https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98 2026-04-25T21:47:12Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=230077&oldid=prev 2024-06-20T18:00:55Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ღვთისმშობლის შობის ტაძარი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:00, 20 ივნისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 161:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 161:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნართექსის მოხატულობა ტექტონიკური და მონუმენტური ხასიათისაა. მისთვის დამახასიათებელია დახვეწილი კოლორიტი და ფაქიზი მოდელირება. თავისი სტილითა და ოსტატობის მაღალი დონით ის XII ს-ის ქართული კედლის მხატვრობის ერთ-ერთი გამორჩეული ძეგლია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნართექსის მოხატულობა ტექტონიკური და მონუმენტური ხასიათისაა. მისთვის დამახასიათებელია დახვეწილი კოლორიტი და ფაქიზი მოდელირება. თავისი სტილითა და ოსტატობის მაღალი დონით ის XII ს-ის ქართული კედლის მხატვრობის ერთ-ერთი გამორჩეული ძეგლია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სამხრეთ-აღმოსავლეთ ეკვდერს პალეოლოგოსური სტილის მოხატულობაა ამკობს, რომელიც XIII ს. ბოლოსაა შესრულებული (ცალკეულ ნაწილებს XIV ს-ის დასაწყისით ათარიღებენ). ეკვდერი, სავარაუდოდ, დავით <del class="diffchange diffchange-inline">V ნარინის </del>საძვალეს წარმოადგენდა. აქ მისი ორი [[პორტრეტი]]ა გამოსახული. ერთზე დავით ნარინი სამონაზვნო სამოსით (სამხრ. კედელი), მეორეზე – სამეფო კაბითაა (დას. კედელი) წარმოდგენილი. მოხატულობის იკონოგრაფიული პროგრამა ლაკონიურია: საკურთხევლის აფსიდში „ვედრება“, მოციქულები და ეკლესიის მამათა რიგია გამოსახული; კამარაზე ოთხი წინასწარმეტყველი და ძალზე დაზიანებული მეფის პორტრეტი (მას აიგივებენ თამარ მეფესთან, დავით ნარინთან, ვახტანგ II-თან), დასავლეთ კედელზე „აბრაამის სტუმართმოყვარეობა“, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე წმ. მეომართა ფიგურებია.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სამხრეთ-აღმოსავლეთ ეკვდერს პალეოლოგოსური სტილის მოხატულობაა ამკობს, რომელიც XIII ს. ბოლოსაა შესრულებული (ცალკეულ ნაწილებს XIV ს-ის დასაწყისით ათარიღებენ). ეკვდერი, სავარაუდოდ, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>დავით <ins class="diffchange diffchange-inline">VI ნარინი|დავით VI&#160; ნარინი]]ს </ins>საძვალეს წარმოადგენდა. აქ მისი ორი [[პორტრეტი]]ა გამოსახული. ერთზე დავით ნარინი სამონაზვნო სამოსით (სამხრ. კედელი), მეორეზე – სამეფო კაბითაა (დას. კედელი) წარმოდგენილი. მოხატულობის იკონოგრაფიული პროგრამა ლაკონიურია: საკურთხევლის აფსიდში „ვედრება“, მოციქულები და ეკლესიის მამათა რიგია გამოსახული; კამარაზე ოთხი წინასწარმეტყველი და ძალზე დაზიანებული მეფის პორტრეტი (მას აიგივებენ თამარ მეფესთან, დავით ნარინთან, ვახტანგ II-თან), დასავლეთ კედელზე „აბრაამის სტუმართმოყვარეობა“, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე წმ. მეომართა ფიგურებია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მოხატულობის დაზიანებულ ადგილებში (აფსიდში, კამარაზე, დასავლეთ კედელზე) ადრეული ფენის (XII-XIII სს.) რამდენიმე ფრაგმენტი იკითხება.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მოხატულობის დაზიანებულ ადგილებში (აფსიდში, კამარაზე, დასავლეთ კედელზე) ადრეული ფენის (XII-XIII სს.) რამდენიმე ფრაგმენტი იკითხება.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=230052&oldid=prev 2024-06-20T15:30:14Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">საძვალე</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">15:30, 20 ივნისი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 243:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 243:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== საძვალე =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== საძვალე =====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის მონასტერი [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] სამეფო ოჯახის, დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსებისა და გაენათელი ეპისკოპოსების საძვალეს წარმოადგენდა. წერილობით წყაროთა ცნობებით აქ, გარდა დავით აღმაშენებლისა, განისვენებენ გაერთიანებული საქართველოს მეფეები დემეტრე I (1125-1156), გიორგი III (1156-1184), თამარი (1184-1213), გიორგი IV ლაშა (1213-1223), რუსუდანი (1223-1245), ვახტანგ II (1289-1293), დავით IX (1346-1360), ბაგრატ VI (1463-1478); იმერეთის მეფეები ალექსანდრე II (1484-1510), გიორგი II (1565-1585) ბაგრატ IV (1660-1681), მაგრამ მათი საფლავები დაკარგულია. მთავარი ტაძრის მაცხოვრის ეკვდერში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფეები როსტომ I (1590-1604), გიორგი III (1604-1639) და გიორგი VI (1703-1713, გ. 1720). წმ. ანდრია პირველწოდებულის ეკვდერში დაიკრძალა დავით VI ნარინი (1245-1293). აქვეა იმერეთის მეფის ალექსანდრე V-სა (1721-1752) და მისი მეუღლის დედოფალ მარიამის (გ. 1742) საფლავები. ტაძრის ნართექსში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფე ალექსანდრე III (1639-1659), მისი მეუღლე დედოფალი ნესტან-დარეჯანი (გ. 1668), არქიმანდრიტები სვიმონი (წულუკიძე, გ. 1852) და სერაპიონი (ახვლედიანი, გ. 1911), ნართექსის ჩრდილოეთიდან მიმდებარე სათავსში – ეპისკოპოსი გედეონი (ლორთქიფანიძე, გ. 1623), ჩრდილოეთის კარიბჭეში – კათოლიკოსი ზაქარია (ქვარიანი, 1657-1660). შიგ ტაძარში არის იმერეთის მეფეების სოლომონ I-სა (1752-1784) და სოლომონ II-ს (1789-1810, გ. 1815, გადმოასვენეს ტრაბზონიდან 1990 წ.) და ეპისკოპოს გაბრიელის (ქიქოძე, გ. 1896) საფლავები. წმ. გიორგის ეკლესიაში დაიკრძალნენ იმერეთის მეფე ბაგრატ III (1510-1565) და მისი მეუღლე დედოფალი ელენე და კათოლიკოსი ევდემონი (ჩხეტიძე, 1557-1578 წწ. საფლავების ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის მონასტერი [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] სამეფო ოჯახის, დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსებისა და გაენათელი ეპისკოპოსების საძვალეს წარმოადგენდა. წერილობით წყაროთა ცნობებით აქ, გარდა დავით აღმაშენებლისა, განისვენებენ გაერთიანებული საქართველოს მეფეები <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>დემეტრე I<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(1125-1156), გიორგი III (1156-1184), თამარი (1184-1213), გიორგი IV ლაშა (1213-1223), რუსუდანი (1223-1245), ვახტანგ II (1289-1293), დავით IX (1346-1360), ბაგრატ VI (1463-1478); იმერეთის მეფეები ალექსანდრე II (1484-1510), გიორგი II (1565-1585) ბაგრატ IV (1660-1681), მაგრამ მათი საფლავები დაკარგულია. მთავარი ტაძრის მაცხოვრის ეკვდერში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფეები როსტომ I (1590-1604), გიორგი III (1604-1639) და გიორგი VI (1703-1713, გ. 1720). წმ. ანდრია პირველწოდებულის ეკვდერში დაიკრძალა დავით VI ნარინი (1245-1293). აქვეა იმერეთის მეფის ალექსანდრე V-სა (1721-1752) და მისი მეუღლის დედოფალ მარიამის (გ. 1742) საფლავები. ტაძრის ნართექსში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფე ალექსანდრე III (1639-1659), მისი მეუღლე დედოფალი ნესტან-დარეჯანი (გ. 1668), არქიმანდრიტები სვიმონი (წულუკიძე, გ. 1852) და სერაპიონი (ახვლედიანი, გ. 1911), ნართექსის ჩრდილოეთიდან მიმდებარე სათავსში – ეპისკოპოსი გედეონი (ლორთქიფანიძე, გ. 1623), ჩრდილოეთის კარიბჭეში – კათოლიკოსი ზაქარია (ქვარიანი, 1657-1660). შიგ ტაძარში არის იმერეთის მეფეების სოლომონ I-სა (1752-1784) და სოლომონ II-ს (1789-1810, გ. 1815, გადმოასვენეს ტრაბზონიდან 1990 წ.) და ეპისკოპოს გაბრიელის (ქიქოძე, გ. 1896) საფლავები. წმ. გიორგის ეკლესიაში დაიკრძალნენ იმერეთის მეფე ბაგრატ III (1510-1565) და მისი მეუღლე დედოფალი ელენე და კათოლიკოსი ევდემონი (ჩხეტიძე, 1557-1578 წწ. საფლავების ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''დ. ხოშტარია''&lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''დ. ხოშტარია''&lt;br /&gt;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=219125&oldid=prev 2024-02-14T12:51:00Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">გელათის აკადემია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:51, 14 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 110:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 110:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის სკოლაში, სადაც დაარსდა „სასწავლებელი ყრმათათჳს“, რომელშიც „მრავალი ქართველი განისწავლებოდა სიბრძნისმოყუარებასა შინა“, დაიწყო ანტიკურობის წიგნური, მეცნიერული ათვისება: ანტიკური ფილოსოფიის, განსაკუთრებით კი, პლატონისა და არისტოტელეს შრომებისა და მათი კომენტატორების – პორფირის, იამვლიხოსის, ამონიოს ერმისის, პროკლე დიადოხოსის შესწავლა-დამუშავება, თარგმნა და კომენტირება.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის სკოლაში, სადაც დაარსდა „სასწავლებელი ყრმათათჳს“, რომელშიც „მრავალი ქართველი განისწავლებოდა სიბრძნისმოყუარებასა შინა“, დაიწყო ანტიკურობის წიგნური, მეცნიერული ათვისება: ანტიკური ფილოსოფიის, განსაკუთრებით კი, პლატონისა და არისტოტელეს შრომებისა და მათი კომენტატორების – პორფირის, იამვლიხოსის, ამონიოს ერმისის, პროკლე დიადოხოსის შესწავლა-დამუშავება, თარგმნა და კომენტირება.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის აკადემიას სპეციალური გამოკვლევა უძღვნა [[ყაუხჩიშვილი სიმონ|ს. ყაუხჩიშვილმა]], რომელიც ქართველ მეცნიერთა შეხედულებების განხილვისა და ლიტერატურულ-ისტორიული მასალის ანალიზის საფუძველზე ასკვნის, რომ გელათში არსებობდა სამეცნიერო-საგანმანმანათლებლო ცენტრი, სადაც სწავლება აგებული უნდა ყოფილიყო შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი განათლების სისტემის „ტრივიუმ-კვადრივიუმის“ მიხედვით (რიტორიკა, გრამატიკა, ფილოსოფია დიალექტიკითურთ, მათემატიკა, გეომეტრია, მუსიკა, ასტრონომია და მედიცინა). ამიტომ ბუნებრივია, რომ ამ სკოლის ლიტერატურულ-ფილოსოფიური ინტერესებისა და მთარგმნელობითი საქმიანობის შესწავლა და სწორად შეფასება შესაძლებელია მხოლოდ იმ დროის ბიზანტიის განათლებულ წრეებში მიმდინარე კულტურულ-ლიტერატურული პროცესების გათვალისწინებითა და ამ ეპოქის ბიზანტიურ სამყაროსთან მიმართებით.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის აკადემიას სპეციალური გამოკვლევა უძღვნა [[ყაუხჩიშვილი სიმონ|ს. ყაუხჩიშვილმა]], რომელიც ქართველ მეცნიერთა შეხედულებების განხილვისა და ლიტერატურულ-ისტორიული მასალის ანალიზის საფუძველზე ასკვნის, რომ გელათში არსებობდა სამეცნიერო-საგანმანმანათლებლო ცენტრი, სადაც სწავლება აგებული უნდა ყოფილიყო შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი განათლების სისტემის „ტრივიუმ-კვადრივიუმის“ მიხედვით (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>რიტორიკა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>გრამატიკა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, ფილოსოფია დიალექტიკითურთ, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მათემატიკა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>გეომეტრია<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, მუსიკა, ასტრონომია და მედიცინა). ამიტომ ბუნებრივია, რომ ამ სკოლის ლიტერატურულ-ფილოსოფიური ინტერესებისა და მთარგმნელობითი საქმიანობის შესწავლა და სწორად შეფასება შესაძლებელია მხოლოდ იმ დროის ბიზანტიის განათლებულ წრეებში მიმდინარე კულტურულ-ლიტერატურული პროცესების გათვალისწინებითა და ამ ეპოქის ბიზანტიურ სამყაროსთან მიმართებით.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართული ისტორიული წყაროს, „ხელმწიფის კარის გარიგების“ (XIV ს.) თანახმად, გელათის სასწავლებლის ხელმძღვანელი, მანგანას აკადემიის ანალოგიით, „მოძღვართ-მოძღვრის“ ტიტულს ატარებდა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ქართული ისტორიული წყაროს, „ხელმწიფის კარის გარიგების“ (XIV ს.) თანახმად, გელათის სასწავლებლის ხელმძღვანელი, მანგანას აკადემიის ანალოგიით, „მოძღვართ-მოძღვრის“ ტიტულს ატარებდა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=209185&oldid=prev 2023-10-18T19:29:32Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">გელათის აკადემია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:29, 18 ოქტომბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 128:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 128:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათში ითარგმნა ჰაგიოგრაფიის უკანასკნელი ნიმუშებიც – იოანე ქსიფილინოსის მეტაფრასული შრომები. როგორც კ. კეკელიძე აღნიშნავდა: „ქსიფილინოსის კრებულით დამთავრდა ქართული ნათარგმნი აგიოგრაფიის ისტორია, ვინაიდან თვით ბიზანტიის აგიოგრაფიის ისტორიაშიც ამ პერიოდის შემდეგ აღარაფერი შექმნილა“. ეს თარგმანები ჩვენამდე მოღწეულია უნიკალური ხელნაწერებით და შემთხვევითი არ არის, რომ ისინი გელათურ კოლექციაშია დაცული. საგანგებოდაა აღსანიშნავი ისიც, რომ საქართველოში ცენტრალიზებული მონარქიის გაძლიერებამ (ისევე როგორც ბიზანტიაში კომნენების მმართველობის ხანაში) დავით აღმაშენებლისა და განსაკუთრებით, ამ სკოლის არსებობის მეორე პერიოდში – თამარის ეპოქაში წარმოშვა საერო-სახოტბო და საისტორიო-პანეგირიკული ხასიათის ბრწყინვალე ლიტიტერა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია ზვიადი, ორნამენტული სტილი, რაც ბუნებრივად ასახავდა ძლიერი მონარქიის ეპოქის საერთო ტენდენციებს. იგი კომნენების ხანის ბიზანტიაში მიმდინარე კულტურულ-მსოფლმხედველობრივი და ლიტერატურული პროცესების კანონზომიერი გამოძახილი იყო.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათში ითარგმნა ჰაგიოგრაფიის უკანასკნელი ნიმუშებიც – იოანე ქსიფილინოსის მეტაფრასული შრომები. როგორც კ. კეკელიძე აღნიშნავდა: „ქსიფილინოსის კრებულით დამთავრდა ქართული ნათარგმნი აგიოგრაფიის ისტორია, ვინაიდან თვით ბიზანტიის აგიოგრაფიის ისტორიაშიც ამ პერიოდის შემდეგ აღარაფერი შექმნილა“. ეს თარგმანები ჩვენამდე მოღწეულია უნიკალური ხელნაწერებით და შემთხვევითი არ არის, რომ ისინი გელათურ კოლექციაშია დაცული. საგანგებოდაა აღსანიშნავი ისიც, რომ საქართველოში ცენტრალიზებული მონარქიის გაძლიერებამ (ისევე როგორც ბიზანტიაში კომნენების მმართველობის ხანაში) დავით აღმაშენებლისა და განსაკუთრებით, ამ სკოლის არსებობის მეორე პერიოდში – თამარის ეპოქაში წარმოშვა საერო-სახოტბო და საისტორიო-პანეგირიკული ხასიათის ბრწყინვალე ლიტიტერა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია ზვიადი, ორნამენტული სტილი, რაც ბუნებრივად ასახავდა ძლიერი მონარქიის ეპოქის საერთო ტენდენციებს. იგი კომნენების ხანის ბიზანტიაში მიმდინარე კულტურულ-მსოფლმხედველობრივი და ლიტერატურული პროცესების კანონზომიერი გამოძახილი იყო.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის სკოლა აქვთ გავლილი დავითის ისტორიკოსს, მაღალმხატვრული და რიტორიკული მეტყველების ამ დიდოსტატს, მეხოტბეებს – იოანე შავთელსა და [[ჩახრუხაძე]]ს, „ისტორიათა და აზმათა“ ავტორს, პეტრე გელათელს, არსენ ბულმაისიმისძეს, ნიკოლოზ გულაბერისძეს, იეზეკიელს და [[შოთა რუსთაველი|შოთა რუსთაველს]], რომლის ლექსიკასაც აშკარად ატყვია პეტრიწის ენის დიდი გავლენა, რომ აღარაფერი ვთქვათ რუსთაველის ენაში ნასახელარი ზმნების ულევ ნაკადზე, რასაც ფართო გზა გაუხსნა სწორედ გელათის სკოლამ და განსაკუთრებით, იოანე პეტრიწმა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის სკოლა აქვთ გავლილი დავითის ისტორიკოსს, მაღალმხატვრული და რიტორიკული მეტყველების ამ დიდოსტატს, მეხოტბეებს – <ins class="diffchange diffchange-inline">[[იოანე შავთელი|</ins>იოანე შავთელსა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და [[ჩახრუხაძე]]ს, „ისტორიათა და აზმათა“ ავტორს, პეტრე გელათელს, არსენ ბულმაისიმისძეს, ნიკოლოზ გულაბერისძეს, იეზეკიელს და [[შოთა რუსთაველი|შოთა რუსთაველს]], რომლის ლექსიკასაც აშკარად ატყვია პეტრიწის ენის დიდი გავლენა, რომ აღარაფერი ვთქვათ რუსთაველის ენაში ნასახელარი ზმნების ულევ ნაკადზე, რასაც ფართო გზა გაუხსნა სწორედ გელათის სკოლამ და განსაკუთრებით, იოანე პეტრიწმა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის სკოლის სააზროვნო ინტერესები, ლიტერატურული პროდუქციის ხასიათი და თემატიკა, მისი მიმართულება გვიჩვენებს, რომ გელათის მოღვაწენი ადგენენ იმ მაგისტრალურ ხაზს, რომელიც შუა საუკუნეების დასავლეთის აზროვნებამ გააგრძელა მას შემდეგ, რაც ბიზანტია ასცდა კულტუტულ-სამეცნიერო სარბიელზე მისსავე გაკვალულ გზას. შემთხვევითი არ არის, რომ სწორედ ის წრე ნეოპლატონიკოს ფილოსოფოსთა ნაშრომებისა ითარგმნა ლათინურ ენაზე გელათში შესრულებულ თარგმანებზე ერთი საუკუნის შემდეგ. ასე მაგ., დამასკელის „დიალექტიკა“ ლათინურად XII ს. II ნახევარში ითარგმნა; ნემესიოს ემესელის უადრესი თარგმანიც ამავე (1194) ხანებშია შესრულებული რიხარდ ბურგუნდიოს მიერ; პროკლეს „თეოლოგიის საფუძვლები“ კი, რომელიც იოანე პეტრიწმა თარგმნა არაუგვიანეს XII ს-ის შუა წლებისა, თომა აქვინელის დავალებით მისმა მდივანმა, მოერბეკემ, ერთი საუკუნის შემდეგ, დაახლოებით 1268 წელს თარგმნა. როგორც ცნობილია, ევროპული სქოლასტიკის ამ უდიდესმა წარმომადგენელმა, არისტოტელეს „ორგანონთან“ ერთად, პროკლეს ეს ტრაქტატი საფუძვლად დაუდო თავის თეოლოგიურ მოძღვრებას, ხოლო თვით პროკლე ეკლესიისთვის საჭირო ფილოსოფოსად გამოაცხადა. შუა საუკუნეების ევროპულ სამონასტრო სკოლებში სწორედ წმ. იოანე დამასკელის „დიალექტიკისა“ და ამონიოსის კომენტარების შემოკლების საფუძველზე შესრულებული კომპენდიუმები იყო გამოყენებული სახელმძღვანელოებად ისევე, როგორც XII-XIII სს-ში – გელათის სამონასტრო სკოლაში.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის სკოლის სააზროვნო ინტერესები, ლიტერატურული პროდუქციის ხასიათი და თემატიკა, მისი მიმართულება გვიჩვენებს, რომ გელათის მოღვაწენი ადგენენ იმ მაგისტრალურ ხაზს, რომელიც შუა საუკუნეების დასავლეთის აზროვნებამ გააგრძელა მას შემდეგ, რაც ბიზანტია ასცდა კულტუტულ-სამეცნიერო სარბიელზე მისსავე გაკვალულ გზას. შემთხვევითი არ არის, რომ სწორედ ის წრე ნეოპლატონიკოს ფილოსოფოსთა ნაშრომებისა ითარგმნა ლათინურ ენაზე გელათში შესრულებულ თარგმანებზე ერთი საუკუნის შემდეგ. ასე მაგ., დამასკელის „დიალექტიკა“ ლათინურად XII ს. II ნახევარში ითარგმნა; ნემესიოს ემესელის უადრესი თარგმანიც ამავე (1194) ხანებშია შესრულებული რიხარდ ბურგუნდიოს მიერ; პროკლეს „თეოლოგიის საფუძვლები“ კი, რომელიც იოანე პეტრიწმა თარგმნა არაუგვიანეს XII ს-ის შუა წლებისა, თომა აქვინელის დავალებით მისმა მდივანმა, მოერბეკემ, ერთი საუკუნის შემდეგ, დაახლოებით 1268 წელს თარგმნა. როგორც ცნობილია, ევროპული სქოლასტიკის ამ უდიდესმა წარმომადგენელმა, არისტოტელეს „ორგანონთან“ ერთად, პროკლეს ეს ტრაქტატი საფუძვლად დაუდო თავის თეოლოგიურ მოძღვრებას, ხოლო თვით პროკლე ეკლესიისთვის საჭირო ფილოსოფოსად გამოაცხადა. შუა საუკუნეების ევროპულ სამონასტრო სკოლებში სწორედ წმ. იოანე დამასკელის „დიალექტიკისა“ და ამონიოსის კომენტარების შემოკლების საფუძველზე შესრულებული კომპენდიუმები იყო გამოყენებული სახელმძღვანელოებად ისევე, როგორც XII-XIII სს-ში – გელათის სამონასტრო სკოლაში.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=193125&oldid=prev 2023-05-18T10:21:49Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ღვთისმშობლის შობის ტაძარი</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:21, 18 მაისი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 159:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 159:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მოზაიკური კომპოზიციის ოქროსფერ ფონზე ღვთისმშობელი ნიკოპეა და მის ორსავ მხარეს მთავარანგელოზები – მიქელი და გაბრიელია წარმოდგენილი (სცენის ქვედა ნაწილი ფერწერითაა აღდგენილი XVI ს-ში). სცენა დახვეწილი ფერადოვნებით, მონუმენტურობითა და საზეიმო ხასიათით გამოირჩევა და ტაძრის მთელ სივრცეში დომინირებს. თავისი მაღალი საშემსრულებლო დონით ის ტოლს არ უდებს საუკეთესო ბიზანტიურ მოზაიკებს. ნართექსის მოხატულობა ძირითადად მსოფლიოს შვიდი საეკლეაიო კრების ამსახველი სცენებისაგან შედგება. მათთანვეა დაკავშირებული „წმ. ეფემიას სასწაული ქალკედონის კრებაზე“, რომელიც ერთ-ერთ სარკმელშია გამოსახული. [[კამარა|კამარის]] ცენტრალურ არეზე ჯვრის ამაღლება, კარების [[ტიმპანი|ტიმპანებში]] მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატი, [[პეტრე მოციქული|წმ. პეტრესა]] და [[პავლე მოციქული|წმ. პავლეს]] და მთავარანგელოზთა ნახევარფიგურებია გამოსახული. საეკლესიო კრებების შერჩევა დაკავშირებული უნდა იყოს დავით აღმაშენებლის მიერ 1103 წ. და 1223-1225 წლებს შორის მოწვეულ საეკლესიო კრებებთან. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მოზაიკური კომპოზიციის ოქროსფერ ფონზე ღვთისმშობელი ნიკოპეა და მის ორსავ მხარეს მთავარანგელოზები – მიქელი და გაბრიელია წარმოდგენილი (სცენის ქვედა ნაწილი ფერწერითაა აღდგენილი XVI ს-ში). სცენა დახვეწილი ფერადოვნებით, მონუმენტურობითა და საზეიმო ხასიათით გამოირჩევა და ტაძრის მთელ სივრცეში დომინირებს. თავისი მაღალი საშემსრულებლო დონით ის ტოლს არ უდებს საუკეთესო ბიზანტიურ მოზაიკებს. ნართექსის მოხატულობა ძირითადად მსოფლიოს შვიდი საეკლეაიო კრების ამსახველი სცენებისაგან შედგება. მათთანვეა დაკავშირებული „წმ. ეფემიას სასწაული ქალკედონის კრებაზე“, რომელიც ერთ-ერთ სარკმელშია გამოსახული. [[კამარა|კამარის]] ცენტრალურ არეზე ჯვრის ამაღლება, კარების [[ტიმპანი|ტიმპანებში]] მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატი, [[პეტრე მოციქული|წმ. პეტრესა]] და [[პავლე მოციქული|წმ. პავლეს]] და მთავარანგელოზთა ნახევარფიგურებია გამოსახული. საეკლესიო კრებების შერჩევა დაკავშირებული უნდა იყოს დავით აღმაშენებლის მიერ 1103 წ. და 1223-1225 წლებს შორის მოწვეულ საეკლესიო კრებებთან. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ნართექსის მოხატულობა ტექტონიკური და მონუმენტური ხასიათისაა. მისთვის დამახასიათებელია დახვეწილი კოლორიტი და ფაქიზი მოდელირება. თავისი <del class="diffchange diffchange-inline">[[სტილი (ხელოვნება)|სტილი]]თა </del>და ოსტატობის მაღალი დონით ის XII ს-ის ქართული კედლის მხატვრობის ერთ-ერთი გამორჩეული ძეგლია.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ნართექსის მოხატულობა ტექტონიკური და მონუმენტური ხასიათისაა. მისთვის დამახასიათებელია დახვეწილი კოლორიტი და ფაქიზი მოდელირება. თავისი <ins class="diffchange diffchange-inline">სტილითა </ins>და ოსტატობის მაღალი დონით ის XII ს-ის ქართული კედლის მხატვრობის ერთ-ერთი გამორჩეული ძეგლია.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამხრეთ-აღმოსავლეთ ეკვდერს პალეოლოგოსური სტილის მოხატულობაა ამკობს, რომელიც XIII ს. ბოლოსაა შესრულებული (ცალკეულ ნაწილებს XIV ს-ის დასაწყისით ათარიღებენ). ეკვდერი, სავარაუდოდ, დავით V ნარინის საძვალეს წარმოადგენდა. აქ მისი ორი [[პორტრეტი]]ა გამოსახული. ერთზე დავით ნარინი სამონაზვნო სამოსით (სამხრ. კედელი), მეორეზე – სამეფო კაბითაა (დას. კედელი) წარმოდგენილი. მოხატულობის იკონოგრაფიული პროგრამა ლაკონიურია: საკურთხევლის აფსიდში „ვედრება“, მოციქულები და ეკლესიის მამათა რიგია გამოსახული; კამარაზე ოთხი წინასწარმეტყველი და ძალზე დაზიანებული მეფის პორტრეტი (მას აიგივებენ თამარ მეფესთან, დავით ნარინთან, ვახტანგ II-თან), დასავლეთ კედელზე „აბრაამის სტუმართმოყვარეობა“, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე წმ. მეომართა ფიგურებია.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამხრეთ-აღმოსავლეთ ეკვდერს პალეოლოგოსური სტილის მოხატულობაა ამკობს, რომელიც XIII ს. ბოლოსაა შესრულებული (ცალკეულ ნაწილებს XIV ს-ის დასაწყისით ათარიღებენ). ეკვდერი, სავარაუდოდ, დავით V ნარინის საძვალეს წარმოადგენდა. აქ მისი ორი [[პორტრეტი]]ა გამოსახული. ერთზე დავით ნარინი სამონაზვნო სამოსით (სამხრ. კედელი), მეორეზე – სამეფო კაბითაა (დას. კედელი) წარმოდგენილი. მოხატულობის იკონოგრაფიული პროგრამა ლაკონიურია: საკურთხევლის აფსიდში „ვედრება“, მოციქულები და ეკლესიის მამათა რიგია გამოსახული; კამარაზე ოთხი წინასწარმეტყველი და ძალზე დაზიანებული მეფის პორტრეტი (მას აიგივებენ თამარ მეფესთან, დავით ნარინთან, ვახტანგ II-თან), დასავლეთ კედელზე „აბრაამის სტუმართმოყვარეობა“, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე წმ. მეომართა ფიგურებია.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=185033&oldid=prev 2023-01-24T11:31:25Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">საძვალე</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:31, 24 იანვარი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 243:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 243:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== საძვალე =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== საძვალე =====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის მონასტერი [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] სამეფო ოჯახის, დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსებისა და გაენათელი ეპისკოპოსების საძვალეს წარმოადგენდა. წერილობით წყაროთა ცნობებით აქ, გარდა დავით აღმაშენებლისა, განისვენებენ გაერთიანებული საქართველოს მეფეები დემეტრე I (1125-1156), გიორგი III (1156-1184), თამარი (1184-1213), გიორგი IV ლაშა (1213-1223), რუსუდანი (1223-1245), ვახტანგ II (1289-1293), დავით IX (1346-1360), ბაგრატ VI (1463-1478); იმერეთის მეფეები ალექსანდრე II (1484-1510), გიორგი II (1565-1585) ბაგრატ IV (1660-1681), მაგრამ მათი საფლავები დაკარგულია. მთავარი ტაძრის მაცხოვრის ეკვდერში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფეები როსტომ I (1590-1604), გიორგი III (1604-1639) და გიორგი VI (1703-1713, გ. 1720). წმ. ანდრია პირველწოდებულის ეკვდერში დაიკრძალა დავით VI ნარინი (1245-1293). აქვეა იმერეთის მეფის ალექსანდრე V-სა (1721-1752) და მისი მეუღლის დედოფალ მარიამის (გ. 1742) საფლავები. ტაძრის ნართექსში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფე ალექსანდრე III (1639-1659), მისი მეუღლე დედოფალი ნესტან-დარეჯანი (გ. 1668), არქიმანდრიტები სვიმონი (წულუკიძე, გ. 1852) და სერაპიონი (ახვლედიანი, გ. 1911), ნართექსის ჩრდილოეთიდან მიმდებარე სათავსში – ეპისკოპოსი გედეონი (ლორთქიფანიძე, გ. 1623), ჩრდილოეთის კარიბჭეში – კათოლიკოსი ზაქარია (ქვარიანი, 1657-1660). შიგ ტაძარში არის იმერეთის მეფეების სოლომონ I-სა (1752-1784) და სოლომონ II-ს (1789-1810, გ. 1815, გადმოასვენეს ტრაბზონიდან 1990 წ.) და ეპისკოპოს გაბრიელის (ქიქოძე, გ. 1896) საფლავები. წმ. გიორგის ეკლესიაში დაიკრძალნენ იმერეთის მეფე ბაგრატ III (1510-1565) და მისი მეუღლე დედოფალი ელენე და კათოლიკოსი ევდემონი (ჩხეტიძე, 1557-1578 წწ. საფლავების ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის მონასტერი [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] სამეფო ოჯახის, დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსებისა და გაენათელი ეპისკოპოსების საძვალეს წარმოადგენდა. წერილობით წყაროთა ცნობებით აქ, გარდა დავით აღმაშენებლისა, განისვენებენ გაერთიანებული საქართველოს მეფეები დემეტრე I (1125-1156), გიორგი III (1156-1184), თამარი (1184-1213), გიორგი IV ლაშა (1213-1223), რუსუდანი (1223-1245), ვახტანგ II (1289-1293), დავით IX (1346-1360), ბაგრატ VI (1463-1478); იმერეთის მეფეები ალექსანდრე II (1484-1510), გიორგი II (1565-1585) ბაგრატ IV (1660-1681), მაგრამ მათი საფლავები დაკარგულია. მთავარი ტაძრის მაცხოვრის ეკვდერში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფეები როსტომ I (1590-1604), გიორგი III (1604-1639) და გიორგი VI (1703-1713, გ. 1720). წმ. ანდრია პირველწოდებულის ეკვდერში დაიკრძალა დავით VI ნარინი (1245-1293). აქვეა იმერეთის მეფის ალექსანდრე V-სა (1721-1752) და მისი მეუღლის დედოფალ მარიამის (გ. 1742) საფლავები. ტაძრის ნართექსში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფე ალექსანდრე III (1639-1659), მისი მეუღლე დედოფალი ნესტან-დარეჯანი (გ. 1668), არქიმანდრიტები სვიმონი (წულუკიძე, გ. 1852) და სერაპიონი (ახვლედიანი, გ. 1911), ნართექსის ჩრდილოეთიდან მიმდებარე სათავსში – ეპისკოპოსი გედეონი (ლორთქიფანიძე, გ. 1623), ჩრდილოეთის კარიბჭეში – კათოლიკოსი ზაქარია (ქვარიანი, 1657-1660). შიგ ტაძარში არის იმერეთის მეფეების სოლომონ I-სა (1752-1784) და სოლომონ II-ს (1789-1810, გ. 1815, გადმოასვენეს ტრაბზონიდან 1990 წ.) და ეპისკოპოს გაბრიელის (ქიქოძე, გ. 1896) საფლავები. წმ. გიორგის ეკლესიაში დაიკრძალნენ იმერეთის მეფე ბაგრატ III (1510-1565) და მისი მეუღლე დედოფალი ელენე და კათოლიკოსი ევდემონი (ჩხეტიძე, 1557-1578 წწ. საფლავების ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია).</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">''დ. ხოშტარია''&lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">''ქ. მიქელაძე''&lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">''დიაკ. გ. მაჩურიშვილი''</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=185032&oldid=prev 2023-01-24T11:30:27Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:30, 24 იანვარი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 244:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 244:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== საძვალე =====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===== საძვალე =====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის მონასტერი [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] სამეფო ოჯახის, დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსებისა და გაენათელი ეპისკოპოსების საძვალეს წარმოადგენდა. წერილობით წყაროთა ცნობებით აქ, გარდა დავით აღმაშენებლისა, განისვენებენ გაერთიანებული საქართველოს მეფეები დემეტრე I (1125-1156), გიორგი III (1156-1184), თამარი (1184-1213), გიორგი IV ლაშა (1213-1223), რუსუდანი (1223-1245), ვახტანგ II (1289-1293), დავით IX (1346-1360), ბაგრატ VI (1463-1478); იმერეთის მეფეები ალექსანდრე II (1484-1510), გიორგი II (1565-1585) ბაგრატ IV (1660-1681), მაგრამ მათი საფლავები დაკარგულია. მთავარი ტაძრის მაცხოვრის ეკვდერში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფეები როსტომ I (1590-1604), გიორგი III (1604-1639) და გიორგი VI (1703-1713, გ. 1720). წმ. ანდრია პირველწოდებულის ეკვდერში დაიკრძალა დავით VI ნარინი (1245-1293). აქვეა იმერეთის მეფის ალექსანდრე V-სა (1721-1752) და მისი მეუღლის დედოფალ მარიამის (გ. 1742) საფლავები. ტაძრის ნართექსში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფე ალექსანდრე III (1639-1659), მისი მეუღლე დედოფალი ნესტან-დარეჯანი (გ. 1668), არქიმანდრიტები სვიმონი (წულუკიძე, გ. 1852) და სერაპიონი (ახვლედიანი, გ. 1911), ნართექსის ჩრდილოეთიდან მიმდებარე სათავსში – ეპისკოპოსი გედეონი (ლორთქიფანიძე, გ. 1623), ჩრდილოეთის კარიბჭეში – კათოლიკოსი ზაქარია (ქვარიანი, 1657-1660). შიგ ტაძარში არის იმერეთის მეფეების სოლომონ I-სა (1752-1784) და სოლომონ II-ს (1789-1810, გ. 1815, გადმოასვენეს ტრაბზონიდან 1990 წ.) და ეპისკოპოს გაბრიელის (ქიქოძე, გ. 1896) საფლავები. წმ. გიორგის ეკლესიაში დაიკრძალნენ იმერეთის მეფე ბაგრატ III (1510-1565) და მისი მეუღლე დედოფალი ელენე და კათოლიკოსი ევდემონი (ჩხეტიძე, 1557-1578 წწ. საფლავების ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის მონასტერი [[ბაგრატიონები|ბაგრატიონთა]] სამეფო ოჯახის, დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსებისა და გაენათელი ეპისკოპოსების საძვალეს წარმოადგენდა. წერილობით წყაროთა ცნობებით აქ, გარდა დავით აღმაშენებლისა, განისვენებენ გაერთიანებული საქართველოს მეფეები დემეტრე I (1125-1156), გიორგი III (1156-1184), თამარი (1184-1213), გიორგი IV ლაშა (1213-1223), რუსუდანი (1223-1245), ვახტანგ II (1289-1293), დავით IX (1346-1360), ბაგრატ VI (1463-1478); იმერეთის მეფეები ალექსანდრე II (1484-1510), გიორგი II (1565-1585) ბაგრატ IV (1660-1681), მაგრამ მათი საფლავები დაკარგულია. მთავარი ტაძრის მაცხოვრის ეკვდერში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფეები როსტომ I (1590-1604), გიორგი III (1604-1639) და გიორგი VI (1703-1713, გ. 1720). წმ. ანდრია პირველწოდებულის ეკვდერში დაიკრძალა დავით VI ნარინი (1245-1293). აქვეა იმერეთის მეფის ალექსანდრე V-სა (1721-1752) და მისი მეუღლის დედოფალ მარიამის (გ. 1742) საფლავები. ტაძრის ნართექსში დაკრძალულნი არიან იმერეთის მეფე ალექსანდრე III (1639-1659), მისი მეუღლე დედოფალი ნესტან-დარეჯანი (გ. 1668), არქიმანდრიტები სვიმონი (წულუკიძე, გ. 1852) და სერაპიონი (ახვლედიანი, გ. 1911), ნართექსის ჩრდილოეთიდან მიმდებარე სათავსში – ეპისკოპოსი გედეონი (ლორთქიფანიძე, გ. 1623), ჩრდილოეთის კარიბჭეში – კათოლიკოსი ზაქარია (ქვარიანი, 1657-1660). შიგ ტაძარში არის იმერეთის მეფეების სოლომონ I-სა (1752-1784) და სოლომონ II-ს (1789-1810, გ. 1815, გადმოასვენეს ტრაბზონიდან 1990 წ.) და ეპისკოპოს გაბრიელის (ქიქოძე, გ. 1896) საფლავები. წმ. გიორგის ეკლესიაში დაიკრძალნენ იმერეთის მეფე ბაგრატ III (1510-1565) და მისი მეუღლე დედოფალი ელენე და კათოლიკოსი ევდემონი (ჩხეტიძე, 1557-1578 წწ. საფლავების ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია). &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==ლიტერატურა==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ამირანაშვილი შ., ქართული ხელოვნების ისტორია, თბ., 1961; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* გელათი, 900., ხუროთმოძღვრება, მხატვრობა, განძეულობა, თბ., 2007; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* გოგსაძე მ., ნარკვევები გელათის ძეგლის ისტორიიდან, თბ., 1949; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* დევდარიანი ფ., გელათის ღვთისმშობლის ტაძრის XVII საუკუნის მოხატულობა, თსუ სამეცნიერო შრომების კრებული 2, 2001;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ლომინაძე ბ., გელათის მონასტერი, თბ., 1955; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მამაიაშვილი ი., გელათის მთავარი ტაძრის XVI საუკუნის მხატვრობის იკონოგრა- ფიული პროგრამის თავისებურებანი, „ლიტერატურა და ხელოვნება“, 1, 2001; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მისივე, გელათის ღმრთისმშობლის ტაძრის საკურთხევლის აფსიდის მოხატულობის კომპოზიციის სტრუქტურა და მხატვრული გადაწყვეტა, „საქართველოს სიძველენი“, №3, 2002; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მისივე, ღვთისმშობლის მიცვალების ტექსტის ილუსტრაციები გელათის მონასტრის მთავარი ტაძრის მოხატულობაში, „საქართველოს სიძველენი“, №4, 2003; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მეფისაშვილი რ., ვირსალაძე თ., გელათი, არქიტექტურა, მოზაიკა, ფრესკები თბ., 1982; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მიქელაძე ქ., დავით ნარინის ეგვტერის მოხატულობა, ლიტერატურა და ხელოვნება, 2, 1999; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მისივე, ისტორიული პორტრეტები გელათის მონასტრის მთავარი ტაძრის ეგვტერის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ეგვტერში, „ლიტერატურა და ხელოვნება“, 1, 2000; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* სხირტლაძე ზ., მეფეთა მეფის ფრესკა გელათის მონასტრის მთავარი ტაძრის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ეკვდერში. მასალები შესაძლო გაიგივებისათვის, ჰუმანიტარული კვლევები, „წელიწდეული“ 2, თბ., 2012; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ყაუხჩიშვილი თ., საქართველოს ბერძნული წარწერების კორპუსი, თბ., 2009; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ყაუხჩიშვილი ს., გელათის აკადემია, თბ., 1948; ჩიხლაძე ნ., გელათის წმ. გიორგის ეკლესიის საკურთხევლის მოხატულობის იკონოგრაფიული პროგრამა და კომპოზიციური გადაწყვეტა, „მაცნე“, №4, თბ., 1987; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მისივე,ისტორიულ პირთა გამოსახულებები გელათის წმ. გიორგის ეკლესიის მოხატულობაში, ჟურნალი „სპექტრი“, I, 1991;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მისივე, გელათის წმ. გიორგის ეკლესიის მოხატულობა, გელათის მეცნიერებათა აკადემიის ჟურნალი 1-2, თბ., 2013; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ხუსკივაძე ი., ქართულ ეკლესიათა გვიანი შუა საუკუნეების „ხალხური“ მოხატულობანი, თბ., 2003; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* ხუსკივაძე ლ., გელათის მოზაიკა, თბ., 2005; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* Амиранашвили Ш., История грузинской монументальной живописи, 1, тб., 1957; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* Вирсаладзе T., Основные этапы развития грузинской средневековой живописи, წგნ: Грузинская средневековая монументальная живопись, Тб., 2007; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* მისივე, Фрагменты древней фресковой росписи главного Гелатского храма, იქვე; Меписашвили Р., Архитектурный ансамбль Гелати, Тб., 1966.; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* Церетели Г., Полное собрание надписей на стенax камнях иприписок к рукописям Гелатского монастыря, Москва, 1891; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* Djurić V., Le Nouveau Joasaph, Cahiers Archéologique 33, 1985;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* Kalopissi-Verti S., Observations on the 13th-century wall-painting in Georgia and in Greece, Byzance et la Géorgie, Rapports Artistiques et culturels, symposium Athens, 1990; </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">* Mouriki D., The Formative Role of the Byzantine Art on the Artistic Style of the Cultural Neighbours of the Byzantium, XVI Internationaler Byzantinistenkongress, Akten, 1/2, Wien, 1981;</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=185031&oldid=prev 2023-01-24T10:38:47Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">საღვთისმეტყველო-ფილოსოფიური სკოლა – აკადემია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:38, 24 იანვარი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 97:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 97:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2007 წლიდან დღემდე გაიხსნა და მოქმედებს: მოქმედებს: გელათის წმ. საბა განმწმედელის, გელათის მთავარანგელოზთა და ზემო გელათის წმ. ნინოს მონასტრები. ზემოთ აღნიშნულ სავანეებში მოღვაწეობენ: არქიმსნდრიტი იოსები (ბურჯანაძე), მღვდელი იოანე იოსელიანი, ბერ-დიაკონი იაკობი (სეფისკვერაძე), ბერ-დიაკონი ევაგრე (ერისთავი); მღვდელ-მონაზონი დავითი (უმანკოშვილი); მღვდელ-მონაზონი გიორგი (გვეტაძე), ბერ-დიაკონი გაბრიელი (თუთბერიძე), ბერი გიორგი (ჩანქსელიანი); მღვდელ-მონაზონი კვიპრიანე (სოხაძე), მღვდელ-მონაზონი კონსტანტინე (კობეშავიძე); მღვდელ-მონაზონი ანტონი (ჩანქსელიანი), ბერი რაჟდენი (ყაჭეიშვილი).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2007 წლიდან დღემდე გაიხსნა და მოქმედებს: მოქმედებს: გელათის წმ. საბა განმწმედელის, გელათის მთავარანგელოზთა და ზემო გელათის წმ. ნინოს მონასტრები. ზემოთ აღნიშნულ სავანეებში მოღვაწეობენ: არქიმსნდრიტი იოსები (ბურჯანაძე), მღვდელი იოანე იოსელიანი, ბერ-დიაკონი იაკობი (სეფისკვერაძე), ბერ-დიაკონი ევაგრე (ერისთავი); მღვდელ-მონაზონი დავითი (უმანკოშვილი); მღვდელ-მონაზონი გიორგი (გვეტაძე), ბერ-დიაკონი გაბრიელი (თუთბერიძე), ბერი გიორგი (ჩანქსელიანი); მღვდელ-მონაზონი კვიპრიანე (სოხაძე), მღვდელ-მონაზონი კონსტანტინე (კობეშავიძე); მღვდელ-მონაზონი ანტონი (ჩანქსელიანი), ბერი რაჟდენი (ყაჭეიშვილი).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>====<del class="diffchange diffchange-inline">საღვთისმეტყველო-ფილოსოფიური სკოლა – </del>აკადემია ====</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>====<ins class="diffchange diffchange-inline">გელათის </ins>აკადემია ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საღვთისმეტყველო-ფილოსოფიური სკოლა – აკადემია (XII-XIII სს.), გელათის საღვთისმეტყველო-ფილოსოფიური და ლიტერატურულ-მთარგმნელობითი სკოლა, რომელიც ქართული კულტურისა და ლიტიტერის ისტორიაში „ელინოფილური მიმართულების“ ერთ მძლავრსა და უმნიშვნელოვანეს წარმოადგენს, სათავეს შტოს იღებს შავი მთის ფილოლოგიური სკოლიდან და ამ სკოლის პრინციპების გამგრძელებლად და განმავითარებლად გვევლინება როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული თვალსაზრისით.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>საღვთისმეტყველო-ფილოსოფიური სკოლა – აკადემია (XII-XIII სს.), გელათის საღვთისმეტყველო-ფილოსოფიური და ლიტერატურულ-მთარგმნელობითი სკოლა, რომელიც ქართული კულტურისა და ლიტიტერის ისტორიაში „ელინოფილური მიმართულების“ ერთ მძლავრსა და უმნიშვნელოვანეს წარმოადგენს, სათავეს შტოს იღებს შავი მთის ფილოლოგიური სკოლიდან და ამ სკოლის პრინციპების გამგრძელებლად და განმავითარებლად გვევლინება როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული თვალსაზრისით.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 145:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 145:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div># შეგნებული პოზიცია სპეციალური ფილოსოფიურ-საღვთისმეტყველო ენის გამომუშავებისა და ფილოსოფიურ-საღვთისმეტყველო ტერმინოლოგიის, როგორც სისტემის, ჩამოყალიბების მიმართ. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div># შეგნებული პოზიცია სპეციალური ფილოსოფიურ-საღვთისმეტყველო ენის გამომუშავებისა და ფილოსოფიურ-საღვთისმეტყველო ტერმინოლოგიის, როგორც სისტემის, ჩამოყალიბების მიმართ. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ამგვარად, გელათის აკადემია ქართული თეოლოგიური და მეცნიერული აზრის განვითარების გზაზე მნიშვნელოვანი ეტაპია. ის იყო შუა საუკუნეების „სქოლასტიკური“ საგანმანათლებლო კერა, რომელიც წარმოადგენდა XI-XII სს-ბის ბიზანტიური თეოლოგიურ-ფილოსოფიური სააზროვნო გარემოს პროექციას ქართულ ნიადაგზე და იდგა იმ მაგისტრალურ გზაზე, რომელსაც უფრო მოგვიანებით გაჰყვა ევროპული მაღალი სქოლასტიკა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ამგვარად, გელათის აკადემია ქართული თეოლოგიური და მეცნიერული აზრის განვითარების გზაზე მნიშვნელოვანი ეტაპია. ის იყო შუა საუკუნეების „სქოლასტიკური“ საგანმანათლებლო კერა, რომელიც წარმოადგენდა XI-XII სს-ბის ბიზანტიური თეოლოგიურ-ფილოსოფიური სააზროვნო გარემოს პროექციას ქართულ ნიადაგზე და იდგა იმ მაგისტრალურ გზაზე, რომელსაც უფრო მოგვიანებით გაჰყვა ევროპული მაღალი სქოლასტიკა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====არქიტექტურა და მოხატულობა====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====არქიტექტურა და მოხატულობა====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=185028&oldid=prev 2023-01-24T10:34:06Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ისტორია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:34, 24 იანვარი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 10:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 10:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის ტაძრის საბოლოო დასრულება და კურთხევა დავითის შვილის ეპოქას ეკუთვნის. XIII ს. ისტორიკოსი წერს: „''დემეტრე მეფე ბელტის ციხეს მიიცვალა და გელათს წარიყვანეს მისგანვე კურთხეულსა ახალსა მონასტერსა''“. ღვთისმშობლის ეკლესიის საკურთხევლის [[კონქი]]ს [[მოზაიკა]] ამ მეფის დროს არის შესრულებული.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის ტაძრის საბოლოო დასრულება და კურთხევა დავითის შვილის ეპოქას ეკუთვნის. XIII ს. ისტორიკოსი წერს: „''დემეტრე მეფე ბელტის ციხეს მიიცვალა და გელათს წარიყვანეს მისგანვე კურთხეულსა ახალსა მონასტერსა''“. ღვთისმშობლის ეკლესიის საკურთხევლის [[კონქი]]ს [[მოზაიკა]] ამ მეფის დროს არის შესრულებული.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Davit armash saflavi.JPG|thumb<del class="diffchange diffchange-inline">|მარცხნივ</del>|დავით აღმაშენებლის საფლავი]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Davit armash saflavi.JPG|thumb|დავით აღმაშენებლის საფლავი]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამონასტრო-მწიგნობრული მოღვაწეობა გელათში ღვთისმშობლის ტაძრის დამთავრებამდე გაუჩაღებიათ. ცნობილია, რომ გამოჩენილი [[ქართველები|ქართველი]] ფილოსოფოსი [[არსენ იყალთოელი]], კონსტანტინოპოლის მანგანის აკადემიაში სწავლამიღებული, 1114 წ. [[გელათის აკადემია]]ში ჩავიდა სამუშაოდ (შემდეგ იქედან შიომღვიმის მონასტერში გადავიდა). XIII ს-ის დამდეგს, საქართველოში მეორედ ჩამოსული [[იოანე პეტრიწი]]ც იქ დაემკვიდრა („დაემკვიდრა კელინსა შინა გაენათისასა“ და სხვ.).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამონასტრო-მწიგნობრული მოღვაწეობა გელათში ღვთისმშობლის ტაძრის დამთავრებამდე გაუჩაღებიათ. ცნობილია, რომ გამოჩენილი [[ქართველები|ქართველი]] ფილოსოფოსი [[არსენ იყალთოელი]], კონსტანტინოპოლის მანგანის აკადემიაში სწავლამიღებული, 1114 წ. [[გელათის აკადემია]]ში ჩავიდა სამუშაოდ (შემდეგ იქედან შიომღვიმის მონასტერში გადავიდა). XIII ს-ის დამდეგს, საქართველოში მეორედ ჩამოსული [[იოანე პეტრიწი]]ც იქ დაემკვიდრა („დაემკვიდრა კელინსა შინა გაენათისასა“ და სხვ.).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%97%E1%83%98&diff=185027&oldid=prev 2023-01-24T10:33:32Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ისტორია</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:33, 24 იანვარი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 4:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====ისტორია====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====ისტორია====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[დავით აღმაშენებელი]] თავის ანდერძში (1125) პირდაპირ აღნიშნავს, რომ მას დაუმთავრებელი რჩება გელათის მონასტერი და ავალებს შვილს დემეტრეს მის დასრულებას. „''ხოლო დამრჩა მონასტერი სამარხავი ჩემი და საძვალე შვილთა ჩემთა უსრულად და წარმყუა მისთვისცა ტკივილი სამარადისო, იგი შვილმან ჩემმან მეფემან დიმიტრი სრულჰყოსა ყოველითურთ საუკუნოდ ჩემთვის და მისთვის და მომავალთა ჩემთათვის''“. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[დავით აღმაშენებელი]] თავის ანდერძში (1125) პირდაპირ აღნიშნავს, რომ მას დაუმთავრებელი რჩება გელათის მონასტერი და ავალებს შვილს დემეტრეს მის დასრულებას. „''ხოლო დამრჩა მონასტერი სამარხავი ჩემი და საძვალე შვილთა ჩემთა უსრულად და წარმყუა მისთვისცა ტკივილი სამარადისო, იგი შვილმან ჩემმან მეფემან დიმიტრი სრულჰყოსა ყოველითურთ საუკუნოდ ჩემთვის და მისთვის და მომავალთა ჩემთათვის''“. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:<del class="diffchange diffchange-inline">Davit armash saflavi</del>.JPG|thumb|მარცხნივ|დავით აღმაშენებლის <del class="diffchange diffchange-inline">საფლავი</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:<ins class="diffchange diffchange-inline">Gelati 6</ins>.JPG|thumb|მარცხნივ|დავით აღმაშენებლის <ins class="diffchange diffchange-inline">ფრესკა</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეფე დავით IV-ს თანამედროვე ისტორიკოსი გელათის მონასტერს „მეორედ [[იერუსალიმი|იერუსალემად]] და სხუად ათინად“ იხსენიებს. აქედან გამომდინარე, მონასტრის სახელი „გელათი“ თუ „გაენათი,“ შესაბამისად ახლის დაბადებას, ახლის ამობრწყინებას უნდა ნიშნავდეს. გელათის მონასტერი აშენებისთანავე საქართველოს მეფეთა [[საძვალე]]დ გამოცხადდა. აქ იკრძალებოდნენ ერთიანი საქართველოს მეფეები. საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის შემდეგ გელათი იმერეთის მეფეთა საძვალედ იქცა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>მეფე დავით IV-ს თანამედროვე ისტორიკოსი გელათის მონასტერს „მეორედ [[იერუსალიმი|იერუსალემად]] და სხუად ათინად“ იხსენიებს. აქედან გამომდინარე, მონასტრის სახელი „გელათი“ თუ „გაენათი,“ შესაბამისად ახლის დაბადებას, ახლის ამობრწყინებას უნდა ნიშნავდეს. გელათის მონასტერი აშენებისთანავე საქართველოს მეფეთა [[საძვალე]]დ გამოცხადდა. აქ იკრძალებოდნენ ერთიანი საქართველოს მეფეები. საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის შემდეგ გელათი იმერეთის მეფეთა საძვალედ იქცა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 10:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 10:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის ტაძრის საბოლოო დასრულება და კურთხევა დავითის შვილის ეპოქას ეკუთვნის. XIII ს. ისტორიკოსი წერს: „''დემეტრე მეფე ბელტის ციხეს მიიცვალა და გელათს წარიყვანეს მისგანვე კურთხეულსა ახალსა მონასტერსა''“. ღვთისმშობლის ეკლესიის საკურთხევლის [[კონქი]]ს [[მოზაიკა]] ამ მეფის დროს არის შესრულებული.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გელათის ტაძრის საბოლოო დასრულება და კურთხევა დავითის შვილის ეპოქას ეკუთვნის. XIII ს. ისტორიკოსი წერს: „''დემეტრე მეფე ბელტის ციხეს მიიცვალა და გელათს წარიყვანეს მისგანვე კურთხეულსა ახალსა მონასტერსა''“. ღვთისმშობლის ეკლესიის საკურთხევლის [[კონქი]]ს [[მოზაიკა]] ამ მეფის დროს არის შესრულებული.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Davit armash saflavi.JPG|thumb|მარცხნივ|დავით აღმაშენებლის საფლავი]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამონასტრო-მწიგნობრული მოღვაწეობა გელათში ღვთისმშობლის ტაძრის დამთავრებამდე გაუჩაღებიათ. ცნობილია, რომ გამოჩენილი [[ქართველები|ქართველი]] ფილოსოფოსი [[არსენ იყალთოელი]], კონსტანტინოპოლის მანგანის აკადემიაში სწავლამიღებული, 1114 წ. [[გელათის აკადემია]]ში ჩავიდა სამუშაოდ (შემდეგ იქედან შიომღვიმის მონასტერში გადავიდა). XIII ს-ის დამდეგს, საქართველოში მეორედ ჩამოსული [[იოანე პეტრიწი]]ც იქ დაემკვიდრა („დაემკვიდრა კელინსა შინა გაენათისასა“ და სხვ.).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამონასტრო-მწიგნობრული მოღვაწეობა გელათში ღვთისმშობლის ტაძრის დამთავრებამდე გაუჩაღებიათ. ცნობილია, რომ გამოჩენილი [[ქართველები|ქართველი]] ფილოსოფოსი [[არსენ იყალთოელი]], კონსტანტინოპოლის მანგანის აკადემიაში სწავლამიღებული, 1114 წ. [[გელათის აკადემია]]ში ჩავიდა სამუშაოდ (შემდეგ იქედან შიომღვიმის მონასტერში გადავიდა). XIII ს-ის დამდეგს, საქართველოში მეორედ ჩამოსული [[იოანე პეტრიწი]]ც იქ დაემკვიდრა („დაემკვიდრა კელინსა შინა გაენათისასა“ და სხვ.).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 95:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 95:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1990 წ. ოქტომბერში გელათში ტრაპიზონიდან ჩამოასვენეს იმერეთის უკანასკნელი მეფე სოლომონ II. იგი მთავარი ტაძრის სამხრეთ-დასავლეთის კედელთან დაკრძალეს. 1990 წ. აღდგა გელათის სასულიერო აკადემია. 2005 წ. აპრილში სანქტ-პეტერბურგიდან გელათში ჩამოასვენეს გაენათელი მიტროპოლიტი ექვთიმე (შერვაშიძე), რომელიც 1820 წ. სამშობლოსა და ქართული ეკლესიის დაცვის გამო რუსეთში გადაასახლეს. 2006 წ. 21 სექტემბერს აღინიშნა გელათის მონასტრისა და სასულიერო აკადემიის 900 წლის იუბილე. 1988-2007 წლებში გელათის სამონასტრო კომპლექსში ამოქმედდა: ღვთისმშობლის შობის მთავარი ტაძარი, წმ. გიორგის, წმ. ნიკოლოზის, წმ. ილია წინასწარმეტყველისა და ღვთისმშობლის წყაროცხოვრების ეკლესიები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1990 წ. ოქტომბერში გელათში ტრაპიზონიდან ჩამოასვენეს იმერეთის უკანასკნელი მეფე სოლომონ II. იგი მთავარი ტაძრის სამხრეთ-დასავლეთის კედელთან დაკრძალეს. 1990 წ. აღდგა გელათის სასულიერო აკადემია. 2005 წ. აპრილში სანქტ-პეტერბურგიდან გელათში ჩამოასვენეს გაენათელი მიტროპოლიტი ექვთიმე (შერვაშიძე), რომელიც 1820 წ. სამშობლოსა და ქართული ეკლესიის დაცვის გამო რუსეთში გადაასახლეს. 2006 წ. 21 სექტემბერს აღინიშნა გელათის მონასტრისა და სასულიერო აკადემიის 900 წლის იუბილე. 1988-2007 წლებში გელათის სამონასტრო კომპლექსში ამოქმედდა: ღვთისმშობლის შობის მთავარი ტაძარი, წმ. გიორგის, წმ. ნიკოლოზის, წმ. ილია წინასწარმეტყველისა და ღვთისმშობლის წყაროცხოვრების ეკლესიები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>2007 წლიდან დღემდე გაიხსნა და მოქმედებს: მოქმედებს: გელათის წმ. საბა განმწმედელის, გელათის მთავარანგელოზთა და ზემო გელათის წმ. ნინოს მონასტრები. ზემოთ აღნიშნულ სავანეებში მოღვაწეობენ: არქიმსნდრიტი იოსები (ბურჯანაძე), მღვდელი იოანე იოსელიანი, ბერ-დიაკონი იაკობი (სეფისკვერაძე), ბერ-დიაკონი ევაგრე (ერისთავი); მღვდელ-მონაზონი დავითი (უმანკოშვილი); მღვდელ-მონაზონი გიორგი (გვეტაძე), ბერ-დიაკონი გაბრიელი (თუთბერიძე), ბერი გიორგი (ჩანქსელიანი); მღვდელ-მონაზონი კვიპრიანე (სოხაძე), მღვდელ-მონაზონი კონსტანტინე (კობეშავიძე); მღვდელ-მონაზონი ანტონი (ჩანქსელიანი), ბერი რაჟდენი (ყაჭეიშვილი). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>2007 წლიდან დღემდე გაიხსნა და მოქმედებს: მოქმედებს: გელათის წმ. საბა განმწმედელის, გელათის მთავარანგელოზთა და ზემო გელათის წმ. ნინოს მონასტრები. ზემოთ აღნიშნულ სავანეებში მოღვაწეობენ: არქიმსნდრიტი იოსები (ბურჯანაძე), მღვდელი იოანე იოსელიანი, ბერ-დიაკონი იაკობი (სეფისკვერაძე), ბერ-დიაკონი ევაგრე (ერისთავი); მღვდელ-მონაზონი დავითი (უმანკოშვილი); მღვდელ-მონაზონი გიორგი (გვეტაძე), ბერ-დიაკონი გაბრიელი (თუთბერიძე), ბერი გიორგი (ჩანქსელიანი); მღვდელ-მონაზონი კვიპრიანე (სოხაძე), მღვდელ-მონაზონი კონსტანტინე (კობეშავიძე); მღვდელ-მონაზონი ანტონი (ჩანქსელიანი), ბერი რაჟდენი (ყაჭეიშვილი).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====საღვთისმეტყველო-ფილოსოფიური სკოლა – აკადემია ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>====საღვთისმეტყველო-ფილოსოფიური სკოლა – აკადემია ====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili