აფი - რედაქტირების ისტორია

Echelidze 09:56, 28 სექტემბერი 2018-ზე

2018-09-28T09:56:46Z

Echelidze: ახალი გვერდი: '''ა-ფი''' ''(აფხ. Аҧы – „მეხი“)'' – ჭექა-ქუხილის პერსონიფიცირებული ღ...

2018-07-25T10:47:12Z

ახალი გვერდი: '''ა-ფი''' ''(აფხ. Аҧы – „მეხი“)'' – ჭექა-ქუხილის პერსონიფიცირებული ღ...

ახალი გვერდი

'''ა-ფი''' ''(აფხ. Аҧы – „მეხი“)'' – ჭექა-ქუხილის პერსონიფიცირებული ღვთაება აფხაზურ მითოლოგიაში. აფხაზთა წარმოდგენით აფი ზეცაში
ცხოვრობს, ზის ფრთოსან თეთრ ცხენზე და მარჯვენა ხელში დაკლაკნილი [[მახვილი]] უპყრია. იგი ზეციდან ცეცხლოვან [[ისარი|ისრებს]] ესვრის ხეებქვეშ დამალულ დემონს („ა-ჯნიში“), მაგრამ არასოდეს ავნებს რცხილას (ახიაცას), რომელსაც ღვთისმშობელი მფარველობს (აფხაზთა აზრით, ღვთისმშობელი ა-ხიაცას – ხეციას – გვარიდან არის). ამ რწმენის გავლენით, აფხაზები თავიანთი საცხოვრებლის გარშემო რცხილის ხეებს რგავდნენ, საცხოვრებელი თუ სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობის აშენებისას ცდილობდნენ ამ ხის თუნდაც მცირე ნაწილის გამოყენებას. ღვთაების სახელზე [[ლოცვა]] იცოდნენ მეხის დაცემის ან ჭექა-ქუხილით შეშინებული ადამიანის დაავადების შემთხვევაში; სწირავდნენ თეთრი ფერის თხას, მეხის დაცემის ადგილზე მღეროდნენ აფრაშვას „აფის სიმღერას“ („[[ათლარ ჩოფა|ათლარ ჩოპა]]“). ხშირად აფი გაიგივებულია უმაღლეს ღვთაებასთან – ანცვასთან.

ღვთაების სახელში ასახულია უძველესი მსოფლმხედველობა, როცა ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ წარმოდგენა ბუნების სულიერ და მატერიალურ ასპექტებად დაყოფის თაობაზე. ამ თვალსაზრისით ტერმინი „ა-ფი“ სრულ სემანტიკურ შესაბამისობაშია ადიღეურ და ყაბარდოულ ტერმინთან „[[შიბლე]]“, რომელიც აღნიშნავს ჭექა-ქუხილის ღვთაებას და საკუთვრივ „ქუხილს“, როგორც ასეთს. აშკარაა, რომ ჭექა-ქუხილის თაყვანისცემა გაცილებით ძველია,
ვიდრე წარმოდგენები ჭექა-ქუხილის ღვთაებაზე.

==ლიტერატურა==
*А. Веденский. Религиозные верования абхазцев // ССКГ. Тф., 1871. Вып. V;
*Н.С. Джанашия. Статьи по этнографии Абхазии. Сух., 1960;
*Г.Ф. Чурсин. Материалы по этнографии Абхазии. Сух., 1957;
*Л.И. Лавров. Доисламские верования адыгейцев и кабардинцев // Исследования и материалы по вопросам первобытных религиозных веровании. М., 1959.

==წყარო==
[[კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები]]

[[კატეგორია:მითოლოგია]]
[[კატეგორია:კავკასიური მითები]]
[[კატეგორია:აფხაზური მითები]]
[[კატეგორია:ღმერთები]]
[[კატეგორია:აფხაზური ღვთაებანი]]
[[კატეგორია:ეთნოგრაფია]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''ა-ფი''' ''(აფხ. Аҧы – „მეხი“)'' – ჭექა-ქუხილის პერსონიფიცირებული ღვთაება აფხაზურ მითოლოგიაში. აფხაზთა წარმოდგენით აფი ზეცაში
+'''ა-ფი''' ''(აფხ. Аҧы – „მეხი“)'' – ჭექა-ქუხილის პერსონიფიცირებული ღვთაება აფხაზურ მითოლოგიაში. [[აფხაზები|აფხაზთა]] წარმოდგენით აფი ზეცაში
-ცხოვრობს, ზის ფრთოსან თეთრ ცხენზე და მარჯვენა ხელში დაკლაკნილი [[მახვილი]] უპყრია. იგი ზეციდან ცეცხლოვან [[ისარი|ისრებს]] ესვრის ხეებქვეშ დამალულ დემონს („ა-ჯნიში“), მაგრამ არასოდეს ავნებს რცხილას (ახიაცას), რომელსაც ღვთისმშობელი მფარველობს (აფხაზთა აზრით, ღვთისმშობელი ა-ხიაცას – ხეციას – გვარიდან არის). ამ რწმენის გავლენით, აფხაზები თავიანთი საცხოვრებლის გარშემო რცხილის ხეებს რგავდნენ, საცხოვრებელი თუ სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობის აშენებისას ცდილობდნენ ამ ხის თუნდაც მცირე ნაწილის გამოყენებას. ღვთაების სახელზე [[ლოცვა]] იცოდნენ მეხის დაცემის ან ჭექა-ქუხილით შეშინებული ადამიანის დაავადების შემთხვევაში; სწირავდნენ თეთრი ფერის თხას, მეხის დაცემის ადგილზე მღეროდნენ აფრაშვას „აფის სიმღერას“ („[[ათლარ ჩოფა|ათლარ ჩოპა]]“). ხშირად აფი გაიგივებულია უმაღლეს ღვთაებასთან – ანცვასთან.
+ცხოვრობს, ზის ფრთოსან თეთრ ცხენზე და მარჯვენა ხელში დაკლაკნილი [[მახვილი]] უპყრია. იგი ზეციდან ცეცხლოვან [[ისარი|ისრებს]] ესვრის ხეებქვეშ დამალულ [[დემონი|დემონს]] („[[აჯნიში|ა-ჯნიში]]“), მაგრამ არასოდეს ავნებს რცხილას (ახიაცას), რომელსაც ღვთისმშობელი მფარველობს (აფხაზთა აზრით, ღვთისმშობელი ა-ხიაცას – ხეციას – გვარიდან არის). ამ რწმენის გავლენით, აფხაზები თავიანთი საცხოვრებლის გარშემო რცხილის ხეებს რგავდნენ, საცხოვრებელი თუ სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობის აშენებისას ცდილობდნენ ამ ხის თუნდაც მცირე ნაწილის გამოყენებას. ღვთაების სახელზე [[ლოცვა]] იცოდნენ მეხის დაცემის ან ჭექა-ქუხილით შეშინებული ადამიანის დაავადების შემთხვევაში; სწირავდნენ თეთრი ფერის თხას, მეხის დაცემის ადგილზე მღეროდნენ აფრაშვას „აფის სიმღერას“ („[[ათლარ ჩოფა|ათლარ ჩოპა]]“). ხშირად აფი გაიგივებულია უმაღლეს ღვთაებასთან – ანცვასთან.
-ღვთაების სახელში ასახულია უძველესი მსოფლმხედველობა, როცა ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ წარმოდგენა ბუნების სულიერ და მატერიალურ ასპექტებად დაყოფის თაობაზე. ამ თვალსაზრისით ტერმინი „ა-ფი“ სრულ სემანტიკურ შესაბამისობაშია ადიღეურ და ყაბარდოულ ტერმინთან „[[შიბლე]]“, რომელიც აღნიშნავს ჭექა-ქუხილის ღვთაებას და საკუთვრივ „ქუხილს“, როგორც ასეთს. აშკარაა, რომ ჭექა-ქუხილის თაყვანისცემა გაცილებით ძველია,
+ღვთაების სახელში ასახულია უძველესი მსოფლმხედველობა, როცა ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ წარმოდგენა ბუნების სულიერ და მატერიალურ ასპექტებად დაყოფის თაობაზე. ამ თვალსაზრისით ტერმინი „ა-ფი“ სრულ სემანტიკურ შესაბამისობაშია ადიღეურ და ყაბარდოულ ტერმინთან „[[შიბლე]]“, რომელიც აღნიშნავს ჭექა-ქუხილის ღვთაებას და საკუთვრივ „ქუხილს“, როგორც ასეთს. აშკარაა, რომ ჭექა-ქუხილის თაყვანისცემა გაცილებით ძველია, ვიდრე წარმოდგენები ჭექა-ქუხილის ღვთაებაზე.
 ვიდრე წარმოდგენები ჭექა-ქუხილის ღვთაებაზე.