https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A8%E1%83%98 2026-05-09T01:21:26Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A8%E1%83%98&diff=238967&oldid=prev 2024-11-17T12:06:43Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:06, 17 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:<del class="diffchange diffchange-inline">Astronoiuli Weri</del>.PNG|thumb|ასტრონომიული <del class="diffchange diffchange-inline">ჭერის რელიეფი</del>, <del class="diffchange diffchange-inline">დენდერა</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:<ins class="diffchange diffchange-inline">Astr Wer. ruk</ins>.PNG|thumb|ასტრონომიული <ins class="diffchange diffchange-inline">ჭერი სენმუტის სამარხიდან</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">(XVIII დინასტია</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">დაახ.ძვ.წ. 1479–1458</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ასტრონომია ძველ ეგვიპტეში''' – ასტრონომიით დაინტერესება [[ეგვიპტის სამეფო|ეგვიპტეში]], პრაქტიკული მიზნებიდან გამომდინარე, ძალიან ადრე მოხდა და მიწათმოქმედების განვითარებასთან იყო დაკავშირებული, რადგან ეგვიპტის [[სოფლის მეურნეობა]] მთლიანად [[ნილოსი]]ს ადიდებაზე იყო დამოკიდებული. დიდი [[მდინარე]] რეგულარულად, ჩვენი კალენდრით ივლისში დიდდება აბისინიის მთიანეთში და დიდი ტბების მიდამოებში ტროპიკული წვიმების სეზონის გამო, მაგრამ ეგვიპტელების დაკვირვებით, ეს მოვლენა ცაზე კაშკაშა ვარსკვლავის სირიუსის გამოჩენას ემთხვეოდა. როგორც ჩანს, ასეთი დამთხვევის დაფიქსირების შემდეგ (ან, შეიძლება, უფრო ადრეც) ეგვიპტელები დაინტერესდნენ ვარსკვლავების გადაადგილებით და მათი დაკვირვება დაიწყეს, რაშიც ხელს უწყობდა ეგვიპტის ყოველთვის კაშკაშა და მოწმენდილი ცა. თანდათან ეგვიპტელების ცოდნა იმდენად გაიზარდა, რომ მათ შექმნეს საოცრად პრაქტიკული, 12-თვიანი მთვარის [[კალენდარი ძველ ეგვიპტეში|კალენდარი]] სასოფლო-სამეუნეო საქმიანობისათვის, და მოგვიანებით, ვარსკვლავების კანონზომიერი გადაადგილებისა და მონაცვლეობის აღმოჩენის შემდეგ, დაყვეს ჯერ ღამე, შემდეგ კი დღე თორმეტსაათიან მონაკვეთებად და ამგვარად შექმნეს ის 24-საათიანი დღე-ღამე, რომელშიც დღესაც ვცხოვრობთ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ასტრონომია ძველ ეგვიპტეში''' – ასტრონომიით დაინტერესება [[ეგვიპტის სამეფო|ეგვიპტეში]], პრაქტიკული მიზნებიდან გამომდინარე, ძალიან ადრე მოხდა და მიწათმოქმედების განვითარებასთან იყო დაკავშირებული, რადგან ეგვიპტის [[სოფლის მეურნეობა]] მთლიანად [[ნილოსი]]ს ადიდებაზე იყო დამოკიდებული. დიდი [[მდინარე]] რეგულარულად, ჩვენი კალენდრით ივლისში დიდდება აბისინიის მთიანეთში და დიდი ტბების მიდამოებში ტროპიკული წვიმების სეზონის გამო, მაგრამ ეგვიპტელების დაკვირვებით, ეს მოვლენა ცაზე კაშკაშა ვარსკვლავის სირიუსის გამოჩენას ემთხვეოდა. როგორც ჩანს, ასეთი დამთხვევის დაფიქსირების შემდეგ (ან, შეიძლება, უფრო ადრეც) ეგვიპტელები დაინტერესდნენ ვარსკვლავების გადაადგილებით და მათი დაკვირვება დაიწყეს, რაშიც ხელს უწყობდა ეგვიპტის ყოველთვის კაშკაშა და მოწმენდილი ცა. თანდათან ეგვიპტელების ცოდნა იმდენად გაიზარდა, რომ მათ შექმნეს საოცრად პრაქტიკული, 12-თვიანი მთვარის [[კალენდარი ძველ ეგვიპტეში|კალენდარი]] სასოფლო-სამეუნეო საქმიანობისათვის, და მოგვიანებით, ვარსკვლავების კანონზომიერი გადაადგილებისა და მონაცვლეობის აღმოჩენის შემდეგ, დაყვეს ჯერ ღამე, შემდეგ კი დღე თორმეტსაათიან მონაკვეთებად და ამგვარად შექმნეს ის 24-საათიანი დღე-ღამე, რომელშიც დღესაც ვცხოვრობთ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტური სამარხების, ტაძრების და სასახლეების [[ჭერი|ჭერზე]] თავსდებოდა ცის რუკები, რომელთა სიზუსტე გაოცებას იწვევს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სენ-მუტის სამარხში (XVIII დინასტია), [[სეტი I]]-ის [[კენოტაფი|კენოტაფში]] (XIX დინასტია), [[რამსეს II]]-ის სასახლეში ([[რამესეუმი|რამესეუმში]], XIX დინასტია), [[რამსეს III]]-ის მოსახსენიებელ ტაძარში (XX დინასტია) და ზოგიერთი რამესიდის (XX დინასტია) სამარხებში მოთავსებული რუკები. აქაა ცის რუკები, ვარსკვლავების ცხრილები ღამის დროის დასადგენად, ვარსკვლავების მიერ ცის მერიდიანის გადაკვეთის გათვლები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს სენმუტის სამარხი, სადაც გამოსახულია სამხრეთი და ჩრდილოეთი ცის რუკები, დიდი დათვის თანავარსკვლავედის „Eta“ და „Zeta“ ვარსკვლავების და მცირე დათვის თანავარსკვლავედის „Beta“ ვარსკვლავის კულმინაციები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტური სამარხების, ტაძრების და სასახლეების [[ჭერი|ჭერზე]] თავსდებოდა ცის რუკები, რომელთა სიზუსტე გაოცებას იწვევს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სენ-მუტის სამარხში (XVIII დინასტია), [[სეტი I]]-ის [[კენოტაფი|კენოტაფში]] (XIX დინასტია), [[რამსეს II]]-ის სასახლეში ([[რამესეუმი|რამესეუმში]], XIX დინასტია), [[რამსეს III]]-ის მოსახსენიებელ ტაძარში (XX დინასტია) და ზოგიერთი რამესიდის (XX დინასტია) სამარხებში მოთავსებული რუკები. აქაა ცის რუკები, ვარსკვლავების ცხრილები ღამის დროის დასადგენად, ვარსკვლავების მიერ ცის მერიდიანის გადაკვეთის გათვლები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს სენმუტის სამარხი, სადაც გამოსახულია სამხრეთი და ჩრდილოეთი ცის რუკები, დიდი დათვის თანავარსკვლავედის „Eta“ და „Zeta“ ვარსკვლავების და მცირე დათვის თანავარსკვლავედის „Beta“ ვარსკვლავის კულმინაციები. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Astronoiuli Weri.PNG|thumb|მარცხნივ|250პქ|ასტრონომიული ჭერის რელიეფი, დენდერა]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღის დროს ეგვიპტელები ე.წ. „ჩრდილის საათებით“ განსაზღვრავდნენ. ჩრდილის საათი ორი ხის ფირფიტისაგან შედგებოდა. ერთი ფირფიტა დაყოფილი იყო 12 სეგმენტად, მეორე თავსდებოდა პირველის პერპენდიკულარულად, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ ორიენტაციით. ჩრდილი, რომელიც სეგმენტებიან ფირფიტაზე ვარდებოდა, დღის საათს უჩვენებდა. დღის დროს ეგვიპტელები „მზის საათებითაც“ (sundials) იგებდნენ. მათი საშუალებით იზომებოდა მზის ჩრდილის კუთხის ცვალებადობა დღის განმავლობაში მზის მოძრაობის დროს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღის დროს ეგვიპტელები ე.წ. „ჩრდილის საათებით“ განსაზღვრავდნენ. ჩრდილის საათი ორი ხის ფირფიტისაგან შედგებოდა. ერთი ფირფიტა დაყოფილი იყო 12 სეგმენტად, მეორე თავსდებოდა პირველის პერპენდიკულარულად, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ ორიენტაციით. ჩრდილი, რომელიც სეგმენტებიან ფირფიტაზე ვარდებოდა, დღის საათს უჩვენებდა. დღის დროს ეგვიპტელები „მზის საათებითაც“ (sundials) იგებდნენ. მათი საშუალებით იზომებოდა მზის ჩრდილის კუთხის ცვალებადობა დღის განმავლობაში მზის მოძრაობის დროს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A8%E1%83%98&diff=238965&oldid=prev 2024-11-17T11:56:30Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:56, 17 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Astronoiuli Weri.PNG|thumb|ასტრონომიული ჭერის რელიეფი, დენდერა]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ასტრონომია ძველ ეგვიპტეში''' – ასტრონომიით დაინტერესება [[ეგვიპტის სამეფო|ეგვიპტეში]], პრაქტიკული მიზნებიდან გამომდინარე, ძალიან ადრე მოხდა და მიწათმოქმედების განვითარებასთან იყო დაკავშირებული, რადგან ეგვიპტის [[სოფლის მეურნეობა]] მთლიანად [[ნილოსი]]ს ადიდებაზე იყო დამოკიდებული. დიდი [[მდინარე]] რეგულარულად, ჩვენი კალენდრით ივლისში დიდდება აბისინიის მთიანეთში და დიდი ტბების მიდამოებში ტროპიკული წვიმების სეზონის გამო, მაგრამ ეგვიპტელების დაკვირვებით, ეს მოვლენა ცაზე კაშკაშა ვარსკვლავის სირიუსის გამოჩენას ემთხვეოდა. როგორც ჩანს, ასეთი დამთხვევის დაფიქსირების შემდეგ (ან, შეიძლება, უფრო ადრეც) ეგვიპტელები დაინტერესდნენ ვარსკვლავების გადაადგილებით და მათი დაკვირვება დაიწყეს, რაშიც ხელს უწყობდა ეგვიპტის ყოველთვის კაშკაშა და მოწმენდილი ცა. თანდათან ეგვიპტელების ცოდნა იმდენად გაიზარდა, რომ მათ შექმნეს საოცრად პრაქტიკული, 12-თვიანი მთვარის [[კალენდარი ძველ ეგვიპტეში|კალენდარი]] სასოფლო-სამეუნეო საქმიანობისათვის, და მოგვიანებით, ვარსკვლავების კანონზომიერი გადაადგილებისა და მონაცვლეობის აღმოჩენის შემდეგ, დაყვეს ჯერ ღამე, შემდეგ კი დღე თორმეტსაათიან მონაკვეთებად და ამგვარად შექმნეს ის 24-საათიანი დღე-ღამე, რომელშიც დღესაც ვცხოვრობთ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ასტრონომია ძველ ეგვიპტეში''' – ასტრონომიით დაინტერესება [[ეგვიპტის სამეფო|ეგვიპტეში]], პრაქტიკული მიზნებიდან გამომდინარე, ძალიან ადრე მოხდა და მიწათმოქმედების განვითარებასთან იყო დაკავშირებული, რადგან ეგვიპტის [[სოფლის მეურნეობა]] მთლიანად [[ნილოსი]]ს ადიდებაზე იყო დამოკიდებული. დიდი [[მდინარე]] რეგულარულად, ჩვენი კალენდრით ივლისში დიდდება აბისინიის მთიანეთში და დიდი ტბების მიდამოებში ტროპიკული წვიმების სეზონის გამო, მაგრამ ეგვიპტელების დაკვირვებით, ეს მოვლენა ცაზე კაშკაშა ვარსკვლავის სირიუსის გამოჩენას ემთხვეოდა. როგორც ჩანს, ასეთი დამთხვევის დაფიქსირების შემდეგ (ან, შეიძლება, უფრო ადრეც) ეგვიპტელები დაინტერესდნენ ვარსკვლავების გადაადგილებით და მათი დაკვირვება დაიწყეს, რაშიც ხელს უწყობდა ეგვიპტის ყოველთვის კაშკაშა და მოწმენდილი ცა. თანდათან ეგვიპტელების ცოდნა იმდენად გაიზარდა, რომ მათ შექმნეს საოცრად პრაქტიკული, 12-თვიანი მთვარის [[კალენდარი ძველ ეგვიპტეში|კალენდარი]] სასოფლო-სამეუნეო საქმიანობისათვის, და მოგვიანებით, ვარსკვლავების კანონზომიერი გადაადგილებისა და მონაცვლეობის აღმოჩენის შემდეგ, დაყვეს ჯერ ღამე, შემდეგ კი დღე თორმეტსაათიან მონაკვეთებად და ამგვარად შექმნეს ის 24-საათიანი დღე-ღამე, რომელშიც დღესაც ვცხოვრობთ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A8%E1%83%98&diff=238962&oldid=prev 2024-11-17T11:48:28Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:48, 17 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელების დიდ ტექნიკურ მიღწევად ითვლება „წყლის საათის“ გამოგონება, რომლებსაც ბერძნები „კლეფსიდრს“ ეძახდნენ. ისინი ყველაზე გვიან [[ეგვიპტის ახალი სამეფო|ახალი სამეფო]]ს დროს შეიქმნა, რადგან ცნობილია, რომ [[ამონხეტეპ I]]-ის ერთ-ერთმა მოხელემ, „მეფის ბეჭდის მატარებელმა“ ამენემესმა უკვე „გაუმჯობესებული წყლის საათი“ გამოიგონა. წყლის საათი წარმოადგენდა ორ ერთმანეთში ჩადგმულ ჭურჭელს, სადაც ერთიდან მეორეში წყალი გადმოედინებოდა. ჭურჭლის შიგნითა მხარეს მოთავსებული დანაყოფებით შეიძლებოდა საათის გაგება. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელების დიდ ტექნიკურ მიღწევად ითვლება „წყლის საათის“ გამოგონება, რომლებსაც ბერძნები „კლეფსიდრს“ ეძახდნენ. ისინი ყველაზე გვიან [[ეგვიპტის ახალი სამეფო|ახალი სამეფო]]ს დროს შეიქმნა, რადგან ცნობილია, რომ [[ამონხეტეპ I]]-ის ერთ-ერთმა მოხელემ, „მეფის ბეჭდის მატარებელმა“ ამენემესმა უკვე „გაუმჯობესებული წყლის საათი“ გამოიგონა. წყლის საათი წარმოადგენდა ორ ერთმანეთში ჩადგმულ ჭურჭელს, სადაც ერთიდან მეორეში წყალი გადმოედინებოდა. ჭურჭლის შიგნითა მხარეს მოთავსებული დანაყოფებით შეიძლებოდა საათის გაგება. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელები თავიანთ ტაძრებს და პირამიდებსაც ზუსტი ასტრონომიული ორიენტაციით აგებდნენ, რომლის მნიშვნელობა ჩვენთვის ყოველთვის არ არის გასაგები. ასტრონომიით ეგვიპტეში განსწავლული [[ქურუმები]] იყვნენ დაკავებული, რომლებიც განათლებას სატაძრო სკოლებში იღებდნენ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელები თავიანთ ტაძრებს და პირამიდებსაც ზუსტი ასტრონომიული ორიენტაციით აგებდნენ, რომლის მნიშვნელობა ჩვენთვის ყოველთვის არ არის გასაგები. ასტრონომიით ეგვიპტეში განსწავლული [[<ins class="diffchange diffchange-inline">ქურუმები ძველ ეგვიპტეში|</ins>ქურუმები]] იყვნენ დაკავებული, რომლებიც განათლებას სატაძრო სკოლებში იღებდნენ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A8%E1%83%98&diff=238276&oldid=prev 2024-11-09T22:44:18Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">22:44, 9 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელები ძალიან კარგად ერკვეოდნენ თვალით ხილულ ვარსკვლავებში, იცოდნენ ამა თუ იმ ვარსკვლავის ამოსვლის, კულმინაციის (ციური მერიდიანის გადაკვეთის) და ჩასვლის დრო. ვარსკვლავები დააჯგუფეს თანავარსკვლავედებში და მისცეს იმ ცხოველების სახელები, რომლებსაც, მათი აზრით, ეს თანავარსკვლავედები ჰგავდა მაგ. დიდი დათვის თანავარსკვლავედს ისინი „სეტხის ბარკალს“ ეძახდნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელები ძალიან კარგად ერკვეოდნენ თვალით ხილულ ვარსკვლავებში, იცოდნენ ამა თუ იმ ვარსკვლავის ამოსვლის, კულმინაციის (ციური მერიდიანის გადაკვეთის) და ჩასვლის დრო. ვარსკვლავები დააჯგუფეს თანავარსკვლავედებში და მისცეს იმ ცხოველების სახელები, რომლებსაც, მათი აზრით, ეს თანავარსკვლავედები ჰგავდა მაგ. დიდი დათვის თანავარსკვლავედს ისინი „სეტხის ბარკალს“ ეძახდნენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტური სამარხების, ტაძრების და სასახლეების [[ჭერი|ჭერზე]] თავსდებოდა ცის რუკები, რომელთა სიზუსტე გაოცებას იწვევს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სენ-მუტის სამარხში (XVIII დინასტია), სეტი I-ის [[კენოტაფი|კენოტაფში]] (XIX დინასტია), [[რამსეს II]]-ის სასახლეში ([[რამესეუმი|რამესეუმში]], XIX დინასტია), [[რამსეს III]]-ის მოსახსენიებელ ტაძარში (XX დინასტია) და ზოგიერთი რამესიდის (XX დინასტია) სამარხებში მოთავსებული რუკები. აქაა ცის რუკები, ვარსკვლავების ცხრილები ღამის დროის დასადგენად, ვარსკვლავების მიერ ცის მერიდიანის გადაკვეთის გათვლები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს სენმუტის სამარხი, სადაც გამოსახულია სამხრეთი და ჩრდილოეთი ცის რუკები, დიდი დათვის თანავარსკვლავედის „Eta“ და „Zeta“ ვარსკვლავების და მცირე დათვის თანავარსკვლავედის „Beta“ ვარსკვლავის კულმინაციები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტური სამარხების, ტაძრების და სასახლეების [[ჭერი|ჭერზე]] თავსდებოდა ცის რუკები, რომელთა სიზუსტე გაოცებას იწვევს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სენ-მუტის სამარხში (XVIII დინასტია), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სეტი I<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის [[კენოტაფი|კენოტაფში]] (XIX დინასტია), [[რამსეს II]]-ის სასახლეში ([[რამესეუმი|რამესეუმში]], XIX დინასტია), [[რამსეს III]]-ის მოსახსენიებელ ტაძარში (XX დინასტია) და ზოგიერთი რამესიდის (XX დინასტია) სამარხებში მოთავსებული რუკები. აქაა ცის რუკები, ვარსკვლავების ცხრილები ღამის დროის დასადგენად, ვარსკვლავების მიერ ცის მერიდიანის გადაკვეთის გათვლები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს სენმუტის სამარხი, სადაც გამოსახულია სამხრეთი და ჩრდილოეთი ცის რუკები, დიდი დათვის თანავარსკვლავედის „Eta“ და „Zeta“ ვარსკვლავების და მცირე დათვის თანავარსკვლავედის „Beta“ ვარსკვლავის კულმინაციები. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღის დროს ეგვიპტელები ე.წ. „ჩრდილის საათებით“ განსაზღვრავდნენ. ჩრდილის საათი ორი ხის ფირფიტისაგან შედგებოდა. ერთი ფირფიტა დაყოფილი იყო 12 სეგმენტად, მეორე თავსდებოდა პირველის პერპენდიკულარულად, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ ორიენტაციით. ჩრდილი, რომელიც სეგმენტებიან ფირფიტაზე ვარდებოდა, დღის საათს უჩვენებდა. დღის დროს ეგვიპტელები „მზის საათებითაც“ (sundials) იგებდნენ. მათი საშუალებით იზომებოდა მზის ჩრდილის კუთხის ცვალებადობა დღის განმავლობაში მზის მოძრაობის დროს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღის დროს ეგვიპტელები ე.წ. „ჩრდილის საათებით“ განსაზღვრავდნენ. ჩრდილის საათი ორი ხის ფირფიტისაგან შედგებოდა. ერთი ფირფიტა დაყოფილი იყო 12 სეგმენტად, მეორე თავსდებოდა პირველის პერპენდიკულარულად, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ ორიენტაციით. ჩრდილი, რომელიც სეგმენტებიან ფირფიტაზე ვარდებოდა, დღის საათს უჩვენებდა. დღის დროს ეგვიპტელები „მზის საათებითაც“ (sundials) იგებდნენ. მათი საშუალებით იზომებოდა მზის ჩრდილის კუთხის ცვალებადობა დღის განმავლობაში მზის მოძრაობის დროს. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A8%E1%83%98&diff=238077&oldid=prev 2024-11-06T19:28:05Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:28, 6 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ასტრონომია ძველ ეგვიპტეში''' – ასტრონომიით დაინტერესება ეგვიპტეში, პრაქტიკული მიზნებიდან გამომდინარე, ძალიან ადრე მოხდა და მიწათმოქმედების განვითარებასთან იყო დაკავშირებული, რადგან ეგვიპტის [[სოფლის მეურნეობა]] მთლიანად <del class="diffchange diffchange-inline">ნილოსის </del>ადიდებაზე იყო დამოკიდებული. დიდი მდინარე რეგულარულად, ჩვენი კალენდრით ივლისში დიდდება აბისინიის მთიანეთში და დიდი ტბების მიდამოებში ტროპიკული წვიმების სეზონის გამო, მაგრამ ეგვიპტელების დაკვირვებით, ეს მოვლენა ცაზე კაშკაშა ვარსკვლავის სირიუსის გამოჩენას ემთხვეოდა. როგორც ჩანს, ასეთი დამთხვევის დაფიქსირების შემდეგ (ან, შეიძლება, უფრო ადრეც) ეგვიპტელები დაინტერესდნენ ვარსკვლავების გადაადგილებით და მათი დაკვირვება დაიწყეს, რაშიც ხელს უწყობდა ეგვიპტის ყოველთვის კაშკაშა და მოწმენდილი ცა. თანდათან ეგვიპტელების ცოდნა იმდენად გაიზარდა, რომ მათ შექმნეს საოცრად პრაქტიკული, 12-თვიანი მთვარის კალენდარი სასოფლო-სამეუნეო საქმიანობისათვის, და მოგვიანებით, ვარსკვლავების კანონზომიერი გადაადგილებისა და მონაცვლეობის აღმოჩენის შემდეგ, დაყვეს ჯერ ღამე, შემდეგ კი დღე თორმეტსაათიან მონაკვეთებად და ამგვარად შექმნეს ის 24-საათიანი დღე-ღამე, რომელშიც დღესაც ვცხოვრობთ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ასტრონომია ძველ ეგვიპტეში''' – ასტრონომიით დაინტერესება <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ეგვიპტის სამეფო|</ins>ეგვიპტეში<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, პრაქტიკული მიზნებიდან გამომდინარე, ძალიან ადრე მოხდა და მიწათმოქმედების განვითარებასთან იყო დაკავშირებული, რადგან ეგვიპტის [[სოფლის მეურნეობა]] მთლიანად <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნილოსი]]ს </ins>ადიდებაზე იყო დამოკიდებული. დიდი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მდინარე<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>რეგულარულად, ჩვენი კალენდრით ივლისში დიდდება აბისინიის მთიანეთში და დიდი ტბების მიდამოებში ტროპიკული წვიმების სეზონის გამო, მაგრამ ეგვიპტელების დაკვირვებით, ეს მოვლენა ცაზე კაშკაშა ვარსკვლავის სირიუსის გამოჩენას ემთხვეოდა. როგორც ჩანს, ასეთი დამთხვევის დაფიქსირების შემდეგ (ან, შეიძლება, უფრო ადრეც) ეგვიპტელები დაინტერესდნენ ვარსკვლავების გადაადგილებით და მათი დაკვირვება დაიწყეს, რაშიც ხელს უწყობდა ეგვიპტის ყოველთვის კაშკაშა და მოწმენდილი ცა. თანდათან ეგვიპტელების ცოდნა იმდენად გაიზარდა, რომ მათ შექმნეს საოცრად პრაქტიკული, 12-თვიანი მთვარის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>კალენდარი <ins class="diffchange diffchange-inline">ძველ ეგვიპტეში|კალენდარი]] </ins>სასოფლო-სამეუნეო საქმიანობისათვის, და მოგვიანებით, ვარსკვლავების კანონზომიერი გადაადგილებისა და მონაცვლეობის აღმოჩენის შემდეგ, დაყვეს ჯერ ღამე, შემდეგ კი დღე თორმეტსაათიან მონაკვეთებად და ამგვარად შექმნეს ის 24-საათიანი დღე-ღამე, რომელშიც დღესაც ვცხოვრობთ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელები ძალიან კარგად ერკვეოდნენ თვალით ხილულ ვარსკვლავებში, იცოდნენ ამა თუ იმ ვარსკვლავის ამოსვლის, კულმინაციის (ციური მერიდიანის გადაკვეთის) და ჩასვლის დრო. ვარსკვლავები დააჯგუფეს თანავარსკვლავედებში და მისცეს იმ ცხოველების სახელები, რომლებსაც, მათი აზრით, ეს თანავარსკვლავედები ჰგავდა მაგ. დიდი დათვის თანავარსკვლავედს ისინი „სეტხის ბარკალს“ ეძახდნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელები ძალიან კარგად ერკვეოდნენ თვალით ხილულ ვარსკვლავებში, იცოდნენ ამა თუ იმ ვარსკვლავის ამოსვლის, კულმინაციის (ციური მერიდიანის გადაკვეთის) და ჩასვლის დრო. ვარსკვლავები დააჯგუფეს თანავარსკვლავედებში და მისცეს იმ ცხოველების სახელები, რომლებსაც, მათი აზრით, ეს თანავარსკვლავედები ჰგავდა მაგ. დიდი დათვის თანავარსკვლავედს ისინი „სეტხის ბარკალს“ ეძახდნენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტური სამარხების, ტაძრების და სასახლეების ჭერზე თავსდებოდა ცის რუკები, რომელთა სიზუსტე გაოცებას იწვევს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სენ-მუტის სამარხში (XVIII დინასტია), სეტი I-ის კენოტაფში (XIX დინასტია), რამსეს II-ის სასახლეში (რამესეუმში, XIX დინასტია), რამსეს III-ის მოსახსენიებელ ტაძარში (XX დინასტია) და ზოგიერთი რამესიდის (XX დინასტია) სამარხებში მოთავსებული რუკები. აქაა ცის რუკები, ვარსკვლავების ცხრილები ღამის დროის დასადგენად, ვარსკვლავების მიერ ცის მერიდიანის გადაკვეთის გათვლები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს სენმუტის სამარხი, სადაც გამოსახულია სამხრეთი და ჩრდილოეთი ცის რუკები, დიდი დათვის თანავარსკვლავედის „Eta“ და „Zeta“ ვარსკვლავების და მცირე დათვის თანავარსკვლავედის „Beta“ ვარსკვლავის კულმინაციები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტური სამარხების, ტაძრების და სასახლეების <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ჭერი|</ins>ჭერზე<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თავსდებოდა ცის რუკები, რომელთა სიზუსტე გაოცებას იწვევს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სენ-მუტის სამარხში (XVIII დინასტია), სეტი I-ის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კენოტაფი|</ins>კენოტაფში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(XIX დინასტია), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>რამსეს II<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის სასახლეში (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[რამესეუმი|</ins>რამესეუმში<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, XIX დინასტია), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>რამსეს III<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის მოსახსენიებელ ტაძარში (XX დინასტია) და ზოგიერთი რამესიდის (XX დინასტია) სამარხებში მოთავსებული რუკები. აქაა ცის რუკები, ვარსკვლავების ცხრილები ღამის დროის დასადგენად, ვარსკვლავების მიერ ცის მერიდიანის გადაკვეთის გათვლები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს სენმუტის სამარხი, სადაც გამოსახულია სამხრეთი და ჩრდილოეთი ცის რუკები, დიდი დათვის თანავარსკვლავედის „Eta“ და „Zeta“ ვარსკვლავების და მცირე დათვის თანავარსკვლავედის „Beta“ ვარსკვლავის კულმინაციები. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღის დროს ეგვიპტელები ე.წ. „ჩრდილის საათებით“ განსაზღვრავდნენ. ჩრდილის საათი ორი ხის ფირფიტისაგან შედგებოდა. ერთი ფირფიტა დაყოფილი იყო 12 სეგმენტად, მეორე თავსდებოდა პირველის პერპენდიკულარულად, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ ორიენტაციით. ჩრდილი, რომელიც სეგმენტებიან ფირფიტაზე ვარდებოდა, დღის საათს უჩვენებდა. დღის დროს ეგვიპტელები „მზის საათებითაც“ (sundials) იგებდნენ. მათი საშუალებით იზომებოდა მზის ჩრდილის კუთხის ცვალებადობა დღის განმავლობაში მზის მოძრაობის დროს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღის დროს ეგვიპტელები ე.წ. „ჩრდილის საათებით“ განსაზღვრავდნენ. ჩრდილის საათი ორი ხის ფირფიტისაგან შედგებოდა. ერთი ფირფიტა დაყოფილი იყო 12 სეგმენტად, მეორე თავსდებოდა პირველის პერპენდიკულარულად, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ ორიენტაციით. ჩრდილი, რომელიც სეგმენტებიან ფირფიტაზე ვარდებოდა, დღის საათს უჩვენებდა. დღის დროს ეგვიპტელები „მზის საათებითაც“ (sundials) იგებდნენ. მათი საშუალებით იზომებოდა მზის ჩრდილის კუთხის ცვალებადობა დღის განმავლობაში მზის მოძრაობის დროს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელების დიდ ტექნიკურ მიღწევად ითვლება „წყლის საათის“ გამოგონება, რომლებსაც ბერძნები „კლეფსიდრს“ ეძახდნენ. ისინი ყველაზე გვიან ახალი <del class="diffchange diffchange-inline">სამეფოს </del>დროს შეიქმნა, რადგან ცნობილია, რომ [[ამონხეტეპ I]]-ის ერთ-ერთმა მოხელემ, „მეფის ბეჭდის მატარებელმა“ ამენემესმა უკვე „გაუმჯობესებული წყლის საათი“ გამოიგონა. წყლის საათი წარმოადგენდა ორ ერთმანეთში ჩადგმულ ჭურჭელს, სადაც ერთიდან მეორეში წყალი გადმოედინებოდა. ჭურჭლის შიგნითა მხარეს მოთავსებული დანაყოფებით შეიძლებოდა საათის გაგება. ეგვიპტელები თავიანთ ტაძრებს და პირამიდებსაც ზუსტი ასტრონომიული ორიენტაციით აგებდნენ, რომლის მნიშვნელობა ჩვენთვის ყოველთვის არ არის გასაგები. ასტრონომიით ეგვიპტეში განსწავლული ქურუმები იყვნენ დაკავებული, რომლებიც განათლებას სატაძრო სკოლებში იღებდნენ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელების დიდ ტექნიკურ მიღწევად ითვლება „წყლის საათის“ გამოგონება, რომლებსაც ბერძნები „კლეფსიდრს“ ეძახდნენ. ისინი ყველაზე გვიან <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ეგვიპტის </ins>ახალი <ins class="diffchange diffchange-inline">სამეფო|ახალი სამეფო]]ს </ins>დროს შეიქმნა, რადგან ცნობილია, რომ [[ამონხეტეპ I]]-ის ერთ-ერთმა მოხელემ, „მეფის ბეჭდის მატარებელმა“ ამენემესმა უკვე „გაუმჯობესებული წყლის საათი“ გამოიგონა. წყლის საათი წარმოადგენდა ორ ერთმანეთში ჩადგმულ ჭურჭელს, სადაც ერთიდან მეორეში წყალი გადმოედინებოდა. ჭურჭლის შიგნითა მხარეს მოთავსებული დანაყოფებით შეიძლებოდა საათის გაგება. &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ეგვიპტელები თავიანთ ტაძრებს და პირამიდებსაც ზუსტი ასტრონომიული ორიენტაციით აგებდნენ, რომლის მნიშვნელობა ჩვენთვის ყოველთვის არ არის გასაგები. ასტრონომიით ეგვიპტეში განსწავლული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ქურუმები<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>იყვნენ დაკავებული, რომლებიც განათლებას სატაძრო სკოლებში იღებდნენ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A8%E1%83%98&diff=236764&oldid=prev 2024-10-21T16:25:01Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">16:25, 21 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====იხილე აგრეთვე====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====იხილე აგრეთვე====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კალენდარი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კალენდარი]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==წყარო==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტის ასტრონომია]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%AB%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%A8%E1%83%98&diff=236763&oldid=prev 2024-10-21T16:16:39Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ასტრონომია ძველ ეგვიპტეში&#039;&#039;&#039; – ასტრონომიით დაინტერესება ეგ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ასტრონომია ძველ ეგვიპტეში''' – ასტრონომიით დაინტერესება ეგვიპტეში, პრაქტიკული მიზნებიდან გამომდინარე, ძალიან ადრე მოხდა და მიწათმოქმედების განვითარებასთან იყო დაკავშირებული, რადგან ეგვიპტის [[სოფლის მეურნეობა]] მთლიანად ნილოსის ადიდებაზე იყო დამოკიდებული. დიდი მდინარე რეგულარულად, ჩვენი კალენდრით ივლისში დიდდება აბისინიის მთიანეთში და დიდი ტბების მიდამოებში ტროპიკული წვიმების სეზონის გამო, მაგრამ ეგვიპტელების დაკვირვებით, ეს მოვლენა ცაზე კაშკაშა ვარსკვლავის სირიუსის გამოჩენას ემთხვეოდა. როგორც ჩანს, ასეთი დამთხვევის დაფიქსირების შემდეგ (ან, შეიძლება, უფრო ადრეც) ეგვიპტელები დაინტერესდნენ ვარსკვლავების გადაადგილებით და მათი დაკვირვება დაიწყეს, რაშიც ხელს უწყობდა ეგვიპტის ყოველთვის კაშკაშა და მოწმენდილი ცა. თანდათან ეგვიპტელების ცოდნა იმდენად გაიზარდა, რომ მათ შექმნეს საოცრად პრაქტიკული, 12-თვიანი მთვარის კალენდარი სასოფლო-სამეუნეო საქმიანობისათვის, და მოგვიანებით, ვარსკვლავების კანონზომიერი გადაადგილებისა და მონაცვლეობის აღმოჩენის შემდეგ, დაყვეს ჯერ ღამე, შემდეგ კი დღე თორმეტსაათიან მონაკვეთებად და ამგვარად შექმნეს ის 24-საათიანი დღე-ღამე, რომელშიც დღესაც ვცხოვრობთ. <br /> <br /> ეგვიპტელები ძალიან კარგად ერკვეოდნენ თვალით ხილულ ვარსკვლავებში, იცოდნენ ამა თუ იმ ვარსკვლავის ამოსვლის, კულმინაციის (ციური მერიდიანის გადაკვეთის) და ჩასვლის დრო. ვარსკვლავები დააჯგუფეს თანავარსკვლავედებში და მისცეს იმ ცხოველების სახელები, რომლებსაც, მათი აზრით, ეს თანავარსკვლავედები ჰგავდა მაგ. დიდი დათვის თანავარსკვლავედს ისინი „სეტხის ბარკალს“ ეძახდნენ. <br /> <br /> ეგვიპტური სამარხების, ტაძრების და სასახლეების ჭერზე თავსდებოდა ცის რუკები, რომელთა სიზუსტე გაოცებას იწვევს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სენ-მუტის სამარხში (XVIII დინასტია), სეტი I-ის კენოტაფში (XIX დინასტია), რამსეს II-ის სასახლეში (რამესეუმში, XIX დინასტია), რამსეს III-ის მოსახსენიებელ ტაძარში (XX დინასტია) და ზოგიერთი რამესიდის (XX დინასტია) სამარხებში მოთავსებული რუკები. აქაა ცის რუკები, ვარსკვლავების ცხრილები ღამის დროის დასადგენად, ვარსკვლავების მიერ ცის მერიდიანის გადაკვეთის გათვლები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს სენმუტის სამარხი, სადაც გამოსახულია სამხრეთი და ჩრდილოეთი ცის რუკები, დიდი დათვის თანავარსკვლავედის „Eta“ და „Zeta“ ვარსკვლავების და მცირე დათვის თანავარსკვლავედის „Beta“ ვარსკვლავის კულმინაციები. <br /> <br /> დღის დროს ეგვიპტელები ე.წ. „ჩრდილის საათებით“ განსაზღვრავდნენ. ჩრდილის საათი ორი ხის ფირფიტისაგან შედგებოდა. ერთი ფირფიტა დაყოფილი იყო 12 სეგმენტად, მეორე თავსდებოდა პირველის პერპენდიკულარულად, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ ორიენტაციით. ჩრდილი, რომელიც სეგმენტებიან ფირფიტაზე ვარდებოდა, დღის საათს უჩვენებდა. დღის დროს ეგვიპტელები „მზის საათებითაც“ (sundials) იგებდნენ. მათი საშუალებით იზომებოდა მზის ჩრდილის კუთხის ცვალებადობა დღის განმავლობაში მზის მოძრაობის დროს. <br /> <br /> ეგვიპტელების დიდ ტექნიკურ მიღწევად ითვლება „წყლის საათის“ გამოგონება, რომლებსაც ბერძნები „კლეფსიდრს“ ეძახდნენ. ისინი ყველაზე გვიან ახალი სამეფოს დროს შეიქმნა, რადგან ცნობილია, რომ [[ამონხეტეპ I]]-ის ერთ-ერთმა მოხელემ, „მეფის ბეჭდის მატარებელმა“ ამენემესმა უკვე „გაუმჯობესებული წყლის საათი“ გამოიგონა. წყლის საათი წარმოადგენდა ორ ერთმანეთში ჩადგმულ ჭურჭელს, სადაც ერთიდან მეორეში წყალი გადმოედინებოდა. ჭურჭლის შიგნითა მხარეს მოთავსებული დანაყოფებით შეიძლებოდა საათის გაგება. ეგვიპტელები თავიანთ ტაძრებს და პირამიდებსაც ზუსტი ასტრონომიული ორიენტაციით აგებდნენ, რომლის მნიშვნელობა ჩვენთვის ყოველთვის არ არის გასაგები. ასტრონომიით ეგვიპტეში განსწავლული ქურუმები იყვნენ დაკავებული, რომლებიც განათლებას სატაძრო სკოლებში იღებდნენ.<br /> <br /> <br /> <br /> ====იხილე აგრეთვე====<br /> [[კალენდარი]]</div>

Tkenchoshvili