https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%90_%28%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90%29 2026-04-27T21:33:36Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%90_(%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90)&diff=234467&oldid=prev 2024-09-03T20:39:28Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ისტორია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:39, 3 სექტემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ისტორია===</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ისტორია===</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1551 წ. სამცხის [[ათაბაგი|ათაბაგის]] ქაიხოსრო II <del class="diffchange diffchange-inline">ჯაყელის </del>მიწვევით სპარსეთის შაჰმა, თამაზ I-მა, [[სამცხე|სამცხის]] ციხეები აიღო (ადრე [[ლუარსაბ I]]-ის მომხრეებს ეკავათ, მათ შორის – ასპინძაც) და ქაიხოსროს გადასცა. ასპინძა შემდეგ ხშირად მოიხსენიება „[[მესხური დავითნის ქრონიკა]]ში“, [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალთა]] მძლავრობის ხანაში საათაბაგოში ატეხილ შინაფეოდალურ დაპირისპირებასთან დაკავშირებით. 1578 წლიდან ოსმალებმა საათაბაგოში თავიანთი წეს-ჩვეულებების დამკვიდრება დაიწყეს. 1595 წ. მთელი სამცხე-საათაბაგო აღწერეს. ამ დროისათვის ასპინძა უკვე სანჯაყის (რაიონის) ცენტრია, 50 კომლი 24 სახის გადასახადს (25000 ახჩას) იხდიდა. 1625 წ. ზაფხულის მიწურულს სამცხეში მყოფმა [[სააკაძე გიორგი|გ. სააკაძემ]] ადგილობრივ ფეოდალებთან ერთად გაათავისუფლა იგი ირანელთაგან. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1551 წ. სამცხის [[ათაბაგი|ათაბაგის]] <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ქაიხოსრო II <ins class="diffchange diffchange-inline">ჯაყელი]]ს </ins>მიწვევით სპარსეთის შაჰმა, თამაზ I-მა, [[სამცხე|სამცხის]] ციხეები აიღო (ადრე [[ლუარსაბ I]]-ის მომხრეებს ეკავათ, მათ შორის – ასპინძაც) და ქაიხოსროს გადასცა. ასპინძა შემდეგ ხშირად მოიხსენიება „[[მესხური დავითნის ქრონიკა]]ში“, [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალთა]] მძლავრობის ხანაში საათაბაგოში ატეხილ შინაფეოდალურ დაპირისპირებასთან დაკავშირებით. 1578 წლიდან ოსმალებმა საათაბაგოში თავიანთი წეს-ჩვეულებების დამკვიდრება დაიწყეს. 1595 წ. მთელი სამცხე-საათაბაგო აღწერეს. ამ დროისათვის ასპინძა უკვე სანჯაყის (რაიონის) ცენტრია, 50 კომლი 24 სახის გადასახადს (25000 ახჩას) იხდიდა. 1625 წ. ზაფხულის მიწურულს სამცხეში მყოფმა [[სააკაძე გიორგი|გ. სააკაძემ]] ადგილობრივ ფეოდალებთან ერთად გაათავისუფლა იგი ირანელთაგან. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ასპინძის ციხე ადრე შალიკაშვილების გვარს ეკუთვნოდა (ოთის, ვარაზის, ხერთვისის, [[თმოგვის ციხე|თმოგვის]], [[ახალციხის ციხე|ახალციხისა]] და ახალქალაქის ციხეებთან ერთად), მაგრამ ოსმალებმა ჩამოართვეს. მოგვიანებით ციხე დიასამიძეთა ხელში აღმოჩნდა. რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ასპინძის ციხე შალიკაშვილებმა დაიბრუნეს, მაგრამ შემდეგ გაყიდეს და ოსმალეთში გადაიხვეწნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ასპინძის ციხე ადრე შალიკაშვილების გვარს ეკუთვნოდა (ოთის, ვარაზის, ხერთვისის, [[თმოგვის ციხე|თმოგვის]], [[ახალციხის ციხე|ახალციხისა]] და ახალქალაქის ციხეებთან ერთად), მაგრამ ოსმალებმა ჩამოართვეს. მოგვიანებით ციხე დიასამიძეთა ხელში აღმოჩნდა. რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ასპინძის ციხე შალიკაშვილებმა დაიბრუნეს, მაგრამ შემდეგ გაყიდეს და ოსმალეთში გადაიხვეწნენ. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%90_(%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90)&diff=227195&oldid=prev 2024-05-20T21:26:47Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">თხზულებები</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:26, 20 მაისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 28:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 28:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==თხზულებები==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==თხზულებები==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ.1, თბ., 1955; ტ.4, თბ., 1973;&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ.1, თბ., 1955; ტ.4, თბ., 1973;&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წწ. 2-3 თბ., 1951-58. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* ჯიქია ს., <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, წწ. 2-3 თბ., 1951-58.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%90_(%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90)&diff=224086&oldid=prev 2024-04-24T07:50:17Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:50, 24 აპრილი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ასპინძა''' - <del class="diffchange diffchange-inline">უძველესი დასახლებული პუნქტი, </del>მდებარეობს ახალციხის ქვაბულის აღმოსავლეთ ნაწილში, <del class="diffchange diffchange-inline">მდ. </del>[[მტკვარი|მტკვრის]] მარჯვენა ნაპირზე, <del class="diffchange diffchange-inline">მდ. ოთას </del>შესართავთან. მოხსენიებულია სუმბატ დავითის ძის ქრონიკაში (IX ს.). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ასპინძა''' - <ins class="diffchange diffchange-inline">დაბა 1961 წლიდან. </ins>მდებარეობს ახალციხის ქვაბულის აღმოსავლეთ ნაწილში, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მდინარე]] </ins>[[მტკვარი|მტკვრის]] მარჯვენა ნაპირზე, <ins class="diffchange diffchange-inline">ოთის </ins>შესართავთან<ins class="diffchange diffchange-inline">, ზღვის დონიდან 1050-1215 მ სიმაღლეზე, ქ. [[ახალციხე (ქალაქი ახალციხის მუნიციპალიტეტში)|ახალციხიდან]] 32 კმ მანძილზე, [[ასპინძის მუნიციპალიტეტი]]ს ადმინისტრაციული ცენტრი, ადგილობრივი მნიშვნელობის ბალნეოლოგიური კურორტი. საქართველოს მთავრობის 2015 წლის N 671 დადგენილების მიხედვით შესულია მაღალმთიან დასახლებათა ნუსხაში. მიდამოები უტყეოა. მოსახლეობის რიცხოვნობა – 3.3 ათ. კაცი (2014). შემორჩენილია X-XII სს. ხუროთმოძღვრების ძეგლები. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">სახელწოდება „ასპინძა“ სპარსულია და ნიშნავს სასტუმროს, დასასვენებელ ადგილს</ins>. მოხსენიებულია <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სუმბატ დავითის ძე|</ins>სუმბატ დავითის ძის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ქრონიკაში (IX ს.). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ისტორია===</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ისტორია===</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1551 წ. სამცხის [[ათაბაგი|ათაბაგის]] ქაიხოსრო II ჯაყელის მიწვევით სპარსეთის შაჰმა, თამაზ I-მა, სამცხის ციხეები აიღო (ადრე [[ლუარსაბ I]]-ის მომხრეებს ეკავათ, მათ შორის – ასპინძაც) და ქაიხოსროს გადასცა. ასპინძა შემდეგ ხშირად მოიხსენიება <del class="diffchange diffchange-inline">„მესხური </del>დავითნის <del class="diffchange diffchange-inline">ქრონიკაში“</del>, ოსმალთა მძლავრობის ხანაში საათაბაგოში ატეხილ შინაფეოდალურ დაპირისპირებასთან დაკავშირებით. 1578 წლიდან ოსმალებმა საათაბაგოში თავიანთი წეს-ჩვეულებების დამკვიდრება დაიწყეს. 1595 წ. მთელი <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>სამცხე<del class="diffchange diffchange-inline">]]</del>-საათაბაგო აღწერეს. ამ დროისათვის ასპინძა უკვე სანჯაყის (რაიონის) ცენტრია, 50 კომლი 24 სახის გადასახადს (25000 ახჩას) იხდიდა. 1625 წ. ზაფხულის მიწურულს სამცხეში მყოფმა [[სააკაძე გიორგი|გ. სააკაძემ]] ადგილობრივ ფეოდალებთან ერთად გაათავისუფლა იგი ირანელთაგან. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1551 წ. სამცხის [[ათაბაგი|ათაბაგის]] ქაიხოსრო II ჯაყელის მიწვევით სპარსეთის შაჰმა, თამაზ I-მა, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სამცხე|</ins>სამცხის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ციხეები აიღო (ადრე [[ლუარსაბ I]]-ის მომხრეებს ეკავათ, მათ შორის – ასპინძაც) და ქაიხოსროს გადასცა. ასპინძა შემდეგ ხშირად მოიხსენიება <ins class="diffchange diffchange-inline">„[[მესხური </ins>დავითნის <ins class="diffchange diffchange-inline">ქრონიკა]]ში“</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ოსმალეთის იმპერია|</ins>ოსმალთა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>მძლავრობის ხანაში საათაბაგოში ატეხილ შინაფეოდალურ დაპირისპირებასთან დაკავშირებით. 1578 წლიდან ოსმალებმა საათაბაგოში თავიანთი წეს-ჩვეულებების დამკვიდრება დაიწყეს. 1595 წ. მთელი სამცხე-საათაბაგო აღწერეს. ამ დროისათვის ასპინძა უკვე სანჯაყის (რაიონის) ცენტრია, 50 კომლი 24 სახის გადასახადს (25000 ახჩას) იხდიდა. 1625 წ. ზაფხულის მიწურულს სამცხეში მყოფმა [[სააკაძე გიორგი|გ. სააკაძემ]] ადგილობრივ ფეოდალებთან ერთად გაათავისუფლა იგი ირანელთაგან. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ასპინძის ციხე ადრე შალიკაშვილების გვარს ეკუთვნოდა (ოთის, ვარაზის, ხერთვისის, [[თმოგვის ციხე|თმოგვის]], ახალციხისა და ახალქალაქის ციხეებთან ერთად), მაგრამ ოსმალებმა ჩამოართვეს. მოგვიანებით ციხე დიასამიძეთა ხელში აღმოჩნდა. რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ასპინძის ციხე შალიკაშვილებმა დაიბრუნეს, მაგრამ შემდეგ გაყიდეს და ოსმალეთში გადაიხვეწნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ასპინძის ციხე ადრე შალიკაშვილების გვარს ეკუთვნოდა (ოთის, ვარაზის, ხერთვისის, [[თმოგვის ციხე|თმოგვის]], <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ახალციხის ციხე|</ins>ახალციხისა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და ახალქალაქის ციხეებთან ერთად), მაგრამ ოსმალებმა ჩამოართვეს. მოგვიანებით ციხე დიასამიძეთა ხელში აღმოჩნდა. რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ასპინძის ციხე შალიკაშვილებმა დაიბრუნეს, მაგრამ შემდეგ გაყიდეს და ოსმალეთში გადაიხვეწნენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ერეკლე II]] [[რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1768-74|რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1768)]] იმ მიზნით ჩაება, რომ ოსმალთა მიერ მიტაცებული სამცხე-საათაბაგო დაებრუნებინა. 1770 წ. 20 აპრილს მეფე ერეკლემ ასპინძასთან ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა ლეკ-ოსმალთა გაერთიანებულ 8000-იან [[ლაშქარი|ლაშქარზე]]. ეს [[ბრძოლა]] ისტორიას შემორჩა, როგორც ერეკლე მეფის სამხედრო ნიჭისა და [[ქართველები|ქართველთა]] [[გმირობა|გმირობის]] მაგალითი. 1810 წ. <del class="diffchange diffchange-inline">რუსეთის </del>მცდელობა, რომ სამცხე-საათაბაგო ხელში ჩაეგდო, უშედეგო აღმოჩნდა. მაგრამ 1828-1829 წწ., რუსეთ-ოსმალეთის <del class="diffchange diffchange-inline">ომის </del>შემდეგ, 1829 წ. [[ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულებები|ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულების]] თანახმად, ასპინძა ისტორიული სამცხე-საათაბაგოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად სამშობლოს დაუბრუნდა [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] შემადგენლობაში. ასპინძა თბილისის გუბერნიის ახალციხის მაზრაში შედიოდა. 1936 წლიდან ასპინძა რაიონის ცენტრია. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ერეკლე II]] [[რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1768-74|რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1768)]] იმ მიზნით ჩაება, რომ ოსმალთა მიერ მიტაცებული სამცხე-საათაბაგო დაებრუნებინა. 1770 წ. 20 აპრილს მეფე <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ერეკლე II|</ins>ერეკლემ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ასპინძასთან ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა ლეკ-ოსმალთა გაერთიანებულ 8000-იან [[ლაშქარი|ლაშქარზე]]. ეს [[ბრძოლა]] ისტორიას შემორჩა, როგორც ერეკლე მეფის სამხედრო ნიჭისა და [[ქართველები|ქართველთა]] [[გმირობა|გმირობის]] მაგალითი. 1810 წ. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[რუსეთი]]ს </ins>მცდელობა, რომ სამცხე-საათაბაგო ხელში ჩაეგდო, უშედეგო აღმოჩნდა. მაგრამ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1828-29|</ins>1828-1829 წწ., რუსეთ-ოსმალეთის <ins class="diffchange diffchange-inline">ომი]]ს </ins>შემდეგ, 1829 წ. [[ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულებები|ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულების]] თანახმად, ასპინძა ისტორიული სამცხე-საათაბაგოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად სამშობლოს დაუბრუნდა [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] შემადგენლობაში. ასპინძა თბილისის გუბერნიის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ახალციხის მაზრა|</ins>ახალციხის მაზრაში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შედიოდა. 1936 წლიდან ასპინძა რაიონის ცენტრია. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ახლანდელი ასპინძის მუნიციპალიტეტში შემორჩენილია ქართული კულტურის მრავალი ძეგლი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვარძია, [[ვანის ქვაბები]], თმოგვი, ხერთვისი, VIII-XV სს. მრავალი ციხე, გამოქვაბული და სხვა [[ნაგებობა]]. საკუთრივ ასპინძაში არის ციხე და ორი ეკლესია: „მტკვრისა ზედა ასპინძის თავს და აგარის ბოლოს არის ციხე კლდესა ზედა შენი (ნაშენი) მაგარი“ (ვახუშტი ბატონიშვილი).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ახლანდელი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ასპინძის მუნიციპალიტეტი|</ins>ასპინძის მუნიციპალიტეტში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შემორჩენილია ქართული კულტურის მრავალი ძეგლი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვარძია, [[ვანის ქვაბები]], თმოგვი, ხერთვისი, VIII-XV სს. მრავალი ციხე, გამოქვაბული და სხვა [[ნაგებობა]]. საკუთრივ ასპინძაში არის ციხე და ორი ეკლესია: „მტკვრისა ზედა ასპინძის თავს და აგარის ბოლოს არის ციხე კლდესა ზედა შენი (ნაშენი) მაგარი“ (ვახუშტი ბატონიშვილი).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ასპინძის ციხე===</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ასპინძის ციხე===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 20:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ხიდი===</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===ხიდი===</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ასპინძაში შემორჩენილია ძველი [[ხიდის ბურჯი|ხიდის ქვითკირის ბურჯი]], რომლის თავხეებიც, მეფე ერეკლეს ბრძანებით, [[ასპინძის ბრძოლა 1770|ასპინძის ბრძოლის]] წინ გადახერხეს, მტრისათვის უკან დასახევი გზა რომ მოეჭრათ. ამ ადგილს „ერეკლეს ნახიდარს“ უწოდებენ. ასპინძა შედის ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის <del class="diffchange diffchange-inline">ეპარქიაში</del>. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ასპინძაში შემორჩენილია ძველი [[ხიდის ბურჯი|ხიდის ქვითკირის ბურჯი]], რომლის თავხეებიც, მეფე ერეკლეს ბრძანებით, [[ასპინძის ბრძოლა 1770|ასპინძის ბრძოლის]] წინ გადახერხეს, მტრისათვის უკან დასახევი გზა რომ მოეჭრათ. ამ ადგილს „ერეკლეს ნახიდარს“ უწოდებენ. ასპინძა შედის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის <ins class="diffchange diffchange-inline">ეპარქია]]ში</ins>. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ზ. ქუქციშვილი''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ზ. ქუქციშვილი''</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 33:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 35:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ლომსაძე შ., სამცხე-ჯავახეთი (XVIII საუკუნის შუა ნლებიდან XIX საუკუნის შუა წლებამდე), თბ., 1975; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ლომსაძე შ., სამცხე-ჯავახეთი (XVIII საუკუნის შუა ნლებიდან XIX საუკუნის შუა წლებამდე), თბ., 1975; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ჯავახეთი. ისტორიულ-ხუროთმოძღვრული გზამკვლევი, თბ., 2000.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ჯავახეთი. ისტორიულ-ხუროთმოძღვრული გზამკვლევი, თბ., 2000.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline"> </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==წყარო==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* [[სამცხე-ჯავახეთი: ცნობარი]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია:ენციკლოპედია]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები საქართველოში]] &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები საქართველოში]] &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები სამხრეთ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები სამხრეთ საქართველოში]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები ასპინძის მუნიციპალიტეტში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები ასპინძის მუნიციპალიტეტში]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები სამცხე-ჯავახეთში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები სამცხე-ჯავახეთში]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%90_(%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90)&diff=223884&oldid=prev 2024-04-22T20:07:07Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ლიტერატურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:07, 22 აპრილი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 36:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 36:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები საქართველოში]] &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები საქართველოში]] &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები სამხრეთ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები სამხრეთ საქართველოში]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:დაბები ასპინძის მუნიციპალიტეტში]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები სამცხე-ჯავახეთში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები სამცხე-ჯავახეთში]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%90_(%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90)&diff=223883&oldid=prev 2024-04-22T20:05:33Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ლიტერატურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:05, 22 აპრილი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 35:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 35:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები საქართველოში]] &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დაბები საქართველოში]] &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:სამცხე-<del class="diffchange diffchange-inline">ჯავახეთის მხარის დაბები</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">დაბები სამხრეთ საქართველოში]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[კატეგორია:დაბები </ins>სამცხე-<ins class="diffchange diffchange-inline">ჯავახეთში</ins>]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%AB%E1%83%90_(%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%91%E1%83%90)&diff=223882&oldid=prev 2024-04-22T20:04:42Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ასპინძა&#039;&#039;&#039; - უძველესი დასახლებული პუნქტი, მდებარეობს ახალცი...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ასპინძა''' - უძველესი დასახლებული პუნქტი, მდებარეობს ახალციხის ქვაბულის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდ. [[მტკვარი|მტკვრის]] მარჯვენა ნაპირზე, მდ. ოთას შესართავთან. მოხსენიებულია სუმბატ დავითის ძის ქრონიკაში (IX ს.). <br /> <br /> ===ისტორია===<br /> 1551 წ. სამცხის [[ათაბაგი|ათაბაგის]] ქაიხოსრო II ჯაყელის მიწვევით სპარსეთის შაჰმა, თამაზ I-მა, სამცხის ციხეები აიღო (ადრე [[ლუარსაბ I]]-ის მომხრეებს ეკავათ, მათ შორის – ასპინძაც) და ქაიხოსროს გადასცა. ასპინძა შემდეგ ხშირად მოიხსენიება „მესხური დავითნის ქრონიკაში“, ოსმალთა მძლავრობის ხანაში საათაბაგოში ატეხილ შინაფეოდალურ დაპირისპირებასთან დაკავშირებით. 1578 წლიდან ოსმალებმა საათაბაგოში თავიანთი წეს-ჩვეულებების დამკვიდრება დაიწყეს. 1595 წ. მთელი [[სამცხე]]-საათაბაგო აღწერეს. ამ დროისათვის ასპინძა უკვე სანჯაყის (რაიონის) ცენტრია, 50 კომლი 24 სახის გადასახადს (25000 ახჩას) იხდიდა. 1625 წ. ზაფხულის მიწურულს სამცხეში მყოფმა [[სააკაძე გიორგი|გ. სააკაძემ]] ადგილობრივ ფეოდალებთან ერთად გაათავისუფლა იგი ირანელთაგან. <br /> <br /> ასპინძის ციხე ადრე შალიკაშვილების გვარს ეკუთვნოდა (ოთის, ვარაზის, ხერთვისის, [[თმოგვის ციხე|თმოგვის]], ახალციხისა და ახალქალაქის ციხეებთან ერთად), მაგრამ ოსმალებმა ჩამოართვეს. მოგვიანებით ციხე დიასამიძეთა ხელში აღმოჩნდა. რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ასპინძის ციხე შალიკაშვილებმა დაიბრუნეს, მაგრამ შემდეგ გაყიდეს და ოსმალეთში გადაიხვეწნენ. <br /> <br /> [[ერეკლე II]] [[რუსეთ-ოსმალეთის ომი 1768-74|რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1768)]] იმ მიზნით ჩაება, რომ ოსმალთა მიერ მიტაცებული სამცხე-საათაბაგო დაებრუნებინა. 1770 წ. 20 აპრილს მეფე ერეკლემ ასპინძასთან ბრწყინვალე გამარჯვება მოიპოვა ლეკ-ოსმალთა გაერთიანებულ 8000-იან [[ლაშქარი|ლაშქარზე]]. ეს [[ბრძოლა]] ისტორიას შემორჩა, როგორც ერეკლე მეფის სამხედრო ნიჭისა და [[ქართველები|ქართველთა]] [[გმირობა|გმირობის]] მაგალითი. 1810 წ. რუსეთის მცდელობა, რომ სამცხე-საათაბაგო ხელში ჩაეგდო, უშედეგო აღმოჩნდა. მაგრამ 1828-1829 წწ., რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ, 1829 წ. [[ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულებები|ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულების]] თანახმად, ასპინძა ისტორიული სამცხე-საათაბაგოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად სამშობლოს დაუბრუნდა [[რუსეთის იმპერია|რუსეთის იმპერიის]] შემადგენლობაში. ასპინძა თბილისის გუბერნიის ახალციხის მაზრაში შედიოდა. 1936 წლიდან ასპინძა რაიონის ცენტრია. <br /> <br /> ახლანდელი ასპინძის მუნიციპალიტეტში შემორჩენილია ქართული კულტურის მრავალი ძეგლი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვარძია, [[ვანის ქვაბები]], თმოგვი, ხერთვისი, VIII-XV სს. მრავალი ციხე, გამოქვაბული და სხვა [[ნაგებობა]]. საკუთრივ ასპინძაში არის ციხე და ორი ეკლესია: „მტკვრისა ზედა ასპინძის თავს და აგარის ბოლოს არის ციხე კლდესა ზედა შენი (ნაშენი) მაგარი“ (ვახუშტი ბატონიშვილი).<br /> <br /> ===ასპინძის ციხე===<br /> ციხე დიდებულად არის დაგეგმარებული, კარგად აკონტროლებს შემოგარენზე გამავალ გზებს. აშენებულია დიდი ქვის კვადრებით. აქვს სამი [[კოშკი]]: ორი ოთხკუთხედია, ერთი კი – მომრგვალებული. ერთ-ერთ კოშკში ჩატანებულია ციხეში შესასვლელი კარი, ხოლო კლდის ძირში, რომელზედაც ციხე დგას, გვირაბის ჩასასვლელია მდ. ოთისწყლამდე. ციხე მრავალგზის აღდგენილი და განახლებულია. <br /> <br /> ===აგარის წმ. გიორგის ტაძარი===<br /> ასპინძის სკოლის ეზოში დგას მცირე დარბაზული ეკლესია, რომელსაც [[პერანგი (არქიტექტურა)|პერანგი]] აქვს შემოძარცული; გაწმენდის შედეგად გამოჩნდა გათრაშული ქვის [[კვადრი|კვადრებით]] აგებული ქვედა ფენა და პერანგის ნაწილი, ასევე [[კრამიტი]]სა და [[ანტეფიქსი|ანტეფიქსების]] ([[სახურავი]]ს კიდულის გასწვრივ მოთავსებული [[მარმარილო]]ს ან [[კერამიკა|კერამიკის]] სამკაული. ჩვეულებრივ, წარმოადგენს გამოქანდაკებულ მცენარეულ [[ორნამენტი|ორნამენტს]] ან ფანტასტიკური ცხოველის [[ნიღაბი (ქანდაკება)|ნიღაბს]]) ნამტვრევები. ეკლესია დათარიღებულია IX-X სს. ([[აგარის წმინდა გიორგის ეკლესია (ასპინძის აგარა)|აგარის წმ. გიორგის ტაძარი]]).<br /> <br /> ===ხვილიშის ეკლესია===<br /> მეორე – ხვილიშის ეკლესია, მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ცენტრალური გზის პირას დგას. ეს არის ერთნავიანი დარბაზული ეკლესია, ნაგებია უხეშად თლილი ქვისგან. სვეტებში, პილასტრებსა (ნახევარსვეტები) და სარკმლებში, შიგადაშიგ გამოყენებულია სუფთად გათლილი ქვა. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან აქვს მინაშენები. სამხრეთის კარნიზზე ასომთავრული წარწერაა: „ქრისტე, შეიწყალე თეოდოტი“. ეკლესია VIII-IX სს-ისაა. ამჟამად რესტავრირებული და მოქმედია.<br /> <br /> ===ხიდი===<br /> ასპინძაში შემორჩენილია ძველი [[ხიდის ბურჯი|ხიდის ქვითკირის ბურჯი]], რომლის თავხეებიც, მეფე ერეკლეს ბრძანებით, [[ასპინძის ბრძოლა 1770|ასპინძის ბრძოლის]] წინ გადახერხეს, მტრისათვის უკან დასახევი გზა რომ მოეჭრათ. ამ ადგილს „ერეკლეს ნახიდარს“ უწოდებენ. ასპინძა შედის ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქიაში. <br /> <br /> ''ზ. ქუქციშვილი''<br /> <br /> ==თხზულებები==<br /> * ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ.1, თბ., 1955; ტ.4, თბ., 1973; <br /> * ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წწ. 2-3 თბ., 1951-58. <br /> <br /> ==ლიტერატურა==<br /> * ანდრონიკაშვილი მ., ნარკვევები ირანულ-ქართული ენობრივი ურთიერთობიდან, ტ. 1, თბ., 1966; <br /> * ასპინძა. სამცხისა და ჯავახეთის საზღვრები. ახალც., 2000; <br /> * ლომსაძე შ., სამცხე-ჯავახეთი (XVIII საუკუნის შუა ნლებიდან XIX საუკუნის შუა წლებამდე), თბ., 1975; <br /> * ჯავახეთი. ისტორიულ-ხუროთმოძღვრული გზამკვლევი, თბ., 2000.<br /> <br /> [[კატეგორია:დაბები საქართველოში]] <br /> [[კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის დაბები]]</div>

Tkenchoshvili