გამყრელიძე თამაზ - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 21:24, 18 იანვარი 2024-ზე

2024-01-18T21:24:46Z

Tkenchoshvili 08:44, 15 დეკემბერი 2023-ზე

2023-12-15T08:44:30Z

Tkenchoshvili 17:59, 28 ნოემბერი 2023-ზე

2023-11-28T17:59:13Z

Tkenchoshvili 17:55, 28 ნოემბერი 2023-ზე

2023-11-28T17:55:43Z

ცვლილებების ჩვენება

Tkenchoshvili 17:42, 28 ნოემბერი 2023-ზე

2023-11-28T17:42:38Z

Tkenchoshvili 15:10, 28 ნოემბერი 2023-ზე

2023-11-28T15:10:20Z

Tkenchoshvili 17:34, 9 იანვარი 2022-ზე

2022-01-09T17:34:14Z

Tkenchoshvili 17:33, 9 იანვარი 2022-ზე

2022-01-09T17:33:57Z

Tkenchoshvili 17:32, 9 იანვარი 2022-ზე

2022-01-09T17:32:43Z

Tkenchoshvili: /* წყარო */

2020-09-04T09:48:56Z

‎წყარო

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:GamyreliZe Tamaz.jpg|thumb|140პქ|'''თამაზ გამყრელიძე''']]
-'''თამაზ გამყრელიძე''' – (დ. 23 ოქტომბერი, 1929, ქუთაისი – გ. 10 თებერვალი, 2021) — ენათმეცნიერი, აღმოსავლეთმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, [[საქართველო]]ს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (2005-იდან). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), სსრკ (ამჟამად [[რუსეთი]]ს) მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1984), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებლი მოღვაწე (1979), ამერიკის მეცნიერებათა ნაციონალური აკადემიის უცხოელი წევრი (2006), ამერიკის ხელოვნებათა და მეციერებათა აკადემიის უცხოელი საპატიო წევრი (1978); [[ევროპა|ევროპის]] მეცნიერებათა აკადემიის
+'''თამაზ გამყრელიძე''' – (დ. 23 ოქტომბერი, 1929, ქუთაისი – გ. 10 თებერვალი, 2021) — ენათმეცნიერი, აღმოსავლეთმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, [[საქართველო]]ს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (2005-იდან). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), სსრკ (ამჟამად [[რუსეთი]]ს) მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1984), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979), ამერიკის მეცნიერებათა ნაციონალური აკადემიის უცხოელი წევრი (2006), ამერიკის ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი საპატიო წევრი (1978); [[ევროპა|ევროპის]] მეცნიერებათა აკადემიის
 („აკადემია ევროპეა“) ნამდვილი წევრი (2006), ბრიტანეთის აკადემიის (1930)
-და ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემიის (1983) უცხოელი წევრი, საქსონიის მეცნიეებათა აკადემიის უცხოელი წეერი (1988); ამერიკის ლინგვისტური საზოგადოების საპატიო წევრი (1971), ევროპის ლინგვისტური საზოგადოების წევრი (1986–87 – პრესიდენტი), ბონისა (1994) და ჩიკაგოს (1995) უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი. ინდო-გერმანული საზოგადოების (გფრ) საპატიო წევრი (1984), ჟურნ. „ვოპროსი იაზიკოზნანიას“ მთავარი რედაქტორი (1988–95).
+და ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემიის (1983) უცხოელი წევრი, საქსონიის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1988); ამერიკის ლინგვისტური საზოგადოების საპატიო წევრი (1971), ევროპის ლინგვისტური საზოგადოების წევრი (1986–87 – პრეზიდენტი), ბონისა (1994) და ჩიკაგოს (1995) უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი. ინდო-გერმანული საზოგადოების (გფრ) საპატიო წევრი (1984), ჟურნ. „ვოპროსი იაზიკოზნანიას“ მთავარი რედაქტორი (1988–95).
-დაამთავრა [[თსუ]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის ფილოლოდიური განყოფილება სემიტოლოგიის სპეციალობით (1952). სამეცნიერო-პედაგოგიურ  მუშაობას ეწეოდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიასა (აკად. [[წერეთელი გრიგოლ|გ. წერეთლი]]ს სახ. აღმოსავლეთმცოდნეობის ინ-ტის დირექტორი 1973–2005, შემდგომ – საპატიო დირექტორი და სამეცნ. საბჭოს თავმჯდომარე) და თსუ-ში (სტრუქტურული და გამოყენებითი ლინგვისტიკის კათედრის გამგე 1966-იდან, გ. ახვლედიანის სახ. ზოგადი და გამოყენებითი ენათმეცნ. კათედრის გამგე 1998-იდან).
+დაამთავრა [[თსუ]] აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის ფილოლოგიური განყოფილება სემიტოლოგიის სპეციალობით (1952). სამეცნიერო-პედაგოგიურ  მუშაობას ეწეოდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიასა (აკად. [[წერეთელი გრიგოლ|გ. წერეთლის]] სახ. აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის დირექტორი 1973–2005, შემდგომ – საპატიო დირექტორი და სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე) და თსუ-ში (სტრუქტურული და გამოყენებითი ლინგვისტიკის კათედრის გამგე 1966-იდან, გ. ახვლედიანის სახ. ზოგადი და გამოყენებითი ენათმეცნიერების კათედრის გამგე 1998-იდან).
 გამყრელიძე თანაბარი წარმატებით მოღვაწეობდა როგორც თეორიული ენათმეცნიერების, ისე ქართველოლოგიისა და ინდოევროპეისტიკის სფეროებში.
-გამყრელიძის ქართველოლოგიურ ნაშრომთაგან აღსანიშნავია „სიბილანტთა შესატყვისობანი და ქართველურ ენათა უძველესი სტრუქტურის ზოგი საკითხი“ (1959). სამეცნიერო წრეებში განსაკუთრებული ყურადდღება მიიპყრო გ. მაჭავარიანთან ერთად შექმნილმა მონოგრაფიამ „სონანტთა სისტემა და [[აბლაუტი]] ქართველურ ენებში“ (1965), რომელშიც ახლებურადაა აღდგენილი საერთო-ქართველური ენობრივი სისტემის ძირითადი სტრუქტურული მოდელები (გერმ. თარგმ. 1982). ნაშრომში „წერის ანბანური სისტემა და ძველი [[ქართული დამწერლობა]]. [[ანბანი|ანბანური]] წერის ტიპოლოგია და წარმომავლობა“ (1989, [[ჯავახიშვილი ივანე|ი. ჯავახიშვილი]]ს სახ. პრემია, 1992, ინგლ. ენაზე, აშშ, 1995) ძვ. ქართული ანბანური [[დამწერლობა|დამწერლობის]] წარმოშობისა და განვითარების საკითხების შესწავლა ემყარება არა „გამოხატულების პლანის“ გარეგანი გამოვლინების განხილვას, არამედ „შინაარსის პლანის“ უფრო არსებით, შინაგან სტრუქტურულ მონაცემებს ძვ. სემიტური, ძვ. ბერძნული და ძვ. ქართული წერილობითი სისტემების სტრუქტურულ-ტიპოლოგიურმა შეპირისპირებამ გამოავლინა ქართული დამწერლობის დამოკიდებულება ძვ. ბერძნულ და არა ძვ. სემიტურ სისტემაზე, რომელსაც, ჩვეულებრივ, უკავშირებდნენ ძვ. ქართულ [[ასომთავრული|ასომთავრულ]] დამწერლობას. ნაშრომში განხილულია ძვ. ქართული წერის სტრუქტურული მახასიათებლები და გარკვეულია მისი ტიპოლოგიური ადგილი ადრექრისტიანული ხანის დამწერლობათა შორის (კოპტური, გოთური, ძვ. სომხური და ძვ. სლავური), რომლებიც შეიქმნა აღმოსავლეთ-ქრისტიანული კულტურულ სამყაროში. განსაკუთრებულია გამყრელიძის ღვაწლი შედარებითი ინდოევროპეისტიკის დარგში. ხეთური სოლისებრი დამწერლობის წარმოშობისა და ფონემური სისტემის კვლევისას გამყრელიძემ გარკვეულწილად დაასუსტა და შეავსო ფ. დე სოსიურის „სონანტური კოეფიციენტების“ კონცეფციის საფუძველზე შექმნილი ე. წ. „ლარინგალური თეორია“, რომელიც ეხება ინდოევროპულ ხმოვანთა სისტემის ჩამოყალიბებისა და განვითარების ხანგრძლივ და რთულ პროცესს.
+გამყრელიძის ქართველოლოგიურ ნაშრომთაგან აღსანიშნავია „სიბილანტთა შესატყვისობანი და ქართველურ ენათა უძველესი სტრუქტურის ზოგი საკითხი“ (1959). სამეცნიერო წრეებში განსაკუთრებული ყურადღება მიიპყრო გ. მაჭავარიანთან ერთად შექმნილმა მონოგრაფიამ „სონანტთა სისტემა და [[აბლაუტი]] ქართველურ ენებში“ (1965), რომელშიც ახლებურადაა აღდგენილი საერთო-ქართველური ენობრივი სისტემის ძირითადი სტრუქტურული მოდელები (გერმ. თარგმ. 1982). ნაშრომში „წერის ანბანური სისტემა და ძველი [[ქართული დამწერლობა]]. [[ანბანი|ანბანური]] წერის ტიპოლოგია და წარმომავლობა“ (1989, [[ჯავახიშვილი ივანე|ი. ჯავახიშვილი]]ს სახ. პრემია, 1992, ინგლ. ენაზე, აშშ, 1995) ძვ. ქართული ანბანური [[დამწერლობა|დამწერლობის]] წარმოშობისა და განვითარების საკითხების შესწავლა ემყარება არა „გამოხატულების პლანის“ გარეგანი გამოვლინების განხილვას, არამედ „შინაარსის პლანის“ უფრო არსებით, შინაგან სტრუქტურულ მონაცემებს ძვ. სემიტური, ძვ. ბერძნული და ძვ. ქართული წერილობითი სისტემების სტრუქტურულ-ტიპოლოგიურმა შეპირისპირებამ გამოავლინა ქართული დამწერლობის დამოკიდებულება ძვ. ბერძნულ და არა ძვ. სემიტურ სისტემაზე, რომელსაც, ჩვეულებრივ, უკავშირებდნენ ძვ. ქართულ [[ასომთავრული|ასომთავრულ]] დამწერლობას. ნაშრომში განხილულია ძვ. ქართული წერის სტრუქტურული მახასიათებლები და გარკვეულია მისი ტიპოლოგიური ადგილი ადრექრისტიანული ხანის დამწერლობათა შორის (კოპტური, გოთური, ძვ. სომხური და ძვ. სლავური), რომლებიც შეიქმნა აღმოსავლეთ-ქრისტიანული კულტურულ სამყაროში. განსაკუთრებულია გამყრელიძის ღვაწლი შედარებითი ინდოევროპეისტიკის დარგში. ხეთური სოლისებრი დამწერლობის წარმოშობისა და ფონემური სისტემის კვლევისას გამყრელიძემ გარკვეულწილად დაასუსტა და შეავსო ფ. დე სოსიურის „სონანტური კოეფიციენტების“ კონცეფციის საფუძველზე შექმნილი ე. წ. „ლარინგალური თეორია“, რომელიც ეხება ინდოევროპულ ხმოვანთა სისტემის ჩამოყალიბებისა და განვითარების ხანგრძლივ და რთულ პროცესს.
-გამყრელიძის მიერ ე. ივანოვთან ერთად შემუშავებული „გლოტალური თეორია“ გვთავაზობს ინდოევროპულ თანხმოვანთა სისტემის პრინციპულად ახალ პარადიგმას ინდოევროპულ ისტორიულ-შედარებით ენათმეცნიერებაში. ეს ჰიპოთეზა არსებითად ცვლის ინდოევროპელ ტომთა მიგრაციის ტრადიციულ სურათს. ინდოევროპულ ფუძეენისა და პროტოკულტურის რეკონსტრუქციის მიზნით ჩატარებული ხანგრძლივი კელევა-ძიება შეჯამებულია ორტომიან ნაშრომში „ინდოვეროპული ენა და ინდოევროპელები, ფუძე-ენისა და პროტო-კულტურის რეკონსტრუქცია და ისტორიულ-ტიპოლოგიური ანალიზი“ (თბ., 1984, რუს. ენაზე, ე. ივანოვის თანაავტორობით და რ. იაკობსონის წინასიტყვაობით; ინგლ. ენაზე: ბერლინი–ნიუ-იორკი, 1994-95), ნაშრომს 1988 მიენიჭა ლენინური პრემია. 2003 თსუ-ში გამოიცა გამყრელიძის ენციკლოპედიური ხასიათის სახელმღვანელო „თეორიული ენათმეცნიერების კურსი“ (თანაავტორებთან ერთად).
+გამყრელიძის მიერ ე. ივანოვთან ერთად შემუშავებული „გლოტალური თეორია“ გვთავაზობს ინდოევროპულ თანხმოვანთა სისტემის პრინციპულად ახალ პარადიგმას ინდოევროპულ ისტორიულ-შედარებით ენათმეცნიერებაში. ეს ჰიპოთეზა არსებითად ცვლის ინდოევროპელ ტომთა მიგრაციის ტრადიციულ სურათს. ინდოევროპულ ფუძეენისა და პროტოკულტურის რეკონსტრუქციის მიზნით ჩატარებული ხანგრძლივი კვლევა-ძიება შეჯამებულია ორტომიან ნაშრომში „ინდოევროპული ენა და ინდოევროპელები, ფუძე-ენისა და პროტო-კულტურის რეკონსტრუქცია და ისტორიულ-ტიპოლოგიური ანალიზი“ (თბ., 1984, რუს. ენაზე, ე. ივანოვის თანაავტორობით და რ. იაკობსონის წინასიტყვაობით; ინგლ. ენაზე: ბერლინი–ნიუ-იორკი, 1994-95), ნაშრომს 1988 მიენიჭა ლენინური პრემია. 2003 თსუ-ში გამოიცა გამყრელიძის ენციკლოპედიური ხასიათის სახელმძღვანელო „თეორიული ენათმეცნიერების კურსი“ (თანაავტორებთან ერთად).
 გამყრელიძის გამოკვლევაში „ენობრივი ნიშნის ნებისმიერობის პრობლემისათვის“ (1972) მოცემულია ახლებური ინტერპრეტაცია ენობრივი ნიშნის პირობითობისა და ნილს ბორის „დამატებითობის პრინციპის“ თვალსაზრისით.
-XX ს. 80-იან წწ-ში გამყრელიძე იყო უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, სახალხო დეპუტატთა ყრილობების მონაწილე მოსკოვში, სადაც 1989 მკვეთრად კრიტიკული გამოსელები ჰქონდა 1989 წლის [[9 აპრილის ტრაგედია|9 აპრილს თბილისში დატრიალებული ტრაგედიის]] შესახებ. იყო საქართველოს უზენაესი საბჭოსა და რამდენიმე მოწევევის საქართველოს პარლამენტის წევრი (1990-92: 1990. 2003), საქართველოს პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე და მუდმიემოქმედი საპარლამენტო დელეგაციების საკოორდინაციო საბჭოს ხელმძღვანელი.
+XX ს. 80-იან წწ-ში გამყრელიძე იყო უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, სახალხო დეპუტატთა ყრილობების მონაწილე მოსკოვში, სადაც 1989 მკვეთრად კრიტიკული გამოსვლები ჰქონდა 1989 წლის [[9 აპრილის ტრაგედია|9 აპრილს თბილისში დატრიალებული ტრაგედიის]] შესახებ. იყო საქართველოს უზენაესი საბჭოსა და რამდენიმე მოწვევის საქართველოს პარლამენტის წევრი (1990-92: 1990. 2003), საქართველოს პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე და მუდმივმოქმედი საპარლამენტო დელეგაციების საკოორდინაციო საბჭოს ხელმძღვანელი.
 გამყრელიძე არის ჰუმბოლდტის საერთაშორისო პრემიის ლაურეატი (გფრ, 1989), ი.

@@ ხაზი 8: / ხაზი 8: @@
 გამყრელიძე თანაბარი წარმატებით მოღვაწეობდა როგორც თეორიული ენათმეცნიერების, ისე ქართველოლოგიისა და ინდოევროპეისტიკის სფეროებში.
-გამყრელიძის ქართველოლოგიურ ნაშრომთაგან აღსანიშნავია „სიბილანტთა შესატყვისობანი და ქართველურ ენათა უძველესი სტრუქტურის ზოგი საკითხი“ (1959). სამეცნიერო წრეებში განსაკუთრებული ყურადდღება მიიპყრო გ. მაჭავარიანთან ერთად შექმნილმა მონოგრაფიამ „სონანტთა სისტემა და [[აბლაუტი]] ქართველურ ენებში“ (1965), რომელშიც ახლებურადაა აღდგენილი საერთო-ქართველური ენობრივი სისტემის ძირითადი სტრუქტურული მოდელები (გერმ. თარგმ. 1982). ნაშრომში „წერის ანბანური სისტემა და ძველი [[ქართული დამწერლობა]]. [[ანბანი|ანბანური]] წერის ტიპოლოგია და წარმომავლობა“ (1989, [[ჯავახიშვილი ივანე|ი. ჯავახიშვილი]]ს სახ. პრემია, 1992, ინგლ. ენაზე, აშშ, 1995) ძვ. ქართული ანბანური დამწერლობის წარმოშობისა და განვითარების საკითხების შესწავლა ემყარება არა „გამოხატულების პლანის“ გარეგანი გამოვლინების განხილვას, არამედ „შინაარსის პლანის“ უფრო არსებით, შინაგან სტრუქტურულ მონაცემებს ძვ. სემიტური, ძვ. ბერძნული და ძვ. ქართული წერილობითი სისტემების სტრუქტურულ-ტიპოლოგიურმა შეპირისპირებამ გამოავლინა ქართული დამწერლობის დამოკიდებულება ძვ. ბერძნულ და არა ძვ. სემიტურ სისტემაზე, რომელსაც, ჩვეულებრივ, უკავშირებდნენ ძვ. ქართულ [[ასომთავრული|ასომთავრულ]] დამწერლობას. ნაშრომში განხილულია ძვ. ქართული წერის სტრუქტურული მახასიათებლები და გარკვეულია მისი ტიპოლოგიური ადგილი ადრექრისტიანული ხანის დამწერლობათა შორის (კოპტური, გოთური, ძვ. სომხური და ძვ. სლავური), რომლებიც შეიქმნა აღმოსავლეთ-ქრისტიანული კულტურულ სამყაროში. განსაკუთრებულია გამყრელიძის ღვაწლი შედარებითი ინდოევროპეისტიკის დარგში. ხეთური სოლისებრი დამწერლობის წარმოშობისა და ფონემური სისტემის კვლევისას გამყრელიძემ გარკვეულწილად დაასუსტა და შეავსო ფ. დე სოსიურის „სონანტური კოეფიციენტების“ კონცეფციის საფუძველზე შექმნილი ე. წ. „ლარინგალური თეორია“, რომელიც ეხება ინდოევროპულ ხმოვანთა სისტემის ჩამოყალიბებისა და განვითარების ხანგრძლივ და რთულ პროცესს.
+გამყრელიძის ქართველოლოგიურ ნაშრომთაგან აღსანიშნავია „სიბილანტთა შესატყვისობანი და ქართველურ ენათა უძველესი სტრუქტურის ზოგი საკითხი“ (1959). სამეცნიერო წრეებში განსაკუთრებული ყურადდღება მიიპყრო გ. მაჭავარიანთან ერთად შექმნილმა მონოგრაფიამ „სონანტთა სისტემა და [[აბლაუტი]] ქართველურ ენებში“ (1965), რომელშიც ახლებურადაა აღდგენილი საერთო-ქართველური ენობრივი სისტემის ძირითადი სტრუქტურული მოდელები (გერმ. თარგმ. 1982). ნაშრომში „წერის ანბანური სისტემა და ძველი [[ქართული დამწერლობა]]. [[ანბანი|ანბანური]] წერის ტიპოლოგია და წარმომავლობა“ (1989, [[ჯავახიშვილი ივანე|ი. ჯავახიშვილი]]ს სახ. პრემია, 1992, ინგლ. ენაზე, აშშ, 1995) ძვ. ქართული ანბანური [[დამწერლობა|დამწერლობის]] წარმოშობისა და განვითარების საკითხების შესწავლა ემყარება არა „გამოხატულების პლანის“ გარეგანი გამოვლინების განხილვას, არამედ „შინაარსის პლანის“ უფრო არსებით, შინაგან სტრუქტურულ მონაცემებს ძვ. სემიტური, ძვ. ბერძნული და ძვ. ქართული წერილობითი სისტემების სტრუქტურულ-ტიპოლოგიურმა შეპირისპირებამ გამოავლინა ქართული დამწერლობის დამოკიდებულება ძვ. ბერძნულ და არა ძვ. სემიტურ სისტემაზე, რომელსაც, ჩვეულებრივ, უკავშირებდნენ ძვ. ქართულ [[ასომთავრული|ასომთავრულ]] დამწერლობას. ნაშრომში განხილულია ძვ. ქართული წერის სტრუქტურული მახასიათებლები და გარკვეულია მისი ტიპოლოგიური ადგილი ადრექრისტიანული ხანის დამწერლობათა შორის (კოპტური, გოთური, ძვ. სომხური და ძვ. სლავური), რომლებიც შეიქმნა აღმოსავლეთ-ქრისტიანული კულტურულ სამყაროში. განსაკუთრებულია გამყრელიძის ღვაწლი შედარებითი ინდოევროპეისტიკის დარგში. ხეთური სოლისებრი დამწერლობის წარმოშობისა და ფონემური სისტემის კვლევისას გამყრელიძემ გარკვეულწილად დაასუსტა და შეავსო ფ. დე სოსიურის „სონანტური კოეფიციენტების“ კონცეფციის საფუძველზე შექმნილი ე. წ. „ლარინგალური თეორია“, რომელიც ეხება ინდოევროპულ ხმოვანთა სისტემის ჩამოყალიბებისა და განვითარების ხანგრძლივ და რთულ პროცესს.
 გამყრელიძის მიერ ე. ივანოვთან ერთად შემუშავებული „გლოტალური თეორია“ გვთავაზობს ინდოევროპულ თანხმოვანთა სისტემის პრინციპულად ახალ პარადიგმას ინდოევროპულ ისტორიულ-შედარებით ენათმეცნიერებაში. ეს ჰიპოთეზა არსებითად ცვლის ინდოევროპელ ტომთა მიგრაციის ტრადიციულ სურათს. ინდოევროპულ ფუძეენისა და პროტოკულტურის რეკონსტრუქციის მიზნით ჩატარებული ხანგრძლივი კელევა-ძიება შეჯამებულია ორტომიან ნაშრომში „ინდოვეროპული ენა და ინდოევროპელები, ფუძე-ენისა და პროტო-კულტურის რეკონსტრუქცია და ისტორიულ-ტიპოლოგიური ანალიზი“ (თბ., 1984, რუს. ენაზე, ე. ივანოვის თანაავტორობით და რ. იაკობსონის წინასიტყვაობით; ინგლ. ენაზე: ბერლინი–ნიუ-იორკი, 1994-95), ნაშრომს 1988 მიენიჭა ლენინური პრემია. 2003 თსუ-ში გამოიცა გამყრელიძის ენციკლოპედიური ხასიათის სახელმღვანელო „თეორიული ენათმეცნიერების კურსი“ (თანაავტორებთან ერთად).
@@ ხაზი 14: / ხაზი 14: @@
 გამყრელიძის გამოკვლევაში „ენობრივი ნიშნის ნებისმიერობის პრობლემისათვის“ (1972) მოცემულია ახლებური ინტერპრეტაცია ენობრივი ნიშნის პირობითობისა და ნილს ბორის „დამატებითობის პრინციპის“ თვალსაზრისით.
-XX ს. 80-იან წწ-ში გამყრელიძე იყო უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, სახალხო დეპუტატთა ყრილობების მონაწილე მოსკოვში, სადაც 1989 მკვეთრად კრიტიკული გამოსელები ჰქონდა 1989 წლის [[9 აპრილის ტრაგედია|9 აპრილს თბილისში დატრიალებული ტრაგედიის]] შესახებ. იყო საქართველოს უზენაესი საბჭოსა და რამდენიმე მოწევევის საქართველოს პარლამენტის წევრი (1990-92: 1990. 2003), საქართველოს პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე და
+XX ს. 80-იან წწ-ში გამყრელიძე იყო უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, სახალხო დეპუტატთა ყრილობების მონაწილე მოსკოვში, სადაც 1989 მკვეთრად კრიტიკული გამოსელები ჰქონდა 1989 წლის [[9 აპრილის ტრაგედია|9 აპრილს თბილისში დატრიალებული ტრაგედიის]] შესახებ. იყო საქართველოს უზენაესი საბჭოსა და რამდენიმე მოწევევის საქართველოს პარლამენტის წევრი (1990-92: 1990. 2003), საქართველოს პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე და მუდმიემოქმედი საპარლამენტო დელეგაციების საკოორდინაციო საბჭოს ხელმძღვანელი.
 მუდმიემოქმედი საპარლამენტო დელეგაციების საკოორდინაციო საბჭოს ხელმძღვანელი.
 გამყრელიძე არის ჰუმბოლდტის საერთაშორისო პრემიის ლაურეატი (გფრ, 1989), ი.

←წინა ვერსია		17:59, 28 ნოემბერი 2023-ის ვერსია
ხაზი 19:		ხაზი 19:
	გამყრელიძე არის ჰუმბოლდტის საერთაშორისო პრემიის ლაურეატი (გფრ, 1989), ი.		გამყრელიძე არის ჰუმბოლდტის საერთაშორისო პრემიის ლაურეატი (გფრ, 1989), ი.
	ჯავახიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (თსუ, 1992) დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999). 2000 მიენიჭა „თბილისის საპატიო მოქალაქის“ წოდება. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).		ჯავახიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (თსუ, 1992) დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999). 2000 მიენიჭა „თბილისის საპატიო მოქალაქის“ წოდება. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
		+
		+	''ჯ. გიუნაშვილი'' <br />
		+	''ნ. გიოშვილი''

@@ ხაზი 2: / ხაზი 2: @@
 '''თამაზ გამყრელიძე''' – (დ. 23 ოქტომბერი, 1929, ქუთაისი – გ. 10 თებერვალი, 2021) — ენათმეცნიერი, აღმოსავლეთმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრესიდენტი (2005-იდან). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), სსრკ (ამჟამად რუსეთის) მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1984), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებლი მოღვაწე (1979), ამერიკის მეცნიერებათა ნაციონალური აკადემიის უცხოელი წევრი (2006), ამერიკის ხელოვნებათა და მეციერებათა აკადემიის უცხოელი საპატიო წევრი (1978); ევროპის მეცნიერებათა აკადემიის
 („აკადემია ევროპეა“) ნამდვილი წევრი (2006), ბრიტანეთის აკადემიის (1930)
-და ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემიის (1983)
+და ავსტრიის მეცნიერებათა აკადემიის (1983) უცხოელი წეერი, საქსონიის მეცნიეებათა აკადემიის უცხოელი წეერი (1988); ამერიკის ლინგვისტური საზოგადოების საპატიო წევრი (1971), ევროპის ლინგეისტური საზოგადოების წევრი (1986–87 – პრესიდენტი), ბონისა (1994) და ჩიკაგოს (1995) უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი. ინდო-გერმანული საზოგადოების (გფრ) საპატიო წევრი (1984), ჟურნ. „ვოპროსი იაზიკოზნანიას“ მთავარი რედაქტორი (1988–95).
-მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემიის [[ლაურეატი]]. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
+გამყრელიძე თანაბარი წარმატებით მოღვაწეობდა როგორც თეორიული ენათმეცნიერების, ისე ქართეელოლოგიისა და ინდოევროპეისტიკის სფეროებში.
-'''განათლება''' – [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1952).
+გამყრელიძის ქართეელოლოგიურ ნაშრომთაგან აღსანიშნავია „სიბილანტთა შესატყვისობანი და ქართველურ ენათა უძველესი სტრუქტურის ზოგი საკითხი“ (1959). სამეცნიერო წრეებში განსაკუთრებული ყურადდღება მიიპყრო გ. მაჭავარიანთან ერთად შექმნილმა მონოგრაფიამ „სონანტთა სისტემა და აბლაუტი ქართველურ ენებში“ (1965), რომელშიც ახლებურადაა აღდგენილი საერთო-ქართველური ენობრივი სისტემის ძირითადი სტრუქტურული მოდელები (გერმ. თარგმ. 1982). ნაშრომში „წერის ანბანური სისტემა და ძველი [[ქართული დამწერლობა]]. [[ანბანი|ანბანური]] წერის ტიპოლოგია და წარმომავლობა“ (1989, ი. ჯავახიშვილის სახ. პრემია, 1992, ინგლ. ენაზე, აშშ, 1995) ძვ. ქართული
-'''სამუშაო გამოცდილება'''
+გამყრელიძის მიერ ე. ივანოვთან ერთად შემუშავებული „გლოტალური თეორია“ გვთავაზობს ინდოევროპულ თანხმოვანთა სისტემის პრინციპულად ახალ პარადიგმას ინდოევროპულ ისტორიულ-შედარებით ენათმეცნიერებაში. ეს ჰიპოთეზა არსებითად ცვლის ინდოევროპელ ტომთა მიგრაციის ტრადიციულ სურათს. ინდოევროპულ ფუძეენისა და პროტოკულტურის რეკონსტრუქციის მიზნით ჩატარებული ხანგრძლივი კელევა-ძიება შეჯამებულია ორტომიან ნაშრომში „ინდოვეროპული ენა და ინდოევროპელები. ფუძე-ენისა და პროტო-კულტურის რეკონსტრუქცია და ისტორიულ-ტიპოლოგიური ანალიზი“ (თბ., 1984, რუს. ენაზე, ე. ივანოვის თანაავტორობით და რ. იაკობსონის წინასიტყვაობით; ინგლ. ენაზე: ბერლინი–ნიუ-იორკი, 1994-95), ნაშრომს 1988 მიენიჭა ლენინური პრემია. 2003 თსუ-ში გამოიცა გამყრელიძის ენციკლოპედიური ხასიათის სახელმიღვანელო „თეორიული ენათმეცნიერების კურსი“ (თანაავტორებთან ერთად).
-*1953 წლიდან ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობას;
-*თსუ კათედრის გამგე 1960 წლიდან.
+გამყრელიძის გამოკვლევაში „ენობრივი ნიშნის ნებისმიერობის პრობლემისათვის“ (1972) მოცემულია ახლებური ინტერპრეტაცია ენობრივი ნიშნის პირობითობისა და ნილს ბორის „დამატებითობის პრინციპის“ თვალსაზრისით.
-*უმაღლესი საბჭოს რამდენიმე მოწვევის დეპუტატი.
-*საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს წევრი (1992).
+XX ს. 80-იან წწ-ში გამყრელიძე იყო უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, სახალხო დეპუტატთა ყრილობების მონაწილე მოსკოვში, სადაც 1989 მკვეთრად კრიტიკული გამოსელები ჰქონდა 1989 წლის [[9 აპრილის ტრაგედია|9 აპრილს თბილისში დატრიალებული ტრაგედიის]] შესახებ. იყო საქართველოს უზენაესი საბჭოსა ღა რამდენიმე მოწევევის საქართველოს პარლამენტის წევრი (1990-92: 1990. 2003), საქართველოს პარლამენტის საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარე დაა
-*საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ნამდვილი წევრი და მისი პრეზიდენტი (2004-2013).
+მუდმიემოქმედი საპარლამენტო დელეგაციების საკოორდ. საბჭოს ხელმძღვანელი.
 ==წყარო==
-[[საქართველოს პარლამენტის წევრები 1990-2015]]
+[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]
-[[კატეგორია:ქართველი მეცნიერები]]
+[[კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები]]
 [[კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები]]
 [[კატეგორია:საქართველოს პარლამენტის წევრები]]
-[[კატეგორია:1990-1991 წლების საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები ]]
+[[კატეგორია:1990-1991 წლების საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები]]
-[[კატეგორია:1992-1995 წლების საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები ]]
+[[კატეგორია:1992-1995 წლების საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები]]
-[[კატეგორია:1995-1999 წლების საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები ]]
+[[კატეგორია:1995-1999 წლების საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები]]
-[[კატეგორია:1999-2004 წლების საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები ]]
+[[კატეგორია:1999-2004 წლების საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები]]
 [[კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიების წევრები]]
 [[კატეგორია:საქართველოს მოქალაქეთა კავშირის წევრები]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:GamyreliZe Tamaz.jpg|thumb|140პქ|'''თამაზ გამყრელიძე''']]
-'''თამაზ გამყრელიძე''' – (დ. 23 ოქტომბერი, 1929, ქუთაისი – გ. 10 თებერვალი, 2021) — მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემიის [[ლაურეატი]]. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
+'''თამაზ გამყრელიძე''' – (დ. 23 ოქტომბერი, 1929, ქუთაისი – გ. 10 თებერვალი, 2021) — ენათმეცნიერი, აღმოსავლეთმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრესიდენტი (2005-იდან). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), სსრკ (ამჟამად რუსეთის) მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1984), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებლი მოღვაწე (1979), ამერიკის მეცნიერებათა ნაციონალური აკადემიის უცხოელი წევრი (2006), ამერიკის ხელოვნებათა და მეციერებათა აკადემიის უცხოელი საპატიო წევრი (1978); ევროპის მეცნიერებათა აკადემიის
 '''განათლება''' – [[თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი]]ს აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1952).

@@ ხაზი 31: / ხაზი 31: @@
 [[კატეგორია:საქართველოს მოქალაქეთა კავშირის წევრები]]
 [[კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო საბჭოს წევრები]]
-[[კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები‏‎]]
+[[კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები]]
 [[კატეგორია:ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები]]
 [[კატეგორია:გამყრელიძეები]]