https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98 2026-04-26T06:44:56Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=71097&oldid=prev 2018-12-19T11:50:31Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:50, 19 დეკემბერი 2018-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">ნუგზარ ანთელავა. </del>კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები<del class="diffchange diffchange-inline">. - გამომცემლობა „უნივერსალი“,- თბილისი 2017</del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქანდაკება]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ქანდაკება]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:სარიტუალო ქვები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:სარიტუალო ქვები]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=70922&oldid=prev 2018-12-19T10:46:52Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:46, 19 დეკემბერი 2018-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ბალბალ-ი''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Балбал)'' – ბრძოლაში დაცემული მეომრის უკვდავსაყოფად მის საფლავზე აღმართული 0.5-3.5 მ-ის სიმაღლის ძეგლები: ადამიანის ქვის ქანდაკებები და სტელები, გავრცელებული ყარაჩაისა და ბალყარეთში. ტრადიციის თანახმად, დაღუპული მეომრის სკულპტურის გვერდით იმდენივე ქვის სვეტი ან ფილა უნდა დადგმულიყო, რამდენი მტერიც ჰყავდა მიცვალებულს მოკლული: რაც უფრო მეტი იყო მათი რაოდენობა, მით უფრო ფასობდა მეომრისა და მოქანდაკის სახელი. ადგილობრივთა შეხედულებით, დამარცხებულები საიქიოში გამარჯვებულთა მოსამსახურეები ხდებოდნენ. იმქვეყნიური არსებობის, როგორც მიწიერი ცხოვრების გაგრძელების, რწმენით აიხსნება ქვის სტატუეტებზე [[თასი|თასებისა]] და [[ფიალა|ფიალების]] გამოსახვა. [[ქანდაკება]] აღიქმებოდა, როგორც მიცვალებულის სულის სათავსი, მიცვალებულისა, რომელიც მისი ხსოვნისადმი მიძღვნილ წეს-ჩვეულებებს „ესწრებოდა“ და მათში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ბალბალ-ი''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Балбал)'' – <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ბრძოლა|</ins>ბრძოლაში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დაცემული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მეომარი|</ins>მეომრის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>უკვდავსაყოფად მის საფლავზე აღმართული 0.5-3.5 მ-ის სიმაღლის ძეგლები: <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ადამიანი|</ins>ადამიანის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ქვის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ქანდაკება|</ins>ქანდაკებები<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და სტელები, გავრცელებული ყარაჩაისა და ბალყარეთში. ტრადიციის თანახმად, დაღუპული მეომრის სკულპტურის გვერდით იმდენივე ქვის სვეტი ან ფილა უნდა დადგმულიყო, რამდენი მტერიც ჰყავდა მიცვალებულს მოკლული: რაც უფრო მეტი იყო მათი რაოდენობა, მით უფრო ფასობდა მეომრისა და მოქანდაკის სახელი. ადგილობრივთა შეხედულებით, დამარცხებულები საიქიოში გამარჯვებულთა მოსამსახურეები ხდებოდნენ. იმქვეყნიური არსებობის, როგორც მიწიერი ცხოვრების გაგრძელების, რწმენით აიხსნება ქვის სტატუეტებზე [[თასი|თასებისა]] და [[ფიალა|ფიალების]] გამოსახვა. [[ქანდაკება]] აღიქმებოდა, როგორც მიცვალებულის სულის სათავსი, მიცვალებულისა, რომელიც მისი ხსოვნისადმი მიძღვნილ წეს-ჩვეულებებს „ესწრებოდა“ და მათში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძველი თურქული ენის ლექსიკონში ჩვენთვის საინტერესო ტერმინი შემდეგნაირად არის განმარტებული: „ბალბალი – რიტუალური ქვა – ადამიანის [[სიმბოლო]]; „მოკლული გმირები მან ბალბალებით მონიშნა“, ან „ჩემს მიერ დახოცილი მათი მეომრების ნიშნად ბალბალები დავდგი“. ყაზახმა მეცნიერმა ლ. კიზლასოვმა არსებული წერილობითი წყაროების ანალიზის საფუძველზე დაადგინა, რომ ძველთურქული ტერმინი „ბალბალი“ აღნიშნავდა არა მიცვალებულის უკვდავსაყოფ ძეგლს, არამედ მის გვერდით დადგმულ ქვას, რომელიც მოკლული მტრის სიმბოლოს წარმოადგენდა. ამდენად, შეიძლება ვთქვათ, რომ [[რიტუალი]] სრულდებიდა ადამიანის გამომსახველ ძეგლთან და არა აბსტრაქტულ ქვა-ბალბალთან.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ძველი თურქული ენის ლექსიკონში ჩვენთვის საინტერესო ტერმინი შემდეგნაირად არის განმარტებული: „ბალბალი – რიტუალური ქვა – ადამიანის [[სიმბოლო]]; „მოკლული გმირები მან ბალბალებით მონიშნა“, ან „ჩემს მიერ დახოცილი მათი მეომრების ნიშნად ბალბალები დავდგი“. ყაზახმა მეცნიერმა ლ. კიზლასოვმა არსებული წერილობითი წყაროების ანალიზის საფუძველზე დაადგინა, რომ ძველთურქული ტერმინი „ბალბალი“ აღნიშნავდა არა მიცვალებულის უკვდავსაყოფ ძეგლს, არამედ მის გვერდით დადგმულ ქვას, რომელიც მოკლული მტრის სიმბოლოს წარმოადგენდა. ამდენად, შეიძლება ვთქვათ, რომ [[რიტუალი]] სრულდებიდა ადამიანის გამომსახველ ძეგლთან და არა აბსტრაქტულ ქვა-ბალბალთან.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">მითოლოგია</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">ქანდაკება</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">მითოსური </del>ქვები]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">სარიტუალო </ins>ქვები]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=31409&oldid=prev 2017-09-28T08:30:47Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ბალბალ-ი&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;(ბალყ.-ყარაჩ. Балбал)&#039;&#039; – ბრძოლაში დაცემული მეომრის უ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ბალბალ-ი''' ''(ბალყ.-ყარაჩ. Балбал)'' – ბრძოლაში დაცემული მეომრის უკვდავსაყოფად მის საფლავზე აღმართული 0.5-3.5 მ-ის სიმაღლის ძეგლები: ადამიანის ქვის ქანდაკებები და სტელები, გავრცელებული ყარაჩაისა და ბალყარეთში. ტრადიციის თანახმად, დაღუპული მეომრის სკულპტურის გვერდით იმდენივე ქვის სვეტი ან ფილა უნდა დადგმულიყო, რამდენი მტერიც ჰყავდა მიცვალებულს მოკლული: რაც უფრო მეტი იყო მათი რაოდენობა, მით უფრო ფასობდა მეომრისა და მოქანდაკის სახელი. ადგილობრივთა შეხედულებით, დამარცხებულები საიქიოში გამარჯვებულთა მოსამსახურეები ხდებოდნენ. იმქვეყნიური არსებობის, როგორც მიწიერი ცხოვრების გაგრძელების, რწმენით აიხსნება ქვის სტატუეტებზე [[თასი|თასებისა]] და [[ფიალა|ფიალების]] გამოსახვა. [[ქანდაკება]] აღიქმებოდა, როგორც მიცვალებულის სულის სათავსი, მიცვალებულისა, რომელიც მისი ხსოვნისადმი მიძღვნილ წეს-ჩვეულებებს „ესწრებოდა“ და მათში მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა.<br /> <br /> ძველი თურქული ენის ლექსიკონში ჩვენთვის საინტერესო ტერმინი შემდეგნაირად არის განმარტებული: „ბალბალი – რიტუალური ქვა – ადამიანის [[სიმბოლო]]; „მოკლული გმირები მან ბალბალებით მონიშნა“, ან „ჩემს მიერ დახოცილი მათი მეომრების ნიშნად ბალბალები დავდგი“. ყაზახმა მეცნიერმა ლ. კიზლასოვმა არსებული წერილობითი წყაროების ანალიზის საფუძველზე დაადგინა, რომ ძველთურქული ტერმინი „ბალბალი“ აღნიშნავდა არა მიცვალებულის უკვდავსაყოფ ძეგლს, არამედ მის გვერდით დადგმულ ქვას, რომელიც მოკლული მტრის სიმბოლოს წარმოადგენდა. ამდენად, შეიძლება ვთქვათ, რომ [[რიტუალი]] სრულდებიდა ადამიანის გამომსახველ ძეგლთან და არა აბსტრაქტულ ქვა-ბალბალთან.<br /> <br /> საკითხთან დაკავშირებით საინტერესოა აღინიშნოს, რომ ყარაჩულ-ბალყარული ნართული ეპოსის მიხედვით, ნართები ქვის ქანდაკებას დგამდნენ როგორც კულტურული გმირების (ნართების), ისე მათი მტრების – ემეგენების (დევების), სახელზე (გადმოცემების თანახმად, ბალყარელებსა და ყარაჩაელებს არცთუ შორეულ წარსულში ემეგენთა გულის მოსაგებად მათ ქანდაკებებთან შესაწირიც კი მიჰქონდათ).<br /> <br /> <br /> <br /> ==ლიტერატურა==<br /> * Биджиев Х. Х. Тюрки Северного Кавказа. Черкесск, 1993; <br /> * Кызласов Л. Р. О значении термина балбал древнетюркских надписей // Тюркский сборник. – М., 1996; <br /> * Боташева З. Б. Истоки карачаевского и балкарского театра. Автореферат дисс. канд. искусствове-дения. М., 2001; <br /> * Древнетюркский словарь. Редакторы В. М. Наделяев, Д. М. Насилов, Э. Р. Тенишев, А. М. Щербак. Л., 1969.<br /> <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> ნუგზარ ანთელავა. კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები. - გამომცემლობა „უნივერსალი“,- თბილისი 2017<br /> <br /> <br /> [[კატეგორია:მითოლოგია]]<br /> [[კატეგორია:მითოსური ქვები]]</div>

Echelidze