გიორგი IX - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili 21:38, 24 ივნისი 2024-ზე

2024-06-24T21:38:28Z

Tkenchoshvili: /* წყაროები და ლიტერატურა */

2023-09-28T09:05:58Z

‎წყაროები და ლიტერატურა

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''გიორგი IX''' – ქართლის მეფე (1525-1527), მეფე კონსტანტინე II-ის (1478-1505) ძე...

2023-01-29T16:08:51Z

ახალი გვერდი: '''გიორგი IX''' – ქართლის მეფე (1525-1527), მეფე კონსტანტინე II-ის (1478-1505) ძე...

ახალი გვერდი

'''გიორგი IX''' – [[ქართლი]]ს მეფე (1525-1527), მეფე კონსტანტინე II-ის (1478-1505) ძე.

1525 წ. [[ქართლი]]ს სამეფო კარზე გადატრიალება მოხდა. გიორგი ბატონიშვილმა აიძულა თავისი ძმა, ქართლის მეფე დავით X, რომ უარი ეთქვა ტახტზე, [[ბერი|ბერად]] აღკვეცილიყო და თვითონ „ეკურთხა [[მცხეთა]]ს კათალიკოზ-ეპისკოპოს და დიდებულთა შემოკრებით“. (ვახუშტი).

გიორგი IX IX ყოველმხრივ შეეცადა თავისი მდგომარეობის გამყარებას ქვეყნის შიგნით. „დაემეგობრა“ კახთ ბატონ ლევანს და ბაგრატ იმერთა მეფეს. მის უზენაესობას აღიარებდა ყვარყვარე სამცხის ათაბაგი.

ეკლესიის მხარდაჭერის უზრუნველსაყოფად, გიორგი IX-ის ინიციატივით, ქართლის კათოლიკოს-პატრიარქად მისი ძმა და თანამოაზრე მელქისედეკ II იქნა დადგენილი.

ამავე დროს ხელსაყრელი მდგომარეობა შეიქმნა საქართველოს საგარეო პოლიტიკური ვითარების მიმართულებით. ჯერ კიდევ დავით X-ს მეფობის დასასრულს, შაჰ ისმაილის გარდაცვალების (1524) შემდეგ, [[ირანი|ირანში]] არეულობა დაიწყო და [[ყიზილბაშები|ყიზილბაშებს]] საქართველოსთვის არ ეცალათ. ოსმალეთი [[ევროპა]]ში [[ლაშქრობა|ლაშქრობებით]] იყო დაკავებული. XVIII ს. ქართველი ისტორიკოსების (ბერი ეგნატაშვილი, ვახუშტი ბატონიშვილი) ცნობით, სულთან სულეიმანმა (1520-1566), რათა არ დაეშვა ირან-საქართველოს გაერთიანება მის წინააღმდეგ, თვითონ მოუწოდა ქართველ მეფეებს გაეთავისუფლებინათ „საფლავი [[ქრისტე|ქრისტესი]] და ადგილნი წმიდათანი სჯულისა თქვენისანი“ ურჯულოთაგან („ურჯულოებაში“ ამ შემთხვევაში ირანში გაბატონებული შიიტური მრწამსი იგულისხმება).

გიორგი IX-მ, ლევან და ბაგრატ მეფეებთან ერთად, დალაშქრა [[იერუსალიმი]] და [[ხმალი|ხმლით]] გამოიხსნა წმ. ადგილები: „ქრისტეს საფლავი, [[გოლგოთა]], ბეთლემი, ჯუარის მონასტერი და სხუანი მონასტერნი“ სულთანმა „სიგლითა მტკიცითა“ დაგვიმტკიცა.

გიორგი IX-ის ხელმწიფობა „კეთილად სიყვარულ-ერთობითა იმერ-კახთ მეფეთა და ათაბაგთა თანა“ დიდხანს არ გაგრძელებულა. 1527 წ. ქართლის ტახტის კანონიერმა მემკვიდრემ, დავით X-ის პირმშო ლუარსაბმა, რომელიც არ შეეგუა ბიძის მიერ ხელისუფლების მიტაცებას, ჩამოართვა მას მეფობა.

უტახტოდ და უმემკვიდროდ დარჩენილი გიორგი IX მალევე, 1529 წ. (სხვა ცნობით 1534), ბერად აღიკვეცა გერასიმეს სახელით.

გ. IX-ის შესახებ ქართულ ისტ. დოკუმენტებში მწირი ცნობებია დაცული. ჩვენამდე მოაღწია მის მიერ გაცემულმა ერთადერთმა დოკუმენტმა (1526). ორი საბუთი კი მისი ბატონიშვილობის პერიოდს ეხება (ერთ მათგანს გიორგის ხელრთვა ახლავს). უკანასკნელი ცნობა გიორგი IX-ის შესახებ დაცულია გიორგი-ყოფილ გერასიმეს (ასეთივე ხელრთვით) სააღაპე შეწირულების სიგელში სვეტიცხოვლისადმი (1540): მისი სულის „სალოცველად, სალხინებლად და განსასუენებლად“ წელიწადში სამი დღე კარგაღებული აღაპი იქნა გაჩენილი („ერთი ხარებასა, ერთი აღდგომითგან ზატიკთა მეშუიდესა შაბათსა, ყოელთა სულთასა და ერთი ქრისტეშობის [[მარხვა]]ში ათხუთმეტსა“) და „სამარადისოდ დაუვსებლად“ დანთებული [[კანდელი]] დაიკიდა – ერთი ცხოველმყოფელი სვეტის და ორი წმ. ღვთისმშობლის ხატის წინ.

''გ. ოთხმეზური''

==წყაროები და ლიტერატურა==
* ეგნატაშვილი ბერი, ახალი ქართლის ცხოვრება, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1959;
* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც.: ტ. 4, თბ., 1973;
* პირთა ანოტირებული ლექსიკონი XI-XVII სს. ქართული ისტორიული საბუთების მიხედვით, ტ. 1, თბ., 1991;
* ქართული ისტორიული საბუთების კორპუსი, მ. სურგულაძის გამოც., ტ. 4, თბ., 2016.
* გაბაშვილი ტიმოთე., მიმოსლვა, ე. მეტრეველის გამოც., თბ., 1956;
* გუჩუა ვ., ბრძოლა ქვეყნის მთლიანობის აღდგენისათვის და აგრესორთა წინააღმდეგ XVI ს. პირველ ნახევარში, საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973;
* ოდიშელი ჯ., აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური ისტორიისათვის (XIV-XVII სს.), XIV-XVII სს. რამდენიმე ქართული ისტორიული დოკუმენტი, თბ., 1964;
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1979;
* ქორიძე თ., ქართლის მეფეები, გიორგი IX, წგ.: საქართველოს მეფეები, თბ., 2000;
* ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგ. 4, თბ., 1982 (თხზ. თორმეტ ტომად, ტ. 3,).

== წყარო ==
* [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია:ენციკლოპედია]]
[[კატეგორია:ქართლის მეფეები]]
[[კატეგორია:საქართველოს ისტორია]]
[[კატეგორია:ბაგრატიონები]]

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
-'''გიორგი IX''' – [[ქართლი]]ს მეფე (1525-1527), მეფე კონსტანტინე II-ის (1478-1505) ძე.
+'''გიორგი IX''' – [[ქართლი]]ს მეფე (1525-1527), მეფე [[კონსტანტინე II (ქართლის მეფე)|კონსტანტინე II]]-ის (1478-1505) ძე.
-წ. [[ქართლი]]ს სამეფო კარზე გადატრიალება მოხდა. გიორგი ბატონიშვილმა აიძულა თავისი ძმა, ქართლის მეფე დავით X, რომ უარი ეთქვა ტახტზე, [[ბერი|ბერად]] აღკვეცილიყო და თვითონ „ეკურთხა [[მცხეთა]]ს კათალიკოზ-ეპისკოპოს და დიდებულთა შემოკრებით“. (ვახუშტი).
+წ. [[ქართლი]]ს სამეფო კარზე გადატრიალება მოხდა. გიორგი ბატონიშვილმა აიძულა თავისი ძმა, ქართლის მეფე [[დავით X]], რომ უარი ეთქვა ტახტზე, [[ბერი|ბერად]] აღკვეცილიყო და თვითონ „ეკურთხა [[მცხეთა]]ს კათალიკოზ-ეპისკოპოს და დიდებულთა შემოკრებით“. ([[ვახუშტი ბატონიშვილი|ვახუშტი]]).
-გიორგი IX IX ყოველმხრივ შეეცადა თავისი მდგომარეობის გამყარებას ქვეყნის შიგნით. „დაემეგობრა“ კახთ ბატონ ლევანს და ბაგრატ იმერთა მეფეს. მის უზენაესობას აღიარებდა ყვარყვარე სამცხის ათაბაგი.
+გიორგი IX  ყოველმხრივ შეეცადა თავისი მდგომარეობის გამყარებას ქვეყნის შიგნით. „დაემეგობრა“ კახთ ბატონ ლევანს და [[ბაგრატ III (იმერეთის მეფე)|ბაგრატ]] იმერთა მეფეს. მის უზენაესობას აღიარებდა ყვარყვარე სამცხის ათაბაგი.
-ეკლესიის მხარდაჭერის უზრუნველსაყოფად, გიორგი IX-ის ინიციატივით, ქართლის კათოლიკოს-პატრიარქად მისი ძმა და თანამოაზრე მელქისედეკ II იქნა დადგენილი.
+ეკლესიის მხარდაჭერის უზრუნველსაყოფად, გიორგი IX-ის ინიციატივით, ქართლის [[კათოლიკოს-პატრიარქი|კათოლიკოს-პატრიარქად]] მისი ძმა და თანამოაზრე [[მელქისედეკ III კათოლიკოს-პატრიარქი|მელქისედეკ II]] იქნა დადგენილი.
-ამავე დროს ხელსაყრელი მდგომარეობა შეიქმნა საქართველოს საგარეო პოლიტიკური ვითარების მიმართულებით. ჯერ კიდევ დავით X-ს მეფობის დასასრულს, შაჰ ისმაილის გარდაცვალების (1524) შემდეგ, [[ირანი|ირანში]] არეულობა დაიწყო და [[ყიზილბაშები|ყიზილბაშებს]] საქართველოსთვის არ ეცალათ. ოსმალეთი [[ევროპა]]ში [[ლაშქრობა|ლაშქრობებით]] იყო დაკავებული. XVIII ს. ქართველი ისტორიკოსების (ბერი ეგნატაშვილი, ვახუშტი ბატონიშვილი) ცნობით, სულთან სულეიმანმა (1520-1566), რათა არ დაეშვა ირან-საქართველოს გაერთიანება მის წინააღმდეგ, თვითონ მოუწოდა ქართველ მეფეებს გაეთავისუფლებინათ „საფლავი [[ქრისტე|ქრისტესი]] და ადგილნი წმიდათანი სჯულისა თქვენისანი“ ურჯულოთაგან („ურჯულოებაში“ ამ შემთხვევაში ირანში გაბატონებული შიიტური მრწამსი იგულისხმება).
+ამავე დროს ხელსაყრელი მდგომარეობა შეიქმნა საქართველოს საგარეო პოლიტიკური ვითარების მიმართულებით. ჯერ კიდევ დავით X-ს მეფობის დასასრულს, შაჰ ისმაილის გარდაცვალების (1524) შემდეგ, [[ირანი|ირანში]] არეულობა დაიწყო და [[ყიზილბაშები|ყიზილბაშებს]] საქართველოსთვის არ ეცალათ. ოსმალეთი [[ევროპა]]ში [[ლაშქრობა|ლაშქრობებით]] იყო დაკავებული. XVIII ს. ქართველი ისტორიკოსების ([[ბერი ეგნატაშვილი]], [[ვახუშტი ბატონიშვილი]]) ცნობით, სულთან სულეიმანმა (1520-1566), რათა არ დაეშვა ირან-საქართველოს გაერთიანება მის წინააღმდეგ, თვითონ მოუწოდა ქართველ მეფეებს გაეთავისუფლებინათ „საფლავი [[ქრისტე|ქრისტესი]] და ადგილნი წმიდათანი სჯულისა თქვენისანი“ ურჯულოთაგან („ურჯულოებაში“ ამ შემთხვევაში ირანში გაბატონებული შიიტური მრწამსი იგულისხმება).
-გიორგი IX-მ, ლევან და ბაგრატ მეფეებთან ერთად, დალაშქრა [[იერუსალიმი]] და [[ხმალი|ხმლით]] გამოიხსნა წმ. ადგილები: „ქრისტეს საფლავი, [[გოლგოთა]], ბეთლემი, ჯუარის მონასტერი და სხუანი მონასტერნი“ სულთანმა „სიგლითა მტკიცითა“ დაგვიმტკიცა.
+გიორგი IX-მ, ლევან და ბაგრატ მეფეებთან ერთად, დალაშქრა [[იერუსალიმი]] და [[ხმალი|ხმლით]] გამოიხსნა წმ. ადგილები: „ქრისტეს საფლავი, [[გოლგოთა]], [[ბეთლემი]], ჯუარის მონასტერი და სხუანი მონასტერნი“ სულთანმა „სიგლითა მტკიცითა“ დაგვიმტკიცა.
 გიორგი IX-ის ხელმწიფობა „კეთილად სიყვარულ-ერთობითა იმერ-კახთ მეფეთა და ათაბაგთა თანა“ დიდხანს არ გაგრძელებულა. 1527 წ. ქართლის ტახტის კანონიერმა მემკვიდრემ, დავით X-ის პირმშო ლუარსაბმა, რომელიც არ შეეგუა ბიძის მიერ ხელისუფლების მიტაცებას, ჩამოართვა მას მეფობა.
@@ ხაზი 15: / ხაზი 15: @@
 უტახტოდ და უმემკვიდროდ დარჩენილი გიორგი IX მალევე, 1529 წ. (სხვა ცნობით 1534), ბერად აღიკვეცა გერასიმეს სახელით.
-გ. IX-ის შესახებ ქართულ ისტ. დოკუმენტებში მწირი ცნობებია დაცული. ჩვენამდე მოაღწია მის მიერ გაცემულმა ერთადერთმა დოკუმენტმა (1526). ორი საბუთი კი მისი ბატონიშვილობის პერიოდს ეხება (ერთ მათგანს გიორგის ხელრთვა ახლავს). უკანასკნელი ცნობა გიორგი IX-ის შესახებ დაცულია გიორგი-ყოფილ გერასიმეს (ასეთივე ხელრთვით) სააღაპე შეწირულების სიგელში სვეტიცხოვლისადმი (1540): მისი სულის „სალოცველად, სალხინებლად და განსასუენებლად“ წელიწადში სამი დღე კარგაღებული აღაპი იქნა გაჩენილი („ერთი ხარებასა, ერთი აღდგომითგან ზატიკთა მეშუიდესა შაბათსა, ყოელთა სულთასა და ერთი ქრისტეშობის [[მარხვა]]ში ათხუთმეტსა“) და „სამარადისოდ დაუვსებლად“ დანთებული [[კანდელი]] დაიკიდა – ერთი ცხოველმყოფელი სვეტის და ორი წმ. ღვთისმშობლის ხატის წინ.
+გ. IX-ის შესახებ ქართულ ისტ. დოკუმენტებში მწირი ცნობებია დაცული. ჩვენამდე მოაღწია მის მიერ გაცემულმა ერთადერთმა დოკუმენტმა (1526). ორი საბუთი კი მისი ბატონიშვილობის პერიოდს ეხება (ერთ მათგანს გიორგის ხელრთვა ახლავს). უკანასკნელი ცნობა გიორგი IX-ის შესახებ დაცულია გიორგი-ყოფილ გერასიმეს (ასეთივე ხელრთვით) სააღაპე შეწირულების სიგელში სვეტიცხოვლისადმი (1540): მისი სულის „სალოცველად, სალხინებლად და განსასუენებლად“ წელიწადში სამი დღე კარგაღებული [[აღაპი]] იქნა გაჩენილი („ერთი ხარებასა, ერთი აღდგომითგან [[ზატიკი|ზატიკთა]] მეშუიდესა შაბათსა, ყოელთა სულთასა და ერთი ქრისტეშობის [[მარხვა]]ში ათხუთმეტსა“) და „სამარადისოდ დაუვსებლად“ დანთებული [[კანდელი]] დაიკიდა – ერთი ცხოველმყოფელი სვეტის და ორი წმ. ღვთისმშობლის ხატის წინ.
 ''გ. ოთხმეზური''

@@ ხაზი 25: / ხაზი 25: @@
 * პირთა ანოტირებული ლექსიკონი XI-XVII სს. ქართული ისტორიული საბუთების მიხედვით, ტ. 1, თბ., 1991;
 * ქართული ისტორიული საბუთების კორპუსი, მ. სურგულაძის გამოც., ტ. 4, თბ., 2016.
-* გაბაშვილი ტიმოთე., მიმოსლვა, ე. მეტრეველის გამოც., თბ., 1956;
+* [[გაბაშვილი ტიმოთე]]., მიმოსლვა, ე. მეტრეველის გამოც., თბ., 1956;
 * გუჩუა ვ., ბრძოლა ქვეყნის მთლიანობის აღდგენისათვის და აგრესორთა წინააღმდეგ XVI ს. პირველ ნახევარში, საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973;
 * ოდიშელი ჯ., აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური ისტორიისათვის (XIV-XVII სს.), XIV-XVII სს. რამდენიმე ქართული ისტორიული დოკუმენტი, თბ., 1964;