ახატანი - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 09:35, 22 აპრილი 2024-ზე

2024-04-22T09:35:17Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2024-04-05T21:14:33Z

‎წყარო

Tkenchoshvili 10:25, 29 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-29T10:25:30Z

Tkenchoshvili 20:17, 28 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-28T20:17:30Z

Tkenchoshvili 20:11, 28 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-28T20:11:56Z

Tkenchoshvili 20:10, 28 თებერვალი 2024-ზე

2024-02-28T20:10:44Z

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''ახატანი''' – სოფელი საქართველოში (დუშეთის რ.) მდებარეობს [[მდ...

2024-02-28T20:09:30Z

ახალი გვერდი: '''ახატანი''' – სოფელი საქართველოში (დუშეთის რ.) მდებარეობს [[მდ...

ახალი გვერდი

'''ახატანი''' – სოფელი საქართველოში (დუშეთის რ.) მდებარეობს [[მდინარე]] ახატნის წყლის მარჯვენა ნაპირზე.

ქართულ საისტორიო საბუთებში ახატანი XI საუკუნის I ნახევრიდან ჩნდება. [[მელქისედეკი III კათოლიკოს-პატრიარქი|მელქისედეკ კათალიკოსის]] მიერ სვეტიცხოვლისადმი შეწირული სოფლების ნუსხაში („[[დაწერილი (დოკუმენტი)|დაწერილში]]“) ახატანი [[კახეთი|კახეთში]] შემავალ სოფლად მოიხსენიება: „და საკოეთს შევიპყრენ (=დავიჭირე, დავისაკუთრე, გ.ბ.) და ავაშენენ სოფელნი ბ ნაქალაქევი და ბერდაძორი; და ქართლს მონასტერი პალავრაჲ ოთხითა სოფლითა... და კახეთს ახატანს უბანი ა და ნოსორნაჲ“,) სოფელი ა, XI-XII საუკუნეებში და შემდგომაც, მდინარე არაგვის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ვრცელი ტერიტორია, ხერკის მთიდან მოკიდებული ერწო-თიანეთამდე, კახეთის სამეფოს ეკუთვნოდა. ეს ვითარებაა ასახული მელქისედეკ კათალიკოსის ამ „დაწერილშიც“.

ახატნის წარმომობის თაობაზე ხალხში შემორჩენილია [[ლეგენდა]], რომელშიც გაიდეალებულია ქართველი ქალის როლი სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში.

„[[თამარ მეფე]] რომ გარდაცვლილა, თათრებს გული მისცემიათ და დიდი [[ლაშქარი|ლაშქრით]] წამოსულან. მთელი [[მცხეთა]] და არაგვის ხეობა აუკლიათ. თათრის ერთ-ერთ ბელადს თავისი [[ჯარი]]თ ახატანი დაუჭერია და სოფლის გადაწვა უბძანებია. ამ დროს ბელადთან მისულა ერთი ყმაწვილი ქალი და უთხოვნია, ვაშკაცი კაცი ჩანხარ, სოფელს [[ცეცხლი|ცეცხლს]] ნუ მისცემო. თათრის ბელადს თურმე ეს ქალი ძაან მოეწონა, იმისი სიყვარული გულში ჩავარდნია და ცოლობა უთხოვია. ქალიშვილი უარზე დამდგარა, რჯულს თუ შეიცვლი, გამოგყვები, არ შეიცვლი და ურჯულოს ცოლობას ისეგ ცოცხლად დამარხვა მირჩევნიაო. გაბრაზებულა თათრის ბელადი და თავის მხლებლებისათვის უბრძანებია, ამ გიაურ ქალს ტანთ გაჰხადეთ, ნავთი გადაასხით და დაწვითო. როცა ქალისავის ტანსაცმელი შემოუხევიათ, იმის სილამაზეს ყველანი ადგილზე გაუქვავებია. – შესდექითო, – დაუძახნია თათრის ბელადს, – ახლავე შემოსეთო და აქ მომგვარეთო! მიუყვანიათ. – მაგ სილამაზისათვის და სიმამაცისათვის სიცოცხლე უნდა გაჩუქოო, – უთქვამს ამ ბელადს, – სიცოცხლესაც გაჩუქებ და, სხვას, რასაცა მთხოვ, ყველაფერს აგისრულებო. – დამწვი ცოცხლად და სოფელს ხელს ნუ ახლებო! – უთხოვნია ქალს. თათრის ბელადი მართლა ვაჟკაცი კაცი ყოფილა, ლაშქარი აუყრია და იქაურობას გაშორებია, აღარც ქალი დაუწვია, აღარც სოფელი. მიდის ეს თათრის ბელადი და თან თურმე იმ ქალის სილამაზეს მიელაპარაკება: –- „ახ, რა ტანი ჰქონდა, ახ, რა ტანიო!“ ამ ამბის შემდეგ ჩვენ ხალხს სოფლისთვის ახრატანი, იგივე ახატანი შეურქმევია და დღესაც ეგრე ვეეძახით“ (''ვანო ლაფანაშვილი, ს.ლაფანაანთკარი, დუშეთის რ.'').

ძნელი არ არის დავრწმუნდეთ, რომ ამ თავისთავად შთამბეჭდავ გადმოცემას სინამდვილესთან საერთო არაფერი აქვს. უბრალოდ ხალხმა [[ტოპონიმი|ტოპონიმ]] ახატანში შესიტყვება „ახ, რა ტანი“ ამოიკითხა და [[თქმულება]]ც ამის შესაბამისად შეთხზა.

ჩვენი ვარაუდით სახელწოდება ახატანი ორი [[სიტყვა|სიტყვისაგან]] უნდა იყოს შედგენილი. ეს სიტყვებია ახალი და ტანი. ქართულ ტოპონიმიაში მსაზღვრელ სიტყვად საკმაოდ ხშირად გვხვდება „ახალი“. რთულფუძიან ტოპონიმებში „ახალი“ ზოგჯერ შეკვეცილი „ახა“ ფორმით ვლინდება, როგორც ეს კახეთის სოფლის სახელწოდება ახაშენ-ში დასტურდება (ახალ-შენი – ახალ-სოფელი). ანალოგიური წესით წარმოქმნილა ჩვენთვის საინტერესო ტოპონიმი ახატანიც. იგი ნიშნავს: „ახალი ტანი“. სიტყვა ტან-ი ქართლურ [[დიალექტი|დიალექტში]], სხვა მნიშვნელობებთან ერთად, ეწოდება მიწის ვრცელ ნაკვეთს. ეს სიტყვა ამ გაგებით დასტურდება კასპის რაიონი მიკროტოპონიმიაშიც. აქ, კერძოდ, გვხვდება ადგილის სახელები: კოშკი(ს) ტანები და კოშკიტანების მიწები. ვფიქრობთ, სიტყვა ტან-ი გვაქვს კახურ კუჭატან-შიც (გავიხსენოთ მიხ. ჯავახიშვილის რომანის „არსენა მარაბდელის“ [[პერსონაჟი]] გიორგი კუჭატნელი). კუჭატან-ი ნიშნავს: „ამობურცული მამული“,
„ზურგამიწები“, „მამული, რომელშიც კუჭივით ამოშვერილი, ამოზიდული ადგილებია“. საფიქრებელია, ეგევე ტან-ი იძებნებოდეს სამცხე-ჯავახეთის ისეთ ცნობილ ტოპონიმებში, როგორებიცაა: ალასტანი, მარგასტანი|მარგისტანი“ და სხვ. როგორც ჩანს, სიტყვა ტან-ი („მიწის დიდი ნაკვეთი“, „სახნავ-სათესი სავარგულები“) არაგვის ხეობის ქართლურისთვისაც არ უნდა ყოფილიყო უცხო და ამ სიტყვის გამოყენებით კიდევაც შექმნილა ტოპონიმი ახალტან–ი („ახლად გატეხილი საყანე მიწა“, „ახოებად ქცეული ტანები“, „ტანის მიწები“). მოგვიანებით ახალტან – ფორმას [[ლ]] [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] ჩავარდნით ახატანი მოუცია.

==წყარო==
[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]
[[კატეგორია:საქართველოს სოფლები]]
[[კატეგორია:სოფლები დუშეთის მუნიციპალიტეტში]]

←წინა ვერსია		09:35, 22 აპრილი 2024-ის ვერსია
ხაზი 10:		ხაზი 10:
	ძნელი არ არის დავრწმუნდეთ, რომ ამ თავისთავად შთამბეჭდავ გადმოცემას სინამდვილესთან საერთო არაფერი აქვს. უბრალოდ ხალხმა [[ტოპონიმი\|ტოპონიმ]] ახატანში შესიტყვება „ახ, რა ტანი“ ამოიკითხა და [[თქმულება]]ც ამის შესაბამისად შეთხზა.		ძნელი არ არის დავრწმუნდეთ, რომ ამ თავისთავად შთამბეჭდავ გადმოცემას სინამდვილესთან საერთო არაფერი აქვს. უბრალოდ ხალხმა [[ტოპონიმი\|ტოპონიმ]] ახატანში შესიტყვება „ახ, რა ტანი“ ამოიკითხა და [[თქმულება]]ც ამის შესაბამისად შეთხზა.

−	ჩვენი ვარაუდით სახელწოდება ახატანი ორი [[სიტყვა\|სიტყვისაგან]] უნდა იყოს შედგენილი. ეს სიტყვებია ახალი და ტანი. ქართულ [[ტოპონიმიკა\|ტოპონიმიაში]] მსაზღვრელ სიტყვად საკმაოდ ხშირად გვხვდება „ახალი“. რთულფუძიან ტოპონიმებში „ახალი“ ზოგჯერ შეკვეცილი „ახა“ ფორმით ვლინდება, როგორც ეს კახეთის სოფლის სახელწოდება ახაშენ-ში დასტურდება (ახალ-შენი – ახალ-სოფელი). ანალოგიური წესით წარმოქმნილა ჩვენთვის საინტერესო ტოპონიმი ახატანიც. იგი ნიშნავს: „ახალი ტანი“. სიტყვა ტან-ი ქართლურ [[დიალექტი\|დიალექტში]], სხვა მნიშვნელობებთან ერთად, ეწოდება მიწის ვრცელ ნაკვეთს. ეს სიტყვა ამ გაგებით დასტურდება კასპის რაიონი მიკროტოპონიმიაშიც. აქ, კერძოდ, გვხვდება ადგილის სახელები: კოშკი(ს) ტანები და კოშკიტანების მიწები. ვფიქრობთ, სიტყვა ტან-ი გვაქვს კახურ კუჭატან-შიც (გავიხსენოთ მიხ. ჯავახიშვილის რომანის „არსენა მარაბდელის“ [[პერსონაჟი]] გიორგი კუჭატნელი). კუჭატან-ი ნიშნავს: „ამობურცული მამული“, „ზურგამიწები“, „მამული, რომელშიც კუჭივით ამოშვერილი, ამოზიდული ადგილებია“. საფიქრებელია, იგევე ტან-ი იძებნებოდეს სამცხე-ჯავახეთის ისეთ ცნობილ ტოპონიმებში, როგორებიცაა: ალასტანი, მარგასტანი\|მარგისტანი“ და სხვ. როგორც ჩანს, სიტყვა ტან-ი („მიწის დიდი ნაკვეთი“, „სახნავ-სათესი სავარგულები“) არაგვის ხეობის ქართლურისთვისაც არ უნდა ყოფილიყო უცხო და ამ სიტყვის გამოყენებით კიდევაც შექმნილა ტოპონიმი ახალტან–ი („ახლად გატეხილი საყანე მიწა“, „ახოებად ქცეული ტანები“, „ტანის მიწები“). მოგვიანებით ახალტან – ფორმას [[ლ]] [[თანხმოვნები\|თანხმოვნის]] ჩავარდნით ახატანი მოუცია.	+	ჩვენი ვარაუდით სახელწოდება ახატანი ორი [[სიტყვა\|სიტყვისაგან]] უნდა იყოს შედგენილი. ეს სიტყვებია ახალი და ტანი. ქართულ [[ტოპონიმიკა\|ტოპონიმიაში]] მსაზღვრელ სიტყვად საკმაოდ ხშირად გვხვდება „ახალი“. რთულფუძიან ტოპონიმებში „ახალი“ ზოგჯერ შეკვეცილი „ახა“ ფორმით ვლინდება, როგორც ეს კახეთის სოფლის სახელწოდება ახაშენ-ში დასტურდება (ახალ-შენი – ახალ-სოფელი). ანალოგიური წესით წარმოქმნილა ჩვენთვის საინტერესო ტოპონიმი ახატანიც. იგი ნიშნავს: „ახალი ტანი“. სიტყვა ტან-ი ქართლურ [[დიალექტი\|დიალექტში]], სხვა მნიშვნელობებთან ერთად, ეწოდება მიწის ვრცელ ნაკვეთს. ეს სიტყვა ამ გაგებით დასტურდება კასპის რაიონი მიკროტოპონიმიაშიც. აქ, კერძოდ, გვხვდება ადგილის სახელები: კოშკი(ს) ტანები და კოშკიტანების მიწები. ვფიქრობთ, სიტყვა ტან-ი გვაქვს კახურ კუჭატან-შიც (გავიხსენოთ მიხ. ჯავახიშვილის რომანის „არსენა მარაბდელის“ [[პერსონაჟი]] გიორგი კუჭატნელი). კუჭატან-ი ნიშნავს: „ამობურცული მამული“, „ზურგამიწები“, „მამული, რომელშიც კუჭივით ამოშვერილი, ამოზიდული ადგილებია“. საფიქრებელია, იგევე ტან-ი იძებნებოდეს სამცხე-ჯავახეთის ისეთ ცნობილ ტოპონიმებში, როგორებიცაა: [[ალასტანი]], მარგასტანი\|მარგისტანი“ და სხვ. როგორც ჩანს, სიტყვა ტან-ი („მიწის დიდი ნაკვეთი“, „სახნავ-სათესი სავარგულები“) არაგვის ხეობის ქართლურისთვისაც არ უნდა ყოფილიყო უცხო და ამ სიტყვის გამოყენებით კიდევაც შექმნილა ტოპონიმი ახალტან–ი („ახლად გატეხილი საყანე მიწა“, „ახოებად ქცეული ტანები“, „ტანის მიწები“). მოგვიანებით ახალტან – ფორმას [[ლ]] [[თანხმოვნები\|თანხმოვნის]] ჩავარდნით ახატანი მოუცია.

←წინა ვერსია		21:14, 5 აპრილი 2024-ის ვერსია
ხაზი 17:		ხაზი 17:
	[[კატეგორია:საქართველოს სოფლები]]		[[კატეგორია:საქართველოს სოფლები]]
	[[კატეგორია:სოფლები დუშეთის მუნიციპალიტეტში]]		[[კატეგორია:სოფლები დუშეთის მუნიციპალიტეტში]]
		+	[[კატეგორია:სოფლები აღმოსავლეთ საქართველოში]]

←წინა ვერსია		10:25, 29 თებერვალი 2024-ის ვერსია
ხაზი 10:		ხაზი 10:
	ძნელი არ არის დავრწმუნდეთ, რომ ამ თავისთავად შთამბეჭდავ გადმოცემას სინამდვილესთან საერთო არაფერი აქვს. უბრალოდ ხალხმა [[ტოპონიმი\|ტოპონიმ]] ახატანში შესიტყვება „ახ, რა ტანი“ ამოიკითხა და [[თქმულება]]ც ამის შესაბამისად შეთხზა.		ძნელი არ არის დავრწმუნდეთ, რომ ამ თავისთავად შთამბეჭდავ გადმოცემას სინამდვილესთან საერთო არაფერი აქვს. უბრალოდ ხალხმა [[ტოპონიმი\|ტოპონიმ]] ახატანში შესიტყვება „ახ, რა ტანი“ ამოიკითხა და [[თქმულება]]ც ამის შესაბამისად შეთხზა.

−	ჩვენი ვარაუდით სახელწოდება ახატანი ორი [[სიტყვა\|სიტყვისაგან]] უნდა იყოს შედგენილი. ეს სიტყვებია ახალი და ტანი. ქართულ [[ტოპონიმიკა\|ტოპონიმიაში]] მსაზღვრელ სიტყვად საკმაოდ ხშირად გვხვდება „ახალი“. რთულფუძიან ტოპონიმებში „ახალი“ ზოგჯერ შეკვეცილი „ახა“ ფორმით ვლინდება, როგორც ეს კახეთის სოფლის სახელწოდება ახაშენ-ში დასტურდება (ახალ-შენი – ახალ-სოფელი). ანალოგიური წესით წარმოქმნილა ჩვენთვის საინტერესო ტოპონიმი ახატანიც. იგი ნიშნავს: „ახალი ტანი“. სიტყვა ტან-ი ქართლურ [[დიალექტი\|დიალექტში]], სხვა მნიშვნელობებთან ერთად, ეწოდება მიწის ვრცელ ნაკვეთს. ეს სიტყვა ამ გაგებით დასტურდება კასპის რაიონი მიკროტოპონიმიაშიც. აქ, კერძოდ, გვხვდება ადგილის სახელები: კოშკი(ს) ტანები და კოშკიტანების მიწები. ვფიქრობთ, სიტყვა ტან-ი გვაქვს კახურ კუჭატან-შიც (გავიხსენოთ მიხ. ჯავახიშვილის რომანის „არსენა მარაბდელის“ [[პერსონაჟი]] გიორგი კუჭატნელი). კუჭატან-ი ნიშნავს: „ამობურცული მამული“, „ზურგამიწები“, „მამული, რომელშიც კუჭივით ამოშვერილი, ამოზიდული ადგილებია“. საფიქრებელია, ~~ეგევე~~ ტან-ი იძებნებოდეს სამცხე-ჯავახეთის ისეთ ცნობილ ტოპონიმებში, როგორებიცაა: ალასტანი, მარგასტანი\|მარგისტანი“ და სხვ. როგორც ჩანს, სიტყვა ტან-ი („მიწის დიდი ნაკვეთი“, „სახნავ-სათესი სავარგულები“) არაგვის ხეობის ქართლურისთვისაც არ უნდა ყოფილიყო უცხო და ამ სიტყვის გამოყენებით კიდევაც შექმნილა ტოპონიმი ახალტან–ი („ახლად გატეხილი საყანე მიწა“, „ახოებად ქცეული ტანები“, „ტანის მიწები“). მოგვიანებით ახალტან – ფორმას [[ლ]] [[თანხმოვნები\|თანხმოვნის]] ჩავარდნით ახატანი მოუცია.	+	ჩვენი ვარაუდით სახელწოდება ახატანი ორი [[სიტყვა\|სიტყვისაგან]] უნდა იყოს შედგენილი. ეს სიტყვებია ახალი და ტანი. ქართულ [[ტოპონიმიკა\|ტოპონიმიაში]] მსაზღვრელ სიტყვად საკმაოდ ხშირად გვხვდება „ახალი“. რთულფუძიან ტოპონიმებში „ახალი“ ზოგჯერ შეკვეცილი „ახა“ ფორმით ვლინდება, როგორც ეს კახეთის სოფლის სახელწოდება ახაშენ-ში დასტურდება (ახალ-შენი – ახალ-სოფელი). ანალოგიური წესით წარმოქმნილა ჩვენთვის საინტერესო ტოპონიმი ახატანიც. იგი ნიშნავს: „ახალი ტანი“. სიტყვა ტან-ი ქართლურ [[დიალექტი\|დიალექტში]], სხვა მნიშვნელობებთან ერთად, ეწოდება მიწის ვრცელ ნაკვეთს. ეს სიტყვა ამ გაგებით დასტურდება კასპის რაიონი მიკროტოპონიმიაშიც. აქ, კერძოდ, გვხვდება ადგილის სახელები: კოშკი(ს) ტანები და კოშკიტანების მიწები. ვფიქრობთ, სიტყვა ტან-ი გვაქვს კახურ კუჭატან-შიც (გავიხსენოთ მიხ. ჯავახიშვილის რომანის „არსენა მარაბდელის“ [[პერსონაჟი]] გიორგი კუჭატნელი). კუჭატან-ი ნიშნავს: „ამობურცული მამული“, „ზურგამიწები“, „მამული, რომელშიც კუჭივით ამოშვერილი, ამოზიდული ადგილებია“. საფიქრებელია, იგევე ტან-ი იძებნებოდეს სამცხე-ჯავახეთის ისეთ ცნობილ ტოპონიმებში, როგორებიცაა: ალასტანი, მარგასტანი\|მარგისტანი“ და სხვ. როგორც ჩანს, სიტყვა ტან-ი („მიწის დიდი ნაკვეთი“, „სახნავ-სათესი სავარგულები“) არაგვის ხეობის ქართლურისთვისაც არ უნდა ყოფილიყო უცხო და ამ სიტყვის გამოყენებით კიდევაც შექმნილა ტოპონიმი ახალტან–ი („ახლად გატეხილი საყანე მიწა“, „ახოებად ქცეული ტანები“, „ტანის მიწები“). მოგვიანებით ახალტან – ფორმას [[ლ]] [[თანხმოვნები\|თანხმოვნის]] ჩავარდნით ახატანი მოუცია.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:Axtanis ioane natlis ekles.JPG|thumb|250პქ|ახატანი. წმ. იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია]]
-'''ახატანი''' –  სოფელი საქართველოში (დუშეთის რ.)  მდებარეობს [[მდინარე]] ახატნის წყლის მარჯვენა ნაპირზე.
+'''ახატანი''' –  სოფელი [[საქართველო]]ში (დუშეთის რ.)  მდებარეობს [[მდინარე]] ახატნის წყლის მარჯვენა ნაპირზე.
 ქართულ საისტორიო საბუთებში ახატანი XI საუკუნის I ნახევრიდან ჩნდება. [[მელქისედეკი III კათოლიკოს-პატრიარქი|მელქისედეკ კათალიკოსის]] მიერ სვეტიცხოვლისადმი შეწირული სოფლების ნუსხაში („[[დაწერილი (დოკუმენტი)|დაწერილში]]“) ახატანი [[კახეთი|კახეთში]] შემავალ სოფლად მოიხსენიება: „და საკოეთს შევიპყრენ (=დავიჭირე, დავისაკუთრე, გ.ბ.) და ავაშენენ სოფელნი ბ ნაქალაქევი და ბერდაძორი; და ქართლს მონასტერი პალავრაჲ ოთხითა სოფლითა... და კახეთს ახატანს უბანი ა და ნოსორნაჲ“,) სოფელი ა, XI-XII საუკუნეებში და შემდგომაც, მდინარე არაგვის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ვრცელი ტერიტორია, ხერკის მთიდან მოკიდებული ერწო-თიანეთამდე, კახეთის სამეფოს ეკუთვნოდა. ეს ვითარებაა ასახული მელქისედეკ კათალიკოსის ამ „დაწერილშიც“.

←წინა ვერსია		20:10, 28 თებერვალი 2024-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
		+	[[ფაილი:Axtanis ioane natlis ekles.JPG\|thumb\|250პქ\|ახატანი. წმ. იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია]]
	'''ახატანი''' – სოფელი საქართველოში (დუშეთის რ.) მდებარეობს [[მდინარე]] ახატნის წყლის მარჯვენა ნაპირზე.		'''ახატანი''' – სოფელი საქართველოში (დუშეთის რ.) მდებარეობს [[მდინარე]] ახატნის წყლის მარჯვენა ნაპირზე.

@@ ხაზი 4: / ხაზი 4: @@
 ქართულ საისტორიო საბუთებში ახატანი XI საუკუნის I ნახევრიდან ჩნდება. [[მელქისედეკი III კათოლიკოს-პატრიარქი|მელქისედეკ კათალიკოსის]] მიერ სვეტიცხოვლისადმი შეწირული სოფლების ნუსხაში („[[დაწერილი (დოკუმენტი)|დაწერილში]]“) ახატანი [[კახეთი|კახეთში]] შემავალ სოფლად მოიხსენიება: „და საკოეთს შევიპყრენ (=დავიჭირე, დავისაკუთრე, გ.ბ.) და ავაშენენ სოფელნი ბ ნაქალაქევი და ბერდაძორი; და ქართლს მონასტერი პალავრაჲ ოთხითა სოფლითა... და კახეთს ახატანს უბანი ა და ნოსორნაჲ“,) სოფელი ა, XI-XII საუკუნეებში და შემდგომაც, მდინარე არაგვის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ვრცელი ტერიტორია, ხერკის მთიდან მოკიდებული ერწო-თიანეთამდე, კახეთის სამეფოს ეკუთვნოდა. ეს ვითარებაა ასახული მელქისედეკ კათალიკოსის ამ „დაწერილშიც“.
-ახატნის წარმომობის თაობაზე ხალხში შემორჩენილია [[ლეგენდა]], რომელშიც გაიდეალებულია ქართველი ქალის როლი სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში.
+ახატნის წარმოშობის თაობაზე ხალხში შემორჩენილია [[ლეგენდა]], რომელშიც გაიდეალებულია ქართველი ქალის როლი სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში.
-„[[თამარ მეფე]] რომ გარდაცვლილა, თათრებს გული მისცემიათ და დიდი [[ლაშქარი|ლაშქრით]] წამოსულან. მთელი [[მცხეთა]] და არაგვის ხეობა აუკლიათ. თათრის ერთ-ერთ ბელადს თავისი [[ჯარი]]თ ახატანი დაუჭერია და სოფლის გადაწვა უბძანებია. ამ დროს ბელადთან მისულა ერთი ყმაწვილი ქალი და უთხოვნია, ვაშკაცი კაცი ჩანხარ, სოფელს [[ცეცხლი|ცეცხლს]] ნუ მისცემო. თათრის ბელადს თურმე ეს ქალი ძაან მოეწონა, იმისი სიყვარული გულში ჩავარდნია და ცოლობა უთხოვია. ქალიშვილი უარზე დამდგარა, რჯულს თუ შეიცვლი, გამოგყვები, არ შეიცვლი და ურჯულოს ცოლობას ისეგ ცოცხლად დამარხვა მირჩევნიაო. გაბრაზებულა თათრის ბელადი და თავის მხლებლებისათვის უბრძანებია, ამ გიაურ ქალს ტანთ გაჰხადეთ, ნავთი გადაასხით და დაწვითო. როცა ქალისავის ტანსაცმელი შემოუხევიათ, იმის სილამაზეს ყველანი ადგილზე გაუქვავებია. – შესდექითო, – დაუძახნია თათრის ბელადს, – ახლავე შემოსეთო და აქ მომგვარეთო! მიუყვანიათ. – მაგ სილამაზისათვის და სიმამაცისათვის სიცოცხლე უნდა გაჩუქოო, – უთქვამს ამ ბელადს, – სიცოცხლესაც გაჩუქებ და, სხვას, რასაცა მთხოვ, ყველაფერს აგისრულებო. – დამწვი ცოცხლად და სოფელს ხელს ნუ ახლებო! – უთხოვნია ქალს. თათრის ბელადი მართლა ვაჟკაცი კაცი ყოფილა, ლაშქარი აუყრია და იქაურობას გაშორებია, აღარც ქალი დაუწვია, აღარც სოფელი. მიდის ეს თათრის ბელადი და თან თურმე იმ ქალის სილამაზეს მიელაპარაკება: –- „ახ, რა ტანი ჰქონდა, ახ, რა ტანიო!“ ამ ამბის შემდეგ ჩვენ ხალხს სოფლისთვის ახრატანი, იგივე ახატანი შეურქმევია და დღესაც ეგრე ვეეძახით“ (''ვანო ლაფანაშვილი, ს.ლაფანაანთკარი, დუშეთის რ.'').
+„[[თამარ მეფე]] რომ გარდაცვლილა, თათრებს გული მისცემიათ და დიდი [[ლაშქარი|ლაშქრით]] წამოსულან. მთელი [[მცხეთა]] და არაგვის ხეობა აუკლიათ. თათრის ერთ-ერთ ბელადს თავისი [[ჯარი]]თ ახატანი დაუჭერია და სოფლის გადაწვა უბრძანებია. ამ დროს ბელადთან მისულა ერთი ყმაწვილი ქალი და უთხოვნია, ვაჟკაცი კაცი ჩანხარ, სოფელს [[ცეცხლი|ცეცხლს]] ნუ მისცემო. თათრის ბელადს თურმე ეს ქალი ძაან მოეწონა, იმისი სიყვარული გულში ჩავარდნია და ცოლობა უთხოვია. ქალიშვილი უარზე დამდგარა, რჯულს თუ შეიცვლი, გამოგყვები, არ შეიცვლი და ურჯულოს ცოლობას ისევ ცოცხლად დამარხვა მირჩევნიაო. გაბრაზებულა თათრის ბელადი და თავის მხლებლებისათვის უბრძანებია, ამ გიაურ ქალს ტანთ გაჰხადეთ, ნავთი გადაასხით და დაწვითო. როცა ქალისათვის ტანსაცმელი შემოუხევიათ, იმის სილამაზეს ყველანი ადგილზე გაუქვავებია. – შესდექითო, – დაუძახნია თათრის ბელადს, – ახლავე შემოსეთო და აქ მომგვარეთო! მიუყვანიათ. – მაგ სილამაზისათვის და სიმამაცისათვის სიცოცხლე უნდა გაჩუქოო, – უთქვამს ამ ბელადს, – სიცოცხლესაც გაჩუქებ და, სხვას, რასაცა მთხოვ, ყველაფერს აგისრულებო. – დამწვი ცოცხლად და სოფელს ხელს ნუ ახლებო! – უთხოვნია ქალს. თათრის ბელადი მართლა ვაჟკაცი კაცი ყოფილა, ლაშქარი აუყრია და იქაურობას გაშორებია, აღარც ქალი დაუწვია, აღარც სოფელი. მიდის ეს თათრის ბელადი და თან თურმე იმ ქალის სილამაზეს მიელაპარაკება: –- „ახ, რა ტანი ჰქონდა, ახ, რა ტანიო!“ ამ ამბის შემდეგ ჩვენ ხალხს სოფლისთვის ახრატანი, იგივე ახატანი შეურქმევია და დღესაც ეგრე ვეძახით“ (''ვანო ლაფანაშვილი, ს.ლაფანაანთკარი, დუშეთის რ.'').
 ძნელი არ არის დავრწმუნდეთ, რომ ამ თავისთავად შთამბეჭდავ გადმოცემას სინამდვილესთან საერთო არაფერი აქვს. უბრალოდ ხალხმა [[ტოპონიმი|ტოპონიმ]] ახატანში შესიტყვება „ახ, რა ტანი“ ამოიკითხა და [[თქმულება]]ც ამის შესაბამისად შეთხზა.
-ჩვენი ვარაუდით სახელწოდება ახატანი ორი [[სიტყვა|სიტყვისაგან]] უნდა იყოს შედგენილი. ეს სიტყვებია ახალი და ტანი. ქართულ ტოპონიმიაში მსაზღვრელ სიტყვად საკმაოდ ხშირად გვხვდება „ახალი“. რთულფუძიან ტოპონიმებში „ახალი“ ზოგჯერ შეკვეცილი „ახა“ ფორმით ვლინდება, როგორც ეს კახეთის სოფლის სახელწოდება ახაშენ-ში დასტურდება (ახალ-შენი – ახალ-სოფელი). ანალოგიური წესით წარმოქმნილა ჩვენთვის საინტერესო ტოპონიმი ახატანიც. იგი ნიშნავს: „ახალი ტანი“. სიტყვა ტან-ი ქართლურ [[დიალექტი|დიალექტში]], სხვა მნიშვნელობებთან ერთად, ეწოდება მიწის ვრცელ ნაკვეთს. ეს სიტყვა ამ გაგებით დასტურდება კასპის რაიონი მიკროტოპონიმიაშიც. აქ, კერძოდ, გვხვდება ადგილის სახელები: კოშკი(ს) ტანები და კოშკიტანების მიწები. ვფიქრობთ, სიტყვა ტან-ი გვაქვს კახურ კუჭატან-შიც (გავიხსენოთ მიხ. ჯავახიშვილის რომანის „არსენა მარაბდელის“ [[პერსონაჟი]]  გიორგი კუჭატნელი). კუჭატან-ი ნიშნავს: „ამობურცული მამული“,
+ჩვენი ვარაუდით სახელწოდება ახატანი ორი [[სიტყვა|სიტყვისაგან]] უნდა იყოს შედგენილი. ეს სიტყვებია ახალი და ტანი. ქართულ [[ტოპონიმიკა|ტოპონიმიაში]] მსაზღვრელ სიტყვად საკმაოდ ხშირად გვხვდება „ახალი“. რთულფუძიან ტოპონიმებში „ახალი“ ზოგჯერ შეკვეცილი „ახა“ ფორმით ვლინდება, როგორც ეს კახეთის სოფლის სახელწოდება ახაშენ-ში დასტურდება (ახალ-შენი – ახალ-სოფელი). ანალოგიური წესით წარმოქმნილა ჩვენთვის საინტერესო ტოპონიმი ახატანიც. იგი ნიშნავს: „ახალი ტანი“. სიტყვა ტან-ი ქართლურ [[დიალექტი|დიალექტში]], სხვა მნიშვნელობებთან ერთად, ეწოდება მიწის ვრცელ ნაკვეთს. ეს სიტყვა ამ გაგებით დასტურდება კასპის რაიონი მიკროტოპონიმიაშიც. აქ, კერძოდ, გვხვდება ადგილის სახელები: კოშკი(ს) ტანები და კოშკიტანების მიწები. ვფიქრობთ, სიტყვა ტან-ი გვაქვს კახურ კუჭატან-შიც (გავიხსენოთ მიხ. ჯავახიშვილის რომანის „არსენა მარაბდელის“ [[პერსონაჟი]]  გიორგი კუჭატნელი). კუჭატან-ი ნიშნავს: „ამობურცული მამული“, „ზურგამიწები“, „მამული, რომელშიც კუჭივით ამოშვერილი, ამოზიდული ადგილებია“. საფიქრებელია, ეგევე ტან-ი იძებნებოდეს სამცხე-ჯავახეთის ისეთ ცნობილ ტოპონიმებში, როგორებიცაა: ალასტანი, მარგასტანი|მარგისტანი“ და სხვ. როგორც ჩანს, სიტყვა ტან-ი („მიწის დიდი ნაკვეთი“, „სახნავ-სათესი სავარგულები“) არაგვის ხეობის ქართლურისთვისაც არ უნდა ყოფილიყო უცხო და ამ სიტყვის გამოყენებით კიდევაც შექმნილა ტოპონიმი ახალტან–ი („ახლად გატეხილი საყანე მიწა“, „ახოებად ქცეული ტანები“, „ტანის მიწები“). მოგვიანებით ახალტან – ფორმას [[ლ]] [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] ჩავარდნით ახატანი მოუცია.
 „ზურგამიწები“, „მამული, რომელშიც კუჭივით ამოშვერილი, ამოზიდული ადგილებია“. საფიქრებელია, ეგევე ტან-ი იძებნებოდეს სამცხე-ჯავახეთის ისეთ ცნობილ ტოპონიმებში, როგორებიცაა: ალასტანი, მარგასტანი|მარგისტანი“ და სხვ. როგორც ჩანს, სიტყვა ტან-ი („მიწის დიდი ნაკვეთი“, „სახნავ-სათესი სავარგულები“) არაგვის ხეობის ქართლურისთვისაც არ უნდა ყოფილიყო უცხო და ამ სიტყვის გამოყენებით კიდევაც შექმნილა ტოპონიმი ახალტან–ი („ახლად გატეხილი საყანე მიწა“, „ახოებად ქცეული ტანები“, „ტანის მიწები“). მოგვიანებით ახალტან – ფორმას [[ლ]] [[თანხმოვნები|თანხმოვნის]] ჩავარდნით ახატანი მოუცია.