არღუნი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 14:09, 26 მაისი 2024-ზე

2024-05-26T14:09:32Z

Tkenchoshvili 18:32, 20 მარტი 2024-ზე

2024-03-20T18:32:54Z

Tkenchoshvili 20:36, 10 მარტი 2024-ზე

2024-03-10T20:36:23Z

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''არღუნი''' – სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში...

2024-03-10T14:02:55Z

ახალი გვერდი: '''არღუნი''' – სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში...

ახალი გვერდი

'''არღუნი''' – სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში.

ადგილობრივებში ძალზე პოპულარულია ხალხური გადმოცემა იმის თაობაზე, რომ თითქოს სოფელს ეს სახელწოდება რომელიღაც დამპყრობი [[სარდალი|სარდლის]] სამიჯნურო-სასიყვარულო თავგადასავლის მიხედვით შერქმეოდეს. „არღუნი ყოფილა თათრის ბელადი. იმას აუღია და დაუჭერია მთელი არაგვის ხეობა, ეგრე კიდევ დუშეთი და მთელი ეს შეყოლება სოფლები. იმას მოსწონებია ერთი გოგო, უნდა რო ცოლად შეირთოს. მითხარი, რა გინდა და ყველაფერს შეგისრულებო, – ეუბნება თურმე თათრის ბელადი. ამ გოგოს კიდევ: – რა მინდა და დაგვეხსენო, აიყარე და წადი შენ ქვეყანაშიო. – მე აქედან მაშინ წავალ, შენ თუ ჩემი ცოლი გახდებიო. – თათრის ცოლობას სიკვდილი მირჩევნიაო, – უთქვამს თურმე ამ გოგოს და, პატარა ტბა არი, იქით გაქცეულა. მისულა ტბასთან და ეხვეწება: ღმერთო, პირი შეუკარი, რო ურჯულოს ხელში არ ჩაუვარდე, არც მკვდარი, არც ცოცხალიო. გადავარდნილა და ტბასაც პირი შეუკრამს, გაწამებულა, აღარ იძვრის. მისულა თათრის ბელადი, დამჯდარა ტბის პირას და ელოდება, იქნება წყალმა გვამი ამოაგდოსო. რო აღარა და აღარ გახსნა ამ ტბამ პირი, ამდგარა ეს ბელადი, გამწარებულს ცხენისათვის ხმლით თავი წაუგდებინებია და ტბისთვის გაუტანებია. ხალხში ეხლაც არი თქმულობა, რო ის ქალი და ცხენი, რა ვიცი, როდის, როდის, [[ბაზალეთის ტბა]]ში ამოუტანია, ეგ ორი ტბა თურმე ძირებით ერთიმეორეში გადის. იმის მერე ხალხს სოფლისათვის თათრის ბელადის სახელი დაურქმევია, რაკი ამ არღუნს ეს გოგო ძალიანა ჰყვარებია“ (ალექსი ჩოხელი, ქ.დუშეთი).

ტოპონიმ არღუნის მეცნიერულად სანდო [[ეტიმოლოგია]] დღესდღეობით არ მოგვეპოვება. მართალია, ზოგიერთი მკვლევარი მის წარმოშობას [[ხევსურეთი]]ს ცნობილი [[მდინარე|მდინარის]] არგუნის სახელწოდებასთან აკავშირებს (რ.თოფჩიშვილი), მაგრამ სათანადო არგუმენტების გარეშე მოწოდებულმა ვარაუდმა, ბუნებრივია სპეციალისტთა მხარდაჭერა ვერ ჰპოვა. არსებითი აქ ისაა, რომ არგუნი ვაინახური ჩაჩნურ-ინგუშური) ენობრივი ფაქტი უნდა იყოს, სოფელი არღუნი კი სრულიად სხვაგვარი გზით ჩანს მიღებული. არღუნი, როგორც დასახლებული პუნქტი, გვიანფეოდალურ ხანაშია წარმოქმნილი; ძველი საისტორიო ხანის ძეგლები მას არ იცნობენ. ვფიქრობთ, იგი XVIII ს-ის II ნახევრამდე არც უნდა არსებულიყო. სახელწოდება არღუნი შეიძლება დაკავშირებული იყოს ამ არეალში საცხოვრებლად მოსული ოსი მოსახლეობის საკულტო-რელიგიურ ყოფასთან. ერთობ საგულისხმოა ის ფაქტი, რომ ოსეთის [[ტოპონიმი|ტოპონიმია]]ში საკმაოდ ხშირად გვხვდება მიკროტოპონიმები (სახნავ-სათეს ადგილთა სახელები), რომელთაც არღუანი ზახ ეწოდება და რომელიც ქართულ ენაზე ნიშნავს: „ხატის მიწა“, „ეკლესია-მონასტრის კუთვნილი ადგილი“, „ადგილი, რომელიც [[მღვდელი|მღვდელს]] ან ეკლესიის სხვა რომელიმე მსახურს უკავია“. ამრიგად არღუნი რელიგიურ-საკულტო შინაარსის შემცველი სახელი უნდა იყოს. იგი ნიშნავს: „ხატის მიწები“.

[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]
[[კატეგორია:საქართველოს სოფლები]]
[[კატეგორია:სოფლები დუშეთის მუნიციპალიტეტში]]
[[კატეგორია:სოფლები აღმოსავლეთ საქართველოში]]
[[კატეგორია:სოფლები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში]]

←წინა ვერსია		14:09, 26 მაისი 2024-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
	'''არღუნი''' – სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში.		'''არღუნი''' – სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში.

		+	==== სახელწოდება ====
	ადგილობრივებში ძალზე პოპულარულია ხალხური გადმოცემა იმის თაობაზე, რომ თითქოს სოფელს ეს სახელწოდება რომელიღაც დამპყრობი [[სარდალი\|სარდლის]] სამიჯნურო-სასიყვარულო თავგადასავლის მიხედვით შერქმეოდეს. „არღუნი ყოფილა თათრის ბელადი. იმას აუღია და დაუჭერია მთელი არაგვის ხეობა, ეგრე კიდევ [[დუშეთი]] და მთელი ეს შეყოლება სოფლები. იმას მოსწონებია ერთი გოგო, უნდა რო ცოლად შეირთოს. მითხარი, რა გინდა და ყველაფერს შეგისრულებო, – ეუბნება თურმე თათრის ბელადი. ამ გოგოს კიდევ: – რა მინდა და დაგვეხსენო, აიყარე და წადი შენ ქვეყანაშიო. – მე აქედან მაშინ წავალ, შენ თუ ჩემი ცოლი გახდებიო. – თათრის ცოლობას სიკვდილი მირჩევნიაო, – უთქვამს თურმე ამ გოგოს და, პატარა ტბა არი, იქით გაქცეულა. მისულა ტბასთან და ეხვეწება: ღმერთო, პირი შეუკარი, რო ურჯულოს ხელში არ ჩაუვარდე, არც მკვდარი, არც ცოცხალიო. გადავარდნილა და ტბასაც პირი შეუკრამს, გაწამებულა, აღარ იძვრის. მისულა თათრის ბელადი, დამჯდარა ტბის პირას და ელოდება, იქნება წყალმა გვამი ამოაგდოსო. რო აღარა და აღარ გახსნა ამ ტბამ პირი, ამდგარა ეს ბელადი, გამწარებულს ცხენისათვის ხმლით თავი წაუგდებინებია და ტბისთვის გაუტანებია. ხალხში ეხლაც არი თქმულობა, რო ის ქალი და ცხენი, რა ვიცი, როდის, როდის, [[ბაზალეთის ტბა]]ში ამოუტანია, ეგ ორი ტბა თურმე ძირებით ერთიმეორეში გადის. იმის მერე ხალხს სოფლისათვის თათრის ბელადის სახელი დაურქმევია, რაკი ამ არღუნს ეს გოგო ძალიანა ჰყვარებია“ (ალექსი ჩოხელი, ქ.დუშეთი).		ადგილობრივებში ძალზე პოპულარულია ხალხური გადმოცემა იმის თაობაზე, რომ თითქოს სოფელს ეს სახელწოდება რომელიღაც დამპყრობი [[სარდალი\|სარდლის]] სამიჯნურო-სასიყვარულო თავგადასავლის მიხედვით შერქმეოდეს. „არღუნი ყოფილა თათრის ბელადი. იმას აუღია და დაუჭერია მთელი არაგვის ხეობა, ეგრე კიდევ [[დუშეთი]] და მთელი ეს შეყოლება სოფლები. იმას მოსწონებია ერთი გოგო, უნდა რო ცოლად შეირთოს. მითხარი, რა გინდა და ყველაფერს შეგისრულებო, – ეუბნება თურმე თათრის ბელადი. ამ გოგოს კიდევ: – რა მინდა და დაგვეხსენო, აიყარე და წადი შენ ქვეყანაშიო. – მე აქედან მაშინ წავალ, შენ თუ ჩემი ცოლი გახდებიო. – თათრის ცოლობას სიკვდილი მირჩევნიაო, – უთქვამს თურმე ამ გოგოს და, პატარა ტბა არი, იქით გაქცეულა. მისულა ტბასთან და ეხვეწება: ღმერთო, პირი შეუკარი, რო ურჯულოს ხელში არ ჩაუვარდე, არც მკვდარი, არც ცოცხალიო. გადავარდნილა და ტბასაც პირი შეუკრამს, გაწამებულა, აღარ იძვრის. მისულა თათრის ბელადი, დამჯდარა ტბის პირას და ელოდება, იქნება წყალმა გვამი ამოაგდოსო. რო აღარა და აღარ გახსნა ამ ტბამ პირი, ამდგარა ეს ბელადი, გამწარებულს ცხენისათვის ხმლით თავი წაუგდებინებია და ტბისთვის გაუტანებია. ხალხში ეხლაც არი თქმულობა, რო ის ქალი და ცხენი, რა ვიცი, როდის, როდის, [[ბაზალეთის ტბა]]ში ამოუტანია, ეგ ორი ტბა თურმე ძირებით ერთიმეორეში გადის. იმის მერე ხალხს სოფლისათვის თათრის ბელადის სახელი დაურქმევია, რაკი ამ არღუნს ეს გოგო ძალიანა ჰყვარებია“ (ალექსი ჩოხელი, ქ.დუშეთი).

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 '''არღუნი''' –  სოფელი [[საქართველო]]ში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში.
-ადგილობრივებში ძალზე პოპულარულია ხალხური გადმოცემა იმის თაობაზე, რომ თითქოს სოფელს ეს სახელწოდება რომელიღაც დამპყრობი [[სარდალი|სარდლის]] სამიჯნურო-სასიყვარულო თავგადასავლის მიხედვით შერქმეოდეს. „არღუნი ყოფილა თათრის ბელადი. იმას აუღია და დაუჭერია მთელი არაგვის ხეობა, ეგრე კიდევ დუშეთი და მთელი ეს შეყოლება სოფლები. იმას მოსწონებია ერთი გოგო, უნდა რო ცოლად შეირთოს.  მითხარი, რა გინდა და ყველაფერს შეგისრულებო, – ეუბნება თურმე თათრის ბელადი. ამ გოგოს კიდევ: – რა მინდა და დაგვეხსენო, აიყარე და წადი შენ ქვეყანაშიო. – მე აქედან მაშინ წავალ, შენ თუ ჩემი ცოლი გახდებიო. – თათრის ცოლობას სიკვდილი მირჩევნიაო, – უთქვამს თურმე ამ გოგოს და, პატარა ტბა არი, იქით გაქცეულა. მისულა ტბასთან და ეხვეწება: ღმერთო, პირი შეუკარი, რო ურჯულოს ხელში არ ჩაუვარდე, არც მკვდარი, არც ცოცხალიო. გადავარდნილა და ტბასაც პირი შეუკრამს, გაწამებულა, აღარ იძვრის. მისულა თათრის ბელადი, დამჯდარა ტბის პირას და ელოდება, იქნება წყალმა გვამი ამოაგდოსო. რო აღარა და აღარ გახსნა ამ ტბამ პირი, ამდგარა ეს ბელადი, გამწარებულს ცხენისათვის ხმლით თავი წაუგდებინებია და ტბისთვის გაუტანებია. ხალხში ეხლაც არი თქმულობა, რო ის ქალი და ცხენი, რა ვიცი, როდის, როდის, [[ბაზალეთის ტბა]]ში ამოუტანია, ეგ ორი ტბა თურმე ძირებით ერთიმეორეში გადის. იმის მერე ხალხს სოფლისათვის თათრის ბელადის სახელი დაურქმევია, რაკი ამ არღუნს ეს გოგო ძალიანა ჰყვარებია“ (ალექსი ჩოხელი, ქ.დუშეთი).
+ადგილობრივებში ძალზე პოპულარულია ხალხური გადმოცემა იმის თაობაზე, რომ თითქოს სოფელს ეს სახელწოდება რომელიღაც დამპყრობი [[სარდალი|სარდლის]] სამიჯნურო-სასიყვარულო თავგადასავლის მიხედვით შერქმეოდეს. „არღუნი ყოფილა თათრის ბელადი. იმას აუღია და დაუჭერია მთელი არაგვის ხეობა, ეგრე კიდევ [[დუშეთი]] და მთელი ეს შეყოლება სოფლები. იმას მოსწონებია ერთი გოგო, უნდა რო ცოლად შეირთოს.  მითხარი, რა გინდა და ყველაფერს შეგისრულებო, – ეუბნება თურმე თათრის ბელადი. ამ გოგოს კიდევ: – რა მინდა და დაგვეხსენო, აიყარე და წადი შენ ქვეყანაშიო. – მე აქედან მაშინ წავალ, შენ თუ ჩემი ცოლი გახდებიო. – თათრის ცოლობას სიკვდილი მირჩევნიაო, – უთქვამს თურმე ამ გოგოს და, პატარა ტბა არი, იქით გაქცეულა. მისულა ტბასთან და ეხვეწება: ღმერთო, პირი შეუკარი, რო ურჯულოს ხელში არ ჩაუვარდე, არც მკვდარი, არც ცოცხალიო. გადავარდნილა და ტბასაც პირი შეუკრამს, გაწამებულა, აღარ იძვრის. მისულა თათრის ბელადი, დამჯდარა ტბის პირას და ელოდება, იქნება წყალმა გვამი ამოაგდოსო. რო აღარა და აღარ გახსნა ამ ტბამ პირი, ამდგარა ეს ბელადი, გამწარებულს ცხენისათვის ხმლით თავი წაუგდებინებია და ტბისთვის გაუტანებია. ხალხში ეხლაც არი თქმულობა, რო ის ქალი და ცხენი, რა ვიცი, როდის, როდის, [[ბაზალეთის ტბა]]ში ამოუტანია, ეგ ორი ტბა თურმე ძირებით ერთიმეორეში გადის. იმის მერე ხალხს სოფლისათვის თათრის ბელადის სახელი დაურქმევია, რაკი ამ არღუნს ეს გოგო ძალიანა ჰყვარებია“ (ალექსი ჩოხელი, ქ.დუშეთი).
 ტოპონიმ არღუნის მეცნიერულად სანდო [[ეტიმოლოგია]] დღესდღეობით არ მოგვეპოვება. მართალია, ზოგიერთი მკვლევარი მის წარმოშობას [[ხევსურეთი]]ს ცნობილი [[მდინარე|მდინარის]] არგუნის სახელწოდებასთან აკავშირებს (რ.თოფჩიშვილი), მაგრამ სათანადო არგუმენტების გარეშე მოწოდებულმა ვარაუდმა, ბუნებრივია სპეციალისტთა მხარდაჭერა ვერ ჰპოვა. არსებითი აქ ისაა, რომ არგუნი ვაინახური ჩაჩნურ-ინგუშური) ენობრივი ფაქტი უნდა იყოს, სოფელი არღუნი კი სრულიად სხვაგვარი გზით ჩანს მიღებული. არღუნი, როგორც დასახლებული პუნქტი, გვიანფეოდალურ ხანაშია წარმოქმნილი; ძველი საისტორიო ხანის ძეგლები მას არ იცნობენ. ვფიქრობთ, იგი XVIII ს-ის II ნახევრამდე არც უნდა არსებულიყო. სახელწოდება არღუნი შეიძლება დაკავშირებული იყოს ამ არეალში საცხოვრებლად მოსული ოსი მოსახლეობის საკულტო-რელიგიურ ყოფასთან. ერთობ საგულისხმოა ის ფაქტი, რომ ოსეთის [[ტოპონიმი|ტოპონიმია]]ში საკმაოდ ხშირად გვხვდება მიკროტოპონიმები (სახნავ-სათეს ადგილთა სახელები), რომელთაც არღუანი ზახ ეწოდება და რომელიც ქართულ ენაზე ნიშნავს: „ხატის მიწა“, „ეკლესია-მონასტრის კუთვნილი ადგილი“, „ადგილი, რომელიც [[მღვდელი|მღვდელს]] ან ეკლესიის სხვა რომელიმე მსახურს უკავია“. ამრიგად არღუნი რელიგიურ-საკულტო შინაარსის შემცველი სახელი უნდა იყოს. იგი ნიშნავს: „ხატის მიწები“.

@@ ხაზი 5: / ხაზი 5: @@
 ტოპონიმ არღუნის მეცნიერულად სანდო [[ეტიმოლოგია]] დღესდღეობით არ მოგვეპოვება. მართალია, ზოგიერთი მკვლევარი მის წარმოშობას [[ხევსურეთი]]ს ცნობილი [[მდინარე|მდინარის]] არგუნის სახელწოდებასთან აკავშირებს (რ.თოფჩიშვილი), მაგრამ სათანადო არგუმენტების გარეშე მოწოდებულმა ვარაუდმა, ბუნებრივია სპეციალისტთა მხარდაჭერა ვერ ჰპოვა. არსებითი აქ ისაა, რომ არგუნი ვაინახური ჩაჩნურ-ინგუშური) ენობრივი ფაქტი უნდა იყოს, სოფელი არღუნი კი სრულიად სხვაგვარი გზით ჩანს მიღებული. არღუნი, როგორც დასახლებული პუნქტი, გვიანფეოდალურ ხანაშია წარმოქმნილი; ძველი საისტორიო ხანის ძეგლები მას არ იცნობენ. ვფიქრობთ, იგი XVIII ს-ის II ნახევრამდე არც უნდა არსებულიყო. სახელწოდება არღუნი შეიძლება დაკავშირებული იყოს ამ არეალში საცხოვრებლად მოსული ოსი მოსახლეობის საკულტო-რელიგიურ ყოფასთან. ერთობ საგულისხმოა ის ფაქტი, რომ ოსეთის [[ტოპონიმი|ტოპონიმია]]ში საკმაოდ ხშირად გვხვდება მიკროტოპონიმები (სახნავ-სათეს ადგილთა სახელები), რომელთაც არღუანი ზახ ეწოდება და რომელიც ქართულ ენაზე ნიშნავს: „ხატის მიწა“, „ეკლესია-მონასტრის კუთვნილი ადგილი“, „ადგილი, რომელიც [[მღვდელი|მღვდელს]] ან ეკლესიის სხვა რომელიმე მსახურს უკავია“. ამრიგად არღუნი რელიგიურ-საკულტო შინაარსის შემცველი სახელი უნდა იყოს. იგი ნიშნავს: „ხატის მიწები“.
+==წყარო==
 [[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]
 [[კატეგორია:საქართველოს სოფლები]]