https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98 2026-04-29T18:01:17Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98&diff=217378&oldid=prev 2024-01-20T10:17:16Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:17, 20 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არქაიზმი''' – (ბერძნ. <del class="diffchange diffchange-inline">&lt; archaios– </del>ძველი), მოძველებული სიტყვა ან გამოთქმა, გრამატიკული ფორმა ან კონსტრუქცია, რომელიც გამოსულია თანამედროვე ენის აქტიური სიტყვა ხმარებიდან. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არქაიზმი''' – (ბერძნ. <ins class="diffchange diffchange-inline">archaios – </ins>ძველი), მოძველებული სიტყვა ან გამოთქმა, გრამატიკული ფორმა ან კონსტრუქცია, რომელიც გამოსულია თანამედროვე ენის აქტიური სიტყვა ხმარებიდან. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>არქაიზმი შემორჩენილია მხოლოდ პასიურ ლექსიკაში. თუმცა მეტ-ნაკლებად მაინც გასაგებია სათანადო ენობრივი კოლექტივისათვის. გამოიყოფა ლექსიკური და გრამატიკული არქაიზმები. ლექსიკური არქაიზმი შეიძლება იყოს საკუთარიც (ჭამადი, მეზუერე, ჰრქუა, მოსთულა, მიერითგან, რამეთუ) და ნასესხებიც (არშინი, უსალთუნი, ვერსი). გრამატიკული არქაიზმია: სახელობითი [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვის]] –ი <del class="diffchange diffchange-inline">ფუძმეხმოენიან </del>სახელებთან (დაი, მზეი), <del class="diffchange diffchange-inline">მითხრობითი </del>ბრუნვის -მან (ცამან), -ში და -ზე თანდებულთა სრული ფორმები (ცათა შინა, ქუეყანასა ზედა), <del class="diffchange diffchange-inline">მოქმმედებითი </del>ბრუნვის უთანდებულო ფორმა გამოსვლითის ფუნქციით („გველსა ხვრელით ამოიყვანს“), -ის დაბოლოება ვნებითის III პირის აწმყოში (თბების), ზმნისწინთა ძველი ფორმები (აღვიდა, განერიდა, შთავარდა, წარიღო). ზოგჯერ ეს <del class="diffchange diffchange-inline">ზსმნისწინები </del>მნიშვნელობათა გასამიჯნავად იხმარება <del class="diffchange diffchange-inline">თანამედროეე </del>ქართულში. შდრ.: აღდგომა – ადგომა, განგება – გაგება, წარმატება – წამატება; სინტაქსურ არქაიზმს ქმნის გაუფორმებელი სახელური ფუძის ხმარება სახელობითი და მოთხრობითი ბრუნვების ფუნქციით ანთროპონიმებში (აბრაამ შვა ისააკ), სახელობითში დასმული ობიექტის მრავლობითობის აღნიშვნა ზმნაში (განახვნა ბჭენი), ნაწევრის ხმარება სახელთან (კაცი იგი, კაცსა მას), <del class="diffchange diffchange-inline">მსაზღერელ</del>-<del class="diffchange diffchange-inline">სასღვრულის </del>შებრუნებული წყობა (ძლიერნი ამა ქვეყნისანი) და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>არქაიზმი შემორჩენილია მხოლოდ პასიურ ლექსიკაში. თუმცა მეტ-ნაკლებად მაინც გასაგებია სათანადო ენობრივი კოლექტივისათვის. გამოიყოფა ლექსიკური და გრამატიკული არქაიზმები. ლექსიკური არქაიზმი შეიძლება იყოს საკუთარიც (ჭამადი, მეზუერე, ჰრქუა, მოსთულა, მიერითგან, რამეთუ) და ნასესხებიც (არშინი, უსალთუნი, ვერსი). გრამატიკული არქაიზმია: სახელობითი [[ბრუნვა (გრამატიკა)|ბრუნვის]] –ი <ins class="diffchange diffchange-inline">ფუძეხმოვნიან </ins>სახელებთან (დაი, მზეი), <ins class="diffchange diffchange-inline">მოთხრობითი </ins>ბრუნვის -მან (ცამან), -ში და -ზე თანდებულთა სრული ფორმები (ცათა შინა, ქუეყანასა ზედა), <ins class="diffchange diffchange-inline">მოქმედებითი </ins>ბრუნვის უთანდებულო ფორმა გამოსვლითის ფუნქციით („გველსა ხვრელით ამოიყვანს“), -ის დაბოლოება ვნებითის III პირის აწმყოში (თბების), ზმნისწინთა ძველი ფორმები (აღვიდა, განერიდა, შთავარდა, წარიღო). ზოგჯერ ეს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ზმნისწინი|ზმნისწინები]] </ins>მნიშვნელობათა გასამიჯნავად იხმარება <ins class="diffchange diffchange-inline">თანამედროვე </ins>ქართულში. შდრ.: აღდგომა – ადგომა, განგება – გაგება, წარმატება – წამატება; სინტაქსურ არქაიზმს ქმნის გაუფორმებელი სახელური ფუძის ხმარება სახელობითი და მოთხრობითი ბრუნვების ფუნქციით <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ანთროპონიმი|</ins>ანთროპონიმებში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(<ins class="diffchange diffchange-inline">[[აბრაამი|</ins>აბრაამ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შვა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ისააკი|</ins>ისააკ<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>), სახელობითში დასმული ობიექტის მრავლობითობის აღნიშვნა ზმნაში (განახვნა ბჭენი), ნაწევრის ხმარება სახელთან (კაცი იგი, კაცსა მას), <ins class="diffchange diffchange-inline">მსაზღვრელ</ins>-<ins class="diffchange diffchange-inline">საზღვრულის </ins>შებრუნებული წყობა (ძლიერნი ამა ქვეყნისანი) და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მხატვრულ ლიტერატურაში არქაიზმი სტილისტიკურ ხერხად გამოიყენება, კერძოდ, ისტორიულ რომანებსა და ლირიკაში ემსახურება გარკვეული ეპოქის კოლორიტის ან ამაღლებული განწყობილების გადმოცემას: „არ განერება (=მოშორდება, მოსცილდება) ხატი ძლიერი იმ წმიდა ადგილი!“ (ე. ბარნ.); „საქართველოის ყოვლის მპყრობელმან ვისურვე, დავით“ ([[კალანდაძე ანა|ა. კალანდაძე]]). პუბლიცისტიკასა და ორატორულ მეტყველებაში არქაიზმი გამოიყენება საზეიმო სტილის, აგრეთვე კომიკური ეფექტების, უარყოფითი დამოკიდებულების (ირონიის, სარკაზმის, სატირის) გამოსახატავადაც. ზოგ გრამატიკულ არქაიზმს თანამედროვე ენაში ტერმინოლოგიის საწარმოებლად იყენებენ. მაგ. ნარიანი მრავლობითი იხმარება ბიოლოგიურ ტერმინთა საწარმოებლად (ბაიასებრნი, ტუჩოსანნი, ჩანოოსანნი), თანიანი ნათესაობითის ფორმები კი – სხვადასხვა (გეოგრაფიულ-პოლიტიკური საზოგადოებრივი გაერთიანებების) სახელწოდებებში (ერთა ლიგა, ქალთა სკოლა,</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მხატვრულ ლიტერატურაში არქაიზმი სტილისტიკურ ხერხად გამოიყენება, კერძოდ, ისტორიულ რომანებსა და ლირიკაში ემსახურება გარკვეული ეპოქის კოლორიტის ან ამაღლებული განწყობილების გადმოცემას: „არ განერება (=მოშორდება, მოსცილდება) ხატი ძლიერი იმ წმიდა ადგილი!“ (ე. ბარნ.); „საქართველოის ყოვლის მპყრობელმან ვისურვე, დავით“ ([[კალანდაძე ანა|ა. კალანდაძე]]). პუბლიცისტიკასა და ორატორულ მეტყველებაში არქაიზმი გამოიყენება საზეიმო სტილის, აგრეთვე კომიკური ეფექტების, უარყოფითი დამოკიდებულების (ირონიის, სარკაზმის, სატირის) გამოსახატავადაც. ზოგ გრამატიკულ არქაიზმს თანამედროვე ენაში ტერმინოლოგიის საწარმოებლად იყენებენ. მაგ. ნარიანი მრავლობითი იხმარება ბიოლოგიურ ტერმინთა საწარმოებლად (ბაიასებრნი, ტუჩოსანნი, ჩანოოსანნი), თანიანი ნათესაობითის ფორმები კი – სხვადასხვა (გეოგრაფიულ-პოლიტიკური საზოგადოებრივი გაერთიანებების) სახელწოდებებში (ერთა ლიგა, ქალთა სკოლა,</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა== &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა== &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* გიგინეიშვილი ი. არქაიზმების საკითხისათვის. – კრ: „ქართული <del class="diffchange diffchange-inline">სიტყეის </del>კულტურის საკითხები“. წგ II. თბ. 1997.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* გიგინეიშვილი ი. არქაიზმების საკითხისათვის. – კრ: „ქართული <ins class="diffchange diffchange-inline">სიტყვის </ins>კულტურის საკითხები“. წგ II. თბ. 1997.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ენათმეცნიერება]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ენათმეცნიერება]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98&diff=215133&oldid=prev 2023-11-28T10:27:57Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:27, 28 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არქაიზმი''' – (ბერძნ. &lt; archaios– ძველი), მოძველებული სიტყვა ან გამოთქმა, გრამატიკული ფორმა ან კონსტრუქცია, რომელიც გამოსულია თანამედროვე ენის აქტიური სიტყვა ხმარებიდან. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არქაიზმი''' – (ბერძნ. &lt; archaios– ძველი), მოძველებული სიტყვა ან გამოთქმა, გრამატიკული ფორმა ან კონსტრუქცია, რომელიც გამოსულია თანამედროვე ენის აქტიური სიტყვა ხმარებიდან. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>არქაიზმი შემორჩენილია მხოლოდ პასიურ ლექსიკაში. თუმცა მეტ-ნაკლებად მაინც გასაგებია სათანადო ენობრივი კოლექტივისათვის. გამოიყოფა ლექსიკური და გრამატიკული არქაიზმები. ლექსიკური არქაიზმი შეიძლება იყოს საკუთარიც (ჭამადი, მეზუერე, ჰრქუა, მოსთულა, მიერითგან, რამეთუ) და ნასესხებიც (არშინი, უსალთუნი, ვერსი). გრამატიკული არქაიზმია: სახელობითი ბრუნვის –ი ფუძმეხმოენიან სახელებთან (დაი, მზეი), მითხრობითი ბრუნვის -მან (ცამან), -ში და -ზე თანდებულთა სრული ფორმები (ცათა შინა, ქუეყანასა ზედა), მოქმმედებითი ბრუნვის უთანდებულო ფორმა გამოსვლითის ფუნქციით („გველსა ხვრელით ამოიყვანს“), -ის დაბოლოება ვნებითის III პირის აწმყოში (თბების), ზმნისწინთა ძველი ფორმები (აღვიდა, განერიდა, შთავარდა, წარიღო). ზოგჯერ ეს ზსმნისწინები მნიშვნელობათა გასამიჯნავად იხმარება თანამედროეე ქართულში. შდრ.: აღდგომა – ადგომა, განგება – გაგება, წარმატება – წამატება; სინტაქსურ არქაიზმს ქმნის გაუფორმებელი სახელური ფუძის ხმარება სახელობითი და მოთხრობითი ბრუნვების ფუნქციით ანთროპონიმებში (აბრაამ შვა ისააკ), სახელობითში დასმული ობიექტის მრავლობითობის აღნიშვნა ზმნაში (განახვნა ბჭენი), ნაწევრის ხმარება სახელთან (კაცი იგი, კაცსა მას), მსაზღერელ-სასღვრულის შებრუნებული წყობა (ძლიერნი ამა ქვეყნისანი) და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>არქაიზმი შემორჩენილია მხოლოდ პასიურ ლექსიკაში. თუმცა მეტ-ნაკლებად მაინც გასაგებია სათანადო ენობრივი კოლექტივისათვის. გამოიყოფა ლექსიკური და გრამატიკული არქაიზმები. ლექსიკური არქაიზმი შეიძლება იყოს საკუთარიც (ჭამადი, მეზუერე, ჰრქუა, მოსთულა, მიერითგან, რამეთუ) და ნასესხებიც (არშინი, უსალთუნი, ვერსი). გრამატიკული არქაიზმია: სახელობითი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ბრუნვა (გრამატიკა)|</ins>ბრუნვის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>–ი ფუძმეხმოენიან სახელებთან (დაი, მზეი), მითხრობითი ბრუნვის -მან (ცამან), -ში და -ზე თანდებულთა სრული ფორმები (ცათა შინა, ქუეყანასა ზედა), მოქმმედებითი ბრუნვის უთანდებულო ფორმა გამოსვლითის ფუნქციით („გველსა ხვრელით ამოიყვანს“), -ის დაბოლოება ვნებითის III პირის აწმყოში (თბების), ზმნისწინთა ძველი ფორმები (აღვიდა, განერიდა, შთავარდა, წარიღო). ზოგჯერ ეს ზსმნისწინები მნიშვნელობათა გასამიჯნავად იხმარება თანამედროეე ქართულში. შდრ.: აღდგომა – ადგომა, განგება – გაგება, წარმატება – წამატება; სინტაქსურ არქაიზმს ქმნის გაუფორმებელი სახელური ფუძის ხმარება სახელობითი და მოთხრობითი ბრუნვების ფუნქციით ანთროპონიმებში (აბრაამ შვა ისააკ), სახელობითში დასმული ობიექტის მრავლობითობის აღნიშვნა ზმნაში (განახვნა ბჭენი), ნაწევრის ხმარება სახელთან (კაცი იგი, კაცსა მას), მსაზღერელ-სასღვრულის შებრუნებული წყობა (ძლიერნი ამა ქვეყნისანი) და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მხატვრულ ლიტერატურაში არქაიზმი სტილისტიკურ ხერხად გამოიყენება, კერძოდ, ისტორიულ რომანებსა და ლირიკაში ემსახურება გარკვეული ეპოქის კოლორიტის ან ამაღლებული განწყობილების გადმოცემას: „არ განერება (=მოშორდება, მოსცილდება) ხატი ძლიერი იმ წმიდა ადგილი!“ (ე. ბარნ.); „საქართველოის ყოვლის მპყრობელმან ვისურვე, დავით“ ([[კალანდაძე ანა|ა. კალანდაძე]]). პუბლიცისტიკასა და ორატორულ მეტყველებაში არქაიზმი გამოიყენება საზეიმო სტილის, აგრეთვე კომიკური ეფექტების, უარყოფითი დამოკიდებულების (ირონიის, სარკაზმის, სატირის) გამოსახატავადაც. ზოგ გრამატიკულ არქაიზმს თანამედროვე ენაში ტერმინოლოგიის საწარმოებლად იყენებენ. მაგ. ნარიანი მრავლობითი იხმარება ბიოლოგიურ ტერმინთა საწარმოებლად (ბაიასებრნი, ტუჩოსანნი, ჩანოოსანნი), თანიანი ნათესაობითის ფორმები კი – სხვადასხვა (გეოგრაფიულ-პოლიტიკური საზოგადოებრივი გაერთიანებების) სახელწოდებებში (ერთა ლიგა, ქალთა სკოლა,</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მხატვრულ ლიტერატურაში არქაიზმი სტილისტიკურ ხერხად გამოიყენება, კერძოდ, ისტორიულ რომანებსა და ლირიკაში ემსახურება გარკვეული ეპოქის კოლორიტის ან ამაღლებული განწყობილების გადმოცემას: „არ განერება (=მოშორდება, მოსცილდება) ხატი ძლიერი იმ წმიდა ადგილი!“ (ე. ბარნ.); „საქართველოის ყოვლის მპყრობელმან ვისურვე, დავით“ ([[კალანდაძე ანა|ა. კალანდაძე]]). პუბლიცისტიკასა და ორატორულ მეტყველებაში არქაიზმი გამოიყენება საზეიმო სტილის, აგრეთვე კომიკური ეფექტების, უარყოფითი დამოკიდებულების (ირონიის, სარკაზმის, სატირის) გამოსახატავადაც. ზოგ გრამატიკულ არქაიზმს თანამედროვე ენაში ტერმინოლოგიის საწარმოებლად იყენებენ. მაგ. ნარიანი მრავლობითი იხმარება ბიოლოგიურ ტერმინთა საწარმოებლად (ბაიასებრნი, ტუჩოსანნი, ჩანოოსანნი), თანიანი ნათესაობითის ფორმები კი – სხვადასხვა (გეოგრაფიულ-პოლიტიკური საზოგადოებრივი გაერთიანებების) სახელწოდებებში (ერთა ლიგა, ქალთა სკოლა,</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98&diff=214572&oldid=prev 2023-11-22T09:43:48Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:43, 22 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არქაიზმი''' (ბერძნ. &lt; archaios– ძველი), მოძველებული სიტყვა ან გამოთქმა, გრამატიკული ფორმა ან კონსტრუქცია, რომელიც გამოსულია თანამედროვე ენის აქტიური სიტყვა ხმარებიდან<del class="diffchange diffchange-inline">. არქაიზმი შემორჩენილია</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''არქაიზმი''' <ins class="diffchange diffchange-inline">– </ins>(ბერძნ. &lt; archaios– ძველი), მოძველებული სიტყვა ან გამოთქმა, გრამატიკული ფორმა ან კონსტრუქცია, რომელიც გამოსულია თანამედროვე ენის აქტიური სიტყვა ხმარებიდან. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">მხოლოდ პასიურ ლექსიკაში. თუმცა მეტ-ნაკლებად მაინც გასაგებია სათანადო ენობრივი კოლექტივისათვის. გამოიყოფა ლექსიკური და გრამატიკული არქაიზმები. ლექსიკური არქაიზმი შეიძლება იყოს საკუთარიც (ჭამადი, მეზუერე, ჰრქუა, მოსთულა, მიერითგან, რამეთუ) და ნასესხებიც (არშინი, უსალთუნი, ვერსი). გრამატიკული არქაიზმია: სახელობითი ბრუნვის –ი ფუძმეხმოენიან სახელებთან (დაი, მზეი), მითხრობითი ბრუნვის -მან (ცამან), -ში და -ზე თანდებულთა სრული ფორმები (ცათა შინა, ქუეყანასა ზედა), მოქმმედებითი ბრუნვის უთანდებულო ფორმა გამოსვლითის ფუნქციით („გველსა ხვრელით ამოიყვანს“), -ის დაბოლოება ვნებითის III პირის აწმყოში (თბების), ზმნისწინთა ძვ. ფორმები (აღვიდა, განერიდა, შთავარდა, წარიღო). ზოგჯერ ეს ზსმნისწინები მნიშვნელობათა გასამიჯნავად იხმარება თანამედროეე ქართულში. შდრ.: აღდგომა – ადგომა, განგება – გაგება, წარმატება – წამატება; სინტაქსურ არქაიზმს ქმნის გაუფორმებელი სახელური ფუძის ხმარება სახელობითი და მოთხრობითი ბრუნეების ფუნქციით ანთროპონიმებში (აბრაამ შვა ისააკ), სახელობითში დასმული ობიექტის მრავლობითობის აღნიშვნა ზმნაში (განახვნა ბჭენი), ნაწევრის ხმარება სახელთან (კაცი იგი, კაცსა მას), მსაზღერელ-სასღვრულის შებრუნებული წყობა (ძლიერნი ამა ქვეყნისანი) და სხვ</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მხატვრულ ლიტერატურაში არქაიზმი სტილისტიკურ ხერხად გამოიყენება, კერძოდ, ისტორიულ რომანებსა და ლირიკაში ემსახურება გარკვეული ეპოქის კოლორიტის ან ამაღლებული განწყობილების გადმოცემას: „არ განერება (მოშორდება, მოსცილდება) ხატი ძლიერი იმ წმიდა ადგილი!“ (ე. ბარნ.); „საქართველოის ყოვლის მპყრობელმან <del class="diffchange diffchange-inline">ვისურევ</del>, დავით“ ([[კალანდაძე ანა|ა. კალანდაძე]]). პუბლიცისტიკასა და ორატორულ მეტყველებაში არქაიზმი გამოიყენება საზეიმო სტილის, აგრეთვე კომიკური ეფექტების<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>უარყოფითი დამოკიდებულების (ირონიის, სარკაზმის, სატირის) გამოსახატავადაც. ზოგ გრამატიკულ არქაიზმს თანამედროვე ენაში ტერმინოლოგიის საწარმოებლად იყენებენ. მაგ. ნარიანი მრავლობითი იხმარება ბიოლოგიურ ტერმინთა საწარმოებლად (ბაიასებრნი, ტუჩოსანნი, ჩანოოსანნი), თანიანი ნათესაობითის ფორმები კი – სხვადასხვა (გეოგრაფიულ-პოლიტიკური საზოგადოებრივი გაერთიანებების) სახელწოდებებში (ერთა ლიგა, ქალთა სკოლა,</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">არქაიზმი შემორჩენილია მხოლოდ პასიურ ლექსიკაში. თუმცა მეტ-ნაკლებად მაინც გასაგებია სათანადო ენობრივი კოლექტივისათვის. გამოიყოფა ლექსიკური და გრამატიკული არქაიზმები. ლექსიკური არქაიზმი შეიძლება იყოს საკუთარიც (ჭამადი, მეზუერე, ჰრქუა, მოსთულა, მიერითგან, რამეთუ) და ნასესხებიც (არშინი, უსალთუნი, ვერსი). გრამატიკული არქაიზმია: სახელობითი ბრუნვის –ი ფუძმეხმოენიან სახელებთან (დაი, მზეი), მითხრობითი ბრუნვის -მან (ცამან), -ში და -ზე თანდებულთა სრული ფორმები (ცათა შინა, ქუეყანასა ზედა), მოქმმედებითი ბრუნვის უთანდებულო ფორმა გამოსვლითის ფუნქციით („გველსა ხვრელით ამოიყვანს“), -ის დაბოლოება ვნებითის III პირის აწმყოში (თბების), ზმნისწინთა ძველი ფორმები (აღვიდა, განერიდა, შთავარდა, წარიღო). ზოგჯერ ეს ზსმნისწინები მნიშვნელობათა გასამიჯნავად იხმარება თანამედროეე ქართულში. შდრ.: აღდგომა – ადგომა, განგება – გაგება, წარმატება – წამატება; სინტაქსურ არქაიზმს ქმნის გაუფორმებელი სახელური ფუძის ხმარება სახელობითი და მოთხრობითი ბრუნვების ფუნქციით ანთროპონიმებში (აბრაამ შვა ისააკ), სახელობითში დასმული ობიექტის მრავლობითობის აღნიშვნა ზმნაში (განახვნა ბჭენი), ნაწევრის ხმარება სახელთან (კაცი იგი, კაცსა მას), მსაზღერელ-სასღვრულის შებრუნებული წყობა (ძლიერნი ამა ქვეყნისანი) და სხვ.</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მხატვართა <del class="diffchange diffchange-inline">კაეშირი</del>).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მხატვრულ ლიტერატურაში არქაიზმი სტილისტიკურ ხერხად გამოიყენება, კერძოდ, ისტორიულ რომანებსა და ლირიკაში ემსახურება გარკვეული ეპოქის კოლორიტის ან ამაღლებული განწყობილების გადმოცემას: „არ განერება (<ins class="diffchange diffchange-inline">=</ins>მოშორდება, მოსცილდება) ხატი ძლიერი იმ წმიდა ადგილი!“ (ე. ბარნ.); „საქართველოის ყოვლის მპყრობელმან <ins class="diffchange diffchange-inline">ვისურვე</ins>, დავით“ ([[კალანდაძე ანა|ა. კალანდაძე]]). პუბლიცისტიკასა და ორატორულ მეტყველებაში არქაიზმი გამოიყენება საზეიმო სტილის, აგრეთვე კომიკური ეფექტების<ins class="diffchange diffchange-inline">, </ins>უარყოფითი დამოკიდებულების (ირონიის, სარკაზმის, სატირის) გამოსახატავადაც. ზოგ გრამატიკულ არქაიზმს თანამედროვე ენაში ტერმინოლოგიის საწარმოებლად იყენებენ. მაგ. ნარიანი მრავლობითი იხმარება ბიოლოგიურ ტერმინთა საწარმოებლად (ბაიასებრნი, ტუჩოსანნი, ჩანოოსანნი), თანიანი ნათესაობითის ფორმები კი – სხვადასხვა (გეოგრაფიულ-პოლიტიკური საზოგადოებრივი გაერთიანებების) სახელწოდებებში (ერთა ლიგა, ქალთა სკოლა,</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მხატვართა <ins class="diffchange diffchange-inline">კავშირი</ins>).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამა თუ იმ მიზეზით არქაული ფორმა შეიძლება კვლავ გაცოცხლდეს თანამედროვე ენაში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამა თუ იმ მიზეზით არქაული ფორმა შეიძლება კვლავ გაცოცხლდეს თანამედროვე ენაში.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%96%E1%83%9B%E1%83%98&diff=214571&oldid=prev 2023-11-22T09:29:49Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;არქაიზმი&#039;&#039;&#039; (ბერძნ. &lt; archaios– ძველი), მოძველებული სიტყვა ან გამოთქ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''არქაიზმი''' (ბერძნ. &lt; archaios– ძველი), მოძველებული სიტყვა ან გამოთქმა, გრამატიკული ფორმა ან კონსტრუქცია, რომელიც გამოსულია თანამედროვე ენის აქტიური სიტყვა ხმარებიდან. არქაიზმი შემორჩენილია<br /> მხოლოდ პასიურ ლექსიკაში. თუმცა მეტ-ნაკლებად მაინც გასაგებია სათანადო ენობრივი კოლექტივისათვის. გამოიყოფა ლექსიკური და გრამატიკული არქაიზმები. ლექსიკური არქაიზმი შეიძლება იყოს საკუთარიც (ჭამადი, მეზუერე, ჰრქუა, მოსთულა, მიერითგან, რამეთუ) და ნასესხებიც (არშინი, უსალთუნი, ვერსი). გრამატიკული არქაიზმია: სახელობითი ბრუნვის –ი ფუძმეხმოენიან სახელებთან (დაი, მზეი), მითხრობითი ბრუნვის -მან (ცამან), -ში და -ზე თანდებულთა სრული ფორმები (ცათა შინა, ქუეყანასა ზედა), მოქმმედებითი ბრუნვის უთანდებულო ფორმა გამოსვლითის ფუნქციით („გველსა ხვრელით ამოიყვანს“), -ის დაბოლოება ვნებითის III პირის აწმყოში (თბების), ზმნისწინთა ძვ. ფორმები (აღვიდა, განერიდა, შთავარდა, წარიღო). ზოგჯერ ეს ზსმნისწინები მნიშვნელობათა გასამიჯნავად იხმარება თანამედროეე ქართულში. შდრ.: აღდგომა – ადგომა, განგება – გაგება, წარმატება – წამატება; სინტაქსურ არქაიზმს ქმნის გაუფორმებელი სახელური ფუძის ხმარება სახელობითი და მოთხრობითი ბრუნეების ფუნქციით ანთროპონიმებში (აბრაამ შვა ისააკ), სახელობითში დასმული ობიექტის მრავლობითობის აღნიშვნა ზმნაში (განახვნა ბჭენი), ნაწევრის ხმარება სახელთან (კაცი იგი, კაცსა მას), მსაზღერელ-სასღვრულის შებრუნებული წყობა (ძლიერნი ამა ქვეყნისანი) და სხვ.<br /> <br /> მხატვრულ ლიტერატურაში არქაიზმი სტილისტიკურ ხერხად გამოიყენება, კერძოდ, ისტორიულ რომანებსა და ლირიკაში ემსახურება გარკვეული ეპოქის კოლორიტის ან ამაღლებული განწყობილების გადმოცემას: „არ განერება (მოშორდება, მოსცილდება) ხატი ძლიერი იმ წმიდა ადგილი!“ (ე. ბარნ.); „საქართველოის ყოვლის მპყრობელმან ვისურევ, დავით“ ([[კალანდაძე ანა|ა. კალანდაძე]]). პუბლიცისტიკასა და ორატორულ მეტყველებაში არქაიზმი გამოიყენება საზეიმო სტილის, აგრეთვე კომიკური ეფექტების. უარყოფითი დამოკიდებულების (ირონიის, სარკაზმის, სატირის) გამოსახატავადაც. ზოგ გრამატიკულ არქაიზმს თანამედროვე ენაში ტერმინოლოგიის საწარმოებლად იყენებენ. მაგ. ნარიანი მრავლობითი იხმარება ბიოლოგიურ ტერმინთა საწარმოებლად (ბაიასებრნი, ტუჩოსანნი, ჩანოოსანნი), თანიანი ნათესაობითის ფორმები კი – სხვადასხვა (გეოგრაფიულ-პოლიტიკური საზოგადოებრივი გაერთიანებების) სახელწოდებებში (ერთა ლიგა, ქალთა სკოლა,<br /> მხატვართა კაეშირი).<br /> <br /> ამა თუ იმ მიზეზით არქაული ფორმა შეიძლება კვლავ გაცოცხლდეს თანამედროვე ენაში.<br /> <br /> ''მ. აფრიდონიძე''<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==ლიტერატურა== <br /> * გიგინეიშვილი ი. არქაიზმების საკითხისათვის. – კრ: „ქართული სიტყეის კულტურის საკითხები“. წგ II. თბ. 1997.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ენათმეცნიერება]]</div>

Tkenchoshvili