმოვიდა ადგილობრივ [[ერისთავი|ერისთავთა]] რეზიდენცია. ჯუანშერის ცნობით, [[ვახტანგ გორგასალი|ვახტანგ გორგასალმა]] „იხილა კლდე შუა კლარჯეთსა, რომელსა სოფელსა ერქუა არტანუჯი და მოუწოდა არტავაზს, ძუძუსმტესა მისსა, და დაადგინა იგი ერისთავად; და უბრძანა, რათა ააგოს ციხე არტანუჯისა... ხოლო არტავაზ აღაშენა ციხე არტანუჯისა“. VIII ს. ციხე, როგორც ჩანს, მიტოვებული იყო. 810-იან წლებში ის აღადგინა [[აშოტ კურაპალატი|აშოტ I კურაპალატმა]]. სუმბატ დავითის ძის მიხედვით, „აშოტ კურატპალატმან პოვა კლარჯეთის ტყეთა შინა კლდე ერთი, რომელ პირველ ვახტანგ გორგასალს ციხედ აღეშენა, სახელით არტანუჯი; და აოჴრებულ იყო ბაღდადელისა მით ყრუობითგან. იგი განაახლა აშოტ და აღაშენა ეგრეთვე ციხედ, და წინა-კერძო მისსა ქუეშეთ აღაშენა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ქალაქი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. და აღაშენა ციხესა მას შინა ეკლესია წმიდათა მოციქულთა – [[პეტრე მოციქული|პეტრესი]] და [[პავლე მოციქული|პავლესი]], და შექმნა მას შინა საფლავი თჳსი, და დაემკგდრა ციხესა მას შინა ცხორებად“. ციხის აღდგენას აშოტ კურაპალატის მიერ ადასტურებს გიორგი მერჩულეც. ამის შემდეგ არტანუჯი იქცა აშოტის მემკვიდრეთა სატახტო ქალაქად და სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ ცენტრად. ამ გარემოებისა და ბარეობის გამო ქალაქი სწრაფად დაწინაურდა. კონსტანტინე პორფიროგენეტის აღწერით, ის მსხვილი სავაჭრო ცენტრიც ჩანს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IX ს. ბოლოდან არტანუჯი დაუმკვიდრდა აშოტ I-ის უფროსი ძის, [[ადარნასე I|ადარნასე]]ს შთამომავლებს; რომლებიც „არტანუჯელებად“ მოიხსენიებიან. პირველი, ვინც ეს წოდება მიიღო, იყო ადარნასეს ძე სუმბატ მამფალი (გ. 889). მის შემდეგ არტანუჯს ფლობდნენ მისი ძე, ბაგრატ მამფალი (889-909) და ბაგრატის ძე გურგენი (909-923). გურგენს გარდაცვალებისას მემკვიდრე არ ჰყოლია (მისი ძე, ისიც სახელად გურგენი, მამის სიკვდილის შემდეგ დაიბადა) და არტანუჯი მისი ძმის, აშოტის (კონსტანტინე პორფიროგენეტის მიერ კისკასად წოდებულის), ხელში გადავიდა. ამავე დროს კლარჯეთის მთავარი ციხე-ქალაქის დაუფლებას ესწრაფოდა მისი სიძე (ასულის ქმარი) – ენერგიული და დაუნდობელი გურგენ ერისთავთ-ერისთავი. მისი შიშით აშოტმა, რომელიც, ეტყობა, მებრძოლი სულით არ გამოირჩეოდა, არტანუჯი ერთხანს [[ბიზანტია|ბიზანტიის]] იმპერატორსაც კი გადასცა და ციხეში ბერძენი [[მხედართმთავარი|მხედართმთავრის]], კონსტანტი პატრიკიოსის, სამასკაციანი [[რაზმი (სამხედრო)|რაზმი]] შეუშვა. ამას [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] მხრიდან მძაფრი პროტესტი მოჰყვა და იმპერატორმა გართულებების თავიდან ასარიდებლად თავისი რაზმი ციხიდან გაიყვანა. არტანუჯი ისევ აშოტ კისკასს დაუბრუნეს, მაგრამ გურენმა მალევე წაართვა ის სიმამრს და თავად დაისაკუთრა. 941 წ. გურგენი უძეოდ გარდაიცვალა და არტანუჯი დარჩა მის ცოლს, რომელიც ამასთანავე აშოტ კისკასის ასული და კანონიერი მემკვიდრე იყო. მაგრამ ბაგრატიონებმა დაუშვებლად მიიჩნიეს ქალის მიერ ციხის ფლობა, ძალით ჩამოართვეს მას არტანუჯი და აშოტ კისეასის ბიძაშვილს, სუმბატ ერისთავთ-ერისთავს (გ.988) გადასცეს. სუმბატისგან ციხე მემკვიდრეობით მიიღო მისმა ძემ ბაგრატმა, რომელმაც მამის გარდაცვალების მერე სულ ორმოცი დღე იცოცხლა, შემდეგ კი ბაგრატის ძემ სუმბატმა. 1010 წ. მეფე [[ბაგრატ III|ბაგრატ III–]]მ სუმბატ არტანუჯელი ძმასთან ერთად ფანასკერტში დარბაზობაზე მიიწვია და ციხეში გამოამწყვდია. ერთი წლის შემდეგ იგი გარდაიცვალა. სუმბატის მემკვიდრე კონსტანტინოპოლში გაიქცა, დარჩენილმა კლარჯმა ბაგრატიონებმა პატიმრობაში დალიეს სული. არტანუჯი მეფის საკუთრება გახდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IX ს. ბოლოდან არტანუჯი დაუმკვიდრდა აშოტ I-ის უფროსი ძის, [[ადარნასე I|ადარნასე]]ს შთამომავლებს; რომლებიც „არტანუჯელებად“ მოიხსენიებიან. პირველი, ვინც ეს წოდება მიიღო, იყო ადარნასეს ძე სუმბატ მამფალი (გ. 889). მის შემდეგ არტანუჯს ფლობდნენ მისი ძე, ბაგრატ მამფალი (889-909) და ბაგრატის ძე გურგენი (909-923). გურგენს გარდაცვალებისას მემკვიდრე არ ჰყოლია (მისი ძე, ისიც სახელად გურგენი, მამის სიკვდილის შემდეგ დაიბადა) და არტანუჯი მისი ძმის, აშოტის (კონსტანტინე პორფიროგენეტის მიერ კისკასად წოდებულის), ხელში გადავიდა. ამავე დროს კლარჯეთის მთავარი ციხე-ქალაქის დაუფლებას ესწრაფოდა მისი სიძე (ასულის ქმარი) – ენერგიული და დაუნდობელი გურგენ ერისთავთ-ერისთავი. მისი შიშით აშოტმა, რომელიც, ეტყობა, მებრძოლი სულით არ გამოირჩეოდა, არტანუჯი ერთხანს [[ბიზანტია|ბიზანტიის]] იმპერატორსაც კი გადასცა და ციხეში ბერძენი [[მხედართმთავარი|მხედართმთავრის]], კონსტანტი პატრიკიოსის, სამასკაციანი [[რაზმი (სამხედრო)|რაზმი]] შეუშვა. ამას [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] მხრიდან მძაფრი პროტესტი მოჰყვა და იმპერატორმა გართულებების თავიდან ასარიდებლად თავისი რაზმი ციხიდან გაიყვანა. არტანუჯი ისევ აშოტ კისკასს დაუბრუნეს, მაგრამ გურენმა მალევე წაართვა ის სიმამრს და თავად დაისაკუთრა. 941 წ. გურგენი უძეოდ გარდაიცვალა და არტანუჯი დარჩა მის ცოლს, რომელიც ამასთანავე აშოტ კისკასის ასული და კანონიერი მემკვიდრე იყო. მაგრამ ბაგრატიონებმა დაუშვებლად მიიჩნიეს ქალის მიერ ციხის ფლობა, ძალით ჩამოართვეს მას არტანუჯი და აშოტ კისეასის ბიძაშვილს, სუმბატ ერისთავთ-ერისთავს (გ.988) გადასცეს. სუმბატისგან ციხე მემკვიდრეობით მიიღო მისმა ძემ ბაგრატმა, რომელმაც მამის გარდაცვალების მერე სულ ორმოცი დღე იცოცხლა, შემდეგ კი ბაგრატის ძემ სუმბატმა. 1010 წ. მეფე [[ბაგრატ III|ბაგრატ III–]]მ სუმბატ არტანუჯელი ძმასთან ერთად ფანასკერტში დარბაზობაზე მიიწვია და ციხეში გამოამწყვდია. ერთი წლის შემდეგ იგი გარდაიცვალა. სუმბატის მემკვიდრე კონსტანტინოპოლში გაიქცა, დარჩენილმა კლარჯმა ბაგრატიონებმა პატიმრობაში დალიეს სული. არტანუჯი მეფის საკუთრება გახდა. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=165220&oldid=prev 2022-09-21T10:57:15Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:57, 21 სექტემბერი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:ARTANUJI. CITADELI.JPG|thumb|250პქ|არტანუჯი. ციტადელი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:ARTANUJI. CITADELI.JPG|thumb|250პქ|არტანუჯი. ციტადელი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არტანუჯი''' – ციხე-ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ [[საქართველო]]ში, ისტორიულ კლარჯეთში. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არტანუჯი''' – ციხე-ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ [[საქართველო]]ში, ისტორიულ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|</ins>კლარჯეთში<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ისტორია===</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ისტორია===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 51:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 51:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული კულტურის ძეგლები საზღვარგარეთ]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული კულტურის ძეგლები საზღვარგარეთ]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს ციხე-ქალაქები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს ციხე-ქალაქები]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული კულტურის ძეგლები თურქეთში]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=164385&oldid=prev 2022-09-01T12:47:51Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:47, 1 სექტემბერი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 29:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 29:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ქვაზე კვეთილი შემკულობიდან ნ. მარი ასახელებს მხოლოდ ეკლესიის შესასვლელთა ზღუდარებზე გამოსახულ [[ჯვარი|ჯვრებს]] (გასათვალისწინებელია, რომ სარკმლები მას უკვე თავმორღვეული დახვდა – შესაძლოა, ყოფილიყო თავსართებიც). ისინი მკრწალად განირჩევა ფოტოსურათზედაც სამხრეთი კარის თავზე გამოკვეთილი ჯვარი უფრო დიდია, აქვს თანაბარი სიგრძის მართკუთხა მკლავები და ჩასმულია მრგვალ მედალიონში, რომელსაც შემოწერს დიდი ნახევარწრიული [[თავსართი (არქიტექტურა)|თავსართი]] მოკლე ვადანაკეცებით. ჯვარი და თავსართი ოდნავ არის ამოწეული ფონიდან, მათი შემომწერი კონტურის ღარი კედელშია ჩაჭრილი. იგივე ითქმის დასავლეთის კარის ზღუდარის კომპოზიციაზედაც, ოღონდ ჯვარი აქ უფრო პატარაა და სადა. ექსტერიერის მხატვრული სახის შექმნაში არსებით როლს ასრულებდა უზარმაზარი ლოდების საფასადო წყობა. ისინი გამოყენებული იყო კედლების ქვედა ნაწილებში (დაახლოებით 4 მ-მდე). სხვადასხვა კონფიგურაციის, ძალზე ზოგადად დამუშავებული ქვები შეძლებისდაგვარად მორგებული იყო ერთმანეთზე, თუმცა, ცხადია, არამჭიდროდ, რჩებოდა დიდი ღრიჭეები. ფასადთა ზედა ნაწილებზე საპირე წყობას ქმნიდნენ გაცილებით უფრო პატარა, თანაბარზომიერი, უხეშად დამუშავებული ქვები, რომლებიც 30-40 სმ სიმაღლის რიგებად იყო დალაგებული. ინტერიერის წყობა, მეტწილად ასევე საშუალო ზომის ქვებით ამოყვანილი, ხარისხით ჩამოუვარდებოდა საფასადოს. ალბათ, თავიდანვე ივარაუდებოდა კედლების შიგნიდან შელესვა (ნ. მარმა ადგილზე ნახა ბათქაშის ფრაგმენტები და ერთგან – მოხატულობის მკრთალი კვალიც). დამახასიათებელია, რომ ასეთივე უხეშად დატეხილი, არასწორზედაპირიანი ქვებით არის გამოყვანილი სამკვეთლოს კარის შემორჩენილი თაღიც. სუფთად თლილი ქვები, როგორც ჩანს, არსად უხმარიათ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ქვაზე კვეთილი შემკულობიდან ნ. მარი ასახელებს მხოლოდ ეკლესიის შესასვლელთა ზღუდარებზე გამოსახულ [[ჯვარი|ჯვრებს]] (გასათვალისწინებელია, რომ სარკმლები მას უკვე თავმორღვეული დახვდა – შესაძლოა, ყოფილიყო თავსართებიც). ისინი მკრწალად განირჩევა ფოტოსურათზედაც სამხრეთი კარის თავზე გამოკვეთილი ჯვარი უფრო დიდია, აქვს თანაბარი სიგრძის მართკუთხა მკლავები და ჩასმულია მრგვალ მედალიონში, რომელსაც შემოწერს დიდი ნახევარწრიული [[თავსართი (არქიტექტურა)|თავსართი]] მოკლე ვადანაკეცებით. ჯვარი და თავსართი ოდნავ არის ამოწეული ფონიდან, მათი შემომწერი კონტურის ღარი კედელშია ჩაჭრილი. იგივე ითქმის დასავლეთის კარის ზღუდარის კომპოზიციაზედაც, ოღონდ ჯვარი აქ უფრო პატარაა და სადა. ექსტერიერის მხატვრული სახის შექმნაში არსებით როლს ასრულებდა უზარმაზარი ლოდების საფასადო წყობა. ისინი გამოყენებული იყო კედლების ქვედა ნაწილებში (დაახლოებით 4 მ-მდე). სხვადასხვა კონფიგურაციის, ძალზე ზოგადად დამუშავებული ქვები შეძლებისდაგვარად მორგებული იყო ერთმანეთზე, თუმცა, ცხადია, არამჭიდროდ, რჩებოდა დიდი ღრიჭეები. ფასადთა ზედა ნაწილებზე საპირე წყობას ქმნიდნენ გაცილებით უფრო პატარა, თანაბარზომიერი, უხეშად დამუშავებული ქვები, რომლებიც 30-40 სმ სიმაღლის რიგებად იყო დალაგებული. ინტერიერის წყობა, მეტწილად ასევე საშუალო ზომის ქვებით ამოყვანილი, ხარისხით ჩამოუვარდებოდა საფასადოს. ალბათ, თავიდანვე ივარაუდებოდა კედლების შიგნიდან შელესვა (ნ. მარმა ადგილზე ნახა ბათქაშის ფრაგმენტები და ერთგან – მოხატულობის მკრთალი კვალიც). დამახასიათებელია, რომ ასეთივე უხეშად დატეხილი, არასწორზედაპირიანი ქვებით არის გამოყვანილი სამკვეთლოს კარის შემორჩენილი თაღიც. სუფთად თლილი ქვები, როგორც ჩანს, არსად უხმარიათ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>არტანუჯის ეკლესიის კომპოზიცია (ჯვრული სტრუქტურა გამოცალკევებული სათავსებით ოთხსავე კუთხეში) უკავშირდება ჯვარგუმბათოვანი თემის ერთ-ერთ ვარიანტს, რომელიც ქართულ ხუროთმოძღვრებაში წარმოდგენილია [[ტაო]]-[[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთი]]ს კიდევ ორი ნაგებობით – დადაშნისა (X ს.) და დოლისყანის (937-958) ეკლესიებით. დათარიღებისათვის მნიშვნელოვანია მასალის დამუშავებისა და გამოყენების ხასიათი. ასეთ დიდ, უხეშად გათლილ ქვებს ქართველი მშენებლები უპირატესად X ს. ხმარობდნენ. მეორე მხრივ, ის ფაქტი, რომ კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილებიც (კერძოდ, თაღი) ნატეხი ქვითაა გამოყვანილი, თარიღი უფრო IX ს-ისკენ გადააქვს. ამასვე გვიჩვენებს ეკლესიის რელიეფური დეკორიც – ის უფრო განუვითარებელია, ვიდრე X ს. I ნახ-ისა და შუა ხანების კლარჯეთის სხვა გუმბათიანი ტაძრებისა (ხანცთა, ოპიზა, დოლისყანა). ამ ნიშნების გათვალისწინებით არტანუჯის ეკლესია IX-X სს. მიჯნას უნდა მიეკუთვნოს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>არტანუჯის ეკლესიის კომპოზიცია (ჯვრული სტრუქტურა გამოცალკევებული სათავსებით ოთხსავე კუთხეში) უკავშირდება ჯვარგუმბათოვანი თემის ერთ-ერთ ვარიანტს, რომელიც ქართულ ხუროთმოძღვრებაში წარმოდგენილია [[ტაო]]-[[კლარჯეთი (ისტორიული მხარე სამხრეთ საქართველოში)|კლარჯეთი]]ს კიდევ ორი ნაგებობით – დადაშნისა (X ს.) და დოლისყანის (937-958) ეკლესიებით. დათარიღებისათვის მნიშვნელოვანია მასალის დამუშავებისა და გამოყენების ხასიათი. ასეთ დიდ, უხეშად გათლილ ქვებს ქართველი მშენებლები უპირატესად X ს. ხმარობდნენ. მეორე მხრივ, ის ფაქტი, რომ კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილებიც (კერძოდ, თაღი) ნატეხი ქვითაა გამოყვანილი, თარიღი უფრო IX ს-ისკენ გადააქვს. ამასვე გვიჩვენებს ეკლესიის რელიეფური დეკორიც – ის უფრო განუვითარებელია, ვიდრე X ს. I ნახ-ისა და შუა ხანების კლარჯეთის სხვა გუმბათიანი ტაძრებისა (ხანცთა, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ოპიზა <ins class="diffchange diffchange-inline">(მონასტერი)|ოპიზა]]</ins>, დოლისყანა). ამ ნიშნების გათვალისწინებით არტანუჯის ეკლესია IX-X სს. მიჯნას უნდა მიეკუთვნოს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ჯამე=== &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ჯამე=== &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=163434&oldid=prev 2022-08-26T12:09:14Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:09, 26 აგვისტო 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===არტანუჯის დარბაზული ეკლესია===</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===არტანუჯის დარბაზული ეკლესია===</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ციხის შიგნით ახლა რამდენიმე შენობის უმნიშვნელო ნაშთი განირჩევა. მათი არქიტექტურული სახისა და დანიშნულების გარკვევა შეუძლებელია შედარებით მეტი რამ შემორჩა ციტადელის შუა ნაწილში მდგარი ეკლესიისაგან. ის მომცრო დარბაზული <del class="diffchange diffchange-inline">ნაგებობაა </del>თანადროული მინაშენით ჩრდ. იდან. მოგვიანებით მას იმავე ჩრდ. მხრიდან კიდევ ერთი სათავსი მიადგეს, ხოლო დასავლეთიდან – ერთგვარი [[ნართექსი]]. ახლა შენობის დასავლეთ მხარე თითქმის მთლიანად დანგრეულია. აღმოსავლეთით კედლები მეტწილად 2-3 მ სიმაღლეზე შემოინახა. ჩანს საკურთხევლის [[აფსიდი]]ს [[სარკმელი]]. შესასვლელები ძირითად ნაწილსაც და ჩრდილოეთის სათავსსაც, როგორც ჩანს, დასავლეთიდან ჰქონდა. გადახურვისაგან არაფერი შემორჩა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ციხის შიგნით ახლა რამდენიმე შენობის უმნიშვნელო ნაშთი განირჩევა. მათი არქიტექტურული სახისა და დანიშნულების გარკვევა შეუძლებელია შედარებით მეტი რამ შემორჩა ციტადელის შუა ნაწილში მდგარი ეკლესიისაგან. ის მომცრო დარბაზული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნაგებობა]]ა </ins>თანადროული მინაშენით ჩრდ. იდან. მოგვიანებით მას იმავე ჩრდ. მხრიდან კიდევ ერთი სათავსი მიადგეს, ხოლო დასავლეთიდან – ერთგვარი [[ნართექსი]]. ახლა შენობის დასავლეთ მხარე თითქმის მთლიანად დანგრეულია. აღმოსავლეთით კედლები მეტწილად 2-3 მ სიმაღლეზე შემოინახა. ჩანს საკურთხევლის [[აფსიდი]]ს [[სარკმელი]]. შესასვლელები ძირითად ნაწილსაც და ჩრდილოეთის სათავსსაც, როგორც ჩანს, დასავლეთიდან ჰქონდა. გადახურვისაგან არაფერი შემორჩა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეკლესია ნაგებია ადგილობრივ მოპოვებული მოთეთრო-სპილოსძვლისფერი მკვრივი კლდოვანი ქვით, რომელიც უხეშად არის დატეხილი. ქვები უმეტესად თითქმის დაუმუშავებელია, შემთხვევითი ფორმისა. დიდრონი ღრიჭეები მათ შორის წვრილი ნატეხებით შეუვსიათ. ძირითადად დიდი ქვებია, ზოგიერთი მათგანის ზომა 1X2 მ აღწევს. არანაირი კვეთილი შემკულობა არ ჩანს. შიგნით კედლები შელესილი იყო და ალბათ მოხატულიც. ერთგან შემორჩა წითელი და ლურჯი პიგმენტის კვალი. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეკლესია ნაგებია ადგილობრივ მოპოვებული მოთეთრო-სპილოსძვლისფერი მკვრივი კლდოვანი ქვით, რომელიც უხეშად არის დატეხილი. ქვები უმეტესად თითქმის დაუმუშავებელია, შემთხვევითი ფორმისა. დიდრონი ღრიჭეები მათ შორის წვრილი ნატეხებით შეუვსიათ. ძირითადად დიდი ქვებია, ზოგიერთი მათგანის ზომა 1X2 მ აღწევს. არანაირი კვეთილი შემკულობა არ ჩანს. შიგნით კედლები შელესილი იყო და ალბათ მოხატულიც. ერთგან შემორჩა წითელი და ლურჯი პიგმენტის კვალი. &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 41:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 41:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ხოშტარია დ., კლარ-ჯეთის ეკლესიები და მონასტრები, თბ., 2005; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ხოშტარია დ., კლარ-ჯეთის ეკლესიები და მონასტრები, თბ., 2005; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ჯობაძე ვ., ადრეული შუა საუკუნეების ქართული მონასტრები ისტორიულ ტაოში, კლარჯეთსა და შავშეთში, თბ., 2007. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>ჯობაძე ვ., ადრეული შუა საუკუნეების ქართული მონასტრები ისტორიულ ტაოში, კლარჯეთსა და შავშეთში, თბ., 2007. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>Марр Н., Дневник поездки в Шавшию и Кларджию, წგ.: Георгий Мерчул, Житие св. Григория Хандзтийского, Грузинский текст, Введение, издание, пер. Н. Марра, Тексты и разыскания по армяно-грузинской филилигии, кн. VII, СПБ., 1911.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>Марр Н., Дневник поездки в Шавшию и Кларджию, წგ.: Георгий Мерчул, Житие св. Григория Хандзтийского, Грузинский текст, Введение, издание, пер. Н. Марра, Тексты и разыскания по армяно-грузинской филилигии, кн. VII, СПБ., 1911.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=155318&oldid=prev 2022-05-04T12:00:29Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94" class="mw-redirect" title="არტანუჯის ციხე">არტანუჯის ციხე“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)" title="არტანუჯი (ციხე-ქალაქი)">არტანუჯი (ციხე-ქალაქი)“</a> გად...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">12:00, 4 მაისი 2022-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)&diff=155316&oldid=prev 2022-05-04T12:00:20Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98_(%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94-%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%98)" title="არტანუჯი (ციხე-ქალაქი)">არტანუჯი (ციხე-ქალაქი)“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%AF%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94" class="mw-redirect" title="არტანუჯის ციხე">არტანუჯის ციხე“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">12:00, 4 მაისი 2022-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili