https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90 2026-04-26T20:47:47Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=166808&oldid=prev 2022-09-30T07:49:18Z

<p></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&amp;diff=166808&amp;oldid=163444">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=163444&oldid=prev 2022-08-26T12:17:04Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:17, 26 აგვისტო 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთაში განთავსებულია უაღრესად რთული და საინტერესო ძეგლთა კომპლექსი. დასახლებათა სისტემა ქალაქის ზღუდის გარეთაც ფართოდ ვრცელდება, რაც, რა თქმა უნდა, ქალაქის ეკონ. „ქვეყანაში“ მოსახლეობის გარკვეულ კონცენტრაციას გულისხმობს. ამაზე მეტყველებს მრავალწლიანი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ბიჭვინთის კონცხზე გამოვლენილი ტაძრების სიმრავლე რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ სამწყსოს ძირითად კონტინგენტს რომაელ ჯარისკაცებსა და მათი ოჯახის წევრებთან ერთად ადგილობრივი მოსახლეობაც შეადგენდა. უშუალოდ [[გალავანი|გალავნის]] შიგნით, ე.წ. III უბანზე, რომელიც ბიჭვინთის ნაქალაქარის [[ციტადელი]]ს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს, არქეოლოგიურად შესწავლილია ოთხი, ერთიმეორეზე დაშენებული, სხვადასხვა დროის ეკლესიის ნანგრევები, რომელთა ქრონოლოგიური ჩარჩოებია IV-VI სს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთაში განთავსებულია უაღრესად რთული და საინტერესო ძეგლთა კომპლექსი. დასახლებათა სისტემა ქალაქის ზღუდის გარეთაც ფართოდ ვრცელდება, რაც, რა თქმა უნდა, ქალაქის ეკონ. „ქვეყანაში“ მოსახლეობის გარკვეულ კონცენტრაციას გულისხმობს. ამაზე მეტყველებს მრავალწლიანი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ბიჭვინთის კონცხზე გამოვლენილი ტაძრების სიმრავლე რაც კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ სამწყსოს ძირითად კონტინგენტს რომაელ ჯარისკაცებსა და მათი ოჯახის წევრებთან ერთად ადგილობრივი მოსახლეობაც შეადგენდა. უშუალოდ [[გალავანი|გალავნის]] შიგნით, ე.წ. III უბანზე, რომელიც ბიჭვინთის ნაქალაქარის [[ციტადელი]]ს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს, არქეოლოგიურად შესწავლილია ოთხი, ერთიმეორეზე დაშენებული, სხვადასხვა დროის ეკლესიის ნანგრევები, რომელთა ქრონოლოგიური ჩარჩოებია IV-VI სს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაქალაქარის, ე.წ. ეკლესიების უბნის, III ნაკვეთის სტრატიგრაფიულ სურათში გარკვეული სიცხადე შეიტანა 1970-1973 წწ. ჩატარებულმა საველე სამუშაოებმა, რომლებმაც დაადასტურა ურთიერთმონაცვლე ხუთი სამშენებლო დონე. '''ბიჭვინთის უძველესი ეკლესია''' (ქვემოდან II სამშენებლო დონე) წარმოადგენს დარბაზულ <del class="diffchange diffchange-inline">ნაგებობას</del>, ნახევარწრიული აფსიდით შენობის მთელ სიგანეზე (ნაგებობის ზომები: 25 X 10 მ). ეკლესიის [[აფსიდა]]ში აღმოჩნდა ადრექრისტიანული სიმბოლოებით შემკული შუშის ჭურჭლის ფრაგმენტები, რომელიც საგანგებოდ შეისწავლა ნ. უგრელიძემ და IV ს. I ნახ. მიაკუთვნა. [[ბაზილიკა]] გათხარა ი. ციციშვილმა, რომელმაც ძეგლი IV ს. დასაწყისით დაათარიღა. ძეგლის უახლოეს ანალოგს ნოქალაქევში გამოვლენილი ეკლესია (დარბაზული ნაგებობა, ნახევარწრიული აფსიდით), წარმოადგენს, რომელიც IV ს. I ნახ-ით თარიღდება. რ. რამიშვილი მიიჩნევდა, რომ ბიჭვინთის ეკლესია სტრატიგრაფიული მონაცემებისა და არქეოლოგიური მასალების გათვალისწინებით, შეიძლება III ს. 70-80–იანი წლებით დათარიღდეს და ნასტაკისის (აღმოსავლეთ საქართველო) III ს. II ნახ-ით დათარიღებულ დარბაზულ ეკლესიასთან ერთად, საქართველოს ტერიტორიაზე უძველეს ქრისტიანულ ნაგებობად ჩაითვალოს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაქალაქარის, ე.წ. ეკლესიების უბნის, III ნაკვეთის სტრატიგრაფიულ სურათში გარკვეული სიცხადე შეიტანა 1970-1973 წწ. ჩატარებულმა საველე სამუშაოებმა, რომლებმაც დაადასტურა ურთიერთმონაცვლე ხუთი სამშენებლო დონე. '''ბიჭვინთის უძველესი ეკლესია''' (ქვემოდან II სამშენებლო დონე) წარმოადგენს დარბაზულ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნაგებობა]]ს</ins>, ნახევარწრიული აფსიდით შენობის მთელ სიგანეზე (ნაგებობის ზომები: 25 X 10 მ). ეკლესიის [[აფსიდა]]ში აღმოჩნდა ადრექრისტიანული სიმბოლოებით შემკული შუშის ჭურჭლის ფრაგმენტები, რომელიც საგანგებოდ შეისწავლა ნ. უგრელიძემ და IV ს. I ნახ. მიაკუთვნა. [[ბაზილიკა]] გათხარა ი. ციციშვილმა, რომელმაც ძეგლი IV ს. დასაწყისით დაათარიღა. ძეგლის უახლოეს ანალოგს ნოქალაქევში გამოვლენილი ეკლესია (დარბაზული ნაგებობა, ნახევარწრიული აფსიდით), წარმოადგენს, რომელიც IV ს. I ნახ-ით თარიღდება. რ. რამიშვილი მიიჩნევდა, რომ ბიჭვინთის ეკლესია სტრატიგრაფიული მონაცემებისა და არქეოლოგიური მასალების გათვალისწინებით, შეიძლება III ს. 70-80–იანი წლებით დათარიღდეს და ნასტაკისის (აღმოსავლეთ საქართველო) III ს. II ნახ-ით დათარიღებულ დარბაზულ ეკლესიასთან ერთად, საქართველოს ტერიტორიაზე უძველეს ქრისტიანულ ნაგებობად ჩაითვალოს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:BiWvinTis mozaika1.jpg|thumb|200პქ|'''ბიჭვინთის მოზაიკის ფრაგმენტი'''. &lt;br /&gt;დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:BiWvinTis mozaika1.jpg|thumb|200პქ|'''ბიჭვინთის მოზაიკის ფრაგმენტი'''. &lt;br /&gt;დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. დასაწყისიდან, ბიჭვინთის აღმავლობის პერიოდში, იგება '''მოზაიკური ატაკიანი ბაზილიკა''' (ქვემოდან III სამშენებლო დონე). იგი უძველეს ბაზილიკაზეა დაშენებული და წარმოადგენს დიდ სამნავიან ნაგებობას (ზომებია: 28.03 X 13.2 მ) ხუთწახნაგოვანი რამდენადმე ასიმეტრიული აფსიდითა და [[ნართექსი]]თ, სადაც [[სანათლავი]]ა გამართული, [[მარმარილო]]ს სვეტებით, მდიდარი მორთულობით, მოზაიკური იატაკით რ-იც ყველაზე უკეთ ტაძრის აფსიდასა და ნართექსში შემოინახა, და საკურთხეველში დაცული ორი ბერძნული წარწერით. მოზაიკა „opus tesselatum–ის“ ტექნიკითაა შესრულებული და შედგება გეომეტრიული ორნამენტებისა და სიუჟეტური კომპოზიციებისაგან – ქრიზმა ანუ [[ქრისტე]]ს სახელის აღმნიშვნელი მონოგრამა და სიცოცხლის მომცემი [[შადრევანი]] ჩიტებითა და შველით – რომლებიც რიტუალის თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვან ადგილებში – აფსიდასა და სანათლავშია განლაგებული. აფსიდის მოზაიკაზე არის ბერძნული წარწერა Ωρε[v], რაც ქრისტიანი მონამის ორენტიუსის [Όρέντιος] სახელს უნდა ნიშნავდეს, იგი მოხსენიებულია 24 ივნ. ბერძნულ [[სვინაქსარი|სვინაქსარში]]. მოწამე ორენტიუსი, რომელიც დიოკლიტიანეს მმართველობის დროს პიტიუნტში გადაასახლეს, გზაში დაიღუპა. ბიჭვინთის მოზაიკის დათარიღებასთან დაკავშირებით აზრთა სხვადასხვაობაა. მას ათარიღებენ V-VI სს-ით. გასაზიარებელია ლ. მაცულევიჩის მიერ შემოთავაზებული მოზაიკისა და წარწერის თარიღი – IV ს. დასაწყისი. ეს ბაზილიკაც, სავარაუდოდ, IV ს. I მეოთხედშია აგებული და იგი სტრატოფილე ბიჭვინთელის რეზიდენციას წარმოადგენდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. დასაწყისიდან, ბიჭვინთის აღმავლობის პერიოდში, იგება '''მოზაიკური ატაკიანი ბაზილიკა''' (ქვემოდან III სამშენებლო დონე). იგი უძველეს ბაზილიკაზეა დაშენებული და წარმოადგენს დიდ სამნავიან ნაგებობას (ზომებია: 28.03 X 13.2 მ) ხუთწახნაგოვანი რამდენადმე ასიმეტრიული აფსიდითა და [[ნართექსი]]თ, სადაც [[სანათლავი]]ა გამართული, [[მარმარილო]]ს სვეტებით, მდიდარი მორთულობით, მოზაიკური იატაკით რ-იც ყველაზე უკეთ ტაძრის აფსიდასა და ნართექსში შემოინახა, და საკურთხეველში დაცული ორი ბერძნული წარწერით. მოზაიკა „opus tesselatum–ის“ ტექნიკითაა შესრულებული და შედგება გეომეტრიული ორნამენტებისა და სიუჟეტური კომპოზიციებისაგან – ქრიზმა ანუ [[ქრისტე]]ს სახელის აღმნიშვნელი მონოგრამა და სიცოცხლის მომცემი [[შადრევანი]] ჩიტებითა და შველით – რომლებიც რიტუალის თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვან ადგილებში – აფსიდასა და სანათლავშია განლაგებული. აფსიდის მოზაიკაზე არის ბერძნული წარწერა Ωρε[v], რაც ქრისტიანი მონამის ორენტიუსის [Όρέντιος] სახელს უნდა ნიშნავდეს, იგი მოხსენიებულია 24 ივნ. ბერძნულ [[სვინაქსარი|სვინაქსარში]]. მოწამე ორენტიუსი, რომელიც დიოკლიტიანეს მმართველობის დროს პიტიუნტში გადაასახლეს, გზაში დაიღუპა. ბიჭვინთის მოზაიკის დათარიღებასთან დაკავშირებით აზრთა სხვადასხვაობაა. მას ათარიღებენ V-VI სს-ით. გასაზიარებელია ლ. მაცულევიჩის მიერ შემოთავაზებული მოზაიკისა და წარწერის თარიღი – IV ს. დასაწყისი. ეს ბაზილიკაც, სავარაუდოდ, IV ს. I მეოთხედშია აგებული და იგი სტრატოფილე ბიჭვინთელის რეზიდენციას წარმოადგენდა. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=150208&oldid=prev 2022-04-01T09:33:39Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:33, 1 აპრილი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 36:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 36:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ალაჰაძის №3 ეკლესია X ს. [[ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობა|'''ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობა''']]ა და აიგო მაშინ, როდესაც №2 ეკლესია ჯერ კიდევ ფუნქციონირებდა. ალაჰაძის არქიტექტურულ კომპლექსში კარგად აისახა ადგილობრივი საკულტო ხუროთმოძღვრების ევოლუციის ძირითადი ხაზები: ელინისტური ტიპის ბაზილიკიდან ვითარდება კამაროვანი ბაზილიკა, აქედან კი – ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობა, რომელიც შემდგომში წამყვან და გაბატონებულ ტიპად იქცა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ალაჰაძის №3 ეკლესია X ს. [[ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობა|'''ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობა''']]ა და აიგო მაშინ, როდესაც №2 ეკლესია ჯერ კიდევ ფუნქციონირებდა. ალაჰაძის არქიტექტურულ კომპლექსში კარგად აისახა ადგილობრივი საკულტო ხუროთმოძღვრების ევოლუციის ძირითადი ხაზები: ელინისტური ტიპის ბაზილიკიდან ვითარდება კამაროვანი ბაზილიკა, აქედან კი – ჯვარგუმბათოვანი ნაგებობა, რომელიც შემდგომში წამყვან და გაბატონებულ ტიპად იქცა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>კიდევ ერთი ქრისტიანული ტაძარი გაითხარა 1995 წ. იჭვინთის მახლობლად სოფ. ლიძავაში, ზღვიდან 200 მ დაშორებით. ტაძრის კედლები ერთიდან სამ მეტრამდეა შემორჩენილი. გეგმა სრულად არ იკითხება. ტაძრის შიგნით გათხრილ რამდენიმე სამარხში აღმოჩნდა ერთი რკინის და ერთიც ბრინჯაოს გულსაკიდი [[ჯვარი]], არქიტექტურული დეტალები; ფილაქვა – ჯვრის გამოსახულებით. ტაძარი IV—V სს. თარიღდება. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>კიდევ ერთი ქრისტიანული ტაძარი გაითხარა 1995 წ. იჭვინთის მახლობლად სოფ. ლიძავაში, ზღვიდან 200 მ დაშორებით. ტაძრის კედლები ერთიდან სამ მეტრამდეა შემორჩენილი. გეგმა სრულად არ იკითხება. ტაძრის შიგნით გათხრილ რამდენიმე სამარხში აღმოჩნდა ერთი რკინის და ერთიც ბრინჯაოს გულსაკიდი [[ჯვარი]], არქიტექტურული დეტალები; <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფილაქვა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>– ჯვრის გამოსახულებით. ტაძარი IV—V სს. თარიღდება. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დასავლეთ საქართველოში ადრეული ქრისტიანული ისტორიის კვლევისათვის მნიშვნელოვან აღმოჩენას წარმოადგენს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი '''სამარხის [[სტელა]]''' ფარული ჯვრით. იგი ადგილობრივი ქვიშაქვის მონოლითისგანაა დამზადებული. შემორჩენილი სტელის სიგრძეა 73.27 სმ, სიგანე – 30 სმ. მონოლითის ზედა ნაწილში ამოჭრილია ოთხკუთხა, 2.5 სმ სიღრმის [[ფოსო]] (13.4 X 7 სმ), რომელშიც, თავის მხრივ, რკინის ჯვრის ჩასადგმელი მეორე ფოსოა გაკეთებული (11 X 4.5 სმ). რკინის ჯვარი ნაწილობრივ შემორჩა. ჯვრიანი ბუდე საგულდაგულოდ დაუფარავთ ღარიანი კრამიტისგან გამოჭრილი სპეც. 13 X 7 სმ ზომის სარქვლით, რომელიც კირხსნარითაა გადალესილი. თავის დროზე სტელა, ალბათ, ფარული ქრისტიანის სამარხზე იყო აღმართული. შემდეგ კი, როგორც სამშენებლო მასალა, მოხვდა გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის კედელში. სტელა დიოკლიტიანეს ეპოქით (313 წ., „მილანის ედიქტის“ წინა პერიოდი) თარიღდება. უნდა აღინიშნოს, რომ ბიჭვინთის სამაროვანზე უკვე III ს. ყოველი მეხუთე სამარხი ქრისტიანულად იყო გამართული, რაც არ გამორიცხავს სტელის III ს. შუა ხანებით – დეციუსისა (249-251 წწ.) და გალერიანეს (253-260 წწ.) იმპერატორობის პერიოდით – დათარიღებას. ამდენად, უკვე III ს. ბიჭვინთაში სავარაუდოა ფარული ადრექრისტიანული თემის არსებობა, რომელშიც, გარდა ლეგიონერებისა, ადგილობრივი მშვიდობიანი სამოქალაქო მოსახლეობაც უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი. მათ უნდა ეკუთვნოდეს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი უინვენტარო ორმოსამარხები, რომელშიც მიცვალებული დაკრძალულია გაშოტილ მდგომარეობაში, ზურგზე, თავით დასავლეთისკენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დასავლეთ საქართველოში ადრეული ქრისტიანული ისტორიის კვლევისათვის მნიშვნელოვან აღმოჩენას წარმოადგენს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი '''სამარხის [[სტელა]]''' ფარული ჯვრით. იგი ადგილობრივი ქვიშაქვის მონოლითისგანაა დამზადებული. შემორჩენილი სტელის სიგრძეა 73.27 სმ, სიგანე – 30 სმ. მონოლითის ზედა ნაწილში ამოჭრილია ოთხკუთხა, 2.5 სმ სიღრმის [[ფოსო]] (13.4 X 7 სმ), რომელშიც, თავის მხრივ, რკინის ჯვრის ჩასადგმელი მეორე ფოსოა გაკეთებული (11 X 4.5 სმ). რკინის ჯვარი ნაწილობრივ შემორჩა. ჯვრიანი ბუდე საგულდაგულოდ დაუფარავთ ღარიანი კრამიტისგან გამოჭრილი სპეც. 13 X 7 სმ ზომის სარქვლით, რომელიც კირხსნარითაა გადალესილი. თავის დროზე სტელა, ალბათ, ფარული ქრისტიანის სამარხზე იყო აღმართული. შემდეგ კი, როგორც სამშენებლო მასალა, მოხვდა გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის კედელში. სტელა დიოკლიტიანეს ეპოქით (313 წ., „მილანის ედიქტის“ წინა პერიოდი) თარიღდება. უნდა აღინიშნოს, რომ ბიჭვინთის სამაროვანზე უკვე III ს. ყოველი მეხუთე სამარხი ქრისტიანულად იყო გამართული, რაც არ გამორიცხავს სტელის III ს. შუა ხანებით – დეციუსისა (249-251 წწ.) და გალერიანეს (253-260 წწ.) იმპერატორობის პერიოდით – დათარიღებას. ამდენად, უკვე III ს. ბიჭვინთაში სავარაუდოა ფარული ადრექრისტიანული თემის არსებობა, რომელშიც, გარდა ლეგიონერებისა, ადგილობრივი მშვიდობიანი სამოქალაქო მოსახლეობაც უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი. მათ უნდა ეკუთვნოდეს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი უინვენტარო ორმოსამარხები, რომელშიც მიცვალებული დაკრძალულია გაშოტილ მდგომარეობაში, ზურგზე, თავით დასავლეთისკენ. &#160;</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=146167&oldid=prev 2022-03-09T12:40:48Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:40, 9 მარტი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 38:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 38:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კიდევ ერთი ქრისტიანული ტაძარი გაითხარა 1995 წ. იჭვინთის მახლობლად სოფ. ლიძავაში, ზღვიდან 200 მ დაშორებით. ტაძრის კედლები ერთიდან სამ მეტრამდეა შემორჩენილი. გეგმა სრულად არ იკითხება. ტაძრის შიგნით გათხრილ რამდენიმე სამარხში აღმოჩნდა ერთი რკინის და ერთიც ბრინჯაოს გულსაკიდი [[ჯვარი]], არქიტექტურული დეტალები; ფილაქვა – ჯვრის გამოსახულებით. ტაძარი IV—V სს. თარიღდება. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კიდევ ერთი ქრისტიანული ტაძარი გაითხარა 1995 წ. იჭვინთის მახლობლად სოფ. ლიძავაში, ზღვიდან 200 მ დაშორებით. ტაძრის კედლები ერთიდან სამ მეტრამდეა შემორჩენილი. გეგმა სრულად არ იკითხება. ტაძრის შიგნით გათხრილ რამდენიმე სამარხში აღმოჩნდა ერთი რკინის და ერთიც ბრინჯაოს გულსაკიდი [[ჯვარი]], არქიტექტურული დეტალები; ფილაქვა – ჯვრის გამოსახულებით. ტაძარი IV—V სს. თარიღდება. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დასავლეთ საქართველოში ადრეული ქრისტიანული ისტორიის კვლევისათვის მნიშვნელოვან აღმოჩენას წარმოადგენს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი '''სამარხის [[სტელა]]''' ფარული ჯვრით. იგი ადგილობრივი ქვიშაქვის მონოლითისგანაა დამზადებული. შემორჩენილი სტელის სიგრძეა 73.27 სმ, სიგანე – 30 სმ. მონოლითის ზედა ნაწილში ამოჭრილია ოთხკუთხა, 2.5 სმ სიღრმის ფოსო (13.4 X 7 სმ), რომელშიც, თავის მხრივ, რკინის ჯვრის ჩასადგმელი მეორე ფოსოა გაკეთებული (11 X 4.5 სმ). რკინის ჯვარი ნაწილობრივ შემორჩა. ჯვრიანი ბუდე საგულდაგულოდ დაუფარავთ ღარიანი კრამიტისგან გამოჭრილი სპეც. 13 X 7 სმ ზომის სარქვლით, რომელიც კირხსნარითაა გადალესილი. თავის დროზე სტელა, ალბათ, ფარული ქრისტიანის სამარხზე იყო აღმართული. შემდეგ კი, როგორც სამშენებლო მასალა, მოხვდა გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის კედელში. სტელა დიოკლიტიანეს ეპოქით (313 წ., „მილანის ედიქტის“ წინა პერიოდი) თარიღდება. უნდა აღინიშნოს, რომ ბიჭვინთის სამაროვანზე უკვე III ს. ყოველი მეხუთე სამარხი ქრისტიანულად იყო გამართული, რაც არ გამორიცხავს სტელის III ს. შუა ხანებით – დეციუსისა (249-251 წწ.) და გალერიანეს (253-260 წწ.) იმპერატორობის პერიოდით – დათარიღებას. ამდენად, უკვე III ს. ბიჭვინთაში სავარაუდოა ფარული ადრექრისტიანული თემის არსებობა, რომელშიც, გარდა ლეგიონერებისა, ადგილობრივი მშვიდობიანი სამოქალაქო მოსახლეობაც უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი. მათ უნდა ეკუთვნოდეს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი უინვენტარო ორმოსამარხები, რომელშიც მიცვალებული დაკრძალულია გაშოტილ მდგომარეობაში, ზურგზე, თავით დასავლეთისკენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დასავლეთ საქართველოში ადრეული ქრისტიანული ისტორიის კვლევისათვის მნიშვნელოვან აღმოჩენას წარმოადგენს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი '''სამარხის [[სტელა]]''' ფარული ჯვრით. იგი ადგილობრივი ქვიშაქვის მონოლითისგანაა დამზადებული. შემორჩენილი სტელის სიგრძეა 73.27 სმ, სიგანე – 30 სმ. მონოლითის ზედა ნაწილში ამოჭრილია ოთხკუთხა, 2.5 სმ სიღრმის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფოსო<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(13.4 X 7 სმ), რომელშიც, თავის მხრივ, რკინის ჯვრის ჩასადგმელი მეორე ფოსოა გაკეთებული (11 X 4.5 სმ). რკინის ჯვარი ნაწილობრივ შემორჩა. ჯვრიანი ბუდე საგულდაგულოდ დაუფარავთ ღარიანი კრამიტისგან გამოჭრილი სპეც. 13 X 7 სმ ზომის სარქვლით, რომელიც კირხსნარითაა გადალესილი. თავის დროზე სტელა, ალბათ, ფარული ქრისტიანის სამარხზე იყო აღმართული. შემდეგ კი, როგორც სამშენებლო მასალა, მოხვდა გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის კედელში. სტელა დიოკლიტიანეს ეპოქით (313 წ., „მილანის ედიქტის“ წინა პერიოდი) თარიღდება. უნდა აღინიშნოს, რომ ბიჭვინთის სამაროვანზე უკვე III ს. ყოველი მეხუთე სამარხი ქრისტიანულად იყო გამართული, რაც არ გამორიცხავს სტელის III ს. შუა ხანებით – დეციუსისა (249-251 წწ.) და გალერიანეს (253-260 წწ.) იმპერატორობის პერიოდით – დათარიღებას. ამდენად, უკვე III ს. ბიჭვინთაში სავარაუდოა ფარული ადრექრისტიანული თემის არსებობა, რომელშიც, გარდა ლეგიონერებისა, ადგილობრივი მშვიდობიანი სამოქალაქო მოსახლეობაც უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი. მათ უნდა ეკუთვნოდეს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი უინვენტარო ორმოსამარხები, რომელშიც მიცვალებული დაკრძალულია გაშოტილ მდგომარეობაში, ზურგზე, თავით დასავლეთისკენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთასა და მის „ქვეყანაში“ გარკვეული ქრისტიანული გარემოს არსებობას ადასტურებს IV-VI სს. ფენებში აღმოჩენილი გულსაკიდი ჯვრების სიმრავლე, ჯვრისებური მოყვანილობის მშვილდსაკინძები, ქრისტიანული [[სიმბოლო]]ებით (ჯვარი, ქრიზმა) შემკული კერამიკული ნაწარმი (სამზარეულო და სამშენებლო [[კერამიკა]], კრამიტები, აგურები) როგორც ადგილობრივი, ისე შემოსული. იმპორტული ნაწარმი, ძირითადად წითელლაქიანი ჯამებითაა წარმოდგენილი, რომელთა ძირზედაც შტამპით ჯვარია დატანილი. მათ მრავლად ეძებნებათ ანალოგები როგორც მეზობლად მდებარე სებასტოპოლისში (დღევანდელი სოხუმი), ისე ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთის (ქერსონესი, ტირიტაკა), ქრისტიანული აღმოსავლეთისა (ანტიოქია, პერგამონი, იერიქონი, ტარსუსი, აბუმენა, რამატ რაჰალი) და დასავლეთის ძეგლებთან ([[ათენი]] აგორა, კორინთი, კოსი).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთასა და მის „ქვეყანაში“ გარკვეული ქრისტიანული გარემოს არსებობას ადასტურებს IV-VI სს. ფენებში აღმოჩენილი გულსაკიდი ჯვრების სიმრავლე, ჯვრისებური მოყვანილობის მშვილდსაკინძები, ქრისტიანული [[სიმბოლო]]ებით (ჯვარი, ქრიზმა) შემკული კერამიკული ნაწარმი (სამზარეულო და სამშენებლო [[კერამიკა]], კრამიტები, აგურები) როგორც ადგილობრივი, ისე შემოსული. იმპორტული ნაწარმი, ძირითადად წითელლაქიანი ჯამებითაა წარმოდგენილი, რომელთა ძირზედაც შტამპით ჯვარია დატანილი. მათ მრავლად ეძებნებათ ანალოგები როგორც მეზობლად მდებარე სებასტოპოლისში (დღევანდელი სოხუმი), ისე ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთის (ქერსონესი, ტირიტაკა), ქრისტიანული აღმოსავლეთისა (ანტიოქია, პერგამონი, იერიქონი, ტარსუსი, აბუმენა, რამატ რაჰალი) და დასავლეთის ძეგლებთან ([[ათენი]] აგორა, კორინთი, კოსი).</div></td></tr> </table>

Echelidze https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=137621&oldid=prev 2022-01-30T18:38:58Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ბიჭვინთის ნაქალაქარი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:38, 30 იანვარი 2022-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაქალაქარის, ე.წ. ეკლესიების უბნის, III ნაკვეთის სტრატიგრაფიულ სურათში გარკვეული სიცხადე შეიტანა 1970-1973 წწ. ჩატარებულმა საველე სამუშაოებმა, რომლებმაც დაადასტურა ურთიერთმონაცვლე ხუთი სამშენებლო დონე. '''ბიჭვინთის უძველესი ეკლესია''' (ქვემოდან II სამშენებლო დონე) წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას, ნახევარწრიული აფსიდით შენობის მთელ სიგანეზე (ნაგებობის ზომები: 25 X 10 მ). ეკლესიის [[აფსიდა]]ში აღმოჩნდა ადრექრისტიანული სიმბოლოებით შემკული შუშის ჭურჭლის ფრაგმენტები, რომელიც საგანგებოდ შეისწავლა ნ. უგრელიძემ და IV ს. I ნახ. მიაკუთვნა. [[ბაზილიკა]] გათხარა ი. ციციშვილმა, რომელმაც ძეგლი IV ს. დასაწყისით დაათარიღა. ძეგლის უახლოეს ანალოგს ნოქალაქევში გამოვლენილი ეკლესია (დარბაზული ნაგებობა, ნახევარწრიული აფსიდით), წარმოადგენს, რომელიც IV ს. I ნახ-ით თარიღდება. რ. რამიშვილი მიიჩნევდა, რომ ბიჭვინთის ეკლესია სტრატიგრაფიული მონაცემებისა და არქეოლოგიური მასალების გათვალისწინებით, შეიძლება III ს. 70-80–იანი წლებით დათარიღდეს და ნასტაკისის (აღმოსავლეთ საქართველო) III ს. II ნახ-ით დათარიღებულ დარბაზულ ეკლესიასთან ერთად, საქართველოს ტერიტორიაზე უძველეს ქრისტიანულ ნაგებობად ჩაითვალოს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაქალაქარის, ე.წ. ეკლესიების უბნის, III ნაკვეთის სტრატიგრაფიულ სურათში გარკვეული სიცხადე შეიტანა 1970-1973 წწ. ჩატარებულმა საველე სამუშაოებმა, რომლებმაც დაადასტურა ურთიერთმონაცვლე ხუთი სამშენებლო დონე. '''ბიჭვინთის უძველესი ეკლესია''' (ქვემოდან II სამშენებლო დონე) წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას, ნახევარწრიული აფსიდით შენობის მთელ სიგანეზე (ნაგებობის ზომები: 25 X 10 მ). ეკლესიის [[აფსიდა]]ში აღმოჩნდა ადრექრისტიანული სიმბოლოებით შემკული შუშის ჭურჭლის ფრაგმენტები, რომელიც საგანგებოდ შეისწავლა ნ. უგრელიძემ და IV ს. I ნახ. მიაკუთვნა. [[ბაზილიკა]] გათხარა ი. ციციშვილმა, რომელმაც ძეგლი IV ს. დასაწყისით დაათარიღა. ძეგლის უახლოეს ანალოგს ნოქალაქევში გამოვლენილი ეკლესია (დარბაზული ნაგებობა, ნახევარწრიული აფსიდით), წარმოადგენს, რომელიც IV ს. I ნახ-ით თარიღდება. რ. რამიშვილი მიიჩნევდა, რომ ბიჭვინთის ეკლესია სტრატიგრაფიული მონაცემებისა და არქეოლოგიური მასალების გათვალისწინებით, შეიძლება III ს. 70-80–იანი წლებით დათარიღდეს და ნასტაკისის (აღმოსავლეთ საქართველო) III ს. II ნახ-ით დათარიღებულ დარბაზულ ეკლესიასთან ერთად, საქართველოს ტერიტორიაზე უძველეს ქრისტიანულ ნაგებობად ჩაითვალოს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:BiWvinTis mozaika1.jpg|thumb|200პქ|'''ბიჭვინთის მოზაიკის ფრაგმენტი'''. &lt;br /&gt;დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:BiWvinTis mozaika1.jpg|thumb|200პქ|'''ბიჭვინთის მოზაიკის ფრაგმენტი'''. &lt;br /&gt;დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. დასაწყისიდან, ბიჭვინთის აღმავლობის პერიოდში, იგება '''მოზაიკური ატაკიანი ბაზილიკა''' (ქვემოდან III სამშენებლო დონე). იგი უძველეს ბაზილიკაზეა დაშენებული და წარმოადგენს დიდ სამნავიან ნაგებობას (ზომებია: 28.03 X 13.2 მ) ხუთწახნაგოვანი რამდენადმე ასიმეტრიული აფსიდითა და [[ნართექსი]]თ, სადაც [[სანათლავი]]ა გამართული, [[მარმარილო]]ს სვეტებით, მდიდარი მორთულობით, მოზაიკური იატაკით რ-იც ყველაზე უკეთ ტაძრის აფსიდასა და ნართექსში შემოინახა, და საკურთხეველში დაცული ორი ბერძნული წარწერით. მოზაიკა „opus tesselatum–ის“ ტექნიკითაა შესრულებული და შედგება გეომეტრიული ორნამენტებისა და სიუჟეტური კომპოზიციებისაგან – ქრიზმა ანუ [[ქრისტე]]ს სახელის აღმნიშვნელი მონოგრამა და სიცოცხლის მომცემი შადრევანი ჩიტებითა და შველით – რომლებიც რიტუალის თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვან ადგილებში – აფსიდასა და სანათლავშია განლაგებული. აფსიდის მოზაიკაზე არის ბერძნული წარწერა Ωρε[v], რაც ქრისტიანი მონამის ორენტიუსის [Όρέντιος] სახელს უნდა ნიშნავდეს, იგი მოხსენიებულია 24 ივნ. ბერძნულ [[სვინაქსარი|სვინაქსარში]]. მოწამე ორენტიუსი, რომელიც დიოკლიტიანეს მმართველობის დროს პიტიუნტში გადაასახლეს, გზაში დაიღუპა. ბიჭვინთის მოზაიკის დათარიღებასთან დაკავშირებით აზრთა სხვადასხვაობაა. მას ათარიღებენ V-VI სს-ით. გასაზიარებელია ლ. მაცულევიჩის მიერ შემოთავაზებული მოზაიკისა და წარწერის თარიღი – IV ს. დასაწყისი. ეს ბაზილიკაც, სავარაუდოდ, IV ს. I მეოთხედშია აგებული და იგი სტრატოფილე ბიჭვინთელის რეზიდენციას წარმოადგენდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. დასაწყისიდან, ბიჭვინთის აღმავლობის პერიოდში, იგება '''მოზაიკური ატაკიანი ბაზილიკა''' (ქვემოდან III სამშენებლო დონე). იგი უძველეს ბაზილიკაზეა დაშენებული და წარმოადგენს დიდ სამნავიან ნაგებობას (ზომებია: 28.03 X 13.2 მ) ხუთწახნაგოვანი რამდენადმე ასიმეტრიული აფსიდითა და [[ნართექსი]]თ, სადაც [[სანათლავი]]ა გამართული, [[მარმარილო]]ს სვეტებით, მდიდარი მორთულობით, მოზაიკური იატაკით რ-იც ყველაზე უკეთ ტაძრის აფსიდასა და ნართექსში შემოინახა, და საკურთხეველში დაცული ორი ბერძნული წარწერით. მოზაიკა „opus tesselatum–ის“ ტექნიკითაა შესრულებული და შედგება გეომეტრიული ორნამენტებისა და სიუჟეტური კომპოზიციებისაგან – ქრიზმა ანუ [[ქრისტე]]ს სახელის აღმნიშვნელი მონოგრამა და სიცოცხლის მომცემი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>შადრევანი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ჩიტებითა და შველით – რომლებიც რიტუალის თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვან ადგილებში – აფსიდასა და სანათლავშია განლაგებული. აფსიდის მოზაიკაზე არის ბერძნული წარწერა Ωρε[v], რაც ქრისტიანი მონამის ორენტიუსის [Όρέντιος] სახელს უნდა ნიშნავდეს, იგი მოხსენიებულია 24 ივნ. ბერძნულ [[სვინაქსარი|სვინაქსარში]]. მოწამე ორენტიუსი, რომელიც დიოკლიტიანეს მმართველობის დროს პიტიუნტში გადაასახლეს, გზაში დაიღუპა. ბიჭვინთის მოზაიკის დათარიღებასთან დაკავშირებით აზრთა სხვადასხვაობაა. მას ათარიღებენ V-VI სს-ით. გასაზიარებელია ლ. მაცულევიჩის მიერ შემოთავაზებული მოზაიკისა და წარწერის თარიღი – IV ს. დასაწყისი. ეს ბაზილიკაც, სავარაუდოდ, IV ს. I მეოთხედშია აგებული და იგი სტრატოფილე ბიჭვინთელის რეზიდენციას წარმოადგენდა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. შუა ხანებში ბიჭვინთის ეკლესია თითქმის მთლიანად დაინგრა, მათ შორის პირველი მოზაიკურიატაკიანი ბაზილიკა, მაგრამ იმავე IV ს.-ში ტაძარი კვლავ აღუდგენიათ – შეიცვალა აფსიდის ფორმა, შეიქმნა ხუთწახნაგოვანი [[შვერილი]] აფსიდა, შემცირდა ტაძრის ნართექსი, მარმარილოს სვეტები შეცვალა ბურჯებმა, რომლებიც [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს შრეების მონაცვლეობითაა (28.4 X 14.6 მ) აგებული. კედლები შემორჩენილია ორი მეტრის სიმაღლეზე, ამოყვანილია მქისედ დამუშავებული ზღვური კონგლომერატის ბლოკებით კირის სქელ დუღაბზე ყველგან დაცულია რიგების ჰორიზონტალურობა. შიგნიდან კედლები შელესილი და მოხატული ყოფილა [[ფრესკა|ფრესკებით]]. კედლის მხატვრობის მცირე ფრაგმენტები – ყავისფერი და წითელი ფერის კვალი – აღმოჩნდა საკურთხევლის ნაწილსა და ჩრდილოეთ ნავში. მოზაიკური იატაკის გადარჩენილი უბნები კვლავ გამოიყენება, განადგურებული ადგილები კი კერამიკული ფილებითაა დაფარული. ამავე პერიოდშია აგებული ამ უბნის გალავანი, რომელმაც ტაძარი, [[აბანო]] და სხვა ნაგებობანი შიგნით მოაქცია. ბიჭვინთის ამ ეკლესიის უახლოეს ანალოგს პეტრა-ციხიძირის ბაზილიკა წარმოდგენს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. შუა ხანებში ბიჭვინთის ეკლესია თითქმის მთლიანად დაინგრა, მათ შორის პირველი მოზაიკურიატაკიანი ბაზილიკა, მაგრამ იმავე IV ს.-ში ტაძარი კვლავ აღუდგენიათ – შეიცვალა აფსიდის ფორმა, შეიქმნა ხუთწახნაგოვანი [[შვერილი]] აფსიდა, შემცირდა ტაძრის ნართექსი, მარმარილოს სვეტები შეცვალა ბურჯებმა, რომლებიც [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს შრეების მონაცვლეობითაა (28.4 X 14.6 მ) აგებული. კედლები შემორჩენილია ორი მეტრის სიმაღლეზე, ამოყვანილია მქისედ დამუშავებული ზღვური კონგლომერატის ბლოკებით კირის სქელ დუღაბზე ყველგან დაცულია რიგების ჰორიზონტალურობა. შიგნიდან კედლები შელესილი და მოხატული ყოფილა [[ფრესკა|ფრესკებით]]. კედლის მხატვრობის მცირე ფრაგმენტები – ყავისფერი და წითელი ფერის კვალი – აღმოჩნდა საკურთხევლის ნაწილსა და ჩრდილოეთ ნავში. მოზაიკური იატაკის გადარჩენილი უბნები კვლავ გამოიყენება, განადგურებული ადგილები კი კერამიკული ფილებითაა დაფარული. ამავე პერიოდშია აგებული ამ უბნის გალავანი, რომელმაც ტაძარი, [[აბანო]] და სხვა ნაგებობანი შიგნით მოაქცია. ბიჭვინთის ამ ეკლესიის უახლოეს ანალოგს პეტრა-ციხიძირის ბაზილიკა წარმოდგენს. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=133771&oldid=prev 2021-12-20T19:38:47Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:38, 20 დეკემბერი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 38:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 38:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კიდევ ერთი ქრისტიანული ტაძარი გაითხარა 1995 წ. იჭვინთის მახლობლად სოფ. ლიძავაში, ზღვიდან 200 მ დაშორებით. ტაძრის კედლები ერთიდან სამ მეტრამდეა შემორჩენილი. გეგმა სრულად არ იკითხება. ტაძრის შიგნით გათხრილ რამდენიმე სამარხში აღმოჩნდა ერთი რკინის და ერთიც ბრინჯაოს გულსაკიდი [[ჯვარი]], არქიტექტურული დეტალები; ფილაქვა – ჯვრის გამოსახულებით. ტაძარი IV—V სს. თარიღდება. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>კიდევ ერთი ქრისტიანული ტაძარი გაითხარა 1995 წ. იჭვინთის მახლობლად სოფ. ლიძავაში, ზღვიდან 200 მ დაშორებით. ტაძრის კედლები ერთიდან სამ მეტრამდეა შემორჩენილი. გეგმა სრულად არ იკითხება. ტაძრის შიგნით გათხრილ რამდენიმე სამარხში აღმოჩნდა ერთი რკინის და ერთიც ბრინჯაოს გულსაკიდი [[ჯვარი]], არქიტექტურული დეტალები; ფილაქვა – ჯვრის გამოსახულებით. ტაძარი IV—V სს. თარიღდება. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დასავლეთ საქართველოში ადრეული ქრისტიანული ისტორიის კვლევისათვის მნიშვნელოვან აღმოჩენას წარმოადგენს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი '''სამარხის სტელა''' ფარული ჯვრით. იგი ადგილობრივი ქვიშაქვის მონოლითისგანაა დამზადებული. შემორჩენილი სტელის სიგრძეა 73.27 სმ, სიგანე – 30 სმ. მონოლითის ზედა ნაწილში ამოჭრილია ოთხკუთხა, 2.5 სმ სიღრმის ფოსო (13.4 X 7 სმ), რომელშიც, თავის მხრივ, რკინის ჯვრის ჩასადგმელი მეორე ფოსოა გაკეთებული (11 X 4.5 სმ). რკინის ჯვარი ნაწილობრივ შემორჩა. ჯვრიანი ბუდე საგულდაგულოდ დაუფარავთ ღარიანი კრამიტისგან გამოჭრილი სპეც. 13 X 7 სმ ზომის სარქვლით, რომელიც კირხსნარითაა გადალესილი. თავის დროზე სტელა, ალბათ, ფარული ქრისტიანის სამარხზე იყო აღმართული. შემდეგ კი, როგორც სამშენებლო მასალა, მოხვდა გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის კედელში. სტელა დიოკლიტიანეს ეპოქით (313 წ., „მილანის ედიქტის“ წინა პერიოდი) თარიღდება. უნდა აღინიშნოს, რომ ბიჭვინთის სამაროვანზე უკვე III ს. ყოველი მეხუთე სამარხი ქრისტიანულად იყო გამართული, რაც არ გამორიცხავს სტელის III ს. შუა ხანებით – დეციუსისა (249-251 წწ.) და გალერიანეს (253-260 წწ.) იმპერატორობის პერიოდით – დათარიღებას. ამდენად, უკვე III ს. ბიჭვინთაში სავარაუდოა ფარული ადრექრისტიანული თემის არსებობა, რომელშიც, გარდა ლეგიონერებისა, ადგილობრივი მშვიდობიანი სამოქალაქო მოსახლეობაც უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი. მათ უნდა ეკუთვნოდეს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი უინვენტარო ორმოსამარხები, რომელშიც მიცვალებული დაკრძალულია გაშოტილ მდგომარეობაში, ზურგზე, თავით დასავლეთისკენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დასავლეთ საქართველოში ადრეული ქრისტიანული ისტორიის კვლევისათვის მნიშვნელოვან აღმოჩენას წარმოადგენს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი '''სამარხის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სტელა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>''' ფარული ჯვრით. იგი ადგილობრივი ქვიშაქვის მონოლითისგანაა დამზადებული. შემორჩენილი სტელის სიგრძეა 73.27 სმ, სიგანე – 30 სმ. მონოლითის ზედა ნაწილში ამოჭრილია ოთხკუთხა, 2.5 სმ სიღრმის ფოსო (13.4 X 7 სმ), რომელშიც, თავის მხრივ, რკინის ჯვრის ჩასადგმელი მეორე ფოსოა გაკეთებული (11 X 4.5 სმ). რკინის ჯვარი ნაწილობრივ შემორჩა. ჯვრიანი ბუდე საგულდაგულოდ დაუფარავთ ღარიანი კრამიტისგან გამოჭრილი სპეც. 13 X 7 სმ ზომის სარქვლით, რომელიც კირხსნარითაა გადალესილი. თავის დროზე სტელა, ალბათ, ფარული ქრისტიანის სამარხზე იყო აღმართული. შემდეგ კი, როგორც სამშენებლო მასალა, მოხვდა გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის კედელში. სტელა დიოკლიტიანეს ეპოქით (313 წ., „მილანის ედიქტის“ წინა პერიოდი) თარიღდება. უნდა აღინიშნოს, რომ ბიჭვინთის სამაროვანზე უკვე III ს. ყოველი მეხუთე სამარხი ქრისტიანულად იყო გამართული, რაც არ გამორიცხავს სტელის III ს. შუა ხანებით – დეციუსისა (249-251 წწ.) და გალერიანეს (253-260 წწ.) იმპერატორობის პერიოდით – დათარიღებას. ამდენად, უკვე III ს. ბიჭვინთაში სავარაუდოა ფარული ადრექრისტიანული თემის არსებობა, რომელშიც, გარდა ლეგიონერებისა, ადგილობრივი მშვიდობიანი სამოქალაქო მოსახლეობაც უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი. მათ უნდა ეკუთვნოდეს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი უინვენტარო ორმოსამარხები, რომელშიც მიცვალებული დაკრძალულია გაშოტილ მდგომარეობაში, ზურგზე, თავით დასავლეთისკენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთასა და მის „ქვეყანაში“ გარკვეული ქრისტიანული გარემოს არსებობას ადასტურებს IV-VI სს. ფენებში აღმოჩენილი გულსაკიდი ჯვრების სიმრავლე, ჯვრისებური მოყვანილობის მშვილდსაკინძები, ქრისტიანული [[სიმბოლო]]ებით (ჯვარი, ქრიზმა) შემკული კერამიკული ნაწარმი (სამზარეულო და სამშენებლო [[კერამიკა]], კრამიტები, აგურები) როგორც ადგილობრივი, ისე შემოსული. იმპორტული ნაწარმი, ძირითადად წითელლაქიანი ჯამებითაა წარმოდგენილი, რომელთა ძირზედაც შტამპით ჯვარია დატანილი. მათ მრავლად ეძებნებათ ანალოგები როგორც მეზობლად მდებარე სებასტოპოლისში (დღევანდელი სოხუმი), ისე ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთის (ქერსონესი, ტირიტაკა), ქრისტიანული აღმოსავლეთისა (ანტიოქია, პერგამონი, იერიქონი, ტარსუსი, აბუმენა, რამატ რაჰალი) და დასავლეთის ძეგლებთან ([[ათენი]] აგორა, კორინთი, კოსი).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთასა და მის „ქვეყანაში“ გარკვეული ქრისტიანული გარემოს არსებობას ადასტურებს IV-VI სს. ფენებში აღმოჩენილი გულსაკიდი ჯვრების სიმრავლე, ჯვრისებური მოყვანილობის მშვილდსაკინძები, ქრისტიანული [[სიმბოლო]]ებით (ჯვარი, ქრიზმა) შემკული კერამიკული ნაწარმი (სამზარეულო და სამშენებლო [[კერამიკა]], კრამიტები, აგურები) როგორც ადგილობრივი, ისე შემოსული. იმპორტული ნაწარმი, ძირითადად წითელლაქიანი ჯამებითაა წარმოდგენილი, რომელთა ძირზედაც შტამპით ჯვარია დატანილი. მათ მრავლად ეძებნებათ ანალოგები როგორც მეზობლად მდებარე სებასტოპოლისში (დღევანდელი სოხუმი), ისე ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთის (ქერსონესი, ტირიტაკა), ქრისტიანული აღმოსავლეთისა (ანტიოქია, პერგამონი, იერიქონი, ტარსუსი, აბუმენა, რამატ რაჰალი) და დასავლეთის ძეგლებთან ([[ათენი]] აგორა, კორინთი, კოსი).</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=131695&oldid=prev 2021-11-10T21:08:36Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:08, 10 ნოემბერი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 40:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 40:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დასავლეთ საქართველოში ადრეული ქრისტიანული ისტორიის კვლევისათვის მნიშვნელოვან აღმოჩენას წარმოადგენს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი '''სამარხის სტელა''' ფარული ჯვრით. იგი ადგილობრივი ქვიშაქვის მონოლითისგანაა დამზადებული. შემორჩენილი სტელის სიგრძეა 73.27 სმ, სიგანე – 30 სმ. მონოლითის ზედა ნაწილში ამოჭრილია ოთხკუთხა, 2.5 სმ სიღრმის ფოსო (13.4 X 7 სმ), რომელშიც, თავის მხრივ, რკინის ჯვრის ჩასადგმელი მეორე ფოსოა გაკეთებული (11 X 4.5 სმ). რკინის ჯვარი ნაწილობრივ შემორჩა. ჯვრიანი ბუდე საგულდაგულოდ დაუფარავთ ღარიანი კრამიტისგან გამოჭრილი სპეც. 13 X 7 სმ ზომის სარქვლით, რომელიც კირხსნარითაა გადალესილი. თავის დროზე სტელა, ალბათ, ფარული ქრისტიანის სამარხზე იყო აღმართული. შემდეგ კი, როგორც სამშენებლო მასალა, მოხვდა გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის კედელში. სტელა დიოკლიტიანეს ეპოქით (313 წ., „მილანის ედიქტის“ წინა პერიოდი) თარიღდება. უნდა აღინიშნოს, რომ ბიჭვინთის სამაროვანზე უკვე III ს. ყოველი მეხუთე სამარხი ქრისტიანულად იყო გამართული, რაც არ გამორიცხავს სტელის III ს. შუა ხანებით – დეციუსისა (249-251 წწ.) და გალერიანეს (253-260 წწ.) იმპერატორობის პერიოდით – დათარიღებას. ამდენად, უკვე III ს. ბიჭვინთაში სავარაუდოა ფარული ადრექრისტიანული თემის არსებობა, რომელშიც, გარდა ლეგიონერებისა, ადგილობრივი მშვიდობიანი სამოქალაქო მოსახლეობაც უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი. მათ უნდა ეკუთვნოდეს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი უინვენტარო ორმოსამარხები, რომელშიც მიცვალებული დაკრძალულია გაშოტილ მდგომარეობაში, ზურგზე, თავით დასავლეთისკენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დასავლეთ საქართველოში ადრეული ქრისტიანული ისტორიის კვლევისათვის მნიშვნელოვან აღმოჩენას წარმოადგენს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი '''სამარხის სტელა''' ფარული ჯვრით. იგი ადგილობრივი ქვიშაქვის მონოლითისგანაა დამზადებული. შემორჩენილი სტელის სიგრძეა 73.27 სმ, სიგანე – 30 სმ. მონოლითის ზედა ნაწილში ამოჭრილია ოთხკუთხა, 2.5 სმ სიღრმის ფოსო (13.4 X 7 სმ), რომელშიც, თავის მხრივ, რკინის ჯვრის ჩასადგმელი მეორე ფოსოა გაკეთებული (11 X 4.5 სმ). რკინის ჯვარი ნაწილობრივ შემორჩა. ჯვრიანი ბუდე საგულდაგულოდ დაუფარავთ ღარიანი კრამიტისგან გამოჭრილი სპეც. 13 X 7 სმ ზომის სარქვლით, რომელიც კირხსნარითაა გადალესილი. თავის დროზე სტელა, ალბათ, ფარული ქრისტიანის სამარხზე იყო აღმართული. შემდეგ კი, როგორც სამშენებლო მასალა, მოხვდა გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობის კედელში. სტელა დიოკლიტიანეს ეპოქით (313 წ., „მილანის ედიქტის“ წინა პერიოდი) თარიღდება. უნდა აღინიშნოს, რომ ბიჭვინთის სამაროვანზე უკვე III ს. ყოველი მეხუთე სამარხი ქრისტიანულად იყო გამართული, რაც არ გამორიცხავს სტელის III ს. შუა ხანებით – დეციუსისა (249-251 წწ.) და გალერიანეს (253-260 წწ.) იმპერატორობის პერიოდით – დათარიღებას. ამდენად, უკვე III ს. ბიჭვინთაში სავარაუდოა ფარული ადრექრისტიანული თემის არსებობა, რომელშიც, გარდა ლეგიონერებისა, ადგილობრივი მშვიდობიანი სამოქალაქო მოსახლეობაც უნდა ყოფილიყო წარმოდგენილი. მათ უნდა ეკუთვნოდეს ბიჭვინთის სამაროვანზე გამოვლენილი უინვენტარო ორმოსამარხები, რომელშიც მიცვალებული დაკრძალულია გაშოტილ მდგომარეობაში, ზურგზე, თავით დასავლეთისკენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთასა და მის „ქვეყანაში“ გარკვეული ქრისტიანული გარემოს არსებობას ადასტურებს IV-VI სს. ფენებში აღმოჩენილი გულსაკიდი ჯვრების სიმრავლე, ჯვრისებური მოყვანილობის მშვილდსაკინძები, ქრისტიანული [[სიმბოლო]]ებით (ჯვარი, ქრიზმა) შემკული კერამიკული ნაწარმი (სამზარეულო და სამშენებლო კერამიკა, კრამიტები, აგურები) როგორც ადგილობრივი, ისე შემოსული. იმპორტული ნაწარმი, ძირითადად წითელლაქიანი ჯამებითაა წარმოდგენილი, რომელთა ძირზედაც შტამპით ჯვარია დატანილი. მათ მრავლად ეძებნებათ ანალოგები როგორც მეზობლად მდებარე სებასტოპოლისში (დღევანდელი სოხუმი), ისე ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთის (ქერსონესი, ტირიტაკა), ქრისტიანული აღმოსავლეთისა (ანტიოქია, პერგამონი, იერიქონი, ტარსუსი, აბუმენა, რამატ რაჰალი) და დასავლეთის ძეგლებთან ([[ათენი]] აგორა, კორინთი, კოსი).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთასა და მის „ქვეყანაში“ გარკვეული ქრისტიანული გარემოს არსებობას ადასტურებს IV-VI სს. ფენებში აღმოჩენილი გულსაკიდი ჯვრების სიმრავლე, ჯვრისებური მოყვანილობის მშვილდსაკინძები, ქრისტიანული [[სიმბოლო]]ებით (ჯვარი, ქრიზმა) შემკული კერამიკული ნაწარმი (სამზარეულო და სამშენებლო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>კერამიკა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, კრამიტები, აგურები) როგორც ადგილობრივი, ისე შემოსული. იმპორტული ნაწარმი, ძირითადად წითელლაქიანი ჯამებითაა წარმოდგენილი, რომელთა ძირზედაც შტამპით ჯვარია დატანილი. მათ მრავლად ეძებნებათ ანალოგები როგორც მეზობლად მდებარე სებასტოპოლისში (დღევანდელი სოხუმი), ისე ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთის (ქერსონესი, ტირიტაკა), ქრისტიანული აღმოსავლეთისა (ანტიოქია, პერგამონი, იერიქონი, ტარსუსი, აბუმენა, რამატ რაჰალი) და დასავლეთის ძეგლებთან ([[ათენი]] აგორა, კორინთი, კოსი).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთიდან ცნობილია აგრეთვე IV-VI სს. [[ზიარება|ზიარების]] სამი შუშის '''ჭურჭელი''', რომელიც ადრექრისტიანული სიმბოლოებითა და სიუჟეტებითაა შემკული. პირველი მათგანი პირგადაშლილი დაბალი სასმისია. დამზადებულია ღია მწვანე მოცისფრო მინისაგან. შემორჩენილია ბერძნული წარწერის სამი ასო CΠΙ და ფარშავანგის გამოსახულება. წარწერა აღდგენილია, როგორც ΠΙΕ ΖΗCΗC „შესვი იცოცხლე“, რაც განმარტავს სასმისის დანიშნულებას – იგი ზიარების ჭურჭელია. მისი უახლოესი ანალოგია მცხეთა-სამთავროს სამაროვანზე აღმოჩენილი სასმისი ფარშავანგისა და სიცოცხლის ხის გამოსახულებითა და წარწერით – ΠΙΕ ΖΗCΙC. ორივე სასმისი სირიულ იმპორტს წარმოადგენს და IV-V სს. თარიღდება. მეორე ჭურჭელი მოცისფრო-მომწვანო შუშისაგან დამზადებულ დიდი ზომის ბრტეელძირიან სასმისს წარმოადგენს. შემორჩენილ ფრაგმენტზე ამოხეხვით შესრულებულია [[მწყემსი]]სა და ბატკნის გამოსახულება, აღმოჩენილია ბიჭვინთის უძველესი ტაძრის აფსიდაში, თარიღდება IV ს, დამუშავების ტექნიკით კიოლნის სახელოსნოს ნაწარმადაა მიჩნეული. მესამე ჭურჭელი ნახევარსფერულ უქუსლო სასმისს წარმოადგენს, რომელიც მომწვანო-მოყვითალო მდარე ხარისხის მცირედ გამოფიტული და ხორკლიანი შუშისაგანაა დამზადებული. შემორჩენილია შვიდი ფრაგმენტი, რომელზედაც მოსასხამით შემოსილი ყმაწვილები არიან გამოსახული. სავარაუდოდ, [[ზოდიაქო]]ს ნიშანი ტყუპები, რაც მაისის აღმნიშვნელია, ისევე როგორც ფარშავანგი ადრეულ ქრისტიანებში მაისისა და [[აღდგომა|აღდგომის]] სიმბოლოს წარმოადგენდა (თარიღდება V-VI სს.). სასმისი, სავარაუდოდ, აკვილეს (სამხრ [[იტალია]]) სახელოსნოს ნაწარმია. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთიდან ცნობილია აგრეთვე IV-VI სს. [[ზიარება|ზიარების]] სამი შუშის '''ჭურჭელი''', რომელიც ადრექრისტიანული სიმბოლოებითა და სიუჟეტებითაა შემკული. პირველი მათგანი პირგადაშლილი დაბალი სასმისია. დამზადებულია ღია მწვანე მოცისფრო მინისაგან. შემორჩენილია ბერძნული წარწერის სამი ასო CΠΙ და ფარშავანგის გამოსახულება. წარწერა აღდგენილია, როგორც ΠΙΕ ΖΗCΗC „შესვი იცოცხლე“, რაც განმარტავს სასმისის დანიშნულებას – იგი ზიარების ჭურჭელია. მისი უახლოესი ანალოგია მცხეთა-სამთავროს სამაროვანზე აღმოჩენილი სასმისი ფარშავანგისა და სიცოცხლის ხის გამოსახულებითა და წარწერით – ΠΙΕ ΖΗCΙC. ორივე სასმისი სირიულ იმპორტს წარმოადგენს და IV-V სს. თარიღდება. მეორე ჭურჭელი მოცისფრო-მომწვანო შუშისაგან დამზადებულ დიდი ზომის ბრტეელძირიან სასმისს წარმოადგენს. შემორჩენილ ფრაგმენტზე ამოხეხვით შესრულებულია [[მწყემსი]]სა და ბატკნის გამოსახულება, აღმოჩენილია ბიჭვინთის უძველესი ტაძრის აფსიდაში, თარიღდება IV ს, დამუშავების ტექნიკით კიოლნის სახელოსნოს ნაწარმადაა მიჩნეული. მესამე ჭურჭელი ნახევარსფერულ უქუსლო სასმისს წარმოადგენს, რომელიც მომწვანო-მოყვითალო მდარე ხარისხის მცირედ გამოფიტული და ხორკლიანი შუშისაგანაა დამზადებული. შემორჩენილია შვიდი ფრაგმენტი, რომელზედაც მოსასხამით შემოსილი ყმაწვილები არიან გამოსახული. სავარაუდოდ, [[ზოდიაქო]]ს ნიშანი ტყუპები, რაც მაისის აღმნიშვნელია, ისევე როგორც ფარშავანგი ადრეულ ქრისტიანებში მაისისა და [[აღდგომა|აღდგომის]] სიმბოლოს წარმოადგენდა (თარიღდება V-VI სს.). სასმისი, სავარაუდოდ, აკვილეს (სამხრ [[იტალია]]) სახელოსნოს ნაწარმია. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=128505&oldid=prev 2021-10-08T08:58:19Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ბიჭვინთის ნაქალაქარი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">08:58, 8 ოქტომბერი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 30:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 30:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთის ნაქალაქარიდან სამხრეთით 400–500 მ დაშორებით 1963 წ. გაითხარა VI ს. '''ორაფსიდიანი ეკლესია''', გეგმით სწორკუთხედის ფორმის, აღმოსავლეთით ორი ტოლი, გაზიდული ხუთწახნაგოვანი აფსიდით (28.5 X 14 მ). კედლები 1 მ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ნაგებია კარგად დამუშავებული ქვის კვადრებით, აქა-იქ გამოყენებულია აგური, ხოლო შიდა მოპირკეთებაში – თეთრი მარმარილო. აღმოჩნდა მცირე ზომის მთლიანი ქვისგან ნაკვეთი სვეტები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთის ნაქალაქარიდან სამხრეთით 400–500 მ დაშორებით 1963 წ. გაითხარა VI ს. '''ორაფსიდიანი ეკლესია''', გეგმით სწორკუთხედის ფორმის, აღმოსავლეთით ორი ტოლი, გაზიდული ხუთწახნაგოვანი აფსიდით (28.5 X 14 მ). კედლები 1 მ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ნაგებია კარგად დამუშავებული ქვის კვადრებით, აქა-იქ გამოყენებულია აგური, ხოლო შიდა მოპირკეთებაში – თეთრი მარმარილო. აღმოჩნდა მცირე ზომის მთლიანი ქვისგან ნაკვეთი სვეტები. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ბბიჭვინთის&#160; კონცხზე განთავსებულია კიდევ ერთი '''ხუროთმოძღვრული კომპლექსი'''. სოფელ ალაჰაძეში არქეოლოგიური გათხრების შედეგად გამოვლინდა სხვადასხვა პერიოდის სამი ეკლესია. №1 ეკლესია '''დიდი სამნავიანი ბაზილიკაა''' შვიდწახნაგოვანი ცენტრალური და ნახევარწრიული გვერდითი აფსიდებით (50 X 28 მ). საყრდენ ფუნქციას ასრულებდა მასიური ბოძების ხუთი წყვილი. ნაგებია opus mixtum-ის ტექნიკით. გამოყენებულია თავისებური ელემენტი – კერამიკული ყუთები. ახასიათებს ელინისტური ტიპის ბაზილიკის ნიშნები: ნივნივისებური გადახურვა, ნართექსი, მაღალი შუა ნავი გვერდითებთან შედარებით; ხმელთაშუა ზღვის ელინისტური ბაზილიკებისაგან ალაჰაძის ბაზილიკა განსხვავდება მასიური ბოძებით (ნაცვლად კოლონებისა), რომლებიც თაღებს უკავშირდება და არა [[არქიტრავი|არქიტრავს]]. დასავლეთ საქართველოს ბაზილიკებში უმთავრესად გამოიყენება ბოძები და არა კოლონები. Opus mixtum-ის წყობით ალაჰაძის ბაზილიკა ანალოგს პოულობს დასავლეთ საქართველოს ამავე პერიოდის ძეგლებთან, როგორებიცაა: პიტიუნტი, ანაკოფია, გიენოსი, არქეოპოლისი, პეტრა, ვაშნარი. ეს წყობა, საერთოდ, დამახასიათებელია შავიზღვისპირეთის ელინისტური ბაზილიკებისათვის. აგურისა და კვადრების შერეული წყობა და თაღებში მხოლოდ აგურის გამოყენება ალაჰაძის ბაზილიკას აკავშირებს მცირე აზიის გვიანანტიკურ არქიტექტურულ ტრადიციებთან. მასიური ბოძები, მძლავრი კედლები (დასავლეთის კედელი 1.8 მ აღწევს სიგანეში), ნართექსის ფორმა, კედლის წყობაში კერამიკული ყუთების გამოყენება ხაზს უსვამს ამ ძეგლის ინდივიდუალურ ხასიათს. ძეგლი VI ს. I ნახ-ით თარიღდება. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ბბიჭვინთის&#160; კონცხზე განთავსებულია კიდევ ერთი '''ხუროთმოძღვრული კომპლექსი'''. სოფელ ალაჰაძეში არქეოლოგიური გათხრების შედეგად გამოვლინდა სხვადასხვა პერიოდის სამი ეკლესია. №1 ეკლესია '''დიდი სამნავიანი ბაზილიკაა''' შვიდწახნაგოვანი ცენტრალური და ნახევარწრიული გვერდითი აფსიდებით (50 X 28 მ). საყრდენ ფუნქციას ასრულებდა მასიური ბოძების ხუთი წყვილი. ნაგებია opus mixtum-ის ტექნიკით. გამოყენებულია თავისებური ელემენტი – კერამიკული ყუთები. ახასიათებს ელინისტური ტიპის ბაზილიკის ნიშნები: ნივნივისებური გადახურვა, ნართექსი, მაღალი შუა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ნავი <ins class="diffchange diffchange-inline">(არქიტექტურა)|ნავი]] </ins>გვერდითებთან შედარებით; ხმელთაშუა ზღვის ელინისტური ბაზილიკებისაგან ალაჰაძის ბაზილიკა განსხვავდება მასიური ბოძებით (ნაცვლად კოლონებისა), რომლებიც თაღებს უკავშირდება და არა [[არქიტრავი|არქიტრავს]]. დასავლეთ საქართველოს ბაზილიკებში უმთავრესად გამოიყენება ბოძები და არა კოლონები. Opus mixtum-ის წყობით ალაჰაძის ბაზილიკა ანალოგს პოულობს დასავლეთ საქართველოს ამავე პერიოდის ძეგლებთან, როგორებიცაა: პიტიუნტი, ანაკოფია, გიენოსი, არქეოპოლისი, პეტრა, ვაშნარი. ეს წყობა, საერთოდ, დამახასიათებელია შავიზღვისპირეთის ელინისტური ბაზილიკებისათვის. აგურისა და კვადრების შერეული წყობა და თაღებში მხოლოდ აგურის გამოყენება ალაჰაძის ბაზილიკას აკავშირებს მცირე აზიის გვიანანტიკურ არქიტექტურულ ტრადიციებთან. მასიური ბოძები, მძლავრი კედლები (დასავლეთის კედელი 1.8 მ აღწევს სიგანეში), ნართექსის ფორმა, კედლის წყობაში კერამიკული ყუთების გამოყენება ხაზს უსვამს ამ ძეგლის ინდივიდუალურ ხასიათს. ძეგლი VI ს. I ნახ-ით თარიღდება. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ალაჰაძის №2 ეკლესია №1-ის რეკონსტრუქციის შედეგად წარმოიშვა. №2-მ დაიკავა №1 ეკლესიის მხოლოდ ცენტრზლური ნავი. იგი '''სამნავიანი კამაროვანი ბაზილიკაა''' აფსიდით. თარიღდება VIII-IX სს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ალაჰაძის №2 ეკლესია №1-ის რეკონსტრუქციის შედეგად წარმოიშვა. №2-მ დაიკავა №1 ეკლესიის მხოლოდ ცენტრზლური ნავი. იგი '''სამნავიანი კამაროვანი ბაზილიკაა''' აფსიდით. თარიღდება VIII-IX სს.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=128201&oldid=prev 2021-10-06T11:41:27Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ბიჭვინთის ნაქალაქარი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:41, 6 ოქტომბერი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაქალაქარის, ე.წ. ეკლესიების უბნის, III ნაკვეთის სტრატიგრაფიულ სურათში გარკვეული სიცხადე შეიტანა 1970-1973 წწ. ჩატარებულმა საველე სამუშაოებმა, რომლებმაც დაადასტურა ურთიერთმონაცვლე ხუთი სამშენებლო დონე. '''ბიჭვინთის უძველესი ეკლესია''' (ქვემოდან II სამშენებლო დონე) წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას, ნახევარწრიული აფსიდით შენობის მთელ სიგანეზე (ნაგებობის ზომები: 25 X 10 მ). ეკლესიის [[აფსიდა]]ში აღმოჩნდა ადრექრისტიანული სიმბოლოებით შემკული შუშის ჭურჭლის ფრაგმენტები, რომელიც საგანგებოდ შეისწავლა ნ. უგრელიძემ და IV ს. I ნახ. მიაკუთვნა. [[ბაზილიკა]] გათხარა ი. ციციშვილმა, რომელმაც ძეგლი IV ს. დასაწყისით დაათარიღა. ძეგლის უახლოეს ანალოგს ნოქალაქევში გამოვლენილი ეკლესია (დარბაზული ნაგებობა, ნახევარწრიული აფსიდით), წარმოადგენს, რომელიც IV ს. I ნახ-ით თარიღდება. რ. რამიშვილი მიიჩნევდა, რომ ბიჭვინთის ეკლესია სტრატიგრაფიული მონაცემებისა და არქეოლოგიური მასალების გათვალისწინებით, შეიძლება III ს. 70-80–იანი წლებით დათარიღდეს და ნასტაკისის (აღმოსავლეთ საქართველო) III ს. II ნახ-ით დათარიღებულ დარბაზულ ეკლესიასთან ერთად, საქართველოს ტერიტორიაზე უძველეს ქრისტიანულ ნაგებობად ჩაითვალოს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაქალაქარის, ე.წ. ეკლესიების უბნის, III ნაკვეთის სტრატიგრაფიულ სურათში გარკვეული სიცხადე შეიტანა 1970-1973 წწ. ჩატარებულმა საველე სამუშაოებმა, რომლებმაც დაადასტურა ურთიერთმონაცვლე ხუთი სამშენებლო დონე. '''ბიჭვინთის უძველესი ეკლესია''' (ქვემოდან II სამშენებლო დონე) წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას, ნახევარწრიული აფსიდით შენობის მთელ სიგანეზე (ნაგებობის ზომები: 25 X 10 მ). ეკლესიის [[აფსიდა]]ში აღმოჩნდა ადრექრისტიანული სიმბოლოებით შემკული შუშის ჭურჭლის ფრაგმენტები, რომელიც საგანგებოდ შეისწავლა ნ. უგრელიძემ და IV ს. I ნახ. მიაკუთვნა. [[ბაზილიკა]] გათხარა ი. ციციშვილმა, რომელმაც ძეგლი IV ს. დასაწყისით დაათარიღა. ძეგლის უახლოეს ანალოგს ნოქალაქევში გამოვლენილი ეკლესია (დარბაზული ნაგებობა, ნახევარწრიული აფსიდით), წარმოადგენს, რომელიც IV ს. I ნახ-ით თარიღდება. რ. რამიშვილი მიიჩნევდა, რომ ბიჭვინთის ეკლესია სტრატიგრაფიული მონაცემებისა და არქეოლოგიური მასალების გათვალისწინებით, შეიძლება III ს. 70-80–იანი წლებით დათარიღდეს და ნასტაკისის (აღმოსავლეთ საქართველო) III ს. II ნახ-ით დათარიღებულ დარბაზულ ეკლესიასთან ერთად, საქართველოს ტერიტორიაზე უძველეს ქრისტიანულ ნაგებობად ჩაითვალოს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:BiWvinTis mozaika1.jpg|thumb|200პქ|'''ბიჭვინთის მოზაიკის ფრაგმენტი'''. &lt;br /&gt;დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:BiWvinTis mozaika1.jpg|thumb|200პქ|'''ბიჭვინთის მოზაიკის ფრაგმენტი'''. &lt;br /&gt;დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. დასაწყისიდან, ბიჭვინთის აღმავლობის პერიოდში, იგება '''მოზაიკური ატაკიანი ბაზილიკა''' (ქვემოდან III სამშენებლო დონე). იგი უძველეს ბაზილიკაზეა დაშენებული და წარმოადგენს დიდ სამნავიან ნაგებობას (ზომებია: 28.03 X 13.2 მ) ხუთწახნაგოვანი რამდენადმე ასიმეტრიული აფსიდითა და <del class="diffchange diffchange-inline">ნართექსით</del>, სადაც [[სანათლავი]]ა გამართული, [[მარმარილო]]ს სვეტებით, მდიდარი მორთულობით, მოზაიკური იატაკით რ-იც ყველაზე უკეთ ტაძრის აფსიდასა და ნართექსში შემოინახა, და საკურთხეველში დაცული ორი ბერძნული წარწერით. მოზაიკა „opus tesselatum–ის“ ტექნიკითაა შესრულებული და შედგება გეომეტრიული ორნამენტებისა და სიუჟეტური კომპოზიციებისაგან – ქრიზმა ანუ [[ქრისტე]]ს სახელის აღმნიშვნელი მონოგრამა და სიცოცხლის მომცემი შადრევანი ჩიტებითა და შველით – რომლებიც რიტუალის თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვან ადგილებში – აფსიდასა და სანათლავშია განლაგებული. აფსიდის მოზაიკაზე არის ბერძნული წარწერა Ωρε[v], რაც ქრისტიანი მონამის ორენტიუსის [Όρέντιος] სახელს უნდა ნიშნავდეს, იგი მოხსენიებულია 24 ივნ. ბერძნულ [[სვინაქსარი|სვინაქსარში]]. მოწამე ორენტიუსი, რომელიც დიოკლიტიანეს მმართველობის დროს პიტიუნტში გადაასახლეს, გზაში დაიღუპა. ბიჭვინთის მოზაიკის დათარიღებასთან დაკავშირებით აზრთა სხვადასხვაობაა. მას ათარიღებენ V-VI სს-ით. გასაზიარებელია ლ. მაცულევიჩის მიერ შემოთავაზებული მოზაიკისა და წარწერის თარიღი – IV ს. დასაწყისი. ეს ბაზილიკაც, სავარაუდოდ, IV ს. I მეოთხედშია აგებული და იგი სტრატოფილე ბიჭვინთელის რეზიდენციას წარმოადგენდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. დასაწყისიდან, ბიჭვინთის აღმავლობის პერიოდში, იგება '''მოზაიკური ატაკიანი ბაზილიკა''' (ქვემოდან III სამშენებლო დონე). იგი უძველეს ბაზილიკაზეა დაშენებული და წარმოადგენს დიდ სამნავიან ნაგებობას (ზომებია: 28.03 X 13.2 მ) ხუთწახნაგოვანი რამდენადმე ასიმეტრიული აფსიდითა და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნართექსი]]თ</ins>, სადაც [[სანათლავი]]ა გამართული, [[მარმარილო]]ს სვეტებით, მდიდარი მორთულობით, მოზაიკური იატაკით რ-იც ყველაზე უკეთ ტაძრის აფსიდასა და ნართექსში შემოინახა, და საკურთხეველში დაცული ორი ბერძნული წარწერით. მოზაიკა „opus tesselatum–ის“ ტექნიკითაა შესრულებული და შედგება გეომეტრიული ორნამენტებისა და სიუჟეტური კომპოზიციებისაგან – ქრიზმა ანუ [[ქრისტე]]ს სახელის აღმნიშვნელი მონოგრამა და სიცოცხლის მომცემი შადრევანი ჩიტებითა და შველით – რომლებიც რიტუალის თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვან ადგილებში – აფსიდასა და სანათლავშია განლაგებული. აფსიდის მოზაიკაზე არის ბერძნული წარწერა Ωρε[v], რაც ქრისტიანი მონამის ორენტიუსის [Όρέντιος] სახელს უნდა ნიშნავდეს, იგი მოხსენიებულია 24 ივნ. ბერძნულ [[სვინაქსარი|სვინაქსარში]]. მოწამე ორენტიუსი, რომელიც დიოკლიტიანეს მმართველობის დროს პიტიუნტში გადაასახლეს, გზაში დაიღუპა. ბიჭვინთის მოზაიკის დათარიღებასთან დაკავშირებით აზრთა სხვადასხვაობაა. მას ათარიღებენ V-VI სს-ით. გასაზიარებელია ლ. მაცულევიჩის მიერ შემოთავაზებული მოზაიკისა და წარწერის თარიღი – IV ს. დასაწყისი. ეს ბაზილიკაც, სავარაუდოდ, IV ს. I მეოთხედშია აგებული და იგი სტრატოფილე ბიჭვინთელის რეზიდენციას წარმოადგენდა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. შუა ხანებში ბიჭვინთის ეკლესია თითქმის მთლიანად დაინგრა, მათ შორის პირველი მოზაიკურიატაკიანი ბაზილიკა, მაგრამ იმავე IV ს.-ში ტაძარი კვლავ აღუდგენიათ – შეიცვალა აფსიდის ფორმა, შეიქმნა ხუთწახნაგოვანი [[შვერილი]] აფსიდა, შემცირდა ტაძრის ნართექსი, მარმარილოს სვეტები შეცვალა ბურჯებმა, რომლებიც [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს შრეების მონაცვლეობითაა (28.4 X 14.6 მ) აგებული. კედლები შემორჩენილია ორი მეტრის სიმაღლეზე, ამოყვანილია მქისედ დამუშავებული ზღვური კონგლომერატის ბლოკებით კირის სქელ დუღაბზე ყველგან დაცულია რიგების ჰორიზონტალურობა. შიგნიდან კედლები შელესილი და მოხატული ყოფილა [[ფრესკა|ფრესკებით]]. კედლის მხატვრობის მცირე ფრაგმენტები – ყავისფერი და წითელი ფერის კვალი – აღმოჩნდა საკურთხევლის ნაწილსა და ჩრდილოეთ ნავში. მოზაიკური იატაკის გადარჩენილი უბნები კვლავ გამოიყენება, განადგურებული ადგილები კი კერამიკული ფილებითაა დაფარული. ამავე პერიოდშია აგებული ამ უბნის გალავანი, რომელმაც ტაძარი, [[აბანო]] და სხვა ნაგებობანი შიგნით მოაქცია. ბიჭვინთის ამ ეკლესიის უახლოეს ანალოგს პეტრა-ციხიძირის ბაზილიკა წარმოდგენს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. შუა ხანებში ბიჭვინთის ეკლესია თითქმის მთლიანად დაინგრა, მათ შორის პირველი მოზაიკურიატაკიანი ბაზილიკა, მაგრამ იმავე IV ს.-ში ტაძარი კვლავ აღუდგენიათ – შეიცვალა აფსიდის ფორმა, შეიქმნა ხუთწახნაგოვანი [[შვერილი]] აფსიდა, შემცირდა ტაძრის ნართექსი, მარმარილოს სვეტები შეცვალა ბურჯებმა, რომლებიც [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს შრეების მონაცვლეობითაა (28.4 X 14.6 მ) აგებული. კედლები შემორჩენილია ორი მეტრის სიმაღლეზე, ამოყვანილია მქისედ დამუშავებული ზღვური კონგლომერატის ბლოკებით კირის სქელ დუღაბზე ყველგან დაცულია რიგების ჰორიზონტალურობა. შიგნიდან კედლები შელესილი და მოხატული ყოფილა [[ფრესკა|ფრესკებით]]. კედლის მხატვრობის მცირე ფრაგმენტები – ყავისფერი და წითელი ფერის კვალი – აღმოჩნდა საკურთხევლის ნაწილსა და ჩრდილოეთ ნავში. მოზაიკური იატაკის გადარჩენილი უბნები კვლავ გამოიყენება, განადგურებული ადგილები კი კერამიკული ფილებითაა დაფარული. ამავე პერიოდშია აგებული ამ უბნის გალავანი, რომელმაც ტაძარი, [[აბანო]] და სხვა ნაგებობანი შიგნით მოაქცია. ბიჭვინთის ამ ეკლესიის უახლოეს ანალოგს პეტრა-ციხიძირის ბაზილიკა წარმოდგენს. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%AD%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%97%E1%83%90&diff=127950&oldid=prev 2021-10-05T09:29:12Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ბიჭვინთის ნაქალაქარი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:29, 5 ოქტომბერი 2021-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 16:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაქალაქარის, ე.წ. ეკლესიების უბნის, III ნაკვეთის სტრატიგრაფიულ სურათში გარკვეული სიცხადე შეიტანა 1970-1973 წწ. ჩატარებულმა საველე სამუშაოებმა, რომლებმაც დაადასტურა ურთიერთმონაცვლე ხუთი სამშენებლო დონე. '''ბიჭვინთის უძველესი ეკლესია''' (ქვემოდან II სამშენებლო დონე) წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას, ნახევარწრიული აფსიდით შენობის მთელ სიგანეზე (ნაგებობის ზომები: 25 X 10 მ). ეკლესიის [[აფსიდა]]ში აღმოჩნდა ადრექრისტიანული სიმბოლოებით შემკული შუშის ჭურჭლის ფრაგმენტები, რომელიც საგანგებოდ შეისწავლა ნ. უგრელიძემ და IV ს. I ნახ. მიაკუთვნა. [[ბაზილიკა]] გათხარა ი. ციციშვილმა, რომელმაც ძეგლი IV ს. დასაწყისით დაათარიღა. ძეგლის უახლოეს ანალოგს ნოქალაქევში გამოვლენილი ეკლესია (დარბაზული ნაგებობა, ნახევარწრიული აფსიდით), წარმოადგენს, რომელიც IV ს. I ნახ-ით თარიღდება. რ. რამიშვილი მიიჩნევდა, რომ ბიჭვინთის ეკლესია სტრატიგრაფიული მონაცემებისა და არქეოლოგიური მასალების გათვალისწინებით, შეიძლება III ს. 70-80–იანი წლებით დათარიღდეს და ნასტაკისის (აღმოსავლეთ საქართველო) III ს. II ნახ-ით დათარიღებულ დარბაზულ ეკლესიასთან ერთად, საქართველოს ტერიტორიაზე უძველეს ქრისტიანულ ნაგებობად ჩაითვალოს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაქალაქარის, ე.წ. ეკლესიების უბნის, III ნაკვეთის სტრატიგრაფიულ სურათში გარკვეული სიცხადე შეიტანა 1970-1973 წწ. ჩატარებულმა საველე სამუშაოებმა, რომლებმაც დაადასტურა ურთიერთმონაცვლე ხუთი სამშენებლო დონე. '''ბიჭვინთის უძველესი ეკლესია''' (ქვემოდან II სამშენებლო დონე) წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას, ნახევარწრიული აფსიდით შენობის მთელ სიგანეზე (ნაგებობის ზომები: 25 X 10 მ). ეკლესიის [[აფსიდა]]ში აღმოჩნდა ადრექრისტიანული სიმბოლოებით შემკული შუშის ჭურჭლის ფრაგმენტები, რომელიც საგანგებოდ შეისწავლა ნ. უგრელიძემ და IV ს. I ნახ. მიაკუთვნა. [[ბაზილიკა]] გათხარა ი. ციციშვილმა, რომელმაც ძეგლი IV ს. დასაწყისით დაათარიღა. ძეგლის უახლოეს ანალოგს ნოქალაქევში გამოვლენილი ეკლესია (დარბაზული ნაგებობა, ნახევარწრიული აფსიდით), წარმოადგენს, რომელიც IV ს. I ნახ-ით თარიღდება. რ. რამიშვილი მიიჩნევდა, რომ ბიჭვინთის ეკლესია სტრატიგრაფიული მონაცემებისა და არქეოლოგიური მასალების გათვალისწინებით, შეიძლება III ს. 70-80–იანი წლებით დათარიღდეს და ნასტაკისის (აღმოსავლეთ საქართველო) III ს. II ნახ-ით დათარიღებულ დარბაზულ ეკლესიასთან ერთად, საქართველოს ტერიტორიაზე უძველეს ქრისტიანულ ნაგებობად ჩაითვალოს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:BiWvinTis mozaika1.jpg|thumb|200პქ|'''ბიჭვინთის მოზაიკის ფრაგმენტი'''. &lt;br /&gt;დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:BiWvinTis mozaika1.jpg|thumb|200პქ|'''ბიჭვინთის მოზაიკის ფრაგმენტი'''. &lt;br /&gt;დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. დასაწყისიდან, ბიჭვინთის აღმავლობის პერიოდში, იგება '''მოზაიკური ატაკიანი ბაზილიკა''' (ქვემოდან III სამშენებლო დონე). იგი უძველეს ბაზილიკაზეა დაშენებული და წარმოადგენს დიდ სამნავიან ნაგებობას (ზომებია: 28.03 X 13.2 მ) ხუთწახნაგოვანი რამდენადმე ასიმეტრიული აფსიდითა და ნართექსით, სადაც [[სანათლავი]]ა გამართული, <del class="diffchange diffchange-inline">მარმარილოს </del>სვეტებით, მდიდარი მორთულობით, მოზაიკური იატაკით რ-იც ყველაზე უკეთ ტაძრის აფსიდასა და ნართექსში შემოინახა, და საკურთხეველში დაცული ორი ბერძნული წარწერით. მოზაიკა „opus tesselatum–ის“ ტექნიკითაა შესრულებული და შედგება გეომეტრიული ორნამენტებისა და სიუჟეტური კომპოზიციებისაგან – ქრიზმა ანუ [[ქრისტე]]ს სახელის აღმნიშვნელი მონოგრამა და სიცოცხლის მომცემი შადრევანი ჩიტებითა და შველით – რომლებიც რიტუალის თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვან ადგილებში – აფსიდასა და სანათლავშია განლაგებული. აფსიდის მოზაიკაზე არის ბერძნული წარწერა Ωρε[v], რაც ქრისტიანი მონამის ორენტიუსის [Όρέντιος] სახელს უნდა ნიშნავდეს, იგი მოხსენიებულია 24 ივნ. ბერძნულ [[სვინაქსარი|სვინაქსარში]]. მოწამე ორენტიუსი, რომელიც დიოკლიტიანეს მმართველობის დროს პიტიუნტში გადაასახლეს, გზაში დაიღუპა. ბიჭვინთის მოზაიკის დათარიღებასთან დაკავშირებით აზრთა სხვადასხვაობაა. მას ათარიღებენ V-VI სს-ით. გასაზიარებელია ლ. მაცულევიჩის მიერ შემოთავაზებული მოზაიკისა და წარწერის თარიღი – IV ს. დასაწყისი. ეს ბაზილიკაც, სავარაუდოდ, IV ს. I მეოთხედშია აგებული და იგი სტრატოფილე ბიჭვინთელის რეზიდენციას წარმოადგენდა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. დასაწყისიდან, ბიჭვინთის აღმავლობის პერიოდში, იგება '''მოზაიკური ატაკიანი ბაზილიკა''' (ქვემოდან III სამშენებლო დონე). იგი უძველეს ბაზილიკაზეა დაშენებული და წარმოადგენს დიდ სამნავიან ნაგებობას (ზომებია: 28.03 X 13.2 მ) ხუთწახნაგოვანი რამდენადმე ასიმეტრიული აფსიდითა და ნართექსით, სადაც [[სანათლავი]]ა გამართული, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მარმარილო]]ს </ins>სვეტებით, მდიდარი მორთულობით, მოზაიკური იატაკით რ-იც ყველაზე უკეთ ტაძრის აფსიდასა და ნართექსში შემოინახა, და საკურთხეველში დაცული ორი ბერძნული წარწერით. მოზაიკა „opus tesselatum–ის“ ტექნიკითაა შესრულებული და შედგება გეომეტრიული ორნამენტებისა და სიუჟეტური კომპოზიციებისაგან – ქრიზმა ანუ [[ქრისტე]]ს სახელის აღმნიშვნელი მონოგრამა და სიცოცხლის მომცემი შადრევანი ჩიტებითა და შველით – რომლებიც რიტუალის თვალსაზრისით ყველაზე მნიშვნელოვან ადგილებში – აფსიდასა და სანათლავშია განლაგებული. აფსიდის მოზაიკაზე არის ბერძნული წარწერა Ωρε[v], რაც ქრისტიანი მონამის ორენტიუსის [Όρέντιος] სახელს უნდა ნიშნავდეს, იგი მოხსენიებულია 24 ივნ. ბერძნულ [[სვინაქსარი|სვინაქსარში]]. მოწამე ორენტიუსი, რომელიც დიოკლიტიანეს მმართველობის დროს პიტიუნტში გადაასახლეს, გზაში დაიღუპა. ბიჭვინთის მოზაიკის დათარიღებასთან დაკავშირებით აზრთა სხვადასხვაობაა. მას ათარიღებენ V-VI სს-ით. გასაზიარებელია ლ. მაცულევიჩის მიერ შემოთავაზებული მოზაიკისა და წარწერის თარიღი – IV ს. დასაწყისი. ეს ბაზილიკაც, სავარაუდოდ, IV ს. I მეოთხედშია აგებული და იგი სტრატოფილე ბიჭვინთელის რეზიდენციას წარმოადგენდა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. შუა ხანებში ბიჭვინთის ეკლესია თითქმის მთლიანად დაინგრა, მათ შორის პირველი მოზაიკურიატაკიანი ბაზილიკა, მაგრამ იმავე IV ს.-ში ტაძარი კვლავ აღუდგენიათ – შეიცვალა აფსიდის ფორმა, შეიქმნა ხუთწახნაგოვანი [[შვერილი]] აფსიდა, შემცირდა ტაძრის ნართექსი, მარმარილოს სვეტები შეცვალა ბურჯებმა, რომლებიც [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს შრეების მონაცვლეობითაა (28.4 X 14.6 მ) აგებული. კედლები შემორჩენილია ორი მეტრის სიმაღლეზე, ამოყვანილია მქისედ დამუშავებული ზღვური კონგლომერატის ბლოკებით კირის სქელ დუღაბზე ყველგან დაცულია რიგების ჰორიზონტალურობა. შიგნიდან კედლები შელესილი და მოხატული ყოფილა [[ფრესკა|ფრესკებით]]. კედლის მხატვრობის მცირე ფრაგმენტები – ყავისფერი და წითელი ფერის კვალი – აღმოჩნდა საკურთხევლის ნაწილსა და ჩრდილოეთ ნავში. მოზაიკური იატაკის გადარჩენილი უბნები კვლავ გამოიყენება, განადგურებული ადგილები კი კერამიკული ფილებითაა დაფარული. ამავე პერიოდშია აგებული ამ უბნის გალავანი, რომელმაც ტაძარი, [[აბანო]] და სხვა ნაგებობანი შიგნით მოაქცია. ბიჭვინთის ამ ეკლესიის უახლოეს ანალოგს პეტრა-ციხიძირის ბაზილიკა წარმოდგენს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>IV ს. შუა ხანებში ბიჭვინთის ეკლესია თითქმის მთლიანად დაინგრა, მათ შორის პირველი მოზაიკურიატაკიანი ბაზილიკა, მაგრამ იმავე IV ს.-ში ტაძარი კვლავ აღუდგენიათ – შეიცვალა აფსიდის ფორმა, შეიქმნა ხუთწახნაგოვანი [[შვერილი]] აფსიდა, შემცირდა ტაძრის ნართექსი, მარმარილოს სვეტები შეცვალა ბურჯებმა, რომლებიც [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს შრეების მონაცვლეობითაა (28.4 X 14.6 მ) აგებული. კედლები შემორჩენილია ორი მეტრის სიმაღლეზე, ამოყვანილია მქისედ დამუშავებული ზღვური კონგლომერატის ბლოკებით კირის სქელ დუღაბზე ყველგან დაცულია რიგების ჰორიზონტალურობა. შიგნიდან კედლები შელესილი და მოხატული ყოფილა [[ფრესკა|ფრესკებით]]. კედლის მხატვრობის მცირე ფრაგმენტები – ყავისფერი და წითელი ფერის კვალი – აღმოჩნდა საკურთხევლის ნაწილსა და ჩრდილოეთ ნავში. მოზაიკური იატაკის გადარჩენილი უბნები კვლავ გამოიყენება, განადგურებული ადგილები კი კერამიკული ფილებითაა დაფარული. ამავე პერიოდშია აგებული ამ უბნის გალავანი, რომელმაც ტაძარი, [[აბანო]] და სხვა ნაგებობანი შიგნით მოაქცია. ბიჭვინთის ამ ეკლესიის უახლოეს ანალოგს პეტრა-ციხიძირის ბაზილიკა წარმოდგენს. &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 44:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 44:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთიდან ცნობილია აგრეთვე IV-VI სს. [[ზიარება|ზიარების]] სამი შუშის '''ჭურჭელი''', რომელიც ადრექრისტიანული სიმბოლოებითა და სიუჟეტებითაა შემკული. პირველი მათგანი პირგადაშლილი დაბალი სასმისია. დამზადებულია ღია მწვანე მოცისფრო მინისაგან. შემორჩენილია ბერძნული წარწერის სამი ასო CΠΙ და ფარშავანგის გამოსახულება. წარწერა აღდგენილია, როგორც ΠΙΕ ΖΗCΗC „შესვი იცოცხლე“, რაც განმარტავს სასმისის დანიშნულებას – იგი ზიარების ჭურჭელია. მისი უახლოესი ანალოგია მცხეთა-სამთავროს სამაროვანზე აღმოჩენილი სასმისი ფარშავანგისა და სიცოცხლის ხის გამოსახულებითა და წარწერით – ΠΙΕ ΖΗCΙC. ორივე სასმისი სირიულ იმპორტს წარმოადგენს და IV-V სს. თარიღდება. მეორე ჭურჭელი მოცისფრო-მომწვანო შუშისაგან დამზადებულ დიდი ზომის ბრტეელძირიან სასმისს წარმოადგენს. შემორჩენილ ფრაგმენტზე ამოხეხვით შესრულებულია [[მწყემსი]]სა და ბატკნის გამოსახულება, აღმოჩენილია ბიჭვინთის უძველესი ტაძრის აფსიდაში, თარიღდება IV ს, დამუშავების ტექნიკით კიოლნის სახელოსნოს ნაწარმადაა მიჩნეული. მესამე ჭურჭელი ნახევარსფერულ უქუსლო სასმისს წარმოადგენს, რომელიც მომწვანო-მოყვითალო მდარე ხარისხის მცირედ გამოფიტული და ხორკლიანი შუშისაგანაა დამზადებული. შემორჩენილია შვიდი ფრაგმენტი, რომელზედაც მოსასხამით შემოსილი ყმაწვილები არიან გამოსახული. სავარაუდოდ, [[ზოდიაქო]]ს ნიშანი ტყუპები, რაც მაისის აღმნიშვნელია, ისევე როგორც ფარშავანგი ადრეულ ქრისტიანებში მაისისა და [[აღდგომა|აღდგომის]] სიმბოლოს წარმოადგენდა (თარიღდება V-VI სს.). სასმისი, სავარაუდოდ, აკვილეს (სამხრ [[იტალია]]) სახელოსნოს ნაწარმია. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ბიჭვინთიდან ცნობილია აგრეთვე IV-VI სს. [[ზიარება|ზიარების]] სამი შუშის '''ჭურჭელი''', რომელიც ადრექრისტიანული სიმბოლოებითა და სიუჟეტებითაა შემკული. პირველი მათგანი პირგადაშლილი დაბალი სასმისია. დამზადებულია ღია მწვანე მოცისფრო მინისაგან. შემორჩენილია ბერძნული წარწერის სამი ასო CΠΙ და ფარშავანგის გამოსახულება. წარწერა აღდგენილია, როგორც ΠΙΕ ΖΗCΗC „შესვი იცოცხლე“, რაც განმარტავს სასმისის დანიშნულებას – იგი ზიარების ჭურჭელია. მისი უახლოესი ანალოგია მცხეთა-სამთავროს სამაროვანზე აღმოჩენილი სასმისი ფარშავანგისა და სიცოცხლის ხის გამოსახულებითა და წარწერით – ΠΙΕ ΖΗCΙC. ორივე სასმისი სირიულ იმპორტს წარმოადგენს და IV-V სს. თარიღდება. მეორე ჭურჭელი მოცისფრო-მომწვანო შუშისაგან დამზადებულ დიდი ზომის ბრტეელძირიან სასმისს წარმოადგენს. შემორჩენილ ფრაგმენტზე ამოხეხვით შესრულებულია [[მწყემსი]]სა და ბატკნის გამოსახულება, აღმოჩენილია ბიჭვინთის უძველესი ტაძრის აფსიდაში, თარიღდება IV ს, დამუშავების ტექნიკით კიოლნის სახელოსნოს ნაწარმადაა მიჩნეული. მესამე ჭურჭელი ნახევარსფერულ უქუსლო სასმისს წარმოადგენს, რომელიც მომწვანო-მოყვითალო მდარე ხარისხის მცირედ გამოფიტული და ხორკლიანი შუშისაგანაა დამზადებული. შემორჩენილია შვიდი ფრაგმენტი, რომელზედაც მოსასხამით შემოსილი ყმაწვილები არიან გამოსახული. სავარაუდოდ, [[ზოდიაქო]]ს ნიშანი ტყუპები, რაც მაისის აღმნიშვნელია, ისევე როგორც ფარშავანგი ადრეულ ქრისტიანებში მაისისა და [[აღდგომა|აღდგომის]] სიმბოლოს წარმოადგენდა (თარიღდება V-VI სს.). სასმისი, სავარაუდოდ, აკვილეს (სამხრ [[იტალია]]) სახელოსნოს ნაწარმია. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>''ი. ბერძენიშვილი'' &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>''ი. ბერძენიშვილი''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili