https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98 2026-05-02T00:24:31Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=239732&oldid=prev 2024-11-23T19:10:44Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:10, 23 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის [[ლუქსორი (ტაძარი)|ლუქსორის ტაძრის]] ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან [[თოტმეს III]]-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] გაგრძელდა [[თოტმეს IV]]-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული [[ამარნას ეპოქა]]ში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. [[სეტი I]]-მა და განსაკუთრებით [[რამსეს II]]-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის [[კარნაკი]]ს ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის [[ლუქსორი (ტაძარი)|ლუქსორის ტაძრის]] ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან [[თოტმეს III]]-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] გაგრძელდა [[თოტმეს IV]]-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული [[ამარნას ეპოქა]]ში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. [[სეტი I]]-მა და განსაკუთრებით [[რამსეს II]]-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის [[კარნაკი]]ს ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან (<del class="diffchange diffchange-inline">III </del>[[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის [[კულტი]] კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი [[ნუბიელები|ნუბიელი]] მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების დაახლოებით ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ ([[პიანხი]]მ) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, [[მუტი]]ს, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო [[კიოსკი (ძველი ეგვიპტე)|კიოსკი]], მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის [[დედუნი]]ს და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, [[ფსამტიხ II]]-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, [[მეროე]]ში გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, [[კავა (ქალაქი)|კავა]]ს ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან ([[ეგვიპტის <ins class="diffchange diffchange-inline">მესამე </ins>გარდამავალი პერიოდი|<ins class="diffchange diffchange-inline">III </ins>გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის [[კულტი]] კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი [[ნუბიელები|ნუბიელი]] მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების დაახლოებით ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ ([[პიანხი]]მ) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, [[მუტი]]ს, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო [[კიოსკი (ძველი ეგვიპტე)|კიოსკი]], მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის [[დედუნი]]ს და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, [[ფსამტიხ II]]-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, [[მეროე]]ში გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, [[კავა (ქალაქი)|კავა]]ს ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=238669&oldid=prev 2024-11-13T20:32:02Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:32, 13 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის [[ლუქსორი (ტაძარი)|ლუქსორის ტაძრის]] ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან [[თოტმეს III]]-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] გაგრძელდა [[თოტმეს IV]]-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული [[ამარნას ეპოქა]]ში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. [[სეტი I]]-მა და განსაკუთრებით [[რამსეს II]]-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის [[კარნაკი]]ს ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის [[ლუქსორი (ტაძარი)|ლუქსორის ტაძრის]] ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან [[თოტმეს III]]-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] გაგრძელდა [[თოტმეს IV]]-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული [[ამარნას ეპოქა]]ში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. [[სეტი I]]-მა და განსაკუთრებით [[რამსეს II]]-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის [[კარნაკი]]ს ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან (III [[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის [[კულტი]] კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი [[ნუბიელები|ნუბიელი]] მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების დაახლოებით ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ ([[პიანხი]]მ) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, [[მუტი]]ს, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო [[კიოსკი (ძველი ეგვიპტე)|კიოსკი]], მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის [[დედუნი]]ს და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, ფსამტიხ II-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, [[მეროე]]ში გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, [[კავა (ქალაქი)|კავა]]ს ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან (III [[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის [[კულტი]] კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი [[ნუბიელები|ნუბიელი]] მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების დაახლოებით ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ ([[პიანხი]]მ) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, [[მუტი]]ს, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო [[კიოსკი (ძველი ეგვიპტე)|კიოსკი]], მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის [[დედუნი]]ს და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფსამტიხ II<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, [[მეროე]]ში გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, [[კავა (ქალაქი)|კავა]]ს ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=238273&oldid=prev 2024-11-09T22:42:54Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">22:42, 9 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''გებელ ბარკალი'''&#160; – „წმინდა მთა“ ნუბიაში. ნუბიის უკიდურეს სამხრეთში, [[ნილოსი]]ს მეოთხე ჭორომიდან 20 კმ. ჩრდილოეთით და ნილოსიდან ერთი კმ. დაშორებით, მდებარეობს დაახლოებით ერთი კმ. შემოწერილობის, სამკუთხედი მოხაზულობის, 90 მ. სიმაღლის კლდოვანი [[პლატო]]. მის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში დგას ბუნებრივად წარმოქმნილი მაღალი კლდის [[სვეტი]]. ამ უცნაური ფორმის მთას ეგვიპტელებმა რელიგიური მნიშვნელობა მიანიჭეს. [[ქანდაკება|ქანდაკების]] მსგავს ბუნებრივ სვეტს, სხვადასხვა კუთხიდან დანახულს, ისინი აღიქვამდნენ, როგორც ურეუსს ქვემო ეგვიპტის თეთრი [[ფარაონის გვირგვინი|გვირგვინი]]თ, ურეუსს [[მზე (ეგვიპტურ მითოლოგიაში)|მზის]] დისკოთი ან [[ამონი]]ს, ან რა-ატუმის ფალოსს. მთას ისინი უყურებდნენ, როგორც სამყაროს შექმნის წყაროს და იმავდროულად რას ურეუსის, ასევე [[ფარაონი]]ს ურეუსის სახლობის ადგილს და შესაბამისად მეფოის წყაროს. ეგვიპტელებმა მთა ნუბიაში ამონის მთავარ საცხოვრისად გამოაცხადეს და XVIII დინასტიიდან „წმინდა მთას“&#160; ეძახდნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''გებელ ბარკალი'''&#160; – „წმინდა მთა“ ნუბიაში. ნუბიის უკიდურეს სამხრეთში, [[ნილოსი]]ს მეოთხე ჭორომიდან 20 კმ. ჩრდილოეთით და ნილოსიდან ერთი კმ. დაშორებით, მდებარეობს დაახლოებით ერთი კმ. შემოწერილობის, სამკუთხედი მოხაზულობის, 90 მ. სიმაღლის კლდოვანი [[პლატო]]. მის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში დგას ბუნებრივად წარმოქმნილი მაღალი კლდის [[სვეტი]]. ამ უცნაური ფორმის მთას ეგვიპტელებმა რელიგიური მნიშვნელობა მიანიჭეს. [[ქანდაკება|ქანდაკების]] მსგავს ბუნებრივ სვეტს, სხვადასხვა კუთხიდან დანახულს, ისინი აღიქვამდნენ, როგორც ურეუსს ქვემო ეგვიპტის თეთრი [[ფარაონის გვირგვინი|გვირგვინი]]თ, ურეუსს [[მზე (ეგვიპტურ მითოლოგიაში)|მზის]] დისკოთი ან [[ამონი]]ს, ან რა-ატუმის ფალოსს. მთას ისინი უყურებდნენ, როგორც სამყაროს შექმნის წყაროს და იმავდროულად რას ურეუსის, ასევე [[ფარაონი]]ს ურეუსის სახლობის ადგილს და შესაბამისად მეფოის წყაროს. ეგვიპტელებმა მთა ნუბიაში ამონის მთავარ საცხოვრისად გამოაცხადეს და XVIII დინასტიიდან „წმინდა მთას“&#160; ეძახდნენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის [[ლუქსორი (ტაძარი)|ლუქსორის ტაძრის]] ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან [[თოტმეს III]]-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] გაგრძელდა [[თოტმეს IV]]-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული [[ამარნას ეპოქა]]ში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. სეტი I-მა და განსაკუთრებით [[რამსეს II]]-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის [[კარნაკი]]ს ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის [[ლუქსორი (ტაძარი)|ლუქსორის ტაძრის]] ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან [[თოტმეს III]]-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების [[მშენებლობა (შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] გაგრძელდა [[თოტმეს IV]]-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული [[ამარნას ეპოქა]]ში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სეტი I<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-მა და განსაკუთრებით [[რამსეს II]]-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის [[კარნაკი]]ს ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან (III [[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის [[კულტი]] კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი [[ნუბიელები|ნუბიელი]] მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების დაახლოებით ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ ([[პიანხი]]მ) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, [[მუტი]]ს, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო [[კიოსკი (ძველი ეგვიპტე)|კიოსკი]], მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის [[დედუნი]]ს და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, ფსამტიხ II-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, [[მეროე]]ში გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, [[კავა (ქალაქი)|კავა]]ს ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან (III [[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის [[კულტი]] კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი [[ნუბიელები|ნუბიელი]] მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების დაახლოებით ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ ([[პიანხი]]მ) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, [[მუტი]]ს, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო [[კიოსკი (ძველი ეგვიპტე)|კიოსკი]], მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის [[დედუნი]]ს და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, ფსამტიხ II-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, [[მეროე]]ში გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, [[კავა (ქალაქი)|კავა]]ს ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=238074&oldid=prev 2024-11-06T19:16:44Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:16, 6 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Gabel barkali.PNG|thumb|250px|გებელ ბარკალი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Gabel barkali.PNG|thumb|250px|გებელ ბარკალი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''გებელ ბარკალი'''&#160; – „წმინდა მთა“ ნუბიაში. ნუბიის უკიდურეს სამხრეთში, <del class="diffchange diffchange-inline">ნილოსის </del>მეოთხე ჭორომიდან 20 კმ. ჩრდილოეთით და ნილოსიდან ერთი კმ. დაშორებით, მდებარეობს დაახლოებით ერთი კმ. შემოწერილობის, სამკუთხედი მოხაზულობის, 90 მ. სიმაღლის კლდოვანი [[პლატო]]. მის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში დგას ბუნებრივად წარმოქმნილი მაღალი კლდის სვეტი. ამ უცნაური ფორმის მთას ეგვიპტელებმა რელიგიური მნიშვნელობა მიანიჭეს. ქანდაკების მსგავს ბუნებრივ სვეტს, სხვადასხვა კუთხიდან დანახულს, ისინი აღიქვამდნენ, როგორც ურეუსს ქვემო ეგვიპტის თეთრი <del class="diffchange diffchange-inline">გვირგვინით</del>, ურეუსს მზის დისკოთი ან [[ამონი]]ს, ან რა-ატუმის ფალოსს. მთას ისინი უყურებდნენ, როგორც სამყაროს შექმნის წყაროს და იმავდროულად რას ურეუსის, ასევე [[ფარაონი]]ს ურეუსის სახლობის ადგილს და შესაბამისად მეფოის წყაროს. ეგვიპტელებმა მთა ნუბიაში ამონის მთავარ საცხოვრისად გამოაცხადეს და XVIII დინასტიიდან „წმინდა მთას“&#160; ეძახდნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''გებელ ბარკალი'''&#160; – „წმინდა მთა“ ნუბიაში. ნუბიის უკიდურეს სამხრეთში, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნილოსი]]ს </ins>მეოთხე ჭორომიდან 20 კმ. ჩრდილოეთით და ნილოსიდან ერთი კმ. დაშორებით, მდებარეობს დაახლოებით ერთი კმ. შემოწერილობის, სამკუთხედი მოხაზულობის, 90 მ. სიმაღლის კლდოვანი [[პლატო]]. მის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში დგას ბუნებრივად წარმოქმნილი მაღალი კლდის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სვეტი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. ამ უცნაური ფორმის მთას ეგვიპტელებმა რელიგიური მნიშვნელობა მიანიჭეს. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ქანდაკება|</ins>ქანდაკების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>მსგავს ბუნებრივ სვეტს, სხვადასხვა კუთხიდან დანახულს, ისინი აღიქვამდნენ, როგორც ურეუსს ქვემო ეგვიპტის თეთრი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფარაონის გვირგვინი|გვირგვინი]]თ</ins>, ურეუსს <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მზე (ეგვიპტურ მითოლოგიაში)|</ins>მზის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დისკოთი ან [[ამონი]]ს, ან რა-ატუმის ფალოსს. მთას ისინი უყურებდნენ, როგორც სამყაროს შექმნის წყაროს და იმავდროულად რას ურეუსის, ასევე [[ფარაონი]]ს ურეუსის სახლობის ადგილს და შესაბამისად მეფოის წყაროს. ეგვიპტელებმა მთა ნუბიაში ამონის მთავარ საცხოვრისად გამოაცხადეს და XVIII დინასტიიდან „წმინდა მთას“&#160; ეძახდნენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის ლუქსორის ტაძრის ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან თოტმეს III-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების მშენებლობა გაგრძელდა თოტმეს IV-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული ამარნას <del class="diffchange diffchange-inline">ეპოქაში</del>, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. სეტი I-მა და განსაკუთრებით რამსეს II-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის <del class="diffchange diffchange-inline">კარნაკის </del>ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ლუქსორი (ტაძარი)|</ins>ლუქსორის ტაძრის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>თოტმეს III<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მშენებლობა <ins class="diffchange diffchange-inline">(შენობების აგების პროცესი)|მშენებლობა]] </ins>გაგრძელდა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>თოტმეს IV<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ამარნას <ins class="diffchange diffchange-inline">ეპოქა]]ში</ins>, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. სეტი I-მა და განსაკუთრებით <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>რამსეს II<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კარნაკი]]ს </ins>ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან (III [[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის კულტი კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი ნუბიელი მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების <del class="diffchange diffchange-inline">დაახლოებიტ </del>ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ (<del class="diffchange diffchange-inline">პიანხიმ</del>) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე <del class="diffchange diffchange-inline">თებეს </del>რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, <del class="diffchange diffchange-inline">მუტის</del>, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო [[კიოსკი (ძველი ეგვიპტე)|კიოსკი]], მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის <del class="diffchange diffchange-inline">დედუნის </del>და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, ფსამტიხ II-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, <del class="diffchange diffchange-inline">მეროეში </del>გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, <del class="diffchange diffchange-inline">კავას </del>ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან (III [[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>კულტი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნუბიელები|</ins>ნუბიელი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების <ins class="diffchange diffchange-inline">დაახლოებით </ins>ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[პიანხი]]მ</ins>) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს </ins>რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მუტი]]ს</ins>, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო [[კიოსკი (ძველი ეგვიპტე)|კიოსკი]], მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[დედუნი]]ს </ins>და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, ფსამტიხ II-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მეროე]]ში </ins>გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კავა (ქალაქი)|კავა]]ს </ins>ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=237143&oldid=prev 2024-10-28T11:29:25Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:29, 28 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის ლუქსორის ტაძრის ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან თოტმეს III-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების მშენებლობა გაგრძელდა თოტმეს IV-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული ამარნას ეპოქაში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. სეტი I-მა და განსაკუთრებით რამსეს II-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის კარნაკის ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის ლუქსორის ტაძრის ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან თოტმეს III-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების მშენებლობა გაგრძელდა თოტმეს IV-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული ამარნას ეპოქაში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. სეტი I-მა და განსაკუთრებით რამსეს II-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის კარნაკის ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან (III [[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის კულტი კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი ნუბიელი მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების დაახლოებიტ ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ (პიანხიმ) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე თებეს რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, მუტის, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო კიოსკი, მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის დედუნის და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, ფსამტიხ II-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, მეროეში გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, კავას ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>XX დინასტიის დასასრულიდან (III [[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის კულტი კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი ნუბიელი მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების დაახლოებიტ ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ (პიანხიმ) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე თებეს რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, მუტის, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>კიოსკი <ins class="diffchange diffchange-inline">(ძველი ეგვიპტე)|კიოსკი]]</ins>, მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის დედუნის და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, ფსამტიხ II-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, მეროეში გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, კავას ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=236890&oldid=prev 2024-10-22T21:32:16Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:32, 22 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Gabel barkali.PNG|thumb|250px|გებელ ბარკალი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Gabel barkali.PNG|thumb|250px|გებელ ბარკალი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''გებელ ბარკალი'''&#160; – „წმინდა მთა“ ნუბიაში. ნუბიის უკიდურეს სამხრეთში, ნილოსის მეოთხე ჭორომიდან 20 კმ. ჩრდილოეთით და ნილოსიდან ერთი კმ. დაშორებით, მდებარეობს დაახლოებით ერთი კმ. შემოწერილობის, სამკუთხედი მოხაზულობის, 90 მ. სიმაღლის კლდოვანი [[პლატო]]. მის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში დგას ბუნებრივად წარმოქმნილი მაღალი კლდის სვეტი. ამ უცნაური ფორმის მთას ეგვიპტელებმა რელიგიური მნიშვნელობა მიანიჭეს. ქანდაკების მსგავს ბუნებრივ სვეტს, სხვადასხვა კუთხიდან დანახულს, ისინი აღიქვამდნენ, როგორც ურეუსს ქვემო ეგვიპტის თეთრი გვირგვინით, ურეუსს მზის დისკოთი ან [[ამონი]]ს, ან რა-ატუმის ფალოსს. მთას ისინი უყურებდნენ, როგორც სამყაროს შექმნის წყაროს და იმავდროულად რას ურეუსის, ასევე <del class="diffchange diffchange-inline">ფარაონის </del>ურეუსის სახლობის ადგილს და შესაბამისად მეფოის წყაროს. ეგვიპტელებმა მთა ნუბიაში ამონის მთავარ საცხოვრისად გამოაცხადეს და XVIII დინასტიიდან „წმინდა მთას“&#160; ეძახდნენ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''გებელ ბარკალი'''&#160; – „წმინდა მთა“ ნუბიაში. ნუბიის უკიდურეს სამხრეთში, ნილოსის მეოთხე ჭორომიდან 20 კმ. ჩრდილოეთით და ნილოსიდან ერთი კმ. დაშორებით, მდებარეობს დაახლოებით ერთი კმ. შემოწერილობის, სამკუთხედი მოხაზულობის, 90 მ. სიმაღლის კლდოვანი [[პლატო]]. მის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში დგას ბუნებრივად წარმოქმნილი მაღალი კლდის სვეტი. ამ უცნაური ფორმის მთას ეგვიპტელებმა რელიგიური მნიშვნელობა მიანიჭეს. ქანდაკების მსგავს ბუნებრივ სვეტს, სხვადასხვა კუთხიდან დანახულს, ისინი აღიქვამდნენ, როგორც ურეუსს ქვემო ეგვიპტის თეთრი გვირგვინით, ურეუსს მზის დისკოთი ან [[ამონი]]ს, ან რა-ატუმის ფალოსს. მთას ისინი უყურებდნენ, როგორც სამყაროს შექმნის წყაროს და იმავდროულად რას ურეუსის, ასევე <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფარაონი]]ს </ins>ურეუსის სახლობის ადგილს და შესაბამისად მეფოის წყაროს. ეგვიპტელებმა მთა ნუბიაში ამონის მთავარ საცხოვრისად გამოაცხადეს და XVIII დინასტიიდან „წმინდა მთას“&#160; ეძახდნენ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის ლუქსორის ტაძრის ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან თოტმეს III-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების მშენებლობა გაგრძელდა თოტმეს IV-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული ამარნას ეპოქაში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. სეტი I-მა და განსაკუთრებით რამსეს II-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის კარნაკის ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის ლუქსორის ტაძრის ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან თოტმეს III-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების მშენებლობა გაგრძელდა თოტმეს IV-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული ამარნას ეპოქაში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. სეტი I-მა და განსაკუთრებით რამსეს II-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის კარნაკის ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=236685&oldid=prev 2024-10-21T08:34:18Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">08:34, 21 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტის ისტორია]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტის ისტორია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მთები ნუბიაში]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მთები ნუბიაში]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები <del class="diffchange diffchange-inline">სუდანშში</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები <ins class="diffchange diffchange-inline">სუდანში</ins>]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=236646&oldid=prev 2024-10-19T19:18:13Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%AF%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ჯებელ-ბარკალი">ჯებელ-ბარკალი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98" title="გებელ ბარკალი">გებელ ბარკალი“</a> გადამისამარ...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">19:18, 19 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=236644&oldid=prev 2024-10-19T19:18:02Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98" title="გებელ ბარკალი">გებელ ბარკალი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%AF%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ჯებელ-ბარკალი">ჯებელ-ბარკალი“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">19:18, 19 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%9A_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98&diff=236643&oldid=prev 2024-10-18T21:02:14Z

<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Gabel_barkali.PNG" title="ფაილი:Gabel barkali.PNG">გებელ ბარკალი</a> &#039;&#039;&#039;გებელ ბარკალი&#039;&#039;&#039; – „წმინდა ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Gabel barkali.PNG|thumb|250px|გებელ ბარკალი]]<br /> '''გებელ ბარკალი''' – „წმინდა მთა“ ნუბიაში. ნუბიის უკიდურეს სამხრეთში, ნილოსის მეოთხე ჭორომიდან 20 კმ. ჩრდილოეთით და ნილოსიდან ერთი კმ. დაშორებით, მდებარეობს დაახლოებით ერთი კმ. შემოწერილობის, სამკუთხედი მოხაზულობის, 90 მ. სიმაღლის კლდოვანი [[პლატო]]. მის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში დგას ბუნებრივად წარმოქმნილი მაღალი კლდის სვეტი. ამ უცნაური ფორმის მთას ეგვიპტელებმა რელიგიური მნიშვნელობა მიანიჭეს. ქანდაკების მსგავს ბუნებრივ სვეტს, სხვადასხვა კუთხიდან დანახულს, ისინი აღიქვამდნენ, როგორც ურეუსს ქვემო ეგვიპტის თეთრი გვირგვინით, ურეუსს მზის დისკოთი ან [[ამონი]]ს, ან რა-ატუმის ფალოსს. მთას ისინი უყურებდნენ, როგორც სამყაროს შექმნის წყაროს და იმავდროულად რას ურეუსის, ასევე ფარაონის ურეუსის სახლობის ადგილს და შესაბამისად მეფოის წყაროს. ეგვიპტელებმა მთა ნუბიაში ამონის მთავარ საცხოვრისად გამოაცხადეს და XVIII დინასტიიდან „წმინდა მთას“ ეძახდნენ. <br /> <br /> მთის ძირში ეგვიპტელებმა დააარსეს ქალაქი ნაპატა, რომელიც ჩვ.წ.-მდე VIII საუკუნიდან ნუბიის (კუშის) სამეფოს დედაქალაქი გახდა. ითვლება, რომ სახელი „ნაპატა“ წარმოიშვა ამონის ლუქსორის ტაძრის ეგვიპტური სახელიდან „ipt“. XIX დინასტიიდან აქაურ ღმერთს „ნაპატას ამონს“, მოგვიანებით კი „ამანაპატას“ ეძახდნენ. ეგვიპტელების აქტიურობა გებელ ბარკალთან თოტმეს III-ის დროიდან არის დაფიქსირებული. მისი მეფობის ორმოცდამეშვიდე წლითაა დათარიღებული აქ აღმართული [[სტელა]], სადაც მოხსენიებულია როგორც ადგილობრივი დასახლება, ასევე ახლად აშენებული ეგვიპტური [[ფორტი]]. მანვე ააშენა ამონის პირველი სამლოცველო. [[ამონხეტეპ II]]-ის [[ამადა]]ს სტელაზე პირველად არის მოხსენიებული ქალაქი ნაპატა, რომლის კედელზე ამონხეტეპმა, როგორც ჩანს, ადგილობრივი მოსახლეობის დასაშინებლად, დამარცხებული სირიელი ბელადის ცხედარი ჩამოკიდა. ტაძრების მშენებლობა გაგრძელდა თოტმეს IV-ის დროსაც. ამონის სახელი მეთოდურად იყო განადგურებული ამარნას ეპოქაში, მაგრამ კვლავ აღდგა ტუტანხამონისა და ხორემხების დროს, რომლებმაც აქ ამონისადმი მიძღვნილი ტაძარი ააგეს. სეტი I-მა და განსაკუთრებით რამსეს II-მ ტაძარი გაადიდეს იმდენად, რომ ის სავარაუდოდ ამონის კარნაკის ტაძრის ნუბიური ანალოგი უნდა გამხდარიყო. <br /> <br /> XX დინასტიის დასასრულიდან (III [[ეგვიპტის გარდამავალი პერიოდი|გარდამავალი პერიოდი]]) ეგვიპტელთა აქტივობა ნუბიაში წყდება და ტაძრები მიტოვებულია ნაპატას სამეფოს ჩამოყალიბებამდე დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 800-750 წწ. ამონის კულტი კვლავ იქნა აღდგენილი ადგილობრივი ნუბიელი მეფეების მიერ, რომელთა სასაფლაო აქვე არის აღმოჩენილი და რომლებიც, როგორც ჩანს, უკვე საკმაოდ ეგვიპტიზირებულები იყვნენ. ნაპატას ელ-კურუს და ნურის [[ნეკროპოლისი|ნეკროპოლისებზე]] სამეფო პირამიდებში დაკრძალული არიან ეგვიპტის XXV დინასტიის ნუბიელი ფარაონები და მათი დედოფლები. აქვეა უფრო ძველი, ტუმულუსიანი სამარხები, რომლებიც ნუბიის მეფეების დაახლოებიტ ექვს თაობას ეკუთვნის. პირველი [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]]ს ტაძარი ქვის [[სვეტი|სვეტებით]] ნაპატაში ალარამ ააგო. ალარა ნაპატას პირველი მეფეა, რომლის სახელის იდენტიფიცირება დღეისათვის ხერხდება (დაახლოებით ჩვ.წ.-მდე 760-747 წწ). ტაძარი გაადიდა კაშტამ, პირველმა ნუბიელმა მეფემ, რომელიც ეგვიპტეშიც მეფობდა (დაახლოებით 760-747). მისმა მემკვიდრემ პიემ (პიანხიმ) განაახლა და გაადიდა ეგვიპტური ტაძარი. კაშტას და პიეს მეფობით, რომელთა ძალაუფლება ეგვიპტეზე თებეს რეგიონის ჩათვლით ვრცელდებოდა, იწყება ეგვიპტის XXV (ნუბიური, კუშიტური ან ეთიოპური) დინასტია. პიეს ვაჟიშვილმა და მესამე მემკვიდრემ – ტახარკამ, რომელიც უკვე მთელი ეგვიპტის ფარაონი იყო, ნაპატაში ააგო ტაძრები, მიძღვნილი ხატხორის, მუტის, ტეფნუტის და სახმეტისადმი. მანვე მოათავსა [[ქანდაკება]] და [[ოქრო]]თი მოვარაყებული წარწერა კლდის სვეტზე. ეგვიპტის ბოლო ნუბიელმა მეფემ ტანტამანიმ ააგო კიოსკი, მიძღვნილი ამონის, ნუბიური მეფის დედუნის და გარდაცვლილი მეფეებისადმი. მალე ამის შემდეგ ტაძრები დაწვეს და ქანდაკებები გაანადგურეს. ეს და ნუბიის სხვა ფორტების თანადროული განადგურება მიეწერება ეგვიპტის XXVI დინასტიის ფარაონის, ფსამტიხ II-ის ჯარების შემოჭრას ნუბიაში ჩვ.წ.-მდე 593 წ. სავარაუდოდ, იგივე დარბევის გამო მოხდა ნუბიის სამეფო კარის უფრო სამხრეთით, მეროეში გადატანა . ჩვ.წ.-მდე IV საუკუნეში ნუბიის მეფეებმა, ხარსიოტეფმა და შემდეგ ნასტასენმა, კვლავ მოახდინეს ძველი ტაძრების რესტავრაცია და აღმართეს სტელები, სადაც აღწერეს მათ მიერ ჩატარებული სამუშაოები. დღეს გებელ ბარკალის ტექსტები, კავას ტექსტებთან ერთად, წარმოადგენს პრაქტიკულად ერთადერთ ტექსტობრივ მასალას ნუბიის ისტორიის შესასწავლად. ნუბიის მთელი ისტორიის მანძილზე გებელ ბარკალმა შეინარჩუნა უმნიშვნელოვანესი რელიგიური ცენტრის მნიშვნელობა. მეროეს სამეფოს დაცემის შემდეგ (ჩვ.წ. IV ს.) აქ ქრისტიანები დასახლდნენ. თვითონ ქალაქი ნაპატა, ნუბიის დედაქალაქის მეროეში გადატანის მიუხედავად, ძალიან დიდხანს ინარჩუნებდა ქვეყნის რელიგიური ცენტრის მდგომარეობას და ნუბიის მეფეები ჩამოდიოდნენ აქ მეროედან, რომ ნაპატას ამონს ისინი მეფობაზე „ეკურთხა“.<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]<br /> [[კატეგორია:ძველი ეგვიპტის ისტორია]]<br /> [[კატეგორია:მთები ნუბიაში]]<br /> [[კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სუდანშში]]</div>

Tkenchoshvili