https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98 2026-04-28T18:37:04Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=151707&oldid=prev 2022-04-08T18:52:57Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:52, 8 აპრილი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ოთხმეზური გ., XII-XIII საუკუნეების მიჯნის ქართული ლაპიდარული წარწერები, როგორც საისტორიო წყარო, თბ., 1981; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ოთხმეზური გ., XII-XIII საუკუნეების მიჯნის ქართული ლაპიდარული წარწერები, როგორც საისტორიო წყარო, თბ., 1981; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ., „შოთა რუსთველი“, ისტორიულ-ფილოლოგიური ძიებანი, თბ., 1966.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>შოთა რუსთაველი<ins class="diffchange diffchange-inline">|შოთა რუსთაველ]]ი</ins>, კრ., „შოთა რუსთველი“, ისტორიულ-ფილოლოგიური ძიებანი, თბ., 1966.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=122288&oldid=prev 2021-04-11T19:41:58Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:41, 11 აპრილი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[საქართველოს <del class="diffchange diffchange-inline">მათლმადიდებელი </del>ეკლესია:ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[საქართველოს <ins class="diffchange diffchange-inline">მართლმადიდებელი </ins>ეკლესია:ენციკლოპედია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ახალციხელები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ახალციხელები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=119704&oldid=prev 2021-03-12T07:24:47Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ლიტერატურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:24, 12 მარტი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* </del>*ოთხმეზური გ., XII-XIII საუკუნეების მიჯნის ქართული ლაპიდარული წარწერები, როგორც საისტორიო წყარო, თბ., 1981; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* ოთხმეზური გ., XII-XIII საუკუნეების მიჯნის ქართული ლაპიდარული წარწერები, როგორც საისტორიო წყარო, თბ., 1981; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">* </del>*შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ., „შოთა რუსთველი“, ისტორიულ-ფილოლოგიური ძიებანი, თბ., 1966.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ., „შოთა რუსთველი“, ისტორიულ-ფილოლოგიური ძიებანი, თბ., 1966.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98&diff=119606&oldid=prev 2021-03-11T17:43:47Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ახალციხელები&#039;&#039;&#039; – <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D" title="საქართველო">საქართველოს</a> დიდგვაროვან ფეოდალთა საგვა...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ახალციხელები''' – [[საქართველო]]ს დიდგვაროვან ფეოდალთა საგვარეულო XII-XIII სს., თორელთა განშტოება, იხსენიებიან როგორც თორელ-ახალციხელები. <br /> <br /> გვარის წარმომავლობა ქ. [[ახალციხე (ქალაქი ახალციხის მუნიციპალიტეტში)|ახალციხის]] მფლობელობასთანაა დაკავშირებული. საგვარეულოს აღზევება გამოჩენილი [[სახელმწიფო]] და სამხედრო მოღვაწეების, ძმების – [[შალვა ახალციხელი|შალვა]] და ივანე ახალციხელების - სახელს უკავშირდება. გიორგი რუსის შემოჭრისას (1188) „[[ამირსპასალარი|ამირსპასალარ]] გამრეკელსა და ოთხთა მხარგრძელთა“ გვერდით დასახელებული „სხუათა თორელთა, ზემოთა და ქვემოთა“ შორის იგულისხმებოდნენ ძმები ახალციხელებიც. ამან განაპირობა, რომ ახალქალაქის (ე. ი. ჯავახეთის) ერისთავთერისთავის, ამირსპასალარ გამრეკელ-თორელის, გარდაცვალების შემდეგ (1188 წ. ახლო ხანები) [[თამარ მეფე]]მ ჯავახეთის მონაპირის სახელო შალვა ახალციხელს უწყალობა, ხოლო კარის (ახლანდელი ყარსი, [[თურქეთის რესპუბლიკა]]) აღების შემდეგ (1204) „დაუტევა კარის მცველად, [[ახალციხელი ივანე]] და აჩინა მონაპირედ და უბოძა ათაბაგობა და ამირთა ამირაობა... უბოძა კარული და მისი ქუეყანა“. შალვა ახალციხელი უმაღლეს თანამდებობებს ფლობდა სამეფო კარზე. თავდაპირველად იყო [[მეჭურჭლეთუხუცესი]] (1190-1203), შემდეგ – [[მანდატურთუხუცესი]] (1203-1215). თავი გამოიჩინა [[შამქორის ბრძოლა 1195|შამქორის ბრძოლა]]ში (1195) – ხელთ იგდო სახალიფოს [[დროშა]], რომელიც თამარ მეფემ გელათის ხახულის ღვთისმშობლის მონასტერს შესწირა. [[ბასიანის ბრძოლა 1203|ბასიანის ბრძოლა]]ში (1202) წარმატება დიდწილად განაპირობა მესხთა მეწინავე [[ლაშქარი|ლაშქრის]] სიმტკიცემ. ჯავახეთში, ახალციხელთა კუთვნილ სოფელ განძაში (დღევანდელი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი), ფარავნის ტბასთან, შალვას [[ქტიტორი|ქტიტორობით]] ორი ეკლესია აიგო: ერთი მისი მეჭურჭლეთუხუცესობის, ხოლო მეორე მანდატურთუხუცესობის პერიოდში. ეკლესიათა ფასადებზე ამოკვეთილ წარწერებში ხუროთმოძღვარნი შალვას ძმასა და შვილსაც იხსენიებენ. თვითონ შალვა შეუდარებელ [[მეომარი|მეომრად]] ჰყავთ წარმოჩენილი. „ძლიერი და უძლეველი ყოელთა მტერთაგან..., რომელმან ძალითა ღმრთისათა და მკლავითა თვისითა შეაძრწუნვა ყოელი სოფელი სპარსეთისაჲ“. ძმები ახალციხელები მეწინავე ჯარს სარდლობდნენ ჯალალედინის წინააღმდეგ გამართულ [[გარნისის ბრძოლა 1225|გარნისის ბრძოლ]]აში (1225). ამირსპასალარ ივანე მხარგრძელის მუხანათობის გამო ისინი გაცილებით მრავალრიცხოვანი მტრის პირისპირ აღმოჩნდნენ. უკან დახევისას ივანე გარნისის კლდიდან დაგორებულმა ლოდმა მოკლა, ხოლო შალვა, მას შემდეგ, რაც ცხენი მოუკლეს და [[ხმალი]] მტრის ჩაბალახზე გადაუტყდა, ტყვედ ჩავარდა. ჯალალედინს მოახსენეს მისი ვაჟკაცობისა და სიმამაცის შესახებ. ხორეზმ-შაჰი ბევრს ეცადა შალვას [[ისლამი|ისლამზე]] მოქცევას. როდესაც ვერც დაყვავებით და ვერც მუქარით საწადელს ვერ მიაღწია, „მრავალთა ტანჯვათა მწარითა სიკუდილითა განიყვანა საწუთროსაგან წმიდა შალვა, და მოწამობისა გვირგვინითა შემკული აღვიდა წინაშე [[ქრისტე]]სა“. [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|ქართულმა ეკლესია]]მ შალვა ახალციხელი [[წმინდანები|წმინდანად]] შერაცხა. [[ქართველები|ქართველმა]] ხალხმა [[გმირი]] შალვას სახე შემოინახა დიდებულ სიმღერაში „შავლეგო“.<br /> <br /> შალვა და ივანეს შემდეგ ახალციხელები დასუსტდნენ და სამხრეთ საქართველოში კვლავ თორელთა ძირითადი შტო გაბატონდა. XIII ს. 40-იან წწ. მონღოლებმა სამხრეთ საქართველოს დუმნის თავად გამრეკელ-თორელი დანიშნეს.<br /> <br /> შალვა ახალციხელის ძე ფარადავლა იძულებული გახდა სამშობლოდან გადახვეწილიყო. რუმის სასულთნოში თავშეფარებული, წინაპართა მსგავსად „კაცი მხნე და წყობათა შინა სახელოვანი“. სულთანმა ყიასედინმა მონღოლ-ქართველთა გაერთიანებული მხედრობის წინააღმდეგ 1244 წელს გამართულ [[ბრძოლა]]ში დარდინ შერვაშიძესთან ერთად [[მთავარსარდალი|მთავარსარდლად]] დააყენა. რუმელები დამარცხდნენ. დარდინ შერვაშიძე [[ბრძოლის ველი|ბრძოლის ველზე]] დაეცა, ფარადავლა ახალციხელი სულთანმა მოაკვლევინა. XIII ს. II ნახ-ში ახალციხეც და სამეფო ქალაქ კარის გამგებლობაც ხელთ იგდეს ჯაყელებმა. XIII ს. 70-იან წწ. „დაჯდა კარსა, და მისი მიმდგომი ქუეყანა მოივერაგა (ე. ი. გაიძვერობით ჩაიგდო ხელში). ახალციხელთაგან“ სადუნ მანკაბერდელმა თავისი მფლობელობის კანონიერების დასამტკიცებლად „ასული ახალციხელისა ცოლად მოიყვანა“. არსებობს მოსაზრება, რომ ახალციხელების დაკნინებული საგუარეულო [[შიდა ქართლი|შიდა ქართლში]] გადასახლდა. მათი შთამომავლობა მოხსენიებულია 1487 წ. ქართლის მეფის, კონსტანტინე II-ის სიგელში.<br /> <br /> ''<br /> გ. ოთხმეზური''<br /> <br /> ==ლიტერატურა==<br /> * *ოთხმეზური გ., XII-XIII საუკუნეების მიჯნის ქართული ლაპიდარული წარწერები, როგორც საისტორიო წყარო, თბ., 1981; <br /> * *შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ., „შოთა რუსთველი“, ისტორიულ-ფილოლოგიური ძიებანი, თბ., 1966.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[საქართველოს მათლმადიდებელი ეკლესია:ენციკლოპედია]]<br /> <br /> [[კატეგორია:ახალციხელები]]<br /> [[კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები]]</div>

Tkenchoshvili