https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98ატენის სიონის წარწერები - რედაქტირების ისტორია2026-05-08T21:20:30Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=217384&oldid=prevTkenchoshvili 21:00, 20 იანვარი 2024-ზე2024-01-20T21:00:51Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:00, 20 იანვარი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ატენის სიონის წარწერები''' – ტაძრის კედლებზე დღემდე შემორჩენილი წარწერები ქართულ, სომხურ,  ბერძნულ, არაბულ, სირიულ, ებრაულ და სლაურ  ენებზე. აგრეთვე ქართული გრაფემებით გადმოცემული ბერძნული და ებრაული  ტექსტები.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ატენის სიონის წარწერები''' – ტაძრის კედლებზე დღემდე შემორჩენილი წარწერები ქართულ, სომხურ,  ბერძნულ, არაბულ, სირიულ, ებრაულ და სლაურ  ენებზე. აგრეთვე ქართული გრაფემებით გადმოცემული ბერძნული და ებრაული  ტექსტები.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>წარწერები შესრულებულია სხვადასხვა ტექნიკით: კვეთით, საღებავით, კაწვრით. არის შერეულიც – ამოკვეთილი და შემდეგ საღებავებით დაფარული. დანიშნულების მიხედვით [[ატენის სიონი]]ს წარწერები ასე ჯგუფდება: განმარტებითი წარწერები, შეწირულებანი, პილიგრიმული გრაფიტოები, ისტორიული შინაარსის მინაწერები და სხვ. ქრონოლოგიურად ისინი <del class="diffchange diffchange-inline">მოიცაეენ </del>პერიოდს VII ს-იდან XIX ს. ჩათვლით. [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერში]] წარწერების  დიდი ნაწილი დაფარულია XI ს.  [[ფრესკა|ფრესკებით]]. ატენის სიონის წარწერათა უმრავლესობა ქართულია და <del class="diffchange diffchange-inline">ასახაეს </del>[[ქართული დამწერლობა|ქართული დამწერლობის]] განვითარების ყველა საფეხურს: მრგლოვან [[ასომთავრული|ასომთავრულს]], ნუსხურს, მხედრულსა  და მათ შორის გარდამავალ სახეობებს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>წარწერები შესრულებულია სხვადასხვა ტექნიკით: კვეთით, საღებავით, კაწვრით. არის შერეულიც – ამოკვეთილი და შემდეგ საღებავებით დაფარული. დანიშნულების მიხედვით [[ატენის სიონი]]ს წარწერები ასე ჯგუფდება: განმარტებითი წარწერები, შეწირულებანი, პილიგრიმული გრაფიტოები, ისტორიული შინაარსის მინაწერები და სხვ. ქრონოლოგიურად ისინი <ins class="diffchange diffchange-inline">მოიცავენ </ins>პერიოდს VII ს-იდან XIX ს. ჩათვლით. [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერში]] წარწერების  დიდი ნაწილი დაფარულია XI ს.  [[ფრესკა|ფრესკებით]]. ატენის სიონის წარწერათა უმრავლესობა ქართულია და <ins class="diffchange diffchange-inline">ასახავს </ins>[[ქართული დამწერლობა|ქართული დამწერლობის]] განვითარების ყველა საფეხურს: მრგლოვან [[ასომთავრული|ასომთავრულს]], ნუსხურს, მხედრულსა  და მათ შორის გარდამავალ სახეობებს.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ატენის სიონის წარწერები, უმნიშვნელოვანეს მასალას <del class="diffchange diffchange-inline">გვაწედის </del>როგორც თვითონ  ძეგლისა და რეგიონის, ისე საერთოდ [[საქართველო]]ს პოლიტიკური და კულტურული  ისტორიის შესახებ. მათი შესწავლის საფუძველზე დადასტურდა  ატენის სიონის [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობის]] ორი  ეტაპი: პირველი – VII და X სს. და  მეორე – სომეხი მშენებლების მონაწილეობა [[არქიტექტორი|არქიტექტორ]] თოდოსაკის მეთაურობით. XI ს-ის ლაპიდარული წარწერა გვაწვდის ცნობებს  ატენის მშენებლობის შესახებ.  სტეფანოს მამფალის 739-ის ფრესკულ წარწერაში იკითხება ქართული  ისტორიოგრაფიისათვის მანამდე  უცნობი ტერმინი „[[ქართველები|ქართველთა]] და  მეგრელთა ერისთავთ ერისთავთა  უფალი“, რომელიც დოკუმენტურად ადასტურებს აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ ერთიანობას XI  საუკუნეზე გაცილებით ადრე. ატენის სიონის ინტერიერის კედლებზე აღმოჩენილმა წარწერებმა ახლებურად დაათარიღეს ნუსხური და  მხედრული დამწერლობების უძველესი ეტაპები: ნუსხური თარიღიანი – 835, მხედრული თარიღიანი – 875, შერეული ნუსხურ-მხედრული – VIII ს. დამდეგი. სამხრეთ [[აფსიდი]]ს დასავლეთ კედელზე გაიშიფრა ქართული რითმიანი პოეზიის ორი  უძველესი ნიმუში. დათარიღებული 840–841. ხოლო ვრცელმა ციტატებმა ქართული [[ბიბლია|ბიბლიის]] წიგნებიდან გვიჩვენეს დღეისათვის ცნობილი ნუსხებისგან განსხვავებული რედაქციები.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ატენის სიონის წარწერები, უმნიშვნელოვანეს მასალას <ins class="diffchange diffchange-inline">გვაწვდის </ins>როგორც თვითონ  ძეგლისა და რეგიონის, ისე საერთოდ [[საქართველო]]ს პოლიტიკური და კულტურული  ისტორიის შესახებ. მათი შესწავლის საფუძველზე დადასტურდა  ატენის სიონის [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობის]] ორი  ეტაპი: პირველი – VII და X სს. და  მეორე – სომეხი მშენებლების მონაწილეობა [[არქიტექტორი|არქიტექტორ]] თოდოსაკის მეთაურობით. XI ს-ის ლაპიდარული წარწერა გვაწვდის ცნობებს  ატენის მშენებლობის შესახებ.  სტეფანოს მამფალის 739-ის ფრესკულ წარწერაში იკითხება ქართული  ისტორიოგრაფიისათვის მანამდე  უცნობი ტერმინი „[[ქართველები|ქართველთა]] და  მეგრელთა ერისთავთ ერისთავთა  უფალი“, რომელიც დოკუმენტურად ადასტურებს აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ ერთიანობას XI  საუკუნეზე გაცილებით ადრე. ატენის სიონის ინტერიერის კედლებზე აღმოჩენილმა წარწერებმა ახლებურად დაათარიღეს ნუსხური და  მხედრული დამწერლობების უძველესი ეტაპები: ნუსხური თარიღიანი – 835, მხედრული თარიღიანი – 875, შერეული ნუსხურ-მხედრული – VIII ს. დამდეგი. სამხრეთ [[აფსიდი]]ს დასავლეთ კედელზე გაიშიფრა ქართული რითმიანი პოეზიის ორი  უძველესი ნიმუში. დათარიღებული 840–841. ხოლო ვრცელმა ციტატებმა ქართული [[ბიბლია|ბიბლიის]] წიგნებიდან გვიჩვენეს დღეისათვის ცნობილი ნუსხებისგან განსხვავებული რედაქციები.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ზ. ალექსიძე''  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ზ. ალექსიძე''  </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ალექსიძე ზ. ატენის სიონის სომხური  წარწერები. თბ. 1978;  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ალექსიძე ზ. ატენის სიონის სომხური  წარწერები. თბ. 1978;  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, ატენის სიონის ოთხი წარწერა, თბ. 1983;  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, ატენის სიონის ოთხი წარწერა, თბ. 1983;  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* აბრამიშვილი გ. ატენის სიონის უცნობი წარწერები. – «მაცნე»  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* აბრამიშვილი გ. ატენის სიონის უცნობი წარწერები. – «მაცნე» (ისტორიის… სერია). 1976. №2;</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* </del>(ისტორიის… სერია). 1976. №2;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, სტეფანოზ მამფალის ფრესკული წარწერა ატენის სიონში, თბ. 1977;  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, სტეფანოზ მამფალის ფრესკული წარწერა ატენის სიონში, თბ. 1977;  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, ატენის სიონის სამი გრაფიტი. – «მნათობი», 1984, №9;</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, ატენის სიონის სამი გრაფიტი. – «მნათობი», 1984, №9;</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* აბრამიშეილი გ.<del class="diffchange diffchange-inline">, </del>ალექსიძე ზ.<del class="diffchange diffchange-inline">, </del>მხედრული დამწერლობის სათავეებთან. – «ცისკარი», 1978, №5-6</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* აბრამიშეილი გ. ალექსიძე ზ. მხედრული დამწერლობის სათავეებთან. – «ცისკარი», 1978, №5-6</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული წარწერები]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქართული წარწერები]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=214634&oldid=prevTkenchoshvili 19:42, 22 ნოემბერი 2023-ზე2023-11-22T19:42:40Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:42, 22 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ატენის სიონის წარწერები''' – ტაძრის კედლებზე დღემდე შემორჩენილი წარწერები ქართულ, სომხურ,  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ატენის სიონის წარწერები''' – ტაძრის კედლებზე დღემდე შემორჩენილი წარწერები ქართულ, სომხურ, <ins class="diffchange diffchange-inline"> </ins>ბერძნულ, არაბულ, სირიულ, ებრაულ და სლაურ  ენებზე. აგრეთვე ქართული გრაფემებით გადმოცემული ბერძნული და ებრაული  ტექსტები.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბერძნულ, არაბულ, სირიულ, ებრაულ და სლაურ  ენებზე. აგრეთვე ქართული გრაფემებით გადმოცემული ბერძნული და ებრაული  ტექსტები<del class="diffchange diffchange-inline">. წარწერები შესრულებულია სხვადასხვა ტექნიკით: კვეთით, საღებავით, კაწერით. არის ვშერეულიც – ამოკვეთილი და შემდეგ საღებავებით დაფარული. ვდანიშნულების მიხედვით ტენის სიონის წარწერები ასე ჯგუფდება: განმარტებითი წარწერები, შეწირულებანი, პილიგრიმული გრაფიტოები, ისტორიული შინაარსის მინაწერები და სხვ. ქრონოლოგიურად ისინი მოიცაეენ პერიოდს VII ს-იდან XIX ს. ჩათვლით. [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერში]] წარწერების  დიდი ნაწილი დაფარულია XI ს. </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">[[ფრესკა|ფრესკებით]]. ატენის სიონის წარწერათა უმრავლესობა ქართულია და ასახაეს [[ქართული დამწერლობა|ქართული დამწერლობის]] განვითარების ყველა საფეხურს: მრგლოვან [[ასომთავრული|ასომთავრულს]], ნუსხურს, მხედრულსა  და მათ შორის გარდამავალ სახეობებს</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ატენის სიონის წარწერები, უმნიშვნელოვანეს მასალას გვაწედის როგორც თვითონ  ძეგლისა და რეგიონის, ისე საერთოდ <del class="diffchange diffchange-inline">საქართველოს </del>პოლიტიკური და კულტურული  ისტორიის შესახებ. მათი შესწავლის საფუძველზე დადასტურდა  [[<del class="diffchange diffchange-inline">ატენის სიონი</del>]]<del class="diffchange diffchange-inline">ს მშენებლობის </del>ორი  ეტაპი: პირველი – VII და X სს. და  მეორე – სომეხი მშენებლების მონაწილეობა არქიტექტორ თოდოსაკის მეთაურობით. XI ს-ის ლაპიდარული წარწერა გვაწვდის ცნობებს  ატენის მშენებლობის შესახებ.  სტეფანოს მამფალის 739-ის ფრესკულ წარწერაში იკითხება ქართული  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">წარწერები შესრულებულია სხვადასხვა ტექნიკით: კვეთით, საღებავით, კაწვრით. არის შერეულიც – ამოკვეთილი და შემდეგ საღებავებით დაფარული. დანიშნულების მიხედვით [[ატენის სიონი]]ს წარწერები ასე ჯგუფდება: განმარტებითი წარწერები, შეწირულებანი, პილიგრიმული გრაფიტოები, ისტორიული შინაარსის მინაწერები და სხვ. ქრონოლოგიურად ისინი მოიცაეენ პერიოდს VII ს-იდან XIX ს. ჩათვლით. [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერში]] წარწერების  დიდი ნაწილი დაფარულია XI ს.  [[ფრესკა|ფრესკებით]]. ატენის სიონის წარწერათა უმრავლესობა ქართულია და ასახაეს [[ქართული დამწერლობა|ქართული დამწერლობის]] განვითარების ყველა საფეხურს: მრგლოვან [[ასომთავრული|ასომთავრულს]], ნუსხურს, მხედრულსა  და მათ შორის გარდამავალ სახეობებს.</ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ისტორიოგრაფიისათვის მანამდე  უცნობი ტერმინი <del class="diffchange diffchange-inline">„ქართველთა </del>და  მეგრელთა ერისთავთ ერისთავთა  უფალი“, რომელიც დოკუმენტურად ადასტურებს აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ ერთიანობას XI  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საუკუნეზე გაცილებით ადრე. ატენის სიონის ინტერიერის კედლებზე აღმოჩენილმა წარწერებმა ახლებურად დაათარიღეს ნუსხური და  მხედრული დამწერლობების უძველესი ეტაპები: ნუსხური თარიღიანი – 835, მხედრული თარიღიანი – 875, შერეული ნუსხურ-მხედრული – VIII ს. დამდეგი. სამხრეთ [[აფსიდი]]ს დასავლეთ კედელზე გაიშიფრა ქართული რითმიანი პოეზიის ორი  უძველესი ნიმუში. დათარიღებული 840–841. ხოლო ვრცელმა ციტატებმა ქართული [[ბიბლია|ბიბლიის]] წიგნებიდან გვიჩვენეს დღეისათვის ცნობილი ნუსხებისგან განსხვავებული რედაქციები.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ატენის სიონის წარწერები, უმნიშვნელოვანეს მასალას გვაწედის როგორც თვითონ  ძეგლისა და რეგიონის, ისე საერთოდ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[საქართველო]]ს </ins>პოლიტიკური და კულტურული  ისტორიის შესახებ. მათი შესწავლის საფუძველზე დადასტურდა  <ins class="diffchange diffchange-inline">ატენის სიონის </ins>[[<ins class="diffchange diffchange-inline">მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობის</ins>]] ორი  ეტაპი: პირველი – VII და X სს. და  მეორე – სომეხი მშენებლების მონაწილეობა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[არქიტექტორი|</ins>არქიტექტორ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თოდოსაკის მეთაურობით. XI ს-ის ლაპიდარული წარწერა გვაწვდის ცნობებს  ატენის მშენებლობის შესახებ.  სტეფანოს მამფალის 739-ის ფრესკულ წარწერაში იკითხება ქართული <ins class="diffchange diffchange-inline"> </ins>ისტორიოგრაფიისათვის მანამდე  უცნობი ტერმინი <ins class="diffchange diffchange-inline">„[[ქართველები|ქართველთა]] </ins>და  მეგრელთა ერისთავთ ერისთავთა  უფალი“, რომელიც დოკუმენტურად ადასტურებს აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ ერთიანობას XI <ins class="diffchange diffchange-inline"> </ins>საუკუნეზე გაცილებით ადრე. ატენის სიონის ინტერიერის კედლებზე აღმოჩენილმა წარწერებმა ახლებურად დაათარიღეს ნუსხური და  მხედრული დამწერლობების უძველესი ეტაპები: ნუსხური თარიღიანი – 835, მხედრული თარიღიანი – 875, შერეული ნუსხურ-მხედრული – VIII ს. დამდეგი. სამხრეთ [[აფსიდი]]ს დასავლეთ კედელზე გაიშიფრა ქართული რითმიანი პოეზიის ორი  უძველესი ნიმუში. დათარიღებული 840–841. ხოლო ვრცელმა ციტატებმა ქართული [[ბიბლია|ბიბლიის]] წიგნებიდან გვიჩვენეს დღეისათვის ცნობილი ნუსხებისგან განსხვავებული რედაქციები.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ზ. ალექსიძე''  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ზ. ალექსიძე''  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%AC%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=214633&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ატენის სიონის წარწერები''' – ტაძრის კედლებზე დღემდე შემორჩ...2023-11-22T19:37:51Z<p>ახალი გვერდი: '''ატენის სიონის წარწერები''' – ტაძრის კედლებზე დღემდე შემორჩ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ატენის სიონის წარწერები''' – ტაძრის კედლებზე დღემდე შემორჩენილი წარწერები ქართულ, სომხურ, <br />
ბერძნულ, არაბულ, სირიულ, ებრაულ და სლაურ ენებზე. აგრეთვე ქართული გრაფემებით გადმოცემული ბერძნული და ებრაული ტექსტები. წარწერები შესრულებულია სხვადასხვა ტექნიკით: კვეთით, საღებავით, კაწერით. არის ვშერეულიც – ამოკვეთილი და შემდეგ საღებავებით დაფარული. ვდანიშნულების მიხედვით ტენის სიონის წარწერები ასე ჯგუფდება: განმარტებითი წარწერები, შეწირულებანი, პილიგრიმული გრაფიტოები, ისტორიული შინაარსის მინაწერები და სხვ. ქრონოლოგიურად ისინი მოიცაეენ პერიოდს VII ს-იდან XIX ს. ჩათვლით. [[ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერში]] წარწერების დიდი ნაწილი დაფარულია XI ს. <br />
[[ფრესკა|ფრესკებით]]. ატენის სიონის წარწერათა უმრავლესობა ქართულია და ასახაეს [[ქართული დამწერლობა|ქართული დამწერლობის]] განვითარების ყველა საფეხურს: მრგლოვან [[ასომთავრული|ასომთავრულს]], ნუსხურს, მხედრულსა და მათ შორის გარდამავალ სახეობებს.<br />
<br />
ატენის სიონის წარწერები, უმნიშვნელოვანეს მასალას გვაწედის როგორც თვითონ ძეგლისა და რეგიონის, ისე საერთოდ საქართველოს პოლიტიკური და კულტურული ისტორიის შესახებ. მათი შესწავლის საფუძველზე დადასტურდა [[ატენის სიონი]]ს მშენებლობის ორი ეტაპი: პირველი – VII და X სს. და მეორე – სომეხი მშენებლების მონაწილეობა არქიტექტორ თოდოსაკის მეთაურობით. XI ს-ის ლაპიდარული წარწერა გვაწვდის ცნობებს ატენის მშენებლობის შესახებ. სტეფანოს მამფალის 739-ის ფრესკულ წარწერაში იკითხება ქართული <br />
ისტორიოგრაფიისათვის მანამდე უცნობი ტერმინი „ქართველთა და მეგრელთა ერისთავთ ერისთავთა უფალი“, რომელიც დოკუმენტურად ადასტურებს აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს პოლიტიკურ ერთიანობას XI <br />
საუკუნეზე გაცილებით ადრე. ატენის სიონის ინტერიერის კედლებზე აღმოჩენილმა წარწერებმა ახლებურად დაათარიღეს ნუსხური და მხედრული დამწერლობების უძველესი ეტაპები: ნუსხური თარიღიანი – 835, მხედრული თარიღიანი – 875, შერეული ნუსხურ-მხედრული – VIII ს. დამდეგი. სამხრეთ [[აფსიდი]]ს დასავლეთ კედელზე გაიშიფრა ქართული რითმიანი პოეზიის ორი უძველესი ნიმუში. დათარიღებული 840–841. ხოლო ვრცელმა ციტატებმა ქართული [[ბიბლია|ბიბლიის]] წიგნებიდან გვიჩვენეს დღეისათვის ცნობილი ნუსხებისგან განსხვავებული რედაქციები.<br />
<br />
''ზ. ალექსიძე'' <br />
<br />
<br />
<br />
== ლიტერატურა == <br />
* ბარნაველი თ. ატენის სიონის წარწერები, თბ. 1957; <br />
* ალექსიძე ზ. ატენის სიონის სომხური წარწერები. თბ. 1978; <br />
* მისივე, ატენის სიონის ოთხი წარწერა, თბ. 1983; <br />
* აბრამიშვილი გ. ატენის სიონის უცნობი წარწერები. – «მაცნე» <br />
* (ისტორიის… სერია). 1976. №2;<br />
* მისივე, სტეფანოზ მამფალის ფრესკული წარწერა ატენის სიონში, თბ. 1977; <br />
* მისივე, ატენის სიონის სამი გრაფიტი. – «მნათობი», 1984, №9;<br />
* აბრამიშეილი გ., ალექსიძე ზ., მხედრული დამწერლობის სათავეებთან. – «ცისკარი», 1978, №5-6<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br />
[[კატეგორია:ქართული წარწერები]]</div>Tkenchoshvili