https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D 2026-06-30T18:00:05Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=254864&oldid=prev 2025-11-12T18:57:47Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:57, 12 ნოემბერი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩამოყალიბდა აფხაზეთის საერისთავოს ბაზაზე, რომელიც საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის დროს (XV ს. II ნახ.) [[ოდიშის საერისთავო]]ს (XVI ს-იდან სამთავრო) ვასალურ დამოკიდებულებაში იმყოფებოდა. XVII ს. დამდეგს აფხაზეთის ერისთავებმა, შარვაშიძეებმა, ისარგებლეს ოდიშის სამთავროს გართულებული მდგომარეობით, გათავისუფლდნენ ვასალური დამოკიდებულებისაგან და აფხაზეთის დამოუკიდებელი სამთავრო ჩამოაყალიბეს, რომლის ცენტრი გახდა ზუფუ (ლიხნი). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩამოყალიბდა აფხაზეთის საერისთავოს ბაზაზე, რომელიც საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის დროს (XV ს. II ნახ.) [[ოდიშის საერისთავო]]ს (XVI ს-იდან სამთავრო) ვასალურ დამოკიდებულებაში იმყოფებოდა. XVII ს. დამდეგს აფხაზეთის ერისთავებმა, შარვაშიძეებმა, ისარგებლეს ოდიშის სამთავროს გართულებული მდგომარეობით, გათავისუფლდნენ ვასალური დამოკიდებულებისაგან და აფხაზეთის დამოუკიდებელი სამთავრო ჩამოაყალიბეს, რომლის ცენტრი გახდა ზუფუ (ლიხნი). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ააფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარი მდ. ბზიფზე გადიოდა; ჩრდილოეთით, ნომინალურად – კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე; სამხრეთ-აღმოსავლეთით – მდ. ცხომზე, საიდანაც ოდიშის სამთავრო ესაზღვრებოდა. აფხაზი ფეოდალები სამთავროს საზღვრების გაფართოების მიზნით გამუდმებით თავს ესხმოდნენ და აოხრებდნენ ოდიშის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს. XVII ს. შუა ხანებში აფხაზეთის სამთავროს საზღვარმა მდ. კელასურზე გადაინაცვლა. აფხაზთა [[აგრესია|აგრესიის]] შესაკავებლად ოდიშის მთავარმა, ლევან II დადიანმა, საზღვარზე სიმაგრეთა სისტემა ააგო, რომელიც კელასურის კედლის სახელითაა ცნობილი. კელასურის კედლის სახელწოდებით გაერთიანებული სიმაგრეთა სისტემა იწყებოდა მდ. კელასურის შესართავთან, მის მარცხენა ნაპირზე, მიუყვებოდა კელასურის ხეობას, შემდეგ უხვევდა აღმოსავლეთისკენ, გადაკვეთდა მდინარეებს – მაჭარასა და კოდორს, აქედან მიუყვებოდა ფანავის ქედს, გადაკვეთდა მდ. მოქვს და მდ. <del class="diffchange diffchange-inline">ღალიძგამდე </del>აღწევდა. XVII ს. 80-იან წწ. აფხაზეთის სამთავრომ მიიტაცა ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი მდ. კელასურიდან მდ. ეგრისწყლამდე (ამჟამად მდ. ღალიძგა), ხოლო შემდეგ – მდ. ენგურამდე. XVII ს. მიწურულს აფხაზთა მთავრის, ზეგნაყ შარვაშიძის, გარდაცვალების შემდეგ, მისმა შვილებმა მდ. ბზიფსა და მდ. ენგურს შორის მოქცეული მიწა-წყალი დაინაწილეს. მათ შორის უფროსმა, როსტომმა, მიიღო მდ. ბზიფსა და მდ. კოდორს შორის მდებარე მიწები და აფხაზთა მთავრის ტიტული; საშუალო ძმამ, ჯიქეშიამ – კოდორსა და ღალიძგას შორის ტერიტორია, რომელსაც შემდეგ აბჟუა (აფხაზურად (აფსუურად) შუა ნაწილი) ეწოდა; უმცროსმა, ყვაპუმ – მდ. ღალიძგასა და მდ. ენგურს შორის მდებარე მიწები, რომელსაც მოგვიანებით (XVIII ს. 30-40-იანი წწ.) მისი მემკვიდრის, მურზაყან შარვაშიძის სახელის მიხედვით სამურზაყანო ეწოდა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ააფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარი მდ. ბზიფზე გადიოდა; ჩრდილოეთით, ნომინალურად – კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე; სამხრეთ-აღმოსავლეთით – მდ. ცხომზე, საიდანაც ოდიშის სამთავრო ესაზღვრებოდა. აფხაზი ფეოდალები სამთავროს საზღვრების გაფართოების მიზნით გამუდმებით თავს ესხმოდნენ და აოხრებდნენ ოდიშის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს. XVII ს. შუა ხანებში აფხაზეთის სამთავროს საზღვარმა მდ. კელასურზე გადაინაცვლა. აფხაზთა [[აგრესია|აგრესიის]] შესაკავებლად ოდიშის მთავარმა, ლევან II დადიანმა, საზღვარზე სიმაგრეთა სისტემა ააგო, რომელიც კელასურის კედლის სახელითაა ცნობილი. კელასურის კედლის სახელწოდებით გაერთიანებული სიმაგრეთა სისტემა იწყებოდა მდ. კელასურის შესართავთან, მის მარცხენა ნაპირზე, მიუყვებოდა კელასურის ხეობას, შემდეგ უხვევდა აღმოსავლეთისკენ, გადაკვეთდა მდინარეებს – მაჭარასა და კოდორს, აქედან მიუყვებოდა ფანავის ქედს, გადაკვეთდა მდ. მოქვს და მდ. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ღალიძგა]]მდე </ins>აღწევდა. XVII ს. 80-იან წწ. აფხაზეთის სამთავრომ მიიტაცა ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი მდ. კელასურიდან მდ. ეგრისწყლამდე (ამჟამად მდ. ღალიძგა), ხოლო შემდეგ – მდ. ენგურამდე. XVII ს. მიწურულს აფხაზთა მთავრის, ზეგნაყ შარვაშიძის, გარდაცვალების შემდეგ, მისმა შვილებმა მდ. ბზიფსა და მდ. ენგურს შორის მოქცეული მიწა-წყალი დაინაწილეს. მათ შორის უფროსმა, როსტომმა, მიიღო მდ. ბზიფსა და მდ. კოდორს შორის მდებარე მიწები და აფხაზთა მთავრის ტიტული; საშუალო ძმამ, ჯიქეშიამ – კოდორსა და ღალიძგას შორის ტერიტორია, რომელსაც შემდეგ აბჟუა (აფხაზურად (აფსუურად) შუა ნაწილი) ეწოდა; უმცროსმა, ყვაპუმ – მდ. ღალიძგასა და მდ. ენგურს შორის მდებარე მიწები, რომელსაც მოგვიანებით (XVIII ს. 30-40-იანი წწ.) მისი მემკვიდრის, მურზაყან შარვაშიძის სახელის მიხედვით სამურზაყანო ეწოდა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1702 წ. ოდიშის მთავარმა შეძლო ენგურსა და ღალიძგას შორის ტერიტორიის დაბრუნება, თუმცა ამ მხარის გამგებლად აფხეთის სამთავრო სახლის გვერდითი შტოს წარმომადგენლები დარჩნენ. აფხაზთა (აფსუათა) მიერ ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილის მიტაცების შემდეგ ამ ტერიტორიაზე შეუძლებელი გახდა ქრისტიანული ეკლესიის ფუნქციონირება, რის გამოც 1681 წ. დრანდისა და მოქვის ეპარქიები გაუქმდა. მდ. კელასურსა და მდ. ენგურს შორის ტერიტორია აიკლეს და მოაოხრეს ჯიქ-[[აფხაზები|აფხაზებმა]], რის შედეგად მოსახლეობის ნაწილი ამოწყდა, ნაწილი აქედან გადაიხვეწა. ვინც გადარჩა, აფხაზებმა (აფსუებმა) ტყვედ გაყიდეს, ან მონებად აქციეს. ტყვეებისაგან შემდგარ უუფლებო ადამიანთა კატეგორიის, მონის, აღსანიშნავად აფსუათა ენაში დამკვიდრდა [[ეთნონიმი]] აგრუა, რაც აფხაზურად მეგრელს ნიშნავს. დაცარიელებულ ადგილებზე აფხაზები (აფსუები) სახლდებოდნენ. თავდაპირველად მათ ეთნიკურად აითვისეს მდ. კელასურსა და მდ. ღალიძგას შორის მდებარე ტერიტორია, შემდეგ უკვე დაიწყეს ღალიძგის მარცხენა ნაპირის ეთნიკური ათვისებაც, თუმცა ეს პროცესი რამდენადმე გაჭიანურდა. ფეოდალთა წრეში გაბატონებული მდგომარეობა თანდათან აფხაზმა ფეოდალებმა მოიპოვეს, თუმცა მოსახლეობის უდიდესი უმრავლესობა ამ მხარეში მაინც ქართველი დარჩა.ა</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1702 წ. ოდიშის მთავარმა შეძლო ენგურსა და ღალიძგას შორის ტერიტორიის დაბრუნება, თუმცა ამ მხარის გამგებლად აფხეთის სამთავრო სახლის გვერდითი შტოს წარმომადგენლები დარჩნენ. აფხაზთა (აფსუათა) მიერ ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილის მიტაცების შემდეგ ამ ტერიტორიაზე შეუძლებელი გახდა ქრისტიანული ეკლესიის ფუნქციონირება, რის გამოც 1681 წ. დრანდისა და მოქვის ეპარქიები გაუქმდა. მდ. კელასურსა და მდ. ენგურს შორის ტერიტორია აიკლეს და მოაოხრეს ჯიქ-[[აფხაზები|აფხაზებმა]], რის შედეგად მოსახლეობის ნაწილი ამოწყდა, ნაწილი აქედან გადაიხვეწა. ვინც გადარჩა, აფხაზებმა (აფსუებმა) ტყვედ გაყიდეს, ან მონებად აქციეს. ტყვეებისაგან შემდგარ უუფლებო ადამიანთა კატეგორიის, მონის, აღსანიშნავად აფსუათა ენაში დამკვიდრდა [[ეთნონიმი]] აგრუა, რაც აფხაზურად მეგრელს ნიშნავს. დაცარიელებულ ადგილებზე აფხაზები (აფსუები) სახლდებოდნენ. თავდაპირველად მათ ეთნიკურად აითვისეს მდ. კელასურსა და მდ. ღალიძგას შორის მდებარე ტერიტორია, შემდეგ უკვე დაიწყეს ღალიძგის მარცხენა ნაპირის ეთნიკური ათვისებაც, თუმცა ეს პროცესი რამდენადმე გაჭიანურდა. ფეოდალთა წრეში გაბატონებული მდგომარეობა თანდათან აფხაზმა ფეოდალებმა მოიპოვეს, თუმცა მოსახლეობის უდიდესი უმრავლესობა ამ მხარეში მაინც ქართველი დარჩა.ა</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=254844&oldid=prev 2025-11-12T17:25:12Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">17:25, 12 ნოემბერი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XVII-XVIII სს. მიჯნაზე აფხაზეთის სამთავრო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთი]]ს პოლიტიკური გავლენის სფეროში მოექცა. აფხაზთა მთავარს ტახტზე სულთანი ამტკიცებდა. აფხაზები ქართველებთან ერთად იბრძოდნენ ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ. 1787 წ. აფხაზთა სამთავრო ტახტის მემკვიდრემ, ქელაიშ-აჰმედ-ბეი (ქელეშ-ბეი) შარვაშიძემ, ოსმალთა დახმარებით ტახტიდან ჩამოაგდო თავისი ბიძა ზურაბ შარვაშიძე და თვითონ გამთავრდა. ამავე დროს, პოლიტიკური მოსაზრებით, მთავრის რეზიდენცია ლიხნიდან სოხუმის ციხეში გადაიტანა, სადაც თურქი მეციხოვნეები იდგნენ. ქელეშ-ბეიმ თურქების დახმარებით დაიმორჩილა აფხაზი ფეოდალები, გააერთიანა დაქუცმაცებული სამთავრო, ხელისუფლება განამტკიცა და ერთპიროვნულ მმართველად იქცა. ამავე დროს მან გავლენა სამურზაყანოზედაც გაავრცელა. ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოებისა და გურია-[[სამეგრელო]]ს სამთავროების რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლის შემდეგ აფხაზეთის მთავარმაც რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლა გადაწყვიტა. იგი აშკარად განუდგა ოსმალეთს, რასაც მის წინააღმდეგ შეთქმულება მოჰყვა. 1808 წ. 2 მაისს ოსმალოფილურმა დაჯგუფებამ, რომელსაც მთავრის უფროსი ვაჟი ასლან-ბეი მეთაურობდა, მოკლა ქელეშ-ბეი.აფხაზეთის სამთავროს ტახტზე ასლან-ბეი ავიდა. 1809 წ. აფხაზეთის სამთავროს ტახტის მემკვიდრე გიორგი (საფარ-ბეი) შარვაშიძემ ხელი მოაწერა ე.წ. „სათხოვარ პუნქტებს“, სადაც რუსეთის მეფის ქვეშევრდომობისა და სამსახურის სურვილი გამოთქვა. 1810 წ. 17 თებერვალს ალექსანდრე I-მა დაამტკიცა „სათხოვარი პუნქტები“ და გიორგი შარვაშიძე აფხაზეთის მთავრად დანიშნა. 1810 წ. 10 ივლისს რუსეთის ჯარმა [[იერიში|იერიშით]] აიღო სოხუმის ციხე. იმავე წლის ოქტომბერში სოხუმში გიორგი შარვაშიძეს სამთავრო ნიშნები საზეიმოდ გადაეცა და მან რუსეთის ერთგულებაზე დაიფიცა, რითაც რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში აფხაზეთის სამთავროს ავტონომიური უფლებით შესვლა საბოლოოდ გაფორმდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XVII-XVIII სს. მიჯნაზე აფხაზეთის სამთავრო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთი]]ს პოლიტიკური გავლენის სფეროში მოექცა. აფხაზთა მთავარს ტახტზე სულთანი ამტკიცებდა. აფხაზები ქართველებთან ერთად იბრძოდნენ ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ. 1787 წ. აფხაზთა სამთავრო ტახტის მემკვიდრემ, ქელაიშ-აჰმედ-ბეი (ქელეშ-ბეი) შარვაშიძემ, ოსმალთა დახმარებით ტახტიდან ჩამოაგდო თავისი ბიძა ზურაბ შარვაშიძე და თვითონ გამთავრდა. ამავე დროს, პოლიტიკური მოსაზრებით, მთავრის რეზიდენცია ლიხნიდან სოხუმის ციხეში გადაიტანა, სადაც თურქი მეციხოვნეები იდგნენ. ქელეშ-ბეიმ თურქების დახმარებით დაიმორჩილა აფხაზი ფეოდალები, გააერთიანა დაქუცმაცებული სამთავრო, ხელისუფლება განამტკიცა და ერთპიროვნულ მმართველად იქცა. ამავე დროს მან გავლენა სამურზაყანოზედაც გაავრცელა. ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოებისა და გურია-[[სამეგრელო]]ს სამთავროების რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლის შემდეგ აფხაზეთის მთავარმაც რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლა გადაწყვიტა. იგი აშკარად განუდგა ოსმალეთს, რასაც მის წინააღმდეგ შეთქმულება მოჰყვა. 1808 წ. 2 მაისს ოსმალოფილურმა დაჯგუფებამ, რომელსაც მთავრის უფროსი ვაჟი ასლან-ბეი მეთაურობდა, მოკლა ქელეშ-ბეი.აფხაზეთის სამთავროს ტახტზე ასლან-ბეი ავიდა. 1809 წ. აფხაზეთის სამთავროს ტახტის მემკვიდრე გიორგი (საფარ-ბეი) შარვაშიძემ ხელი მოაწერა ე.წ. „სათხოვარ პუნქტებს“, სადაც რუსეთის მეფის ქვეშევრდომობისა და სამსახურის სურვილი გამოთქვა. 1810 წ. 17 თებერვალს ალექსანდრე I-მა დაამტკიცა „სათხოვარი პუნქტები“ და გიორგი შარვაშიძე აფხაზეთის მთავრად დანიშნა. 1810 წ. 10 ივლისს რუსეთის ჯარმა [[იერიში|იერიშით]] აიღო სოხუმის ციხე. იმავე წლის ოქტომბერში სოხუმში გიორგი შარვაშიძეს სამთავრო ნიშნები საზეიმოდ გადაეცა და მან რუსეთის ერთგულებაზე დაიფიცა, რითაც რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში აფხაზეთის სამთავროს ავტონომიური უფლებით შესვლა საბოლოოდ გაფორმდა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ დროისათვის აფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვრად მდ. ბზიფი ითვლებოდა, რადგან გაგრის ვიწროებიდან მდ. ბზიფამდე ტერიტორია ჯიქებს ჰქონდათ მიტაცებული; სამხრეთ-აღმოსავლეთით საზღვარი მდ. ღალიძგაზე გადიოდა, საიდანაც ოდიშის (სამეგრელო) სამთავრო ესაზღვრებოდა, დას-ით შავი ზღვა ეკრა, ხოლო ჩრდ-ით საზღვარი კავკასიის მთავარ წყალგამყოფ ქედს მიუყვებოდა. აფხაზეთის სამთავრო ერთიან პოლიტიკურ ერთეულს კვლავაც არ წარმოადგენდა. ის ცალკეულ მხარეებად იყოფოდა: ზუფუ – მდ. ბზიფსა და მდ. გუმისთას შორის; აფხაზეთი, ანუ გუმა – მდ. გუმისთასა და მდ. კოდორს შორის; აბჟუა – მდ. კოდორსა და მდ. ღალიძგას შორის; მასთან ნომინალურად იყო დაკავშირებული მთიანი მხარეები: ფსხუ – მდ. ბზიფის ზემოწელში, წებელი და დალი – მდ. კოდორის შუა და ზემოწელის აუზში. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ დროისათვის აფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვრად მდ. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ბზიფი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ითვლებოდა, რადგან გაგრის ვიწროებიდან მდ. ბზიფამდე ტერიტორია ჯიქებს ჰქონდათ მიტაცებული; სამხრეთ-აღმოსავლეთით საზღვარი მდ. ღალიძგაზე გადიოდა, საიდანაც ოდიშის (სამეგრელო) სამთავრო ესაზღვრებოდა, დას-ით შავი ზღვა ეკრა, ხოლო ჩრდ-ით საზღვარი კავკასიის მთავარ წყალგამყოფ ქედს მიუყვებოდა. აფხაზეთის სამთავრო ერთიან პოლიტიკურ ერთეულს კვლავაც არ წარმოადგენდა. ის ცალკეულ მხარეებად იყოფოდა: ზუფუ – მდ. ბზიფსა და მდ. გუმისთას შორის; აფხაზეთი, ანუ გუმა – მდ. გუმისთასა და მდ. კოდორს შორის; აბჟუა – მდ. კოდორსა და მდ. ღალიძგას შორის; მასთან ნომინალურად იყო დაკავშირებული მთიანი მხარეები: ფსხუ – მდ. ბზიფის ზემოწელში, წებელი და დალი – მდ. კოდორის შუა და ზემოწელის აუზში. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზეთის მთავრის ხელისუფლება მხოლოდ ბზიფის ოლქზე ვრცელდებოდა; გუმასა და აბჟუას შარვაშიძეთა სამთავრო სახლის სხვა წევრები ფლობდნენ; ფსხუს, წებელსა და დალს მარშანიები განაგებდნენ, რომელმაც არ ცნეს გიორგი შარვაშიძის ხელისუფლება და არც რუსეთის მფარველობაში შევიდნენ. 1821-1824 წწ. [[აფხაზეთის აჯანყება 1821-27|აფხაზეთში ანტიცარისტული აჯანყებები]] მოხდა, რომელიც რუსეთის ხელისუფლებამ სასტიკად ჩაახშო. ცარიზმი ყოველნაირად განამტკიცებდა აფხაზეთში ფეოდალურ-ბატონყმურ ურთიერთობას, ატარებდა მკაცრი კოლონიურ ექსპლუატაციისა და ეროვნული ჩაგვრის პოლიტიკას. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზეთის მთავრის ხელისუფლება მხოლოდ ბზიფის ოლქზე ვრცელდებოდა; გუმასა და აბჟუას შარვაშიძეთა სამთავრო სახლის სხვა წევრები ფლობდნენ; ფსხუს, წებელსა და დალს მარშანიები განაგებდნენ, რომელმაც არ ცნეს გიორგი შარვაშიძის ხელისუფლება და არც რუსეთის მფარველობაში შევიდნენ. 1821-1824 წწ. [[აფხაზეთის აჯანყება 1821-27|აფხაზეთში ანტიცარისტული აჯანყებები]] მოხდა, რომელიც რუსეთის ხელისუფლებამ სასტიკად ჩაახშო. ცარიზმი ყოველნაირად განამტკიცებდა აფხაზეთში ფეოდალურ-ბატონყმურ ურთიერთობას, ატარებდა მკაცრი კოლონიურ ექსპლუატაციისა და ეროვნული ჩაგვრის პოლიტიკას. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=216307&oldid=prev 2023-12-20T12:31:09Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:31, 20 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ააფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარი მდ. ბზიფზე გადიოდა; ჩრდილოეთით, ნომინალურად – კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე; სამხრეთ-აღმოსავლეთით – მდ. ცხომზე, საიდანაც ოდიშის სამთავრო ესაზღვრებოდა. აფხაზი ფეოდალები სამთავროს საზღვრების გაფართოების მიზნით გამუდმებით თავს ესხმოდნენ და აოხრებდნენ ოდიშის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს. XVII ს. შუა ხანებში აფხაზეთის სამთავროს საზღვარმა მდ. კელასურზე გადაინაცვლა. აფხაზთა [[აგრესია|აგრესიის]] შესაკავებლად ოდიშის მთავარმა, ლევან II დადიანმა, საზღვარზე სიმაგრეთა სისტემა ააგო, რომელიც კელასურის კედლის სახელითაა ცნობილი. კელასურის კედლის სახელწოდებით გაერთიანებული სიმაგრეთა სისტემა იწყებოდა მდ. კელასურის შესართავთან, მის მარცხენა ნაპირზე, მიუყვებოდა კელასურის ხეობას, შემდეგ უხვევდა აღმოსავლეთისკენ, გადაკვეთდა მდინარეებს – მაჭარასა და კოდორს, აქედან მიუყვებოდა ფანავის ქედს, გადაკვეთდა მდ. მოქვს და მდ. ღალიძგამდე აღწევდა. XVII ს. 80-იან წწ. აფხაზეთის სამთავრომ მიიტაცა ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი მდ. კელასურიდან მდ. ეგრისწყლამდე (ამჟამად მდ. ღალიძგა), ხოლო შემდეგ – მდ. ენგურამდე. XVII ს. მიწურულს აფხაზთა მთავრის, ზეგნაყ შარვაშიძის, გარდაცვალების შემდეგ, მისმა შვილებმა მდ. ბზიფსა და მდ. ენგურს შორის მოქცეული მიწა-წყალი დაინაწილეს. მათ შორის უფროსმა, როსტომმა, მიიღო მდ. ბზიფსა და მდ. კოდორს შორის მდებარე მიწები და აფხაზთა მთავრის ტიტული; საშუალო ძმამ, ჯიქეშიამ – კოდორსა და ღალიძგას შორის ტერიტორია, რომელსაც შემდეგ აბჟუა (აფხაზურად (აფსუურად) შუა ნაწილი) ეწოდა; უმცროსმა, ყვაპუმ – მდ. ღალიძგასა და მდ. ენგურს შორის მდებარე მიწები, რომელსაც მოგვიანებით (XVIII ს. 30-40-იანი წწ.) მისი მემკვიდრის, მურზაყან შარვაშიძის სახელის მიხედვით სამურზაყანო ეწოდა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ააფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარი მდ. ბზიფზე გადიოდა; ჩრდილოეთით, ნომინალურად – კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე; სამხრეთ-აღმოსავლეთით – მდ. ცხომზე, საიდანაც ოდიშის სამთავრო ესაზღვრებოდა. აფხაზი ფეოდალები სამთავროს საზღვრების გაფართოების მიზნით გამუდმებით თავს ესხმოდნენ და აოხრებდნენ ოდიშის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს. XVII ს. შუა ხანებში აფხაზეთის სამთავროს საზღვარმა მდ. კელასურზე გადაინაცვლა. აფხაზთა [[აგრესია|აგრესიის]] შესაკავებლად ოდიშის მთავარმა, ლევან II დადიანმა, საზღვარზე სიმაგრეთა სისტემა ააგო, რომელიც კელასურის კედლის სახელითაა ცნობილი. კელასურის კედლის სახელწოდებით გაერთიანებული სიმაგრეთა სისტემა იწყებოდა მდ. კელასურის შესართავთან, მის მარცხენა ნაპირზე, მიუყვებოდა კელასურის ხეობას, შემდეგ უხვევდა აღმოსავლეთისკენ, გადაკვეთდა მდინარეებს – მაჭარასა და კოდორს, აქედან მიუყვებოდა ფანავის ქედს, გადაკვეთდა მდ. მოქვს და მდ. ღალიძგამდე აღწევდა. XVII ს. 80-იან წწ. აფხაზეთის სამთავრომ მიიტაცა ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი მდ. კელასურიდან მდ. ეგრისწყლამდე (ამჟამად მდ. ღალიძგა), ხოლო შემდეგ – მდ. ენგურამდე. XVII ს. მიწურულს აფხაზთა მთავრის, ზეგნაყ შარვაშიძის, გარდაცვალების შემდეგ, მისმა შვილებმა მდ. ბზიფსა და მდ. ენგურს შორის მოქცეული მიწა-წყალი დაინაწილეს. მათ შორის უფროსმა, როსტომმა, მიიღო მდ. ბზიფსა და მდ. კოდორს შორის მდებარე მიწები და აფხაზთა მთავრის ტიტული; საშუალო ძმამ, ჯიქეშიამ – კოდორსა და ღალიძგას შორის ტერიტორია, რომელსაც შემდეგ აბჟუა (აფხაზურად (აფსუურად) შუა ნაწილი) ეწოდა; უმცროსმა, ყვაპუმ – მდ. ღალიძგასა და მდ. ენგურს შორის მდებარე მიწები, რომელსაც მოგვიანებით (XVIII ს. 30-40-იანი წწ.) მისი მემკვიდრის, მურზაყან შარვაშიძის სახელის მიხედვით სამურზაყანო ეწოდა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1702 წ. ოდიშის მთავარმა შეძლო ენგურსა და ღალიძგას შორის ტერიტორიის დაბრუნება, თუმცა ამ მხარის გამგებლად აფხეთის სამთავრო სახლის გვერდითი შტოს წარმომადგენლები დარჩნენ. აფხაზთა (აფსუათა) მიერ ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილის მიტაცების შემდეგ ამ ტერიტორიაზე შეუძლებელი გახდა ქრისტიანული ეკლესიის ფუნქციონირება, რის გამოც 1681 წ. დრანდისა და მოქვის ეპარქიები გაუქმდა. მდ. კელასურსა და მდ. ენგურს შორის ტერიტორია აიკლეს და მოაოხრეს ჯიქ-[[აფხაზები|აფხაზებმა]], რის შედეგად მოსახლეობის ნაწილი ამოწყდა, ნაწილი აქედან გადაიხვეწა. ვინც გადარჩა, აფხაზებმა (აფსუებმა) ტყვედ გაყიდეს, ან მონებად აქციეს. ტყვეებისაგან შემდგარ უუფლებო ადამიანთა კატეგორიის, მონის, აღსანიშნავად აფსუათა ენაში დამკვიდრდა ეთნონიმი აგრუა, რაც აფხაზურად მეგრელს ნიშნავს. დაცარიელებულ ადგილებზე აფხაზები (აფსუები) სახლდებოდნენ. თავდაპირველად მათ ეთნიკურად აითვისეს მდ. კელასურსა და მდ. ღალიძგას შორის მდებარე ტერიტორია, შემდეგ უკვე დაიწყეს ღალიძგის მარცხენა ნაპირის ეთნიკური ათვისებაც, თუმცა ეს პროცესი რამდენადმე გაჭიანურდა. ფეოდალთა წრეში გაბატონებული მდგომარეობა თანდათან აფხაზმა ფეოდალებმა მოიპოვეს, თუმცა მოსახლეობის უდიდესი უმრავლესობა ამ მხარეში მაინც ქართველი დარჩა.ა</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1702 წ. ოდიშის მთავარმა შეძლო ენგურსა და ღალიძგას შორის ტერიტორიის დაბრუნება, თუმცა ამ მხარის გამგებლად აფხეთის სამთავრო სახლის გვერდითი შტოს წარმომადგენლები დარჩნენ. აფხაზთა (აფსუათა) მიერ ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილის მიტაცების შემდეგ ამ ტერიტორიაზე შეუძლებელი გახდა ქრისტიანული ეკლესიის ფუნქციონირება, რის გამოც 1681 წ. დრანდისა და მოქვის ეპარქიები გაუქმდა. მდ. კელასურსა და მდ. ენგურს შორის ტერიტორია აიკლეს და მოაოხრეს ჯიქ-[[აფხაზები|აფხაზებმა]], რის შედეგად მოსახლეობის ნაწილი ამოწყდა, ნაწილი აქედან გადაიხვეწა. ვინც გადარჩა, აფხაზებმა (აფსუებმა) ტყვედ გაყიდეს, ან მონებად აქციეს. ტყვეებისაგან შემდგარ უუფლებო ადამიანთა კატეგორიის, მონის, აღსანიშნავად აფსუათა ენაში დამკვიდრდა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ეთნონიმი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>აგრუა, რაც აფხაზურად მეგრელს ნიშნავს. დაცარიელებულ ადგილებზე აფხაზები (აფსუები) სახლდებოდნენ. თავდაპირველად მათ ეთნიკურად აითვისეს მდ. კელასურსა და მდ. ღალიძგას შორის მდებარე ტერიტორია, შემდეგ უკვე დაიწყეს ღალიძგის მარცხენა ნაპირის ეთნიკური ათვისებაც, თუმცა ეს პროცესი რამდენადმე გაჭიანურდა. ფეოდალთა წრეში გაბატონებული მდგომარეობა თანდათან აფხაზმა ფეოდალებმა მოიპოვეს, თუმცა მოსახლეობის უდიდესი უმრავლესობა ამ მხარეში მაინც ქართველი დარჩა.ა</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფხაზეთის სამთავრო არ წარმოადგენდა მკაცრად ცენტრალიზებულ პოლიტიკურ ერთეულს. ის დანაწილებული იყო საუფლისწულოებად (სამთავროები) და რამდენიმე მთავარი ჰყავდა, მათ შორის ერთი მაინც უფროსი იყო. აფხაზეთის სამთავრო სათავეში ედგა მთავარი (აფხაზურად (აფსუურად – აჰ)). მისი რეზიდენცია ლიხნში იყო. მას ეკუთვნოდა უმაღლესი სამხედრო და ადმინისტრაციული ხელისუფლება და სამთავროს მთელი მოსახლეობა თავს მის ვასალად თვლიდა. თუმცა ქვეყნის ფეოდალური დაქუცმაცებულობის გამო მისი ხელისუფლება სუსტი იყო. ცალკეულ სამფლობელოთა მეპატრონეები მასთან მხოლოდ ნომინალურ დამოკიდებულებაში იმყოფებოდნენ და აფხაზეთის წვრილ სამფლობელოებზე ძალაუფლების გავრცელება მთავრის სიძლიერეზე იყო დამოკიდებული. ფაქტობრივად, იგი იყო „უფროსი თანასწორთა შორის“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ფხაზეთის სამთავრო არ წარმოადგენდა მკაცრად ცენტრალიზებულ პოლიტიკურ ერთეულს. ის დანაწილებული იყო საუფლისწულოებად (სამთავროები) და რამდენიმე მთავარი ჰყავდა, მათ შორის ერთი მაინც უფროსი იყო. აფხაზეთის სამთავრო სათავეში ედგა მთავარი (აფხაზურად (აფსუურად – აჰ)). მისი რეზიდენცია ლიხნში იყო. მას ეკუთვნოდა უმაღლესი სამხედრო და ადმინისტრაციული ხელისუფლება და სამთავროს მთელი მოსახლეობა თავს მის ვასალად თვლიდა. თუმცა ქვეყნის ფეოდალური დაქუცმაცებულობის გამო მისი ხელისუფლება სუსტი იყო. ცალკეულ სამფლობელოთა მეპატრონეები მასთან მხოლოდ ნომინალურ დამოკიდებულებაში იმყოფებოდნენ და აფხაზეთის წვრილ სამფლობელოებზე ძალაუფლების გავრცელება მთავრის სიძლიერეზე იყო დამოკიდებული. ფაქტობრივად, იგი იყო „უფროსი თანასწორთა შორის“. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=156524&oldid=prev 2022-05-20T09:04:19Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:04, 20 მაისი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთავრის ხელისუფლება შეზღუდული იყო სასოფლო თემებითა და მათი წარმომადგენლების სახალხო კრებით. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი საქმეები მთავარს საერთო-სახალხო შეკრებაზე გამოჰქონდა, სადაც გადაწყვეტილება ხმათა უმრავლესობით მიიღებოდა, თუმცა მთავრისა და მისი ძმების ხმებს ამგვარ შეკრებებზე დიდი წონა ჰქონდა. მთავართან მისი ძმების უფლებრივ გათანაბრებასა და აფხაზეთის მთავრის ხელისუფლების სისუსტეს პატრიარქალურ-გვაროვნული გადმონაშთების სიმტკიცე განაპირობებდა. ამ გადმონაშთების სიმტკიცე იმაშიც ჩანდა, რომ აფხაზეთის სამთავროს საზოგადოებრივი წყობის საფუძველს სასოფლო თემი (აფხაზურად (აფსუურად) – აქითა) წარმოადგენდა. ის იყო რაღაც საშუალო თემსა და ფეოდალურ ერთეულს შორის. მთელი აფხაზეთის სამთავრო დაყოფილი იყო აქითებად, რომლებიც მთავრის ხელისუფლებასთან დამოკიდებულებაში, ფაქტობრივად ადმინისტრაციულ ერთეულებს წარმოადგენენ და რომელთა სათავეშიც რომელიმე სათავადო სახლი იდგა. ისინი თავისი შინაარსითა და სოციალური სტრუქტურით ქართული სათავადოების ადეკვატური არიან. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთავრის ხელისუფლება შეზღუდული იყო სასოფლო თემებითა და მათი წარმომადგენლების სახალხო კრებით. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი საქმეები მთავარს საერთო-სახალხო შეკრებაზე გამოჰქონდა, სადაც გადაწყვეტილება ხმათა უმრავლესობით მიიღებოდა, თუმცა მთავრისა და მისი ძმების ხმებს ამგვარ შეკრებებზე დიდი წონა ჰქონდა. მთავართან მისი ძმების უფლებრივ გათანაბრებასა და აფხაზეთის მთავრის ხელისუფლების სისუსტეს პატრიარქალურ-გვაროვნული გადმონაშთების სიმტკიცე განაპირობებდა. ამ გადმონაშთების სიმტკიცე იმაშიც ჩანდა, რომ აფხაზეთის სამთავროს საზოგადოებრივი წყობის საფუძველს სასოფლო თემი (აფხაზურად (აფსუურად) – აქითა) წარმოადგენდა. ის იყო რაღაც საშუალო თემსა და ფეოდალურ ერთეულს შორის. მთელი აფხაზეთის სამთავრო დაყოფილი იყო აქითებად, რომლებიც მთავრის ხელისუფლებასთან დამოკიდებულებაში, ფაქტობრივად ადმინისტრაციულ ერთეულებს წარმოადგენენ და რომელთა სათავეშიც რომელიმე სათავადო სახლი იდგა. ისინი თავისი შინაარსითა და სოციალური სტრუქტურით ქართული სათავადოების ადეკვატური არიან. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზეთის სამთავროში მისი არსებობის განმავლობაში გაბატონებული იყო ნატურალური მეურნეობა. XVII-XIX სს. აქ გაჩაღებული იყო ე.წ. „სანაპირო ვაჭრობა“, რომელიც თურქი კომერსანტების შუამავლობით წარმოებდა. თურქებს შემოჰქონდათ სხვადასხვა ქვეყნის საქონელი, ჩალის ფასად გაჰქონდათ ბზა, ქონი, ბეწვეული, ტყავეული და სხვ. გავრცელებული იყო „ტყვის სყიდვა“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზეთის სამთავროში მისი არსებობის განმავლობაში გაბატონებული იყო ნატურალური მეურნეობა. XVII-XIX სს. აქ გაჩაღებული იყო ე.წ. „სანაპირო ვაჭრობა“, რომელიც თურქი კომერსანტების შუამავლობით წარმოებდა. თურქებს შემოჰქონდათ სხვადასხვა ქვეყნის საქონელი, ჩალის ფასად გაჰქონდათ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ბზა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, ქონი, ბეწვეული, ტყავეული და სხვ. გავრცელებული იყო „ტყვის სყიდვა“. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიან შუა საუკუნეებში აფხაზეთის სამთავროში მიმდინარე ეთნოპოლიტიკურმა პროცესებმა (მთიდან ჯიქ-აფსუათა ახალი ტალღის ჩამოწოლა, გარეშე მტრების შემოსევები, ფეოდ. შინაომები და სხვ.) შეაფერხა, მხარის კულტურული განვითარება და ქართული სამყაროსაგან გარკვეული „გაუცხოება“ გამოიწვია, რაც, უპირველეს ყოვლისა, [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] დაცემასა და [[წარმართობა|წარმართობის]] აღორძინებაში გამოიხატა. თუმცა ქრისტიანობა სავსებით არ აღმოფხვრილა და მისი კვალი დარჩა და აისახა როგორც ადგილობრივი მოსახლეობის, ასევე ჩამოსახლებულთა რწმენასა და ყოფაში. აფხაზეთის სამთავროში შემორჩა ილორის (ელირ-ნიხ), ქიაჩის (ქიაჩ-ნიხ), ლიხნის (ლიხ-ნიხ), ბიჭვინტის, ლაშქენდარის თაყვანისცემა. ამავე დროს მკვიდრდება ახალი სალოცავები: ინალ-კუბა (ინალის საფლავი ფსხუში), დიდრიფში (სოფ. აჭანდარა), ლაპირ-ნიხ (სოფ. ბლაბურხვა), ჩიგურ-ნიხ (სოფ. ჯირხვა), ააც-ნიხ (სოფ. ააცი), ანან-ლძაა-ნიხ (სოფ. ლიძავა), აგა-ნიხა (სოფ. მარმარისკარი). მათი ნაწილი ძველი ეკლესიების ადგილას იყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიან შუა საუკუნეებში აფხაზეთის სამთავროში მიმდინარე ეთნოპოლიტიკურმა პროცესებმა (მთიდან ჯიქ-აფსუათა ახალი ტალღის ჩამოწოლა, გარეშე მტრების შემოსევები, ფეოდ. შინაომები და სხვ.) შეაფერხა, მხარის კულტურული განვითარება და ქართული სამყაროსაგან გარკვეული „გაუცხოება“ გამოიწვია, რაც, უპირველეს ყოვლისა, [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] დაცემასა და [[წარმართობა|წარმართობის]] აღორძინებაში გამოიხატა. თუმცა ქრისტიანობა სავსებით არ აღმოფხვრილა და მისი კვალი დარჩა და აისახა როგორც ადგილობრივი მოსახლეობის, ასევე ჩამოსახლებულთა რწმენასა და ყოფაში. აფხაზეთის სამთავროში შემორჩა ილორის (ელირ-ნიხ), ქიაჩის (ქიაჩ-ნიხ), ლიხნის (ლიხ-ნიხ), ბიჭვინტის, ლაშქენდარის თაყვანისცემა. ამავე დროს მკვიდრდება ახალი სალოცავები: ინალ-კუბა (ინალის საფლავი ფსხუში), დიდრიფში (სოფ. აჭანდარა), ლაპირ-ნიხ (სოფ. ბლაბურხვა), ჩიგურ-ნიხ (სოფ. ჯირხვა), ააც-ნიხ (სოფ. ააცი), ანან-ლძაა-ნიხ (სოფ. ლიძავა), აგა-ნიხა (სოფ. მარმარისკარი). მათი ნაწილი ძველი ეკლესიების ადგილას იყო. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=124580&oldid=prev 2021-07-08T09:44:16Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:44, 8 ივლისი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 17:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიან შუა საუკუნეებში აფხაზეთის სამთავროში მიმდინარე ეთნოპოლიტიკურმა პროცესებმა (მთიდან ჯიქ-აფსუათა ახალი ტალღის ჩამოწოლა, გარეშე მტრების შემოსევები, ფეოდ. შინაომები და სხვ.) შეაფერხა, მხარის კულტურული განვითარება და ქართული სამყაროსაგან გარკვეული „გაუცხოება“ გამოიწვია, რაც, უპირველეს ყოვლისა, [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] დაცემასა და [[წარმართობა|წარმართობის]] აღორძინებაში გამოიხატა. თუმცა ქრისტიანობა სავსებით არ აღმოფხვრილა და მისი კვალი დარჩა და აისახა როგორც ადგილობრივი მოსახლეობის, ასევე ჩამოსახლებულთა რწმენასა და ყოფაში. აფხაზეთის სამთავროში შემორჩა ილორის (ელირ-ნიხ), ქიაჩის (ქიაჩ-ნიხ), ლიხნის (ლიხ-ნიხ), ბიჭვინტის, ლაშქენდარის თაყვანისცემა. ამავე დროს მკვიდრდება ახალი სალოცავები: ინალ-კუბა (ინალის საფლავი ფსხუში), დიდრიფში (სოფ. აჭანდარა), ლაპირ-ნიხ (სოფ. ბლაბურხვა), ჩიგურ-ნიხ (სოფ. ჯირხვა), ააც-ნიხ (სოფ. ააცი), ანან-ლძაა-ნიხ (სოფ. ლიძავა), აგა-ნიხა (სოფ. მარმარისკარი). მათი ნაწილი ძველი ეკლესიების ადგილას იყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიან შუა საუკუნეებში აფხაზეთის სამთავროში მიმდინარე ეთნოპოლიტიკურმა პროცესებმა (მთიდან ჯიქ-აფსუათა ახალი ტალღის ჩამოწოლა, გარეშე მტრების შემოსევები, ფეოდ. შინაომები და სხვ.) შეაფერხა, მხარის კულტურული განვითარება და ქართული სამყაროსაგან გარკვეული „გაუცხოება“ გამოიწვია, რაც, უპირველეს ყოვლისა, [[ქრისტიანობა|ქრისტიანობის]] დაცემასა და [[წარმართობა|წარმართობის]] აღორძინებაში გამოიხატა. თუმცა ქრისტიანობა სავსებით არ აღმოფხვრილა და მისი კვალი დარჩა და აისახა როგორც ადგილობრივი მოსახლეობის, ასევე ჩამოსახლებულთა რწმენასა და ყოფაში. აფხაზეთის სამთავროში შემორჩა ილორის (ელირ-ნიხ), ქიაჩის (ქიაჩ-ნიხ), ლიხნის (ლიხ-ნიხ), ბიჭვინტის, ლაშქენდარის თაყვანისცემა. ამავე დროს მკვიდრდება ახალი სალოცავები: ინალ-კუბა (ინალის საფლავი ფსხუში), დიდრიფში (სოფ. აჭანდარა), ლაპირ-ნიხ (სოფ. ბლაბურხვა), ჩიგურ-ნიხ (სოფ. ჯირხვა), ააც-ნიხ (სოფ. ააცი), ანან-ლძაა-ნიხ (სოფ. ლიძავა), აგა-ნიხა (სოფ. მარმარისკარი). მათი ნაწილი ძველი ეკლესიების ადგილას იყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიანი შუა საუკუნეების აფხაზეთის სამთავროში არ აგებულა მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი ორიგინალური არქიტექტურული ძეგლი, ზედმეტია ლაპარაკი მწიგნობრულ ძეგლებზე. XVIII საუკუნიდან აფხაზეთის სამთავროში ვრცელდება [[ისლამი]], მაგრამ ამ საუკუნის პირველ ნახევარში მას ფართო მასშტაბებისათვის არ მიუღწევია. პირველად მხოლოდ მოსახლეობის ზედაფენა – ფეოდალური წრეები – გამაჰმადიანდა, პირველ რიგში, სამთავრო სახლი. მიუხედავად გამაჰმადიანებისა, აფხაზეთის სამთავრო სახლი კვლავ ინარჩუნებდა კავშირს ქართულ სამყაროსთან, სამთავრო სახლი და წარჩინებულთა წრე პირად ნათესაურ ურთიერთობაში იყვნენ ოდიშის, [[იმერეთი|იმერეთის]], გურიის მმართველ სახლებსა და წარჩინებულ საგვარეულოებთან. აფხაზთა მთავრები XVII-XVIII სს. თავს საერთოქართული პოლიტიკურ-სახელმწიფოებრივი და კულტურული სივრცის ნაწილად მოიაზრებდნენ და საქართველოს ([[ქართლი]]ს, იმერეთის) მეფეთა უზენაესობას აღიარებდნენ. ეკლესიურად აფხაზეთის სამთავრო, ოდიშ-იმერეთ-გურიასთან ერთად, ერთ მთლიანობას შეადგენდა ერთი საეკლესიო (ქართ.) ენით. მიუხედავად იმისა, რომ გვიან შუა საუკუნეებში [[ქართული ენა]] აფხაზეთში რამდენადმე თმობს პოზიციებს, მთავრის კანცელარია კვლავ ქართულ ენაზე მუშაობდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიანი შუა საუკუნეების აფხაზეთის სამთავროში არ აგებულა მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი ორიგინალური არქიტექტურული ძეგლი, ზედმეტია ლაპარაკი მწიგნობრულ ძეგლებზე. XVIII საუკუნიდან აფხაზეთის სამთავროში ვრცელდება [[ისლამი]], მაგრამ ამ საუკუნის პირველ ნახევარში მას ფართო მასშტაბებისათვის არ მიუღწევია. პირველად მხოლოდ მოსახლეობის ზედაფენა – ფეოდალური წრეები – გამაჰმადიანდა, პირველ რიგში, სამთავრო სახლი. მიუხედავად გამაჰმადიანებისა, აფხაზეთის სამთავრო სახლი კვლავ ინარჩუნებდა კავშირს ქართულ სამყაროსთან, სამთავრო სახლი და წარჩინებულთა წრე პირად ნათესაურ ურთიერთობაში იყვნენ ოდიშის, [[იმერეთი|იმერეთის]], გურიის მმართველ სახლებსა და წარჩინებულ საგვარეულოებთან. აფხაზთა მთავრები XVII-XVIII სს. თავს საერთოქართული პოლიტიკურ-სახელმწიფოებრივი და კულტურული სივრცის ნაწილად მოიაზრებდნენ და საქართველოს ([[ქართლი]]ს, იმერეთის) მეფეთა უზენაესობას აღიარებდნენ. ეკლესიურად აფხაზეთის სამთავრო, ოდიშ-იმერეთ-<ins class="diffchange diffchange-inline">[[გურია|</ins>გურიასთან<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ერთად, ერთ მთლიანობას შეადგენდა ერთი საეკლესიო (ქართ.) ენით. მიუხედავად იმისა, რომ გვიან შუა საუკუნეებში [[ქართული ენა]] აფხაზეთში რამდენადმე თმობს პოზიციებს, მთავრის კანცელარია კვლავ ქართულ ენაზე მუშაობდა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XVII-XVIII სს. მიჯნაზე აფხაზეთის სამთავრო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთი]]ს პოლიტიკური გავლენის სფეროში მოექცა. აფხაზთა მთავარს ტახტზე სულთანი ამტკიცებდა. აფხაზები ქართველებთან ერთად იბრძოდნენ ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ. 1787 წ. აფხაზთა სამთავრო ტახტის მემკვიდრემ, ქელაიშ-აჰმედ-ბეი (ქელეშ-ბეი) შარვაშიძემ, ოსმალთა დახმარებით ტახტიდან ჩამოაგდო თავისი ბიძა ზურაბ შარვაშიძე და თვითონ გამთავრდა. ამავე დროს, პოლიტიკური მოსაზრებით, მთავრის რეზიდენცია ლიხნიდან სოხუმის ციხეში გადაიტანა, სადაც თურქი მეციხოვნეები იდგნენ. ქელეშ-ბეიმ თურქების დახმარებით დაიმორჩილა აფხაზი ფეოდალები, გააერთიანა დაქუცმაცებული სამთავრო, ხელისუფლება განამტკიცა და ერთპიროვნულ მმართველად იქცა. ამავე დროს მან გავლენა სამურზაყანოზედაც გაავრცელა. ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოებისა და გურია-[[სამეგრელო]]ს სამთავროების რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლის შემდეგ აფხაზეთის მთავარმაც რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლა გადაწყვიტა. იგი აშკარად განუდგა ოსმალეთს, რასაც მის წინააღმდეგ შეთქმულება მოჰყვა. 1808 წ. 2 მაისს ოსმალოფილურმა დაჯგუფებამ, რომელსაც მთავრის უფროსი ვაჟი ასლან-ბეი მეთაურობდა, მოკლა ქელეშ-ბეი.აფხაზეთის სამთავროს ტახტზე ასლან-ბეი ავიდა. 1809 წ. აფხაზეთის სამთავროს ტახტის მემკვიდრე გიორგი (საფარ-ბეი) შარვაშიძემ ხელი მოაწერა ე.წ. „სათხოვარ პუნქტებს“, სადაც რუსეთის მეფის ქვეშევრდომობისა და სამსახურის სურვილი გამოთქვა. 1810 წ. 17 თებერვალს ალექსანდრე I-მა დაამტკიცა „სათხოვარი პუნქტები“ და გიორგი შარვაშიძე აფხაზეთის მთავრად დანიშნა. 1810 წ. 10 ივლისს რუსეთის ჯარმა [[იერიში|იერიშით]] აიღო სოხუმის ციხე. იმავე წლის ოქტომბერში სოხუმში გიორგი შარვაშიძეს სამთავრო ნიშნები საზეიმოდ გადაეცა და მან რუსეთის ერთგულებაზე დაიფიცა, რითაც რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში აფხაზეთის სამთავროს ავტონომიური უფლებით შესვლა საბოლოოდ გაფორმდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XVII-XVIII სს. მიჯნაზე აფხაზეთის სამთავრო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთი]]ს პოლიტიკური გავლენის სფეროში მოექცა. აფხაზთა მთავარს ტახტზე სულთანი ამტკიცებდა. აფხაზები ქართველებთან ერთად იბრძოდნენ ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ. 1787 წ. აფხაზთა სამთავრო ტახტის მემკვიდრემ, ქელაიშ-აჰმედ-ბეი (ქელეშ-ბეი) შარვაშიძემ, ოსმალთა დახმარებით ტახტიდან ჩამოაგდო თავისი ბიძა ზურაბ შარვაშიძე და თვითონ გამთავრდა. ამავე დროს, პოლიტიკური მოსაზრებით, მთავრის რეზიდენცია ლიხნიდან სოხუმის ციხეში გადაიტანა, სადაც თურქი მეციხოვნეები იდგნენ. ქელეშ-ბეიმ თურქების დახმარებით დაიმორჩილა აფხაზი ფეოდალები, გააერთიანა დაქუცმაცებული სამთავრო, ხელისუფლება განამტკიცა და ერთპიროვნულ მმართველად იქცა. ამავე დროს მან გავლენა სამურზაყანოზედაც გაავრცელა. ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოებისა და გურია-[[სამეგრელო]]ს სამთავროების რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლის შემდეგ აფხაზეთის მთავარმაც რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლა გადაწყვიტა. იგი აშკარად განუდგა ოსმალეთს, რასაც მის წინააღმდეგ შეთქმულება მოჰყვა. 1808 წ. 2 მაისს ოსმალოფილურმა დაჯგუფებამ, რომელსაც მთავრის უფროსი ვაჟი ასლან-ბეი მეთაურობდა, მოკლა ქელეშ-ბეი.აფხაზეთის სამთავროს ტახტზე ასლან-ბეი ავიდა. 1809 წ. აფხაზეთის სამთავროს ტახტის მემკვიდრე გიორგი (საფარ-ბეი) შარვაშიძემ ხელი მოაწერა ე.წ. „სათხოვარ პუნქტებს“, სადაც რუსეთის მეფის ქვეშევრდომობისა და სამსახურის სურვილი გამოთქვა. 1810 წ. 17 თებერვალს ალექსანდრე I-მა დაამტკიცა „სათხოვარი პუნქტები“ და გიორგი შარვაშიძე აფხაზეთის მთავრად დანიშნა. 1810 წ. 10 ივლისს რუსეთის ჯარმა [[იერიში|იერიშით]] აიღო სოხუმის ციხე. იმავე წლის ოქტომბერში სოხუმში გიორგი შარვაშიძეს სამთავრო ნიშნები საზეიმოდ გადაეცა და მან რუსეთის ერთგულებაზე დაიფიცა, რითაც რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში აფხაზეთის სამთავროს ავტონომიური უფლებით შესვლა საბოლოოდ გაფორმდა. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=124518&oldid=prev 2021-07-07T12:28:21Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:28, 7 ივლისი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიანი შუა საუკუნეების აფხაზეთის სამთავროში არ აგებულა მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი ორიგინალური არქიტექტურული ძეგლი, ზედმეტია ლაპარაკი მწიგნობრულ ძეგლებზე. XVIII საუკუნიდან აფხაზეთის სამთავროში ვრცელდება [[ისლამი]], მაგრამ ამ საუკუნის პირველ ნახევარში მას ფართო მასშტაბებისათვის არ მიუღწევია. პირველად მხოლოდ მოსახლეობის ზედაფენა – ფეოდალური წრეები – გამაჰმადიანდა, პირველ რიგში, სამთავრო სახლი. მიუხედავად გამაჰმადიანებისა, აფხაზეთის სამთავრო სახლი კვლავ ინარჩუნებდა კავშირს ქართულ სამყაროსთან, სამთავრო სახლი და წარჩინებულთა წრე პირად ნათესაურ ურთიერთობაში იყვნენ ოდიშის, [[იმერეთი|იმერეთის]], გურიის მმართველ სახლებსა და წარჩინებულ საგვარეულოებთან. აფხაზთა მთავრები XVII-XVIII სს. თავს საერთოქართული პოლიტიკურ-სახელმწიფოებრივი და კულტურული სივრცის ნაწილად მოიაზრებდნენ და საქართველოს ([[ქართლი]]ს, იმერეთის) მეფეთა უზენაესობას აღიარებდნენ. ეკლესიურად აფხაზეთის სამთავრო, ოდიშ-იმერეთ-გურიასთან ერთად, ერთ მთლიანობას შეადგენდა ერთი საეკლესიო (ქართ.) ენით. მიუხედავად იმისა, რომ გვიან შუა საუკუნეებში [[ქართული ენა]] აფხაზეთში რამდენადმე თმობს პოზიციებს, მთავრის კანცელარია კვლავ ქართულ ენაზე მუშაობდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გვიანი შუა საუკუნეების აფხაზეთის სამთავროში არ აგებულა მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი ორიგინალური არქიტექტურული ძეგლი, ზედმეტია ლაპარაკი მწიგნობრულ ძეგლებზე. XVIII საუკუნიდან აფხაზეთის სამთავროში ვრცელდება [[ისლამი]], მაგრამ ამ საუკუნის პირველ ნახევარში მას ფართო მასშტაბებისათვის არ მიუღწევია. პირველად მხოლოდ მოსახლეობის ზედაფენა – ფეოდალური წრეები – გამაჰმადიანდა, პირველ რიგში, სამთავრო სახლი. მიუხედავად გამაჰმადიანებისა, აფხაზეთის სამთავრო სახლი კვლავ ინარჩუნებდა კავშირს ქართულ სამყაროსთან, სამთავრო სახლი და წარჩინებულთა წრე პირად ნათესაურ ურთიერთობაში იყვნენ ოდიშის, [[იმერეთი|იმერეთის]], გურიის მმართველ სახლებსა და წარჩინებულ საგვარეულოებთან. აფხაზთა მთავრები XVII-XVIII სს. თავს საერთოქართული პოლიტიკურ-სახელმწიფოებრივი და კულტურული სივრცის ნაწილად მოიაზრებდნენ და საქართველოს ([[ქართლი]]ს, იმერეთის) მეფეთა უზენაესობას აღიარებდნენ. ეკლესიურად აფხაზეთის სამთავრო, ოდიშ-იმერეთ-გურიასთან ერთად, ერთ მთლიანობას შეადგენდა ერთი საეკლესიო (ქართ.) ენით. მიუხედავად იმისა, რომ გვიან შუა საუკუნეებში [[ქართული ენა]] აფხაზეთში რამდენადმე თმობს პოზიციებს, მთავრის კანცელარია კვლავ ქართულ ენაზე მუშაობდა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>XVII-XVIII სს. მიჯნაზე აფხაზეთის სამთავრო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთი]]ს პოლიტიკური გავლენის სფეროში მოექცა. აფხაზთა მთავარს ტახტზე სულთანი ამტკიცებდა. აფხაზები ქართველებთან ერთად იბრძოდნენ ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ. 1787 წ. აფხაზთა სამთავრო ტახტის მემკვიდრემ, ქელაიშ-აჰმედ-ბეი (ქელეშ-ბეი) შარვაშიძემ, ოსმალთა დახმარებით ტახტიდან ჩამოაგდო თავისი ბიძა ზურაბ შარვაშიძე და თვითონ გამთავრდა. ამავე დროს, პოლიტიკური მოსაზრებით, მთავრის რეზიდენცია ლიხნიდან სოხუმის ციხეში გადაიტანა, სადაც თურქი მეციხოვნეები იდგნენ. ქელეშ-ბეიმ თურქების დახმარებით დაიმორჩილა აფხაზი ფეოდალები, გააერთიანა დაქუცმაცებული სამთავრო, ხელისუფლება განამტკიცა და ერთპიროვნულ მმართველად იქცა. ამავე დროს მან გავლენა სამურზაყანოზედაც გაავრცელა. ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოებისა და გურია-<del class="diffchange diffchange-inline">სამეგრელოს </del>სამთავროების რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლის შემდეგ აფხაზეთის მთავარმაც რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლა გადაწყვიტა. იგი აშკარად განუდგა ოსმალეთს, რასაც მის წინააღმდეგ შეთქმულება მოჰყვა. 1808 წ. 2 მაისს ოსმალოფილურმა დაჯგუფებამ, რომელსაც მთავრის უფროსი ვაჟი ასლან-ბეი მეთაურობდა, მოკლა ქელეშ-ბეი.აფხაზეთის სამთავროს ტახტზე ასლან-ბეი ავიდა. 1809 წ. აფხაზეთის სამთავროს ტახტის მემკვიდრე გიორგი (საფარ-ბეი) შარვაშიძემ ხელი მოაწერა ე.წ. „სათხოვარ პუნქტებს“, სადაც რუსეთის მეფის ქვეშევრდომობისა და სამსახურის სურვილი გამოთქვა. 1810 წ. 17 თებერვალს ალექსანდრე I-მა დაამტკიცა „სათხოვარი პუნქტები“ და გიორგი შარვაშიძე აფხაზეთის მთავრად დანიშნა. 1810 წ. 10 ივლისს რუსეთის ჯარმა [[იერიში|იერიშით]] აიღო სოხუმის ციხე. იმავე წლის ოქტომბერში სოხუმში გიორგი შარვაშიძეს სამთავრო ნიშნები საზეიმოდ გადაეცა და მან რუსეთის ერთგულებაზე დაიფიცა, რითაც რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში აფხაზეთის სამთავროს ავტონომიური უფლებით შესვლა საბოლოოდ გაფორმდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>XVII-XVIII სს. მიჯნაზე აფხაზეთის სამთავრო [[ოსმალეთის იმპერია|ოსმალეთი]]ს პოლიტიკური გავლენის სფეროში მოექცა. აფხაზთა მთავარს ტახტზე სულთანი ამტკიცებდა. აფხაზები ქართველებთან ერთად იბრძოდნენ ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ. 1787 წ. აფხაზთა სამთავრო ტახტის მემკვიდრემ, ქელაიშ-აჰმედ-ბეი (ქელეშ-ბეი) შარვაშიძემ, ოსმალთა დახმარებით ტახტიდან ჩამოაგდო თავისი ბიძა ზურაბ შარვაშიძე და თვითონ გამთავრდა. ამავე დროს, პოლიტიკური მოსაზრებით, მთავრის რეზიდენცია ლიხნიდან სოხუმის ციხეში გადაიტანა, სადაც თურქი მეციხოვნეები იდგნენ. ქელეშ-ბეიმ თურქების დახმარებით დაიმორჩილა აფხაზი ფეოდალები, გააერთიანა დაქუცმაცებული სამთავრო, ხელისუფლება განამტკიცა და ერთპიროვნულ მმართველად იქცა. ამავე დროს მან გავლენა სამურზაყანოზედაც გაავრცელა. ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოებისა და გურია-<ins class="diffchange diffchange-inline">[[სამეგრელო]]ს </ins>სამთავროების რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლის შემდეგ აფხაზეთის მთავარმაც რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლა გადაწყვიტა. იგი აშკარად განუდგა ოსმალეთს, რასაც მის წინააღმდეგ შეთქმულება მოჰყვა. 1808 წ. 2 მაისს ოსმალოფილურმა დაჯგუფებამ, რომელსაც მთავრის უფროსი ვაჟი ასლან-ბეი მეთაურობდა, მოკლა ქელეშ-ბეი.აფხაზეთის სამთავროს ტახტზე ასლან-ბეი ავიდა. 1809 წ. აფხაზეთის სამთავროს ტახტის მემკვიდრე გიორგი (საფარ-ბეი) შარვაშიძემ ხელი მოაწერა ე.წ. „სათხოვარ პუნქტებს“, სადაც რუსეთის მეფის ქვეშევრდომობისა და სამსახურის სურვილი გამოთქვა. 1810 წ. 17 თებერვალს ალექსანდრე I-მა დაამტკიცა „სათხოვარი პუნქტები“ და გიორგი შარვაშიძე აფხაზეთის მთავრად დანიშნა. 1810 წ. 10 ივლისს რუსეთის ჯარმა [[იერიში|იერიშით]] აიღო სოხუმის ციხე. იმავე წლის ოქტომბერში სოხუმში გიორგი შარვაშიძეს სამთავრო ნიშნები საზეიმოდ გადაეცა და მან რუსეთის ერთგულებაზე დაიფიცა, რითაც რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში აფხაზეთის სამთავროს ავტონომიური უფლებით შესვლა საბოლოოდ გაფორმდა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ დროისათვის აფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვრად მდ. ბზიფი ითვლებოდა, რადგან გაგრის ვიწროებიდან მდ. ბზიფამდე ტერიტორია ჯიქებს ჰქონდათ მიტაცებული; სამხრეთ-აღმოსავლეთით საზღვარი მდ. ღალიძგაზე გადიოდა, საიდანაც ოდიშის (სამეგრელო) სამთავრო ესაზღვრებოდა, დას-ით შავი ზღვა ეკრა, ხოლო ჩრდ-ით საზღვარი კავკასიის მთავარ წყალგამყოფ ქედს მიუყვებოდა. აფხაზეთის სამთავრო ერთიან პოლიტიკურ ერთეულს კვლავაც არ წარმოადგენდა. ის ცალკეულ მხარეებად იყოფოდა: ზუფუ – მდ. ბზიფსა და მდ. გუმისთას შორის; აფხაზეთი, ანუ გუმა – მდ. გუმისთასა და მდ. კოდორს შორის; აბჟუა – მდ. კოდორსა და მდ. ღალიძგას შორის; მასთან ნომინალურად იყო დაკავშირებული მთიანი მხარეები: ფსხუ – მდ. ბზიფის ზემოწელში, წებელი და დალი – მდ. კოდორის შუა და ზემოწელის აუზში. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ დროისათვის აფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვრად მდ. ბზიფი ითვლებოდა, რადგან გაგრის ვიწროებიდან მდ. ბზიფამდე ტერიტორია ჯიქებს ჰქონდათ მიტაცებული; სამხრეთ-აღმოსავლეთით საზღვარი მდ. ღალიძგაზე გადიოდა, საიდანაც ოდიშის (სამეგრელო) სამთავრო ესაზღვრებოდა, დას-ით შავი ზღვა ეკრა, ხოლო ჩრდ-ით საზღვარი კავკასიის მთავარ წყალგამყოფ ქედს მიუყვებოდა. აფხაზეთის სამთავრო ერთიან პოლიტიკურ ერთეულს კვლავაც არ წარმოადგენდა. ის ცალკეულ მხარეებად იყოფოდა: ზუფუ – მდ. ბზიფსა და მდ. გუმისთას შორის; აფხაზეთი, ანუ გუმა – მდ. გუმისთასა და მდ. კოდორს შორის; აბჟუა – მდ. კოდორსა და მდ. ღალიძგას შორის; მასთან ნომინალურად იყო დაკავშირებული მთიანი მხარეები: ფსხუ – მდ. ბზიფის ზემოწელში, წებელი და დალი – მდ. კოდორის შუა და ზემოწელის აუზში. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=122271&oldid=prev 2021-04-11T19:36:30Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:36, 11 აპრილი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 49:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 49:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[საქართველოს <del class="diffchange diffchange-inline">მათლმადიდებელი </del>ეკლესია:ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[საქართველოს <ins class="diffchange diffchange-inline">მართლმადიდებელი </ins>ეკლესია:ენციკლოპედია]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:პოლიტიკური ერთეულები დასავლეთ საქართველოში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:პოლიტიკური ერთეულები დასავლეთ საქართველოში]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:აფხაზეთი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:აფხაზეთი]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=121549&oldid=prev 2021-04-01T20:18:31Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:18, 1 აპრილი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზეთის მთავრის ხელისუფლება მხოლოდ ბზიფის ოლქზე ვრცელდებოდა; გუმასა და აბჟუას შარვაშიძეთა სამთავრო სახლის სხვა წევრები ფლობდნენ; ფსხუს, წებელსა და დალს მარშანიები განაგებდნენ, რომელმაც არ ცნეს გიორგი შარვაშიძის ხელისუფლება და არც რუსეთის მფარველობაში შევიდნენ. 1821-1824 წწ. [[აფხაზეთის აჯანყება 1821-27|აფხაზეთში ანტიცარისტული აჯანყებები]] მოხდა, რომელიც რუსეთის ხელისუფლებამ სასტიკად ჩაახშო. ცარიზმი ყოველნაირად განამტკიცებდა აფხაზეთში ფეოდალურ-ბატონყმურ ურთიერთობას, ატარებდა მკაცრი კოლონიურ ექსპლუატაციისა და ეროვნული ჩაგვრის პოლიტიკას. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზეთის მთავრის ხელისუფლება მხოლოდ ბზიფის ოლქზე ვრცელდებოდა; გუმასა და აბჟუას შარვაშიძეთა სამთავრო სახლის სხვა წევრები ფლობდნენ; ფსხუს, წებელსა და დალს მარშანიები განაგებდნენ, რომელმაც არ ცნეს გიორგი შარვაშიძის ხელისუფლება და არც რუსეთის მფარველობაში შევიდნენ. 1821-1824 წწ. [[აფხაზეთის აჯანყება 1821-27|აფხაზეთში ანტიცარისტული აჯანყებები]] მოხდა, რომელიც რუსეთის ხელისუფლებამ სასტიკად ჩაახშო. ცარიზმი ყოველნაირად განამტკიცებდა აფხაზეთში ფეოდალურ-ბატონყმურ ურთიერთობას, ატარებდა მკაცრი კოლონიურ ექსპლუატაციისა და ეროვნული ჩაგვრის პოლიტიკას. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზეთის საბოლოო დამორჩილების მიზნით 1830 წ. კავკასიის რუსულმა ადმინისტრაციამ „აფხაზეთის ექსპედიცია“ მოაწყო და შავი ზღვის სანაპირო პუნქტები – გაგრა, ბიჭვინთა, ბომბორა – დაიკავა. რუსებმა აქ [[ციხესიმაგრე|ციხესიმაგრეები]] ააგეს და მეციხოვნეები ჩააყენეს. 1834-1835 წწ. რუსებმა სოხუმიდან გაგრამდე სანაპირო გზა გაიყვანეს. ამ დროიდან ვრცელდება აფხაზეთის მთავრის ხელისუფლება მდ. ბზიფსა და გაგრის ვიწროებს შორის ტერიტორიაზე. იმავდროულად, რუსეთის ხელისუფლებამ აფხაზეთის მთავარს აბჟუასა და გუმას მფლობელები დაუმორჩილა და ერთმმართველად აქცია. 1837 წ. მაისში ცარიზმმა წებელი და დალი დაიმორჩილა და უშუალო რუსული მმართველობა შემოიღო (ამ დროიდან – წებელის ნაცვლად მისი რუსული ფორმა – წებელდა – მკვიდრდება), თუმცა 1840-1841 წწ. რუსული ხელისუფლების წინააღმდეგ იქ აჯანყებები მოხდა. 1840 წ. ივლისს უშუალო რუსული მმართველობა დამყარდა ფსხუში. რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლის შემდეგ, ისევე როგორც საქართველოს სხვა პოლიტიკური ერთეულები, აფხაზეთიც რუსეთის საერთო ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში ჩაება. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზეთის საბოლოო დამორჩილების მიზნით 1830 წ. კავკასიის რუსულმა ადმინისტრაციამ „აფხაზეთის ექსპედიცია“ მოაწყო და შავი ზღვის სანაპირო პუნქტები – გაგრა, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ბიჭვინთა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, ბომბორა – დაიკავა. რუსებმა აქ [[ციხესიმაგრე|ციხესიმაგრეები]] ააგეს და მეციხოვნეები ჩააყენეს. 1834-1835 წწ. რუსებმა სოხუმიდან გაგრამდე სანაპირო გზა გაიყვანეს. ამ დროიდან ვრცელდება აფხაზეთის მთავრის ხელისუფლება მდ. ბზიფსა და გაგრის ვიწროებს შორის ტერიტორიაზე. იმავდროულად, რუსეთის ხელისუფლებამ აფხაზეთის მთავარს აბჟუასა და გუმას მფლობელები დაუმორჩილა და ერთმმართველად აქცია. 1837 წ. მაისში ცარიზმმა წებელი და დალი დაიმორჩილა და უშუალო რუსული მმართველობა შემოიღო (ამ დროიდან – წებელის ნაცვლად მისი რუსული ფორმა – წებელდა – მკვიდრდება), თუმცა 1840-1841 წწ. რუსული ხელისუფლების წინააღმდეგ იქ აჯანყებები მოხდა. 1840 წ. ივლისს უშუალო რუსული მმართველობა დამყარდა ფსხუში. რუსეთის ქვეშევრდომობაში შესვლის შემდეგ, ისევე როგორც საქართველოს სხვა პოლიტიკური ერთეულები, აფხაზეთიც რუსეთის საერთო ეკონომიკურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში ჩაება. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XIX ს. 30-იანი წლებიდან აფხაზეთში ვითარდება წვრილი მრეწველობა. დაიწყო ადგილობრივი მნიშვნელობის გზების მშენებლობა, იზრდებოდა სასულიერო-სამეურნეო წარმოება. 50-იანი წლებიდან თითქმის რეგულარული გახდა საზღვაო მიმოსვლა სოხუმსა და ქერჩს, ოდესას, ფოთსა და შავი ზღვის სანაპიროს სხვა ქალაქებს შორის, გაიზარდა ხე-ტყის, [[სიმინდი]]ს, ღვინისა და სხვ. პროდუქციის გაზიდვა. საბაზრო ურთიერთობათა განვითარება არღვევდა ფეოდალური მეურნეობის კარ-ჩაკეტილობას. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XIX ს. 30-იანი წლებიდან აფხაზეთში ვითარდება წვრილი მრეწველობა. დაიწყო ადგილობრივი მნიშვნელობის გზების მშენებლობა, იზრდებოდა სასულიერო-სამეურნეო წარმოება. 50-იანი წლებიდან თითქმის რეგულარული გახდა საზღვაო მიმოსვლა სოხუმსა და ქერჩს, ოდესას, ფოთსა და შავი ზღვის სანაპიროს სხვა ქალაქებს შორის, გაიზარდა ხე-ტყის, [[სიმინდი]]ს, ღვინისა და სხვ. პროდუქციის გაზიდვა. საბაზრო ურთიერთობათა განვითარება არღვევდა ფეოდალური მეურნეობის კარ-ჩაკეტილობას. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=119453&oldid=prev 2021-03-10T11:25:44Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:25, 10 მარტი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აფხაზეთის სამთავრო''' − ფეოდალური პოლიტიკური ერთეული დასავლეთ [[საქართველო]]ში XVII-XIX სს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აფხაზეთის სამთავრო''' − ფეოდალური პოლიტიკური ერთეული დასავლეთ [[საქართველო]]ში XVII-XIX სს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩამოყალიბდა <del class="diffchange diffchange-inline">[[</del>აფხაზეთის <del class="diffchange diffchange-inline">საერისთავო]]ს </del>ბაზაზე, რომელიც საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის დროს (XV ს. II ნახ.) [[ოდიშის საერისთავო]]ს (XVI ს-იდან სამთავრო) ვასალურ დამოკიდებულებაში იმყოფებოდა. XVII ს. დამდეგს აფხაზეთის ერისთავებმა, შარვაშიძეებმა, ისარგებლეს ოდიშის სამთავროს გართულებული მდგომარეობით, გათავისუფლდნენ ვასალური დამოკიდებულებისაგან და აფხაზეთის დამოუკიდებელი სამთავრო ჩამოაყალიბეს, რომლის ცენტრი გახდა ზუფუ (ლიხნი). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ჩამოყალიბდა აფხაზეთის <ins class="diffchange diffchange-inline">საერისთავოს </ins>ბაზაზე, რომელიც საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის დროს (XV ს. II ნახ.) [[ოდიშის საერისთავო]]ს (XVI ს-იდან სამთავრო) ვასალურ დამოკიდებულებაში იმყოფებოდა. XVII ს. დამდეგს აფხაზეთის ერისთავებმა, შარვაშიძეებმა, ისარგებლეს ოდიშის სამთავროს გართულებული მდგომარეობით, გათავისუფლდნენ ვასალური დამოკიდებულებისაგან და აფხაზეთის დამოუკიდებელი სამთავრო ჩამოაყალიბეს, რომლის ცენტრი გახდა ზუფუ (ლიხნი). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ააფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარი მდ. ბზიფზე გადიოდა; ჩრდილოეთით, ნომინალურად – კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე; სამხრეთ-აღმოსავლეთით – მდ. ცხომზე, საიდანაც ოდიშის სამთავრო ესაზღვრებოდა. აფხაზი ფეოდალები სამთავროს საზღვრების გაფართოების მიზნით გამუდმებით თავს ესხმოდნენ და აოხრებდნენ ოდიშის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს. XVII ს. შუა ხანებში აფხაზეთის სამთავროს საზღვარმა მდ. კელასურზე გადაინაცვლა. აფხაზთა [[აგრესია|აგრესიის]] შესაკავებლად ოდიშის მთავარმა, ლევან II დადიანმა, საზღვარზე სიმაგრეთა სისტემა ააგო, რომელიც კელასურის კედლის სახელითაა ცნობილი. კელასურის კედლის სახელწოდებით გაერთიანებული სიმაგრეთა სისტემა იწყებოდა მდ. კელასურის შესართავთან, მის მარცხენა ნაპირზე, მიუყვებოდა კელასურის ხეობას, შემდეგ უხვევდა აღმოსავლეთისკენ, გადაკვეთდა მდინარეებს – მაჭარასა და კოდორს, აქედან მიუყვებოდა ფანავის ქედს, გადაკვეთდა მდ. მოქვს და მდ. ღალიძგამდე აღწევდა. XVII ს. 80-იან წწ. აფხაზეთის სამთავრომ მიიტაცა ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი მდ. კელასურიდან მდ. ეგრისწყლამდე (ამჟამად მდ. ღალიძგა), ხოლო შემდეგ – მდ. ენგურამდე. XVII ს. მიწურულს აფხაზთა მთავრის, ზეგნაყ შარვაშიძის, გარდაცვალების შემდეგ, მისმა შვილებმა მდ. ბზიფსა და მდ. ენგურს შორის მოქცეული მიწა-წყალი დაინაწილეს. მათ შორის უფროსმა, როსტომმა, მიიღო მდ. ბზიფსა და მდ. კოდორს შორის მდებარე მიწები და აფხაზთა მთავრის ტიტული; საშუალო ძმამ, ჯიქეშიამ – კოდორსა და ღალიძგას შორის ტერიტორია, რომელსაც შემდეგ აბჟუა (აფხაზურად (აფსუურად) შუა ნაწილი) ეწოდა; უმცროსმა, ყვაპუმ – მდ. ღალიძგასა და მდ. ენგურს შორის მდებარე მიწები, რომელსაც მოგვიანებით (XVIII ს. 30-40-იანი წწ.) მისი მემკვიდრის, მურზაყან შარვაშიძის სახელის მიხედვით სამურზაყანო ეწოდა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ააფხაზეთის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ საზღვარი მდ. ბზიფზე გადიოდა; ჩრდილოეთით, ნომინალურად – კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე; სამხრეთ-აღმოსავლეთით – მდ. ცხომზე, საიდანაც ოდიშის სამთავრო ესაზღვრებოდა. აფხაზი ფეოდალები სამთავროს საზღვრების გაფართოების მიზნით გამუდმებით თავს ესხმოდნენ და აოხრებდნენ ოდიშის სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს. XVII ს. შუა ხანებში აფხაზეთის სამთავროს საზღვარმა მდ. კელასურზე გადაინაცვლა. აფხაზთა [[აგრესია|აგრესიის]] შესაკავებლად ოდიშის მთავარმა, ლევან II დადიანმა, საზღვარზე სიმაგრეთა სისტემა ააგო, რომელიც კელასურის კედლის სახელითაა ცნობილი. კელასურის კედლის სახელწოდებით გაერთიანებული სიმაგრეთა სისტემა იწყებოდა მდ. კელასურის შესართავთან, მის მარცხენა ნაპირზე, მიუყვებოდა კელასურის ხეობას, შემდეგ უხვევდა აღმოსავლეთისკენ, გადაკვეთდა მდინარეებს – მაჭარასა და კოდორს, აქედან მიუყვებოდა ფანავის ქედს, გადაკვეთდა მდ. მოქვს და მდ. ღალიძგამდე აღწევდა. XVII ს. 80-იან წწ. აფხაზეთის სამთავრომ მიიტაცა ოდიშის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი მდ. კელასურიდან მდ. ეგრისწყლამდე (ამჟამად მდ. ღალიძგა), ხოლო შემდეგ – მდ. ენგურამდე. XVII ს. მიწურულს აფხაზთა მთავრის, ზეგნაყ შარვაშიძის, გარდაცვალების შემდეგ, მისმა შვილებმა მდ. ბზიფსა და მდ. ენგურს შორის მოქცეული მიწა-წყალი დაინაწილეს. მათ შორის უფროსმა, როსტომმა, მიიღო მდ. ბზიფსა და მდ. კოდორს შორის მდებარე მიწები და აფხაზთა მთავრის ტიტული; საშუალო ძმამ, ჯიქეშიამ – კოდორსა და ღალიძგას შორის ტერიტორია, რომელსაც შემდეგ აბჟუა (აფხაზურად (აფსუურად) შუა ნაწილი) ეწოდა; უმცროსმა, ყვაპუმ – მდ. ღალიძგასა და მდ. ენგურს შორის მდებარე მიწები, რომელსაც მოგვიანებით (XVIII ს. 30-40-იანი წწ.) მისი მემკვიდრის, მურზაყან შარვაშიძის სახელის მიხედვით სამურზაყანო ეწოდა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&diff=119452&oldid=prev 2021-03-10T11:24:28Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;აფხაზეთის სამთავრო&#039;&#039;&#039; − ფეოდალური პოლიტიკური ერთეული დასავ...</p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D&amp;diff=119452">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili