https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90 2026-04-27T21:17:04Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=220198&oldid=prev 2024-02-29T09:57:21Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">აფხაზური ენის ბგერითი შედგენილობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:57, 29 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== აფხაზური ენის ბგერითი შედგენილობა =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== აფხაზური ენის ბგერითი შედგენილობა =====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] სისტემა რთულია. [[სალიტერატურო ენა]]ს მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]საერთო 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. [[მახვილი (გრამატიკა)|მახვილი]] ინტენსიური და მოძრავია. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] სისტემა რთულია. [[სალიტერატურო ენა]]ს მოეპოვება 56 თანხმოვანი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფონემა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]საერთო 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. [[მახვილი (გრამატიკა)|მახვილი]] ინტენსიური და მოძრავია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== გრამატიკული კატეგორიები =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== გრამატიკული კატეგორიები =====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=220048&oldid=prev 2024-02-26T20:00:01Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:00, 26 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] სისტემა რთულია. [[სალიტერატურო ენა]]ს მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]საერთო 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. [[მახვილი (გრამატიკა)|მახვილი]] ინტენსიური და მოძრავია. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] სისტემა რთულია. [[სალიტერატურო ენა]]ს მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]საერთო 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. [[მახვილი (გრამატიკა)|მახვილი]] ინტენსიური და მოძრავია. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>===== <del class="diffchange diffchange-inline">გრამატიკულიკატეგორიები </del>=====</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>===== <ins class="diffchange diffchange-inline">გრამატიკული კატეგორიები </ins>=====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, [[ზმნა]] დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს [[ერგატიული წყობა|ერგატიულ წყობა]]ს. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. [[ზმნა]] წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. [[უღვლილება]] კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკული კლასები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, [[ზმნა]] დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს [[ერგატიული წყობა|ერგატიულ წყობა]]ს. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. [[ზმნა]] წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. [[უღვლილება]] კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკული კლასები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=220047&oldid=prev 2024-02-26T19:59:13Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:59, 26 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აფხაზური ენა''' – აფხაზური ენა (აფსუა ბჷზშია, შდრ. აფსუა „აფხაზი, აფსუა“), [[იბერიულ-კავკასიური ენები|იბერიულ-კავკასიურ ენათა]] ოჯახის ჩრდილო-დასავლურ ანუ აფხაზურ-ადიღურ ენათა ჯგუფის ენა. გავრცელებულია [[საქართველო]]ში, [[თურქეთი|თურქეთსა]] და [[სირია]]ში, ნაწილობრივ [[რუსეთი]]ს [[ქალაქი|ქალაქებში]]. აფხახეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში 1989-თვის აფხაზთა (აფსუათა) რაოდენობა შეადგენდა 93 ათას კაცს, ბათუმსა და მიმდებარე სოფლებში – 1600 კაცს, თურქეთის რესპუბლიკაში 100 000 აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხაზთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აფხაზური ენა''' – აფხაზური ენა (აფსუა ბჷზშია, შდრ. აფსუა „აფხაზი, აფსუა“), [[იბერიულ-კავკასიური ენები|იბერიულ-კავკასიურ ენათა]] ოჯახის ჩრდილო-დასავლურ ანუ აფხაზურ-ადიღურ ენათა ჯგუფის ენა. გავრცელებულია [[საქართველო]]ში, [[თურქეთი|თურქეთსა]] და [[სირია]]ში, ნაწილობრივ [[რუსეთი]]ს [[ქალაქი|ქალაქებში]]. აფხახეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში 1989-თვის აფხაზთა (აფსუათა) რაოდენობა შეადგენდა 93 ათას კაცს, ბათუმსა და მიმდებარე სოფლებში – 1600 კაცს, თურქეთის რესპუბლიკაში 100 000 აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხაზთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] სისტემა რთულია. [[სალიტერატურო ენა]]ს მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">===== აფხაზური ენის ბგერითი შედგენილობა =====</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, [[ზმნა]] დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ <del class="diffchange diffchange-inline">წყობას</del>. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკული კლასები.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] სისტემა რთულია. [[სალიტერატურო ენა]]ს მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]საერთო 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მახვილი <ins class="diffchange diffchange-inline">(გრამატიკა)|მახვილი]] </ins>ინტენსიური და მოძრავია. &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">===== გრამატიკულიკატეგორიები =====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, [[ზმნა]] დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ერგატიული წყობა|</ins>ერგატიულ <ins class="diffchange diffchange-inline">წყობა]]ს</ins>. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ზმნა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>უღვლილება<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკული კლასები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენას ამჟამად ორი [[დიალექტი]] აქვს: აბჟუური თავისი თქმებითურთ და ბზიფური სამი კილოკავით (აა-</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">===== აფხაზური ენის დიალექტები =====</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ცის, ლიხნისა და ოთჰარის). ცალკე ერთეულია XIX ს. II ნახ. აფხაზეთიდან გადასახლებულ აფხაზთა ბათუმელი შთამომავლების მეტყველება ორი თქმითურთ (ანგისისა და ფერიის თქმები). თურქეთსა და სირიაში მცხოვრებ აფხაზთა (აფსუათა) მეტყველება დიალექტოლოგიური თვალსაზრისით სათანადოდ სიღრმით ჯერაც არ არის</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენას ამჟამად ორი [[დიალექტი]] აქვს: აბჟუური თავისი თქმებითურთ და ბზიფური სამი კილოკავით (აა-ცის, ლიხნისა და ოთჰარის). ცალკე ერთეულია XIX ს. II ნახ. აფხაზეთიდან გადასახლებულ აფხაზთა ბათუმელი შთამომავლების <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მეტყველება<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ორი თქმითურთ (ანგისისა და ფერიის თქმები). თურქეთსა და სირიაში მცხოვრებ აფხაზთა (აფსუათა) მეტყველება დიალექტოლოგიური თვალსაზრისით სათანადოდ სიღრმით ჯერაც არ არის გამოკვლეული. სალიტერატურო ენას საფუძვლად უდევს უფრო მარტივი სისტემის მქონე აბჟუური დიალექტი. აფხაზური ენის საბოლოო სახის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ქართველურმა (კერძოდ, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მეგრული ენა|</ins>მეგრულმა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>) სუბსტრატმა, რაც გამოკვეთილად შეინიშნება ამ ენის დიალექტთა ფონოლოგიურ სისტემაში (სპეციფიკურ აფხაზურ-აფსუურ ფონემათა მოშლას აშკარად არეალური ხასიათი აქეს: სისინ-შიშინა სიბილანტთა სისტემა მთლიანად გამქრალია მეგრული მეტყველების უშუალო მეზობლად გავრცელებულ აბჟუურ დიალექტში, ხოლო მისი გაქრობის ტენდენცია მატულობს ბზიფერი დიალექტის გავრცელების სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით), ზოგიერთ ფონეტიკურ პროცესში, განსაკუთრებით <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ლექსიკა]]ში </ins>(დაბალმთიანეთისა <ins class="diffchange diffchange-inline">დაზღვისპირის </ins>მცენარეთა სახელები, თევზების სახელები, ქრისტიანული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ტერმინოლოგია<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ტოპონიმი|</ins>ტოპონიმია<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[გვარსახელი|</ins>გვარ-სახელები<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, საცხოვრებელ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნაგებობა]]თა </ins>სახელები და სხვ.). აფხაზურ ენაში მეგრული სუბსტრატის არსებობა მიანიშნებს საისტორიო წყაროთა და ძველი რუკების მონაცემებზე, რომელთა მიხედვითაც ირკვევა, რომ XVI საუკუნემდე მაინც აფხაზთა მეტყველება წარმოდგენილი იყო ჩრდილოეთ კავკასიაში (მდ. ყუბანის აუზში).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გამოკვლეული. სალიტერატურო ენას საფუძვლად უდევს უფრო მარტივი სისტემის მქონე აბჟუური დიალექტი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზური ენის საბოლოო სახის ჩამოყალიბებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ქართველურმა (კერძოდ, მეგრულმა) სუბსტრატმა, რაც გამოკვეთილად შეინიშნება ამ ენის დიალექტთა ფონოლოგიურ სისტემაში (სპეციფიკურ აფხაზურ-აფსუურ ფონემათა მოშლას აშკარად არეალური ხასიათი აქეს: სისინ-შიშინა სიბილანტთა სისტემა მთლიანად გამქრალია მეგრული მეტყველების უშუალო მეზობლად გავრცელებულ აბჟუურ დიალექტში, ხოლო მისი გაქრობის ტენდენცია მატულობს ბზიფერი დიალექტის გავრცელების სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით), ზოგიერთ ფონეტიკურ პროცესში, განსაკუთრებით <del class="diffchange diffchange-inline">ლექსიკაში </del>(დაბალმთიანეთისა <del class="diffchange diffchange-inline">ღა</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ზღვისპირის </del>მცენარეთა სახელები, თევზების სახელები, ქრისტიანული ტერმინოლოგია, ტოპონიმია, გვარ-</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სახელები, საცხოვრებელ <del class="diffchange diffchange-inline">ნაგებობათა </del>სახელები და სხვ.). აფხაზურ ენაში მეგრული სუბსტრატის არსებობა მიანიშნებს საისტორიო წყაროთა და ძველი რუკების მონაცემებზე, რომელთა მიხედვითაც ირკვევა, რომ XVI საუკუნემდე მაინც აფხაზთა მეტყველება წარმოდგენილი იყო ჩრდილოეთ კავკასიაში (მდ. ყუბანის აუზში).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზური ლექსიკის მცირე ნაწილი პირველად იქნა ჩაწერილი 1641 თურქი მოგზაურის ევლია ჩელების მიერ არაბული [[ანბანი]]ს გამოყენებით. აფხაზური (აფსუური) <del class="diffchange diffchange-inline">ანბანი რუსული </del>[[გრაფიკა (დამწერლობა)|გრაფიკის]] საფუძველზე 1862.&#160; აფხაზური მხატვრული ლიტერატურის ისტორია იწყება დ. გულიას შემოქმედებით, რომლის ლექსების პირეელი კრებული დაიბეჭდა [[თბილისი|თბილისში]] 1912. აფხაზური ანბანის გრაფიკის საფუძვლები რამდენჯერმე შეიცვალა: 1862-1926 მცირედი ცელილებებით გამოიყენებოდა რუსულ გრაფიკაზე დაფუძნებული პ. უსლარისეული ანბანი, 1926-28 მოქმედებდა [[მარი ნიკო|ნ. მარი]]ს შედგენილი ლათინიზებული ანალიტიკური ანბანი, 1928-38 მას შეენაცვლა ნ. იაკოვლევის მიერ სსრკ ახალდამწერლობიან ენათათვის შექმნილი უნიფიცირებული ლათინისებული ანბანი, 1938–54 გამოიყენებოდა ქართულ გრაფიკაზე დაფუძნებული ანბანი, 1954 აღდგენილ იქნა რუსულ გრაფიკაზე დაფუძნებული პირველი ანბანი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">===== აფხაზური ანბანი =====</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზური ლექსიკის მცირე ნაწილი პირველად იქნა ჩაწერილი 1641 თურქი მოგზაურის ევლია ჩელების მიერ არაბული [[ანბანი]]ს გამოყენებით. აფხაზური (აფსუური) <ins class="diffchange diffchange-inline">ცრუსული </ins>[[გრაფიკა (დამწერლობა)|გრაფიკის]] საფუძველზე 1862.&#160; აფხაზური მხატვრული ლიტერატურის ისტორია იწყება დ. გულიას შემოქმედებით, რომლის ლექსების პირეელი კრებული დაიბეჭდა [[თბილისი|თბილისში]] 1912. აფხაზური ანბანის გრაფიკის საფუძვლები რამდენჯერმე შეიცვალა: 1862-1926 მცირედი ცელილებებით გამოიყენებოდა რუსულ გრაფიკაზე დაფუძნებული პ. უსლარისეული ანბანი, 1926-28 მოქმედებდა [[მარი ნიკო|ნ. მარი]]ს შედგენილი ლათინიზებული ანალიტიკური ანბანი, 1928-38 მას შეენაცვლა ნ. იაკოვლევის მიერ სსრკ ახალდამწერლობიან ენათათვის შექმნილი უნიფიცირებული ლათინისებული ანბანი, 1938–54 გამოიყენებოდა ქართულ გრაფიკაზე დაფუძნებული ანბანი, 1954 აღდგენილ იქნა რუსულ გრაფიკაზე დაფუძნებული პირველი ანბანი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''თ. გვანცელაძე''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''თ. გვანცელაძე''</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=219218&oldid=prev 2024-02-15T21:21:49Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:21, 15 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აფხაზური ენა''' – აფხაზური ენა (აფსუა ბჷზშია, შდრ. აფსუა „აფხაზი, აფსუა“), [[იბერიულ-კავკასიური ენები|იბერიულ-კავკასიურ ენათა]] ოჯახის ჩრდილო-დასავლურ ანუ აფხაზურ-ადიღურ ენათა ჯგუფის ენა. გავრცელებულია [[საქართველო]]ში, [[თურქეთი|თურქეთსა]] და [[სირია]]ში, ნაწილობრივ [[რუსეთი]]ს [[ქალაქი|ქალაქებში]]. აფხახეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში 1989-თვის აფხაზთა (აფსუათა) რაოდენობა შეადგენდა 93 ათას კაცს, ბათუმსა და მიმდებარე სოფლებში – 1600 კაცს, თურქეთის რესპუბლიკაში 100 000 აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხაზთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აფხაზური ენა''' – აფხაზური ენა (აფსუა ბჷზშია, შდრ. აფსუა „აფხაზი, აფსუა“), [[იბერიულ-კავკასიური ენები|იბერიულ-კავკასიურ ენათა]] ოჯახის ჩრდილო-დასავლურ ანუ აფხაზურ-ადიღურ ენათა ჯგუფის ენა. გავრცელებულია [[საქართველო]]ში, [[თურქეთი|თურქეთსა]] და [[სირია]]ში, ნაწილობრივ [[რუსეთი]]ს [[ქალაქი|ქალაქებში]]. აფხახეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში 1989-თვის აფხაზთა (აფსუათა) რაოდენობა შეადგენდა 93 ათას კაცს, ბათუმსა და მიმდებარე სოფლებში – 1600 კაცს, თურქეთის რესპუბლიკაში 100 000 აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხაზთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] სისტემა რთულია. სალიტერატურო <del class="diffchange diffchange-inline">ენას </del>მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. [[თანხმოვნები|თანხმოვანთა]] სისტემა რთულია. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სალიტერატურო <ins class="diffchange diffchange-inline">ენა]]ს </ins>მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, [[ზმნა]] დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკული კლასები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, [[ზმნა]] დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკული კლასები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=217389&oldid=prev 2024-01-20T21:18:43Z

<p></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&amp;diff=217389&amp;oldid=217200">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=217200&oldid=prev 2024-01-12T11:19:18Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:19, 12 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Afxazuri ena.PNG|thumb|მარცხნივ|&lt;small&gt;1938-54 წლებში მოქმედი აფხაზური ანბანი (ქართულ გრაფიკასე დამყარებული)&lt;/small&gt;]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Afxazuri ena.PNG|thumb|მარცხნივ|&lt;small&gt;1938-54 წლებში მოქმედი აფხაზური ანბანი (ქართულ გრაფიკასე დამყარებული)&lt;/small&gt;]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აფხაზური ენა''' – აფხაზური ენა (აფსუა ბჷზშია, შდრ. აფსუა „აფხაზი, აფსუა“), იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის ჩრდილო-დასავლურ ანუ აფხაზურ-ადიღურ ენათა ჯგუფის ენა. გავრცელებულია [[საქართველო]]ში, [[თურქეთი|თურქეთსა]] და [[სირია]]ში, ნაწილობრიე [[რუსეთი]]ს [[ქალაქი|ქალაქებში]]. აფხასეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში 1989-თვის აფხაზთა (აფსუათა) რაოდენობა შეადგენდა 93 ათას კაცს, ბათუმსა და მიმდებარე სოფლებში – 1600 კაცს, თურქეთის რესპუბლიკაში 100 000</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''აფხაზური ენა''' – აფხაზური ენა (აფსუა ბჷზშია, შდრ. აფსუა „აფხაზი, აფსუა“), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[იბერიულ-კავკასიური ენები|</ins>იბერიულ-კავკასიურ ენათა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ოჯახის ჩრდილო-დასავლურ ანუ აფხაზურ-ადიღურ ენათა ჯგუფის ენა. გავრცელებულია [[საქართველო]]ში, [[თურქეთი|თურქეთსა]] და [[სირია]]ში, ნაწილობრიე [[რუსეთი]]ს [[ქალაქი|ქალაქებში]]. აფხასეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში 1989-თვის აფხაზთა (აფსუათა) რაოდენობა შეადგენდა 93 ათას კაცს, ბათუმსა და მიმდებარე სოფლებში – 1600 კაცს, თურქეთის რესპუბლიკაში 100 000</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხასთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხასთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=217011&oldid=prev 2024-01-09T12:40:38Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:40, 9 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხასთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხასთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. თანხმოვანთა სისტემა რთულია. სალიტერატურო ენას მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თანხმოვნები|</ins>თანხმოვანთა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>სისტემა რთულია. სალიტერატურო ენას მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 თანხმოვნის გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, [[ზმნა]] დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკლი კლასები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 თანხმოვნის გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, [[ზმნა]] დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკლი კლასები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=216816&oldid=prev 2024-01-06T23:24:50Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">23:24, 6 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. თანხმოვანთა სისტემა რთულია. სალიტერატურო ენას მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. თანხმოვანთა სისტემა რთულია. სალიტერატურო ენას მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა [[დიალექტი|დიალექტებში]] დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 თანხმოვნის გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, ზმნა დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკლი კლასები.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 თანხმოვნის გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ზმნა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკლი კლასები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=216182&oldid=prev 2023-12-18T11:12:27Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:12, 18 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხასთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზი ივარაუდება (ე. ჩირიკბა), ხოლო სირიელ აფხასთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. თანხმოვანთა სისტემა რთულია. სალიტერატურო ენას მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა დიალექტებში დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. თანხმოვანთა სისტემა რთულია. სალიტერატურო ენას მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[დიალექტი|</ins>დიალექტებში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 თანხმოვნის გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, ზმნა დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკლი კლასები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 თანხმოვნის გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, ზმნა დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა [[ბრუნება]], შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკლი კლასები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%A4%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=215085&oldid=prev 2023-11-27T21:20:51Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:20, 27 ნოემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. თანხმოვანთა სისტემა რთულია. სალიტერატურო ენას მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა დიალექტებში დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>აფხაზურ ენაში 6 ხმოვანია – ა, ე, ი, ო, უ, ჷ რომელთაგან ე, ი, ო, უ მიღებულია [[ფაილი:Afx.JPG|30პქ|]] ნახევარხმოვანთა კომბინაციით ა, ჷ ძირითად ხმოვნებთან. თანხმოვანთა სისტემა რთულია. სალიტერატურო ენას მოეპოვება 56 თანხმოვანი ფონემა. მათ გარდა დიალექტებში დასტურდება კიდევ 10 ფონემა (9 ბზიფურ დიალექტში, ერთი – აბჟუურში). თანხმოვნები ნაწილდება სამეულებად, წყვილეულებად და ცალეულებად. თანხმოვანთკომპლექსები მეორეულია. ამ ენის სპეციფიკას, [[ქართული ენა|ქართულ ენასთან]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 თანხმოვნის გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, ზმნა დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა ბრუნება, შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკლი კლასები.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>საერთო 28 თანხმოვნის გარდა, ქმნის ინტენსიურ, ლაბიალიზებულ, პალატალიზებულ თანხმოვანთა რიგების არსებობა. მახვილი ინტენსიური და მოძრავია. აფხაზური ენა აგლუტინაციური ტიპის ენაა ინკორპორაციის ძლიერი ტენდენციით. სახელი შედარებით მარტივია, ზმნა დიდი სირთულით გამოირჩევა. არ ახასიათებს სახელთა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ბრუნება<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, შეინიშნება მხოლოდ ორი ბრუნვის ჩანასახი. ბრუნვათა როლს ასრულებენ პირისა და გრამატიკული კლასის აღმნიშვნელი ნაცვალსახელური ელემენტები და სიტყვათა რიგი, რაც ირიბად ასახავს ერგატიულ წყობას. აფხაზური სახელის სპეციფიკას ქმნის კუთვნილების კატეგორია, რომელიც თავსართებით გამოიხატება. ზმნა წინადადების ღერძია, ერთი ზმნური ფორმით გადმოიცემა სხვა ენათა მთელი წინადადების შინაარსი, რაც დამახასიათებელია ინკორპორაციული ენებისათვის. უღვლილება კლასოვან-პიროვანია: დ-სა და ლ-ს რიგის პრეფიქსებით გამოიხატება სუბიექტისა და ობიექტის პირი და გრამატიკული კლასი. ამ პრეფიქსებით განირჩევა, ერთი მხრივ, გონიერისა და არაგონიერის, მეორე მხრივ, ქალისა და მამაკაცის გრამატიკლი კლასები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ზმნა მორფოლოგიურად ასახავს დროს, დინამიკურობას, ფინიტიურობას (დასრულებულობას), გარდამავლობას, კაუზატივს, ქცევას, პოტენციალისს, უარყოფას, უნებურობას, განგრძობადობა-განმეორადობას, მოჩვენებითობას.&#160; სიტყვის ძირი მარტივია, ძირითადია თანხმოვანი + ხმოვნის ტიპი. ლექსიკაში საკუთარ ლექსიკურ ფონდთან ერთად გამოიყენება დიდი რაოდენობის ნასესხობანი ქართველური ენა-კილოებიდან (ძირითადად მეგრული დიალექტიდან და ქართული სალიტერატურო ენიდან), ადიღ-ყაბარდოულიდან, თურქულიდან (სავარაუდოა სესხება ყარაჩაულ-ბალყარულიდანაც), რუსულიდან.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili