არყიზი დანდაგი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 17:04, 11 აპრილი 2021-ზე

2021-04-11T17:04:35Z

Tkenchoshvili 16:14, 11 აპრილი 2021-ზე

2021-04-11T16:14:41Z

Tkenchoshvili 09:35, 19 დეკემბერი 2018-ზე

2018-12-19T09:35:34Z

Tkenchoshvili 13:39, 25 ივლისი 2017-ზე

2017-07-25T13:39:41Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2017-07-25T13:39:18Z

‎წყარო

Echelidze 07:20, 13 ივლისი 2017-ზე

2017-07-13T07:20:38Z

Echelidze 12:42, 12 ივლისი 2017-ზე

2017-07-12T12:42:35Z

Echelidze: ახალი გვერდი: '''არყიზი დანდაგ-ი''' ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг ...

2017-07-12T12:42:12Z

ახალი გვერდი: '''არყიზი დანდაგ-ი''' ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг ...

ახალი გვერდი

'''არყიზი დანდაგ-ი''' ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг – „ყოხის კბილი“)'' – ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟის – ხამიცის დამატებითი მომაჯადოებელი კბილი, რომელიც მას, ზოგიერთი გადმოცემით, მამიდამ (იხ. „ყიზმიდა“) აჩუქა. პირში ჩამაგრებულ არყიზის კბილს შეეძლო ისე მოენუსხა ნებისმიერი ქალი, რომ მისი პატრონი უგონოდ შეყვარებოდა. საჩუქრის მიღებიდან მცირე ხანში თავისი ჯადოსნური კბილით ხამიცმა ფასნართის ალდარის ქალიშვილი – აზაუხანი აცდუნა. რამდენი არ ეცადა საუინაგ-ალდარი მზეთუნახავი ასული – მისირხანი ხამიცის არყიზის კბილისგან მოერიდებინა, საამისოდ ყრუკედლებიანი ციხეც კი ააგო და შიგ ქალწული გამოამწყვდია, მაგრამ მექალთანე ნართმა საწადელი მაინც აიხდინა. არყიზისკბილიანი ხამიცი ისეთი აშიკი გახდა, რომ მისი შიშით ნართები თავიანთ ქალიშვილებს გარეთ გახედვასაც კი უკრძალავდნენ. ხამიცმა არყიზის კბილით ბორაანთ ბურაფარნიგის ცოლი აცდუნა, რის გამოც იგი საინაგ-ალდარმა (ზოგი გადმოცემით, ბორათების დისწულმა) მოკლა. ვიდრე მოკლავდა, საინაგ-ალდარის ხმალი ხამიცის არყიზის კბილს მოხვდა, ხმალს ნატეხი ასტყდა, ცას გამოეკერა და მთვარე გაჩნდა.

ტ. თადევოსიანი ხამიცის პერსონაჟს, დაკავშირებულს ნაყოფიერების ღვთაებასთან, განიხილავს როგორც ქურუმ-დეფლორატორის ფუნქციის შემსრულებელს. აქედანაა გმირის ფალოცენტრიზმი და უმართავი ვნებიანობა.

==ლიტერატურა==
* Осетинские нартские сказания. Дзау-джикау, 1948;
* Алборов К. Из неопубликованного: зуб любви «архъзы дæндаг», «хъох дæндаг» осетинских нартских сказаний // Дарьял. № 4. Владикавказ, 2006;
* Цагараев В. Золотая яблоня нартов. Владикавказ, 2000;
* Тадевосян Т. В. Фольклорные соблазнители: Чурило Плёнкович и нарт Хамыц // III Всероссийские Миллеровские чтения. Материалы научной конференции 4-5 октября 2012 г. Владикавказ, 2012.

==წყარო==
ნუგზარ ანთელავა. კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები. - გამომცემლობა „უნივერსალი“,- თბილისი 2017

[[კატეგორია:მითოლოგია]]
[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]
[[კატეგორია:ოსური მითები]]
[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]
[[კატეგორია:ნართული ეპოსი პერსონაჟები]]

←წინა ვერსია		17:04, 11 აპრილი 2021-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''არყიზი დანდაგ-ი''' ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг – „ყოხის კბილი“)'' – ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟის – [[ხამიცი]]ს დამატებითი მომაჯადოებელი კბილი, რომელიც მას, ზოგიერთი გადმოცემით, მამიდამ (~~„[[ყიზმიდა]]“~~) აჩუქა. პირში ჩამაგრებულ არყიზის კბილს შეეძლო ისე მოენუსხა ნებისმიერი ქალი, რომ მისი პატრონი უგონოდ შეყვარებოდა. საჩუქრის მიღებიდან მცირე ხანში თავისი ჯადოსნური კბილით ხამიცმა ფასნართის ალდარის ქალიშვილი – [[აზაუხანი]] აცდუნა. რამდენი არ ეცადა საუინაგ-ალდარი მზეთუნახავი ასული – მისირხანი ხამიცის არყიზის კბილისგან მოერიდებინა, საამისოდ ყრუკედლებიანი ციხეც კი ააგო და შიგ ქალწული გამოამწყვდია, მაგრამ მექალთანე ნართმა საწადელი მაინც აიხდინა. არყიზისკბილიანი ხამიცი ისეთი აშიკი გახდა, რომ მისი შიშით [[ნართა\|ნართები]] თავიანთ ქალიშვილებს გარეთ გახედვასაც კი უკრძალავდნენ. ხამიცმა არყიზის კბილით ბორაანთ [[ბურაფარნიგი]]ს ცოლი აცდუნა, რის გამოც იგი [[საინაგ-ალდარი\|საინაგ-ალდარმა]] (ზოგი გადმოცემით, [[ბორათა\|ბორათების]] დისწულმა) მოკლა. ვიდრე მოკლავდა, საინაგ-ალდარის [[ხმალი]] ხამიცის არყიზის კბილს მოხვდა, ხმალს ნატეხი ასტყდა, ცას გამოეკერა და მთვარე გაჩნდა.	+	'''არყიზი დანდაგ-ი''' ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг – „ყოხის კბილი“)'' – ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟის – [[ხამიცი]]ს დამატებითი მომაჯადოებელი კბილი, რომელიც მას, ზოგიერთი გადმოცემით, მამიდამ („ყიზმიდა“) აჩუქა. პირში ჩამაგრებულ არყიზის კბილს შეეძლო ისე მოენუსხა ნებისმიერი ქალი, რომ მისი პატრონი უგონოდ შეყვარებოდა. საჩუქრის მიღებიდან მცირე ხანში თავისი ჯადოსნური კბილით ხამიცმა ფასნართის ალდარის ქალიშვილი – [[აზაუხანი]] აცდუნა. რამდენი არ ეცადა საუინაგ-ალდარი მზეთუნახავი ასული – მისირხანი ხამიცის არყიზის კბილისგან მოერიდებინა, საამისოდ ყრუკედლებიანი ციხეც კი ააგო და შიგ ქალწული გამოამწყვდია, მაგრამ მექალთანე ნართმა საწადელი მაინც აიხდინა. არყიზისკბილიანი ხამიცი ისეთი აშიკი გახდა, რომ მისი შიშით [[ნართა\|ნართები]] თავიანთ ქალიშვილებს გარეთ გახედვასაც კი უკრძალავდნენ. ხამიცმა არყიზის კბილით ბორაანთ [[ბურაფარნიგი]]ს ცოლი აცდუნა, რის გამოც იგი [[საინაგ-ალდარი\|საინაგ-ალდარმა]] (ზოგი გადმოცემით, [[ბორათა\|ბორათების]] დისწულმა) მოკლა. ვიდრე მოკლავდა, საინაგ-ალდარის [[ხმალი]] ხამიცის არყიზის კბილს მოხვდა, ხმალს ნატეხი ასტყდა, ცას გამოეკერა და მთვარე გაჩნდა.

	ტ. თადევოსიანი ხამიცის პერსონაჟს, დაკავშირებულს ნაყოფიერების ღვთაებასთან, განიხილავს როგორც [[ქურუმები\|ქურუმ]]-დეფლორატორის ფუნქციის შემსრულებელს. აქედანაა გმირის ფალოცენტრიზმი და უმართავი ვნებიანობა.		ტ. თადევოსიანი ხამიცის პერსონაჟს, დაკავშირებულს ნაყოფიერების ღვთაებასთან, განიხილავს როგორც [[ქურუმები\|ქურუმ]]-დეფლორატორის ფუნქციის შემსრულებელს. აქედანაა გმირის ფალოცენტრიზმი და უმართავი ვნებიანობა.

←წინა ვერსია		16:14, 11 აპრილი 2021-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''არყიზი დანდაგ-ი''' ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг – „ყოხის კბილი“)'' – ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟის – [[ხამიცი]]ს დამატებითი მომაჯადოებელი კბილი, რომელიც მას, ზოგიერთი გადმოცემით, მამიდამ („[[ყიზმიდა]]“) აჩუქა. პირში ჩამაგრებულ არყიზის კბილს შეეძლო ისე მოენუსხა ნებისმიერი ქალი, რომ მისი პატრონი უგონოდ შეყვარებოდა. საჩუქრის მიღებიდან მცირე ხანში თავისი ჯადოსნური კბილით ხამიცმა ფასნართის ალდარის ქალიშვილი – [[აზაუხანი]] აცდუნა. რამდენი არ ეცადა საუინაგ-ალდარი მზეთუნახავი ასული – [[მისირხანი]] ხამიცის არყიზის კბილისგან მოერიდებინა, საამისოდ ყრუკედლებიანი ციხეც კი ააგო და შიგ ქალწული გამოამწყვდია, მაგრამ მექალთანე ნართმა საწადელი მაინც აიხდინა. არყიზისკბილიანი ხამიცი ისეთი აშიკი გახდა, რომ მისი შიშით [[ნართა\|ნართები]] თავიანთ ქალიშვილებს გარეთ გახედვასაც კი უკრძალავდნენ. ხამიცმა არყიზის კბილით ბორაანთ [[ბურაფარნიგი]]ს ცოლი აცდუნა, რის გამოც იგი [[საინაგ-ალდარი\|საინაგ-ალდარმა]] (ზოგი გადმოცემით, [[ბორათა\|ბორათების]] დისწულმა) მოკლა. ვიდრე მოკლავდა, საინაგ-ალდარის [[ხმალი]] ხამიცის არყიზის კბილს მოხვდა, ხმალს ნატეხი ასტყდა, ცას გამოეკერა და მთვარე გაჩნდა.	+	'''არყიზი დანდაგ-ი''' ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг – „ყოხის კბილი“)'' – ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟის – [[ხამიცი]]ს დამატებითი მომაჯადოებელი კბილი, რომელიც მას, ზოგიერთი გადმოცემით, მამიდამ („[[ყიზმიდა]]“) აჩუქა. პირში ჩამაგრებულ არყიზის კბილს შეეძლო ისე მოენუსხა ნებისმიერი ქალი, რომ მისი პატრონი უგონოდ შეყვარებოდა. საჩუქრის მიღებიდან მცირე ხანში თავისი ჯადოსნური კბილით ხამიცმა ფასნართის ალდარის ქალიშვილი – [[აზაუხანი]] აცდუნა. რამდენი არ ეცადა საუინაგ-ალდარი მზეთუნახავი ასული – მისირხანი ხამიცის არყიზის კბილისგან მოერიდებინა, საამისოდ ყრუკედლებიანი ციხეც კი ააგო და შიგ ქალწული გამოამწყვდია, მაგრამ მექალთანე ნართმა საწადელი მაინც აიხდინა. არყიზისკბილიანი ხამიცი ისეთი აშიკი გახდა, რომ მისი შიშით [[ნართა\|ნართები]] თავიანთ ქალიშვილებს გარეთ გახედვასაც კი უკრძალავდნენ. ხამიცმა არყიზის კბილით ბორაანთ [[ბურაფარნიგი]]ს ცოლი აცდუნა, რის გამოც იგი [[საინაგ-ალდარი\|საინაგ-ალდარმა]] (ზოგი გადმოცემით, [[ბორათა\|ბორათების]] დისწულმა) მოკლა. ვიდრე მოკლავდა, საინაგ-ალდარის [[ხმალი]] ხამიცის არყიზის კბილს მოხვდა, ხმალს ნატეხი ასტყდა, ცას გამოეკერა და მთვარე გაჩნდა.

	ტ. თადევოსიანი ხამიცის პერსონაჟს, დაკავშირებულს ნაყოფიერების ღვთაებასთან, განიხილავს როგორც [[ქურუმები\|ქურუმ]]-დეფლორატორის ფუნქციის შემსრულებელს. აქედანაა გმირის ფალოცენტრიზმი და უმართავი ვნებიანობა.		ტ. თადევოსიანი ხამიცის პერსონაჟს, დაკავშირებულს ნაყოფიერების ღვთაებასთან, განიხილავს როგორც [[ქურუმები\|ქურუმ]]-დეფლორატორის ფუნქციის შემსრულებელს. აქედანაა გმირის ფალოცენტრიზმი და უმართავი ვნებიანობა.

←წინა ვერსია		09:35, 19 დეკემბერი 2018-ის ვერსია
ხაზი 14:		ხაზი 14:

	==წყარო==		==წყარო==
−	~~ნუგზარ ანთელავა.~~ კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები~~. - გამომცემლობა „უნივერსალი“,- თბილისი 2017~~	+	[[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]]

←წინა ვერსია		13:39, 25 ივლისი 2017-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
−	'''არყიზი დანდაგ-ი''' ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг – „ყოხის კბილი“)'' – ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟის – [[ხამიცი]]ს დამატებითი მომაჯადოებელი კბილი, რომელიც მას, ზოგიერთი გადმოცემით, მამიდამ ( „[[ყიზმიდა]]“) აჩუქა. პირში ჩამაგრებულ არყიზის კბილს შეეძლო ისე მოენუსხა ნებისმიერი ქალი, რომ მისი პატრონი უგონოდ შეყვარებოდა. საჩუქრის მიღებიდან მცირე ხანში თავისი ჯადოსნური კბილით ხამიცმა ფასნართის ალდარის ქალიშვილი – [[აზაუხანი]] აცდუნა. რამდენი არ ეცადა საუინაგ-ალდარი მზეთუნახავი ასული – [[მისირხანი]] ხამიცის არყიზის კბილისგან მოერიდებინა, საამისოდ ყრუკედლებიანი ციხეც კი ააგო და შიგ ქალწული გამოამწყვდია, მაგრამ მექალთანე ნართმა საწადელი მაინც აიხდინა. არყიზისკბილიანი ხამიცი ისეთი აშიკი გახდა, რომ მისი შიშით [[ნართა\|ნართები]] თავიანთ ქალიშვილებს გარეთ გახედვასაც კი უკრძალავდნენ. ხამიცმა არყიზის კბილით ბორაანთ [[ბურაფარნიგი]]ს ცოლი აცდუნა, რის გამოც იგი [[საინაგ-ალდარი\|საინაგ-ალდარმა]] (ზოგი გადმოცემით, [[ბორათა\|ბორათების]] დისწულმა) მოკლა. ვიდრე მოკლავდა, საინაგ-ალდარის [[ხმალი]] ხამიცის არყიზის კბილს მოხვდა, ხმალს ნატეხი ასტყდა, ცას გამოეკერა და მთვარე გაჩნდა.	+	'''არყიზი დანდაგ-ი''' ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг – „ყოხის კბილი“)'' – ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟის – [[ხამიცი]]ს დამატებითი მომაჯადოებელი კბილი, რომელიც მას, ზოგიერთი გადმოცემით, მამიდამ („[[ყიზმიდა]]“) აჩუქა. პირში ჩამაგრებულ არყიზის კბილს შეეძლო ისე მოენუსხა ნებისმიერი ქალი, რომ მისი პატრონი უგონოდ შეყვარებოდა. საჩუქრის მიღებიდან მცირე ხანში თავისი ჯადოსნური კბილით ხამიცმა ფასნართის ალდარის ქალიშვილი – [[აზაუხანი]] აცდუნა. რამდენი არ ეცადა საუინაგ-ალდარი მზეთუნახავი ასული – [[მისირხანი]] ხამიცის არყიზის კბილისგან მოერიდებინა, საამისოდ ყრუკედლებიანი ციხეც კი ააგო და შიგ ქალწული გამოამწყვდია, მაგრამ მექალთანე ნართმა საწადელი მაინც აიხდინა. არყიზისკბილიანი ხამიცი ისეთი აშიკი გახდა, რომ მისი შიშით [[ნართა\|ნართები]] თავიანთ ქალიშვილებს გარეთ გახედვასაც კი უკრძალავდნენ. ხამიცმა არყიზის კბილით ბორაანთ [[ბურაფარნიგი]]ს ცოლი აცდუნა, რის გამოც იგი [[საინაგ-ალდარი\|საინაგ-ალდარმა]] (ზოგი გადმოცემით, [[ბორათა\|ბორათების]] დისწულმა) მოკლა. ვიდრე მოკლავდა, საინაგ-ალდარის [[ხმალი]] ხამიცის არყიზის კბილს მოხვდა, ხმალს ნატეხი ასტყდა, ცას გამოეკერა და მთვარე გაჩნდა.

	ტ. თადევოსიანი ხამიცის პერსონაჟს, დაკავშირებულს ნაყოფიერების ღვთაებასთან, განიხილავს როგორც [[ქურუმები\|ქურუმ]]-დეფლორატორის ფუნქციის შემსრულებელს. აქედანაა გმირის ფალოცენტრიზმი და უმართავი ვნებიანობა.		ტ. თადევოსიანი ხამიცის პერსონაჟს, დაკავშირებულს ნაყოფიერების ღვთაებასთან, განიხილავს როგორც [[ქურუმები\|ქურუმ]]-დეფლორატორის ფუნქციის შემსრულებელს. აქედანაა გმირის ფალოცენტრიზმი და უმართავი ვნებიანობა.

←წინა ვერსია		13:39, 25 ივლისი 2017-ის ვერსია
ხაზი 21:		ხაზი 21:
	[[კატეგორია:ოსური მითები]]		[[კატეგორია:ოსური მითები]]
	[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]		[[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]
−	~~[[კატეგორია:ნართული ეპოსის პერსონაჟები]]~~

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''არყიზი დანდაგ-ი'''  ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг – „ყოხის კბილი“)'' – ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟის – ხამიცის დამატებითი მომაჯადოებელი კბილი, რომელიც მას, ზოგიერთი გადმოცემით, მამიდამ (იხ. „ყიზმიდა“) აჩუქა. პირში ჩამაგრებულ არყიზის კბილს შეეძლო ისე მოენუსხა ნებისმიერი ქალი, რომ მისი პატრონი უგონოდ შეყვარებოდა. საჩუქრის მიღებიდან მცირე ხანში თავისი ჯადოსნური კბილით ხამიცმა ფასნართის ალდარის ქალიშვილი – აზაუხანი აცდუნა. რამდენი არ ეცადა საუინაგ-ალდარი მზეთუნახავი ასული – მისირხანი ხამიცის არყიზის კბილისგან მოერიდებინა, საამისოდ ყრუკედლებიანი ციხეც კი ააგო და შიგ ქალწული გამოამწყვდია, მაგრამ მექალთანე ნართმა საწადელი მაინც აიხდინა. არყიზისკბილიანი ხამიცი ისეთი აშიკი გახდა, რომ მისი შიშით ნართები თავიანთ ქალიშვილებს გარეთ გახედვასაც კი უკრძალავდნენ. ხამიცმა არყიზის კბილით ბორაანთ ბურაფარნიგის ცოლი აცდუნა, რის გამოც იგი საინაგ-ალდარმა (ზოგი გადმოცემით, ბორათების დისწულმა) მოკლა. ვიდრე მოკლავდა, საინაგ-ალდარის ხმალი ხამიცის არყიზის კბილს მოხვდა, ხმალს ნატეხი ასტყდა, ცას გამოეკერა და მთვარე გაჩნდა.
+'''არყიზი დანდაგ-ი'''  ''(ოს. Архъызы дæндаг – „არყიზის კბილი“, Хъох дæндаг – „ყოხის კბილი“)'' – ნართული ეპოსის პოპულარული პერსონაჟის – [[ხამიცი]]ს დამატებითი მომაჯადოებელი კბილი, რომელიც მას, ზოგიერთი გადმოცემით, მამიდამ ( „[[ყიზმიდა]]“) აჩუქა. პირში ჩამაგრებულ არყიზის კბილს შეეძლო ისე მოენუსხა ნებისმიერი ქალი, რომ მისი პატრონი უგონოდ შეყვარებოდა. საჩუქრის მიღებიდან მცირე ხანში თავისი ჯადოსნური კბილით ხამიცმა ფასნართის ალდარის ქალიშვილი – [[აზაუხანი]] აცდუნა. რამდენი არ ეცადა საუინაგ-ალდარი მზეთუნახავი ასული – [[მისირხანი]] ხამიცის არყიზის კბილისგან მოერიდებინა, საამისოდ ყრუკედლებიანი ციხეც კი ააგო და შიგ ქალწული გამოამწყვდია, მაგრამ მექალთანე ნართმა საწადელი მაინც აიხდინა. არყიზისკბილიანი ხამიცი ისეთი აშიკი გახდა, რომ მისი შიშით [[ნართა|ნართები]] თავიანთ ქალიშვილებს გარეთ გახედვასაც კი უკრძალავდნენ. ხამიცმა არყიზის კბილით ბორაანთ [[ბურაფარნიგი]]ს ცოლი აცდუნა, რის გამოც იგი [[საინაგ-ალდარი|საინაგ-ალდარმა]] (ზოგი გადმოცემით, [[ბორათა|ბორათების]] დისწულმა) მოკლა. ვიდრე მოკლავდა, საინაგ-ალდარის [[ხმალი]] ხამიცის არყიზის კბილს მოხვდა, ხმალს ნატეხი ასტყდა, ცას გამოეკერა და მთვარე გაჩნდა.
 ==ლიტერატურა==
@@ ხაზი 8: / ხაზი 10: @@
 * Цагараев В. Золотая яблоня нартов. Владикавказ, 2000;
 * Тадевосян Т. В. Фольклорные соблазнители: Чурило Плёнкович и нарт Хамыц // III Всероссийские Миллеровские чтения. Материалы научной конференции 4-5 октября 2012 г. Владикавказ, 2012.
 ==წყარო==

@@ ხაზი 17: / ხაზი 17: @@
 [[კატეგორია:ოსური მითები]]
 [[კატეგორია:ნართული ეპოსი]]
-[[კატეგორია:ნართული ეპოსი პერსონაჟები]]
+[[კატეგორია:ნართული ეპოსის პერსონაჟები]]