https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%AD%E1%83%99%E1%83%9D 2026-06-21T13:10:42Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%91%E1%83%9D%E1%83%AD%E1%83%99%E1%83%9D&diff=186856&oldid=prev 2023-02-14T12:22:10Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;&lt;big&gt;ბორის ბოჭკოები&lt;/big&gt;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;ბორი&#039;&#039;&#039; (ლათ. Borum) უფერო, რუხი, წითელი [[კრი...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''&lt;big&gt;ბორის ბოჭკოები&lt;/big&gt;'''<br /> <br /> '''ბორი''' (ლათ. Borum) უფერო, რუხი, წითელი [[კრისტალი|კრისტალური]] ან მუქი ამორფული ნივთიერებაა. ცნობილია მისი 10-ზე მეტი ალოტროპიული მოდიფიკაცია. ბორი წარმოადგენს ტრივიალურ მეტალოიდს, რომელიც დიდი რაოდენობით გვხვდება ბორაქსის და ალექსისტის აქროლად [[საბადო|საბადოებში]] <br /> <br /> სიმბოლო – B; &lt;br /&gt;<br /> სიმკვრივე – 2080 კგ/მ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;; &lt;br /&gt;<br /> დნობის ტემპერატურა – 2076°C; &lt;br /&gt;<br /> დუღილის ტემპერატურა – 3928°C; &lt;br /&gt;<br /> სიმაგრე მოოსის სკალით 9,5. <br /> <br /> ამორფული ბორი მურა ფერის ფხვნილია, კრისტალური ბორი კი შავი ფერისაა, რომელიც საკმაოდ მძიმეა და ოთახის ტემპერატურაზე სუსტი გამტარია. ბორი მყიფე და ძალიან მაგარი ნივთიერებაა (ჩამორჩება მხოლოდ [[ალმასი|ალმასს]], ნახშირბადის ნიტრიდს, ბორის ნიტრიდს, ბორის კარბიდს, ბორი-ნახშირბად-სილიციუმის შენადნობს, სკანდიუმ-ტიტანის კარბიდს). გამოიყენება დანამატების სახით ნახევარგამტარების ინდუსტრიაში, [[კომპოზიტური მასალა|კომპოზიტურ მასალებში]], ხოლო მისი ნაერთები უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებენ როგორც მსუბუქი სტრუქტურული მასალები, [[ინსექტიციდები]] (მწერების საწინააღმდეგოდ), კონსერვანტები და რეაგენტები ორგანული სინთეზისათვის. პირველად მიღებულ იქნა 1808 წელს ფრანგი ფიზიკოსის ჟოზეფ ლუი გეილუსაკის და ლუი ჟაკ ტენარის მიერ, ბორის ანჰიდრიდის B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;-ის გახურებით ლითონურ [[კალიუმი|კალიუმთან]] ერთად. <br /> <br /> ელემენტარული ბორი ბუნებაში არ გვხვდება. იგი შედის ბევრ ნაერთში და ფართოდაა გავრცელებული, განსაკუთრებით მცირე კონცენტრაციებით ბოროსილიკატების და ბორატების სახით, ასევე იზომორფული მინარევების სახით შედის ბევრი ამოფრქვეული და [[დანალექი სამთო ქანი|დანალექი ქანი]]ს [[მინერალი|მინერალებში]]. არის ნავთობში და ზღვის წყალში, მარილიან ტბებში, ცხელ წყაროებსა და ვულკანურ ტალახში. ბორის მინერალების ძირითადი ფორმებია: ბოროსილიკატები (დატოლიტი, დანბურიტი) და ბორატები (ბურა, აშარიტი, ჰიდრობორაციტი, ინიოიტი, კალიბორიტი). <br /> <br /> ბორის ბოჭკოები წარმატებით გამოიყენება თანამედროვე პოლიმერული კომპოზიტური მასალების მატრიცების დაარმირებისათვის, სუფთა ბორი – [[მეტალურგია]]ში როგორც მიკრომალეგირებელი ელემენტი (მნიშვნელოვნად ზრდის [[ფოლადი|ფოლადების]] გლინვადობას), ბორის ნაერთები – გაზოდინამიკური საკისრების დასამზადებლად, ბორ-ნახშირბად-სილიციუმი – [[აბრაზიული მასალა|აბრაზიულ მასალა]]დ, ბორმჟავა – ატომურ ენერგეტიკაში, ბორწყალბადები – სარაკეტო საწვავად და სხვ.<br /> <br /> ==== ბორის ბოჭკოები ====<br /> ბორის ბოჭკოების წარმოება დაიწყეს 1960-იან წლებში, რადგან [[მინის ბოჭკო|მინის ბოჭკოებს]] დაბალი დრეკადობის მოდული გააჩნდა. მან ფართო გავრცელება ვერ პოვა ძალიან მაღალი ფასის გამო (1 კგ [[ბოჭკო]] 3000 ამერიკული [[დოლარი]] ღირს), მაგრამ მნიშვნელოვან როლს თამაშობს საავიაციო და კოსმოსურ [[მრეწველობა]]ში. მისი გამოყენება [[კომპოზიტი|კომპოზიტებში]] უზრუნველყოფს სიმტკიცის, დაღლილობითი მახასიათებლებისა და დრეკადობის მოდულის მაღალ დონეს.<br /> <br /> ბორის ბოჭკოების მიღების ტექნოლოგიას საფუძვლად უდევს ბორის დალექვა [[ვოლფრამი]]ს ძაფზე (დიამეტრი 10-12 მკმ), რომელიც მიმდინარეობს აირულ რეაქტორში (რეაქტორის სიგრძეა 2 მ-მდე). ვოლფრამის ძაფი ხურდება 1350°C ტემპერატურამდე მასში ელეტროდენის გატარებით. ბოჭკოს მისაღებად, [[წყალბადი]]სა და ბორის ტრიქლორის (სამქლორიანი) ნარევიდან ბორი დაილექება ვოლფრამის [[მავთული|მავთულზე]], შემდეგი რეაქციით:<br /> <br /> :::::::::::2ВСl3 + 3Н2 → 2В + 6НСl.<br /> <br /> რეაქციის სიჩქარეა 0,9 კგ ბორი ერთ კვირაში. მიღებული ბორი რჩება ვოლფრამის მავთულზე, ხოლო ქლორწყალბადის [[აირი]] მიდის ატმოსფეროში ან ბრუნდება ახალ ტექნოლოგიურ ციკლში.<br /> <br /> ასეთი ბოჭკოები მრეწველობაში მზადდება დიამეტრით 100, 140 და 200 მკმ. ბოჭკოში რომ იყოს ბორის მაქსიმალური შემცველობა და მექანიკური მახასიათებლების დონე, აუცილებელია რეაქტორში მიმდინარე ტექნოლოგიური პროცესების ზუსტი დაცვა.<br /> <br /> როდესაც საჭიროა მხურვალმედეგი თვისებების გაუმჯებესება, ბორის ბოჭკოს ზედაპირულად ფარავენ სილიციუმის კარბიდით.<br /> <br /> სხვა მასალის ბოჭკოებისგან განსხვავებით ბორის ბოჭკოებს დიდი წინაღობა ახასიათებთ ძვრის დეფორმაციების წონააღმდეგ (ძვრის დრეკადობის მოდული 180 გპა), თუმცა აქვთ სიმტკიცის მნიშვნელოვანი სტატისტიკური გაბნევა (სიმტკიცის ვარიაციის კოეფიციენტი მერყეობს ზღვრებში 17-36%).<br /> <br /> ბორის ბოჭკოები ძირითადად გამოიყენება კომპოზიტურ მასალებში [[ალუმინი]]სა და პოლიმერული მატრიცებით.<br /> <br /> ბორის ბოჭკოების უარყოფითი მხარეებია: სიძვირე, ექსპლუატაციის შეზღუდული ტემპერატურული რეჟიმი (400°C-მდე), სიმრუდის მცირე რადიუსი (მოითხოვს დიდი დიამეტრის გადასახვევ დოლებს) და სხვ.<br /> <br /> თანამედროვე პირობებში ბორის ბოჭკოები ძირითადად გამოიყენება სარაკეტო და კოსმოსურ ტექნიკაში, ტენისისა და [[ბადმინტონი]]ს რაკეტების, [[თხილამურები|თხილამურების]], ჰოკიჯოხების, სათევზაო ანკესის ჯოხების დასამზადებლად, აგრეთვე მაღალი პასუხისმგებლობის კლასის მქონე [[შენობა|შენობების]] ელემენტების რეკონსტრუქციისა და რემონტისათვის.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[კომპოზიტური კონსტრუქციები]]<br /> [[კატეგორია:სამშენებლო მასალები]]<br /> [[კატეგორია:ბოჭკო]]</div>

Tkenchoshvili