https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C 2026-06-22T01:26:17Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C&diff=240572&oldid=prev 2024-12-21T16:08:45Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">16:08, 21 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''<del class="diffchange diffchange-inline">ბერნული </del>იოჰან''' (1667 – 1748),&#160; შვეიცარიელი მათემატიკოსი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''იოჰან <ins class="diffchange diffchange-inline">ბერნული</ins>''' (1667 – 1748),&#160; შვეიცარიელი მათემატიკოსი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Bernuli iohan.PNG|<del class="diffchange diffchange-inline">მარჯვნივ</del>]] </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Bernuli iohan <ins class="diffchange diffchange-inline">1</ins>.PNG|<ins class="diffchange diffchange-inline">thumb|150პქ|იოჰან ბერნული </ins>]] </div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>იოჰან ბერნული დაიბადა ფლამანდიელის ოჯახში, რომელიც ემიგრაციაში წავიდა XVI საუკუნეში [[შვეიცარია]]ში ჰერცოგ ალბას მიერ დევნის გამო. ამ ცნობილი გვარის ფუძემდებელი იყო იოჰანის ძმა [[იაკობ ბერნული]]. ამ</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>იოჰან ბერნული დაიბადა ფლამანდიელის ოჯახში, რომელიც ემიგრაციაში წავიდა XVI საუკუნეში [[შვეიცარია]]ში ჰერცოგ ალბას მიერ დევნის გამო. ამ ცნობილი გვარის ფუძემდებელი იყო იოჰანის ძმა [[იაკობ ბერნული]]. ამ</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ოჯახიდან გამოვიდა რამდენიმე ცნობილი მათემატიკოსი და ფიზიკოსი. თუმცა ყველაზე ცნობილებს მიეკუთვნებოდნენ იოჰანი, მისი ძმა იაკობი და იოჰანის შვილი [[დანიელ I ბერნული|დანიელი]].</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ოჯახიდან გამოვიდა რამდენიმე ცნობილი მათემატიკოსი და ფიზიკოსი. თუმცა ყველაზე ცნობილებს მიეკუთვნებოდნენ იოჰანი, მისი ძმა იაკობი და იოჰანის შვილი [[დანიელ I ბერნული|დანიელი]].</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C&diff=240570&oldid=prev 2024-12-21T13:20:39Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:20, 21 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 21:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>[[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* [[დიდი ფიზიკოსები]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკოსები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მათემატიკოსები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:შვეიცარიელი მათემატიკოსები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:შვეიცარიელი მათემატიკოსები]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:შვეიცარიელი ფიზიკოსები]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია: ფიზიკოსები]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C&diff=240569&oldid=prev 2024-12-21T13:19:38Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">13:19, 21 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ბერნული იოჰან''' (1667 – 1748),&#160; შვეიცარიელი მათემატიკოსი<del class="diffchange diffchange-inline">, [[იაკობ ბერნული]]ს ძმა; დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის ერთ-ერთი შემქმნელი; ვარიაციული აღრიცხვის დამფუძნებელი</del>.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ბერნული იოჰან''' (1667 – 1748),&#160; შვეიცარიელი მათემატიკოსი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Bernuli iohan.PNG|მარჯვნივ]] </div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Bernuli iohan.PNG|მარჯვნივ]] </div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">იოჰან ბერნული დაიბადა ფლამანდიელის ოჯახში, რომელიც ემიგრაციაში წავიდა XVI საუკუნეში [[შვეიცარია]]ში ჰერცოგ ალბას მიერ დევნის გამო. ამ ცნობილი გვარის ფუძემდებელი იყო იოჰანის ძმა [[იაკობ ბერნული]]. ამ</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">ოჯახიდან გამოვიდა რამდენიმე ცნობილი მათემატიკოსი და ფიზიკოსი. თუმცა ყველაზე ცნობილებს მიეკუთვნებოდნენ იოჰანი, მისი ძმა იაკობი და იოჰანის შვილი [[დანიელ I ბერნული|დანიელი]].</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">იოჰანის ნაშრომები მჭიდრო კავშირშია </del>მისი ძმის <del class="diffchange diffchange-inline">– </del>იაკობის <del class="diffchange diffchange-inline">სამეცნიერო მოღვაწეობასთან</del>. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">იოჰან ბერნული დიდი გერმანელი მათემატიკოსის ფ. ვ. ლაიბნიცის მოსწავლე იყო. 1695 წელს იოჰან ბერნული დაინიშნა მათემატიკის პროფესორად გრონინგენის უნივერსიტეტში (ჰოლანდია), ხოლო 1705 წელს </ins>მისი ძმის იაკობის <ins class="diffchange diffchange-inline">გარდაცვალების შემდეგ მიიღო ბაზელის უნივერსიტეტის მათემატიკის კათედრა</ins>. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი იყო. ამ აკადემიის გამოცემებში მან 9 ნაშრომი</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">გამოაქვეყნა. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">იოჰან ბერნული ცნობილია ინტეგრალური და დიფერენციალური აღრიცხვის სფეროში რამდენიმე აღმოჩენით, იგი ამუშავებდა დიფერენციალური განტოლებების ამოხსნის მეთოდებს. ძმასთან იაკობთან ერთად მოგვცა ვარიაციული აღრიცხვის საწყისები, ითვლიდა სხვადასხვა მრუდების სიგრძეს, იგი იყო ავტორი ბევრი ორიგინალური მეცნიერული ნაშრომისა ამ საკითხებში, სხვათა შორის მას ეკუთვნის დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის პირველი სისტემატური გადმოცემა. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ლაიბნიცი გოტფრიდ ვილჰელმ|ლაიბნიცთან]] აქტიური თანამშრომლობით დაამუშავა დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის საკითხები, რომლებშიც მათ მრავალი აღმოჩენა ჰქონდათ (მოძღვრება მაჩვენებლიანი ფუნქციის შესახებ; [[ფაილი:Wil001.png]] სახის განუზღვრელობის გახსნის წესი, რომელსაც შეცდომით ლოპიტალის წესი ეწოდება; რაციონალური წილადის ინტეგრება; სხვადასხვა წირის&#160; კვადრატურა და გაწრფევება; ფუნქციის ცნების, როგორც ანალიზური გამოსახულების განსაზღვრა, რომელიც შედგება ცვლადებისა და მუდმივებისაგან, და სხვ.). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ლაიბნიცი გოტფრიდ ვილჰელმ|ლაიბნიცთან]] აქტიური თანამშრომლობით დაამუშავა დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის საკითხები, რომლებშიც მათ მრავალი აღმოჩენა ჰქონდათ (მოძღვრება მაჩვენებლიანი ფუნქციის შესახებ; [[ფაილი:Wil001.png]] სახის განუზღვრელობის გახსნის წესი, რომელსაც შეცდომით ლოპიტალის წესი ეწოდება; რაციონალური წილადის ინტეგრება; სხვადასხვა წირის&#160; კვადრატურა და გაწრფევება; ფუნქციის ცნების, როგორც ანალიზური გამოსახულების განსაზღვრა, რომელიც შედგება ცვლადებისა და მუდმივებისაგან, და სხვ.). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>იოჰან ბერნულის ეკუთვნის დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის პირველი სისტემატური გადმოცემა. მის მიერ დიფერენციალურ აღრიცხვაში ლოპიტალისათვის წაკითხული ლექციების კონსპექტი დაედო საფუძვლად ლოპიტალის მიერ დაწერილ „უსასრულოდ მცირეთა ანალიზს“ (1687). ინტეგრალურ აღრიცხვათა კურსი იოჰანმა გამოსცა 1742 წელს. მანვე განავითარა ჩვეულებრივი დიფერენციალური განტოლებათა ამოხსნის ზოგიერთი მეთოდი (პირველი რიგის ერთგვაროვანი და წრფივი განტოლება, ე.წ. ბერნულის განტოლება; მუდმივ კოეფიციენტებიანი წრფივი განტოლება, ტრაექტორიების ამოცანები); მან დასვა კლასიკური ამოცანა გეოდეზიური წირების შესახებ და იპოვა მათთვის დამახასიათებელი გეომეტრიული თვისება, ხოლო მოგვიანებით გამოიყვანა ამ წირების დიფერენციალური განტოლება. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>იოჰან ბერნულის ეკუთვნის დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის პირველი სისტემატური გადმოცემა. მის მიერ დიფერენციალურ აღრიცხვაში ლოპიტალისათვის წაკითხული ლექციების კონსპექტი დაედო საფუძვლად ლოპიტალის მიერ დაწერილ „უსასრულოდ მცირეთა ანალიზს“ (1687). ინტეგრალურ აღრიცხვათა კურსი იოჰანმა გამოსცა 1742 წელს. მანვე განავითარა ჩვეულებრივი დიფერენციალური განტოლებათა ამოხსნის ზოგიერთი მეთოდი (პირველი რიგის ერთგვაროვანი და წრფივი განტოლება, ე.წ. ბერნულის განტოლება; მუდმივ კოეფიციენტებიანი წრფივი განტოლება, ტრაექტორიების ამოცანები); მან დასვა კლასიკური ამოცანა გეოდეზიური წირების შესახებ და იპოვა მათთვის დამახასიათებელი გეომეტრიული თვისება, ხოლო მოგვიანებით გამოიყვანა ამ წირების დიფერენციალური განტოლება. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ძმები იაკობ და იოჰან ბერნულები <del class="diffchange diffchange-inline">ღებულობდნენ </del>უაღრესად შემოქმედებით მონაწილეობას უსასრულო მცირეთა აღრიცხვის დამუშავებასა და გამოყენებაში. იკვლევდნენ მრავალ პრობლემას, მათ შორის ჯაჭვწირისა და ბრაქისტოქრონის ამოცანებს. მათი მათემატიკური იდეები, მათი ცდა აეგოთ მათემატიკური ანალიზი პრაქტიკულ ამოცანებთან მჭიდრო კავშირში ერწყმოდა ბუნებისმეტყველების განვითარების მოწინავე ტენდენციებს. ეს განსაკუთრებით კარგად ჩანს იოჰან ბერნულის შრომებიდან მექანიკაში, სადაც გადმოცემულია მისი მნიშვნელოვანი გამოკვლევები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ძმები იაკობ და იოჰან ბერნულები <ins class="diffchange diffchange-inline">იღებდნენ </ins>უაღრესად შემოქმედებით მონაწილეობას უსასრულო მცირეთა აღრიცხვის დამუშავებასა და გამოყენებაში. იკვლევდნენ მრავალ პრობლემას, მათ შორის ჯაჭვწირისა და ბრაქისტოქრონის ამოცანებს. მათი მათემატიკური იდეები, მათი ცდა აეგოთ მათემატიკური ანალიზი პრაქტიკულ ამოცანებთან მჭიდრო კავშირში ერწყმოდა ბუნებისმეტყველების განვითარების მოწინავე ტენდენციებს. ეს განსაკუთრებით კარგად ჩანს იოჰან ბერნულის შრომებიდან მექანიკაში, სადაც გადმოცემულია მისი მნიშვნელოვანი გამოკვლევები<ins class="diffchange diffchange-inline">. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">მეცნიერების ისტორიაში მყარად შევიდა ასეთი განსაზღვრება: „ბერნულის ლემნისკატა“, „ბერნულის რიცხვები“, „ბერნულის პილინომები“, აგრეთვე „ბერნულის თეორემა“, რომელიც წარმოადგენს ენერგიის შენახვის ზოგადი კანონის ზედმიწევნით დამუშავებას. ამ თეორემის მათემატიკურ ფორმას წარმოადგენს ეგრეთწოდებული „ბერნულის ფორმულა“</ins>. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C&diff=198380&oldid=prev 2023-06-23T11:57:14Z

<p>მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C_%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98" class="mw-redirect" title="იოჰან ბერნული">იოჰან ბერნული“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C" title="ბერნული იოჰან">ბერნული იოჰან“</a> გადამისამართ...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">11:57, 23 ივნისი 2023-ის ვერსია</td> </tr></table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C&diff=198378&oldid=prev 2023-06-23T11:57:03Z

<p>მომხმარებელმა Echelidze გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C" title="ბერნული იოჰან">ბერნული იოჰან“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C_%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98" class="mw-redirect" title="იოჰან ბერნული">იოჰან ბერნული“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">11:57, 23 ივნისი 2023-ის ვერსია</td> </tr></table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C&diff=198377&oldid=prev 2023-06-23T11:56:39Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:56, 23 ივნისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ბერნული იოჰან''' (1667 – 1748),&#160; შვეიცარიელი მათემატიკოსი, [[იაკობ ბერნული]]ს ძმა; დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის ერთ-ერთი შემქმნელი; ვარიაციული აღრიცხვის დამფუძნებელი<del class="diffchange diffchange-inline">; </del></div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ბერნული იოჰან''' (1667 – 1748),&#160; შვეიცარიელი მათემატიკოსი, [[იაკობ ბერნული]]ს ძმა; დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის ერთ-ერთი შემქმნელი; ვარიაციული აღრიცხვის დამფუძნებელი<ins class="diffchange diffchange-inline">.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Bernuli iohan.PNG|მარჯვნივ]] </ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>იოჰანის ნაშრომები მჭიდრო კავშირშია მისი ძმის – იაკობის სამეცნიერო მოღვაწეობასთან. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>იოჰანის ნაშრომები მჭიდრო კავშირშია მისი ძმის – იაკობის სამეცნიერო მოღვაწეობასთან. &#160;</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9C%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C&diff=198375&oldid=prev 2023-06-23T11:54:47Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ბერნული იოჰან&#039;&#039;&#039; (1667 – 1748), შვეიცარიელი მათემატიკოსი, [[იაკობ ბე...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ბერნული იოჰან''' (1667 – 1748), შვეიცარიელი მათემატიკოსი, [[იაკობ ბერნული]]ს ძმა; დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის ერთ-ერთი შემქმნელი; ვარიაციული აღრიცხვის დამფუძნებელი; <br /> <br /> იოჰანის ნაშრომები მჭიდრო კავშირშია მისი ძმის – იაკობის სამეცნიერო მოღვაწეობასთან. <br /> <br /> [[ლაიბნიცი გოტფრიდ ვილჰელმ|ლაიბნიცთან]] აქტიური თანამშრომლობით დაამუშავა დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის საკითხები, რომლებშიც მათ მრავალი აღმოჩენა ჰქონდათ (მოძღვრება მაჩვენებლიანი ფუნქციის შესახებ; [[ფაილი:Wil001.png]] სახის განუზღვრელობის გახსნის წესი, რომელსაც შეცდომით ლოპიტალის წესი ეწოდება; რაციონალური წილადის ინტეგრება; სხვადასხვა წირის კვადრატურა და გაწრფევება; ფუნქციის ცნების, როგორც ანალიზური გამოსახულების განსაზღვრა, რომელიც შედგება ცვლადებისა და მუდმივებისაგან, და სხვ.). <br /> <br /> იოჰან ბერნულის ეკუთვნის დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის პირველი სისტემატური გადმოცემა. მის მიერ დიფერენციალურ აღრიცხვაში ლოპიტალისათვის წაკითხული ლექციების კონსპექტი დაედო საფუძვლად ლოპიტალის მიერ დაწერილ „უსასრულოდ მცირეთა ანალიზს“ (1687). ინტეგრალურ აღრიცხვათა კურსი იოჰანმა გამოსცა 1742 წელს. მანვე განავითარა ჩვეულებრივი დიფერენციალური განტოლებათა ამოხსნის ზოგიერთი მეთოდი (პირველი რიგის ერთგვაროვანი და წრფივი განტოლება, ე.წ. ბერნულის განტოლება; მუდმივ კოეფიციენტებიანი წრფივი განტოლება, ტრაექტორიების ამოცანები); მან დასვა კლასიკური ამოცანა გეოდეზიური წირების შესახებ და იპოვა მათთვის დამახასიათებელი გეომეტრიული თვისება, ხოლო მოგვიანებით გამოიყვანა ამ წირების დიფერენციალური განტოლება. <br /> <br /> ძმები იაკობ და იოჰან ბერნულები ღებულობდნენ უაღრესად შემოქმედებით მონაწილეობას უსასრულო მცირეთა აღრიცხვის დამუშავებასა და გამოყენებაში. იკვლევდნენ მრავალ პრობლემას, მათ შორის ჯაჭვწირისა და ბრაქისტოქრონის ამოცანებს. მათი მათემატიკური იდეები, მათი ცდა აეგოთ მათემატიკური ანალიზი პრაქტიკულ ამოცანებთან მჭიდრო კავშირში ერწყმოდა ბუნებისმეტყველების განვითარების მოწინავე ტენდენციებს. ეს განსაკუთრებით კარგად ჩანს იოჰან ბერნულის შრომებიდან მექანიკაში, სადაც გადმოცემულია მისი მნიშვნელოვანი გამოკვლევები. <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br /> <br /> [[კატეგორია:მათემატიკოსები]]<br /> [[კატეგორია:შვეიცარიელი მათემატიკოსები]]</div>

Echelidze