https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_Xგიორგი X - რედაქტირების ისტორია2026-04-26T02:22:28Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_X&diff=230178&oldid=prevTkenchoshvili 22:57, 22 ივნისი 2024-ზე2024-06-22T22:57:29Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">22:57, 22 ივნისი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''გიორგი X''' –<del class="diffchange diffchange-inline">(1560-1606), </del>[[ქართლი]]ს მეფე (1600-1606), [[სიმონ I]]-ისა და დედოფალი ნესტან-დარეჯანის შვილი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''გიორგი X''' – [[ქართლი]]ს მეფე (1600-1606), [[სიმონ I]]-ისა და დედოფალი ნესტან-დარეჯანის შვილი.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გიორგი X-ს ბატონიშვილობის პერიოდზე აისახა მისი მამის, [[სიმონ I]]-ის მძიმე ხვედრი. სიმონ I-ის ტყვეობითა და დედოფალ ნესტან-დარეჯანის ძმების (ელიმირზონ, ხოსრო-მირზა) სიკვდილით (1574) ისარგებლეს მეფის მოწინააღმდეგე ძალებმა დაუდ-ხანის წაქეზებით ბარძიმ ამილახვარი და [[ქსნის ერისთავი]] თავს დაესხნენ კავთისხევში მყოფ მეფის ოჯახს, მცირეწლოვან გიორგის, ნესტან-დარეჯანს „და წარიღეს ყოველივე საუნჯენი მეფისა და დედოფლისა“. ტყვეობიდან მობრუნებულმა სიმონმა ორივეს აზღვევინა დანაშაული. ქსნის ერისთავის მამულის ნაწილი უშუალოდ გიორგი ბატონიშვილს გადაეცა.  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გიორგი X-ს ბატონიშვილობის პერიოდზე აისახა მისი მამის, [[სიმონ I]]-ის მძიმე ხვედრი. სიმონ I-ის ტყვეობითა და დედოფალ ნესტან-დარეჯანის ძმების (ელიმირზონ, ხოსრო-მირზა) სიკვდილით (1574) ისარგებლეს მეფის მოწინააღმდეგე ძალებმა დაუდ-ხანის წაქეზებით ბარძიმ ამილახვარი და [[ქსნის ერისთავი]] თავს დაესხნენ კავთისხევში მყოფ მეფის ოჯახს, მცირეწლოვან გიორგის, ნესტან-დარეჯანს „და წარიღეს ყოველივე საუნჯენი მეფისა და დედოფლისა“. ტყვეობიდან მობრუნებულმა სიმონმა ორივეს აზღვევინა დანაშაული. ქსნის ერისთავის მამულის ნაწილი უშუალოდ გიორგი ბატონიშვილს გადაეცა.  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_X&diff=186220&oldid=prevTkenchoshvili: /* წყაროები და ლიტერატურა */2023-02-02T16:11:39Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">წყაროები და ლიტერატურა</span></span></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">16:11, 2 თებერვალი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 25:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც.: ტ. 4, თბ., 1973;  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც.: ტ. 4, თბ., 1973;  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ისქანდერ მუნშის ცნობები საქართველოს შესახებ, ვ. ფუთურიძის გამოც., თბ.,1969;  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ისქანდერ მუნშის ცნობები საქართველოს შესახებ, ვ. ფუთურიძის გამოც., თბ.,1969;  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* კაკაბაძე ს., ფარსადან გორგიჯანიძის ისტორია, „საისტორიო მოამბე“, წ. 2, ტფ., 1925;  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* კაკაბაძე ს., <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფარსადან გორგიჯანიძე|</ins>ფარსადან გორგიჯანიძის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ისტორია, „საისტორიო მოამბე“, წ. 2, ტფ., 1925;  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* პირთა ანოტირებული ლექსიკონი XI-XVII სს. ქართული ისტორიული საბუთების მიხედვით, ტ. 1, თბ., 1991;  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* პირთა ანოტირებული ლექსიკონი XI-XVII სს. ქართული ისტორიული საბუთების მიხედვით, ტ. 1, თბ., 1991;  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ქართული ისტორიული საბუთების კორპუსი, მ. სურგულაძის გამოც., ტ. 4, თბ., 2016;  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ქართული ისტორიული საბუთების კორპუსი, მ. სურგულაძის გამოც., ტ. 4, თბ., 2016;  </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 34:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 34:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ქორიძე თ, ქართლის მეფეები, გიორგი X, წგ.: საქართველოს მეფეები, თბ., 2000;  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ქორიძე თ, ქართლის მეფეები, გიორგი X, წგ.: საქართველოს მეფეები, თბ., 2000;  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ჯამბურია გ., ირან-ოსმალეთის ახალი ომი და ქართლ-კახეთის სამეფოები, საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ჯამბურია გ., ირან-ოსმალეთის ახალი ომი და ქართლ-კახეთის სამეფოები, საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო ==</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>== წყარო ==</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია:ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია:ენციკლოპედია]]</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_X&diff=185762&oldid=prevTkenchoshvili 18:05, 29 იანვარი 2023-ზე2023-01-29T18:05:38Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">18:05, 29 იანვარი 2023-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გიორგი X (1560-1606), <del class="diffchange diffchange-inline">ქართლის </del>მეფე (1600-1606), სიმონ I-ისა და დედოფალი ნესტან-დარეჯანის შვილი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">'''</ins>გიორგი X<ins class="diffchange diffchange-inline">''' –</ins>(1560-1606), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ქართლი]]ს </ins>მეფე (1600-1606), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სიმონ I<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ისა და დედოფალი ნესტან-დარეჯანის შვილი.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X-ს ბატონიშვილობის პერიოდზე აისახა მისი მამის, სიმონ I-ის მძიმე ხვედრი. სიმონ I-ის ტყვეობითა და დედოფალ ნესტან-დარეჯანის ძმების (ელიმირზონ, ხოსრო-მირზა) სიკვდილით (1574) ისარგებლეს მეფის მოწინააღმდეგე ძალებმა დაუდ-ხანის წაქეზებით ბარძიმ ამილახვარი და ქსნის ერისთავი თავს დაესხნენ კავთისხევში მყოფ მეფის ოჯახს, მცირეწლოვან გიორგის, ნესტან-დარეჯანს „და წარიღეს ყოველივე საუნჯენი მეფისა და დედოფლისა“. ტყვეობიდან მობრუნებულმა სიმონმა ორივეს აზღვევინა დანაშაული. ქსნის ერისთავის მამულის ნაწილი უშუალოდ გიორგი ბატონიშვილს გადაეცა.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი </ins>X-ს ბატონიშვილობის პერიოდზე აისახა მისი მამის, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სიმონ I<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის მძიმე ხვედრი. სიმონ I-ის ტყვეობითა და დედოფალ ნესტან-დარეჯანის ძმების (ელიმირზონ, ხოსრო-მირზა) სიკვდილით (1574) ისარგებლეს მეფის მოწინააღმდეგე ძალებმა დაუდ-ხანის წაქეზებით ბარძიმ ამილახვარი და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ქსნის ერისთავი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თავს დაესხნენ კავთისხევში მყოფ მეფის ოჯახს, მცირეწლოვან გიორგის, ნესტან-დარეჯანს „და წარიღეს ყოველივე საუნჯენი მეფისა და დედოფლისა“. ტყვეობიდან მობრუნებულმა სიმონმა ორივეს აზღვევინა დანაშაული. ქსნის ერისთავის მამულის ნაწილი უშუალოდ გიორგი ბატონიშვილს გადაეცა.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გიორგი ბატონიშვილი, სამეფო სადროშოს სარდალი, გმირი მამის მხარდამხარ იბრძოდა ქართლის ოსმალთაგან გასათავისუფლებლად. 1600 წ., როდესაც ოსმალებმა სიმონ I ნახიდურის <del class="diffchange diffchange-inline">ბრძოლაში </del>ტყვედ ჩაიგდეს, გიორგი ბატონიშვილი ახლად გათავისუფლებული <del class="diffchange diffchange-inline">გორის </del>დასაცავად იდგა. მხოლოდ მეორე დღეს შეიტყო სიმონის დატყვევება. გამოუდგა ოსმალებს, მაგრამ ვეღარ დაეწია. მისი ბრძანებითა და მოწოდებით სამეფო <del class="diffchange diffchange-inline">ხაზინამ</del>, ეკლესია-მონასტრებმა და თავადებმა დიდძალი სიმდიდრე გაიღეს მეფის დასახსნელად. გიორგიმ თავისი ძე დავითიც გაგზავნა სტამბოლს მძევლად, მაგრამ იქ ჩასულ ქართველ დესპანებს სიმონ I გარდაცვლილი დახვდათ. სიმონის გამოსასყიდად შეკრებილი „ყოველნი საჭურჭლენი და საგანძურნი“ სულთანმა დაიტოვა. გორელი ვაჭარი დიაკვნიშვილი, <del class="diffchange diffchange-inline">რ-მაც </del>სიმონ მეფის ნეშტი ჩამოასვენა საქართველოში, <del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X-მ გაააზატა და ჯვრის მონასტერს შესწირა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>გიორგი ბატონიშვილი, სამეფო სადროშოს სარდალი, გმირი მამის მხარდამხარ იბრძოდა ქართლის ოსმალთაგან გასათავისუფლებლად. 1600 წ., როდესაც ოსმალებმა სიმონ I ნახიდურის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ბრძოლა]]ში </ins>ტყვედ ჩაიგდეს, გიორგი ბატონიშვილი ახლად გათავისუფლებული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[გორი]]ს </ins>დასაცავად იდგა. მხოლოდ მეორე დღეს შეიტყო სიმონის დატყვევება. გამოუდგა ოსმალებს, მაგრამ ვეღარ დაეწია. მისი ბრძანებითა და მოწოდებით სამეფო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ხაზინა]]მ</ins>, ეკლესია-მონასტრებმა და თავადებმა დიდძალი სიმდიდრე გაიღეს მეფის დასახსნელად. გიორგიმ თავისი ძე დავითიც გაგზავნა სტამბოლს მძევლად, მაგრამ იქ ჩასულ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ქართველები|</ins>ქართველ<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დესპანებს სიმონ I გარდაცვლილი დახვდათ. სიმონის გამოსასყიდად შეკრებილი „ყოველნი საჭურჭლენი და საგანძურნი“ სულთანმა დაიტოვა. გორელი ვაჭარი დიაკვნიშვილი, <ins class="diffchange diffchange-inline">რომელმაც </ins>სიმონ მეფის ნეშტი ჩამოასვენა საქართველოში, <ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი </ins>X-მ გაააზატა და ჯვრის მონასტერს შესწირა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1600 წ. გ. X მეფედ ეკურთხა თბილისში. ამიერიდან ის ჩაუდგა სათავეში ქართლის ბრძოლას ოსმალო დამპყრობლების წინააღმდეგ. მოკლე ხანში მთელი ქართლი შემოიმტკიცა. 1601 წ. ლორეს ციხეში გამაგრებული ოსმალური გარნიზონი ამოწყვიტა და ეს უაღრესად მნიშვნელოვანი სტრატეგიული მხარე კვლავ ქართლის სამეფოს <del class="diffchange diffchange-inline">საზღ- ვრებში </del>მოაქცია.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1600 წ. გ. X მეფედ ეკურთხა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თბილისი|</ins>თბილისში<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. ამიერიდან ის ჩაუდგა სათავეში ქართლის ბრძოლას ოსმალო დამპყრობლების წინააღმდეგ. მოკლე ხანში მთელი ქართლი შემოიმტკიცა. 1601 წ. ლორეს ციხეში გამაგრებული ოსმალური <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>გარნიზონი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ამოწყვიტა და ეს უაღრესად მნიშვნელოვანი სტრატეგიული მხარე კვლავ ქართლის სამეფოს <ins class="diffchange diffchange-inline">საზღვრებში </ins>მოაქცია.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ირან-ოსმალეთის ომის (1603-1612) დროს <del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X იძულებული იყო ირანელთა მხარე დაეჭირა. ქართულმა ჯარმა, მისი და ალექსანდრე II კახთა მეფის მეთაურობით, გადამწყვეტი როლი შეასრულა ერევნის ციხის აღებაში (1604). ყიზილბაშებზე უწინ ქართველები შეიჭრნენ ქალაქში და 10-თვიანი ალყა გამარჯვებით დამთავრდა. ამ დამსახურებისთვის შაჰ-აბასმა თითქოსდა დაასაჩუქრა მეფე გიორგი (სოფლები უბოძა ირანში და ჯამაგირიც დაუნიშნა), მაგრამ ამასთანავე იძულებით დაათმობინა ლორეს ციხე, რითაც უმძიმესი დარტყმა მიაყენა ქართლის სამეფოს თავდაცვისუნარიანობას. ამის შემდეგ <del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X-სა და აბას I-ს შორის ურთიერთობა დაიძაბა. ქართლის მეფემ სწორად განჭვრიტა შაჰის მომავალი გეგმები და აშკარა ანტიირანული <del class="diffchange diffchange-inline">პოლიტ. </del>კურსის გატარება დაიწყო.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ირან-ოსმალეთის ომის (1603-1612) დროს <ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი </ins>X იძულებული იყო ირანელთა მხარე დაეჭირა. ქართულმა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ჯარი|</ins>ჯარმა<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, მისი და ალექსანდრე II კახთა მეფის მეთაურობით, გადამწყვეტი როლი შეასრულა ერევნის ციხის აღებაში (1604). <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ყიზილბაშები|</ins>ყიზილბაშებზე<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>უწინ ქართველები შეიჭრნენ ქალაქში და 10-თვიანი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ალყა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>გამარჯვებით დამთავრდა. ამ დამსახურებისთვის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[შაჰ-აბას I|</ins>შაჰ-აბასმა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თითქოსდა დაასაჩუქრა მეფე გიორგი (სოფლები უბოძა ირანში და ჯამაგირიც დაუნიშნა), მაგრამ ამასთანავე იძულებით დაათმობინა ლორეს ციხე, რითაც უმძიმესი დარტყმა მიაყენა ქართლის სამეფოს თავდაცვისუნარიანობას. ამის შემდეგ <ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი </ins>X-სა და აბას I-ს შორის ურთიერთობა დაიძაბა. ქართლის მეფემ სწორად განჭვრიტა შაჰის მომავალი გეგმები და აშკარა ანტიირანული <ins class="diffchange diffchange-inline">პოლიტიკური </ins>კურსის გატარება დაიწყო.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ალექსანდრე II-ის მოკვლის შემდეგ (1605 წ. 12 მარტი), კახეთში მყოფი რუსი ელჩები, ტატიშჩევი და ივანოვი, თავისთან მიიწვია და კახეთის მსგავსად, ქართლის სამეფოს რუსეთის მფარველობაში შესვლა აღუთქვა. ეს აქტი დინასტიური ქორწინებით, ბორის გოდუნოვის ძის, თევდორეს და <del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X-ის ასულ ელენეს შეუღლებით უნდა განმტკიცებულიყო. მან თავისი ელჩებიც გაგზავნა რუსეთში, მაგრამ იქ <del class="diffchange diffchange-inline">პოლიტ. </del>მდგომარეობის გაუარესების გამო (ბორის გოდუნოვის გარდაცვალება 1605 წ., პოლონეთ-შვედეთის ინტერვენციის დაწყება და სხვ.) რუსეთ-ქართლის სამეფოს <del class="diffchange diffchange-inline">დიპლ. </del>ურთიერთობები საწყის ეტაპზევე შეწყდა. <del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X-ის ელჩები არაგვის ხეობიდან უკან გამობრუნდნენ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ალექსანდრე II-ის მოკვლის შემდეგ (1605 წ. 12 მარტი), <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კახეთი|</ins>კახეთში<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>მყოფი რუსი ელჩები, ტატიშჩევი და ივანოვი, თავისთან მიიწვია და კახეთის მსგავსად, ქართლის სამეფოს რუსეთის მფარველობაში შესვლა აღუთქვა. ეს აქტი დინასტიური ქორწინებით, ბორის გოდუნოვის ძის, თევდორეს და <ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი </ins>X-ის ასულ ელენეს შეუღლებით უნდა განმტკიცებულიყო. მან თავისი ელჩებიც გაგზავნა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[რუსეთი|</ins>რუსეთში<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, მაგრამ იქ <ins class="diffchange diffchange-inline">პოლიტიკური </ins>მდგომარეობის გაუარესების გამო (ბორის გოდუნოვის გარდაცვალება 1605 წ., პოლონეთ-შვედეთის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ინტერვენცია|</ins>ინტერვენციის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დაწყება და სხვ.) რუსეთ-ქართლის სამეფოს <ins class="diffchange diffchange-inline">დიპლომატიური </ins>ურთიერთობები საწყის ეტაპზევე შეწყდა. <ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი  </ins>X-ის ელჩები არაგვის ხეობიდან უკან გამობრუნდნენ.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1605 წ. 22 ოქტომბერს ბელაქნის წყალზე გამართულ შეტაკებაში აბას I-ის ფავორიტ კონსტანტინე-მირზას წინააღმდეგ აჯანყებულ კახელებთან ერთად იბრძოდა ქართლის სამეფოს მემარჯვენე <del class="diffchange diffchange-inline">სადროშოს </del>ჯარი პაპუნა ამილახვრის სარდლობით. შეშფოთებულმა შაჰმა, <del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X-ს რომ არ დაეჭირა კახეთის ტახტი, სასწრაფოდ, მოკლული კონსტანტინეს ნაცვლად, ქრისტიანი თეიმურაზ I ცნო კახეთის მეფედ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1605 წ. 22 ოქტომბერს ბელაქნის წყალზე გამართულ შეტაკებაში აბას I-ის ფავორიტ კონსტანტინე-მირზას წინააღმდეგ აჯანყებულ კახელებთან ერთად იბრძოდა ქართლის სამეფოს მემარჯვენე <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სადროშო]]ს </ins>ჯარი პაპუნა ამილახვრის სარდლობით. შეშფოთებულმა შაჰმა, <ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი  </ins>X-ს რომ არ დაეჭირა კახეთის ტახტი, სასწრაფოდ, მოკლული კონსტანტინეს ნაცვლად, ქრისტიანი თეიმურაზ I ცნო კახეთის მეფედ.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ესოდენ რთული <del class="diffchange diffchange-inline">პოლიტ. </del>ვითარების ფონზე <del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X მაინც ახერხებდა ყურადღების გამოჩენას <del class="diffchange diffchange-inline">ქართ. </del>მართლმადიდებელი ეკლესიის მიმართ, თანამშრომლობდა თანამედროვე ქართლის კათოლიკოს-პატრიარქებთან. ბატონიშვილობის პერიოდში თავისი საუფლისწულო მამულებიდან განახორციელა შეწირულობები ხევისჯვრის წმ. <del class="diffchange diffchange-inline">გიორგის </del>და იტრიის ყოვლადწმიდის ეკლესიებისთვის. მის სახელზე ზოგ ეკლესიაში წელიწადში რამდენჯერმე ჟამისწირვა და აღაპი დააწესეს.  </div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ესოდენ რთული <ins class="diffchange diffchange-inline">პოლიტიკური </ins>ვითარების ფონზე <ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი </ins>X მაინც ახერხებდა ყურადღების გამოჩენას <ins class="diffchange diffchange-inline">[[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია|ქართული </ins>მართლმადიდებელი ეკლესიის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>მიმართ, თანამშრომლობდა თანამედროვე ქართლის კათოლიკოს-პატრიარქებთან. ბატონიშვილობის პერიოდში თავისი საუფლისწულო მამულებიდან განახორციელა შეწირულობები ხევისჯვრის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[წმინდა გიორგი|</ins>წმ. <ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი]]ს </ins>და იტრიის ყოვლადწმიდის ეკლესიებისთვის. მის სახელზე ზოგ ეკლესიაში წელიწადში რამდენჯერმე ჟამისწირვა და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>აღაპი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დააწესეს.  </div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>1606 წ. მეჯვრისხევს მყოფი <del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X მოულოდნელად გარდაიცვალა. შაჰმა დაუმორჩილებელი მეფე მოაწამვლინა (სხვა ვერსიით, <del class="diffchange diffchange-inline">თაფლის </del>ჭამის დროს „უცა ფუტკარმა, პირი გაუსივა და მიიცვალა“).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>1606 წ. მეჯვრისხევს მყოფი <ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი </ins>X მოულოდნელად გარდაიცვალა. შაჰმა დაუმორჩილებელი მეფე მოაწამვლინა (სხვა ვერსიით, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თაფლი]]ს </ins>ჭამის დროს „უცა ფუტკარმა, პირი გაუსივა და მიიცვალა“).</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">გ. </del>X <del class="diffchange diffchange-inline">ისტ. </del>საბუთებში მოიხსენიება, როგორც იესიან-დავითიან-სოლომონიან-ბაგრატონიანი; აფხაზთა, რანთა, კახთა, სომეხთა, შარვანშა და შაჰანშა, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მეფეთ-მეფე.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">გიორგი </ins>X <ins class="diffchange diffchange-inline">ისტორიული </ins>საბუთებში მოიხსენიება, როგორც იესიან-დავითიან-სოლომონიან-ბაგრატონიანი; აფხაზთა, რანთა, კახთა, სომეხთა, შარვანშა და შაჰანშა, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მეფეთ-მეფე.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''გ. ოთხმეზური''</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''გ. ოთხმეზური''</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%92%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_X&diff=185760&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: გიორგი X (1560-1606), ქართლის მეფე (1600-1606), სიმონ I-ისა და დედოფალი ნესტა...2023-01-29T17:07:43Z<p>ახალი გვერდი: გიორგი X (1560-1606), ქართლის მეფე (1600-1606), სიმონ I-ისა და დედოფალი ნესტა...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>გიორგი X (1560-1606), ქართლის მეფე (1600-1606), სიმონ I-ისა და დედოფალი ნესტან-დარეჯანის შვილი.<br />
<br />
გ. X-ს ბატონიშვილობის პერიოდზე აისახა მისი მამის, სიმონ I-ის მძიმე ხვედრი. სიმონ I-ის ტყვეობითა და დედოფალ ნესტან-დარეჯანის ძმების (ელიმირზონ, ხოსრო-მირზა) სიკვდილით (1574) ისარგებლეს მეფის მოწინააღმდეგე ძალებმა დაუდ-ხანის წაქეზებით ბარძიმ ამილახვარი და ქსნის ერისთავი თავს დაესხნენ კავთისხევში მყოფ მეფის ოჯახს, მცირეწლოვან გიორგის, ნესტან-დარეჯანს „და წარიღეს ყოველივე საუნჯენი მეფისა და დედოფლისა“. ტყვეობიდან მობრუნებულმა სიმონმა ორივეს აზღვევინა დანაშაული. ქსნის ერისთავის მამულის ნაწილი უშუალოდ გიორგი ბატონიშვილს გადაეცა. <br />
<br />
გიორგი ბატონიშვილი, სამეფო სადროშოს სარდალი, გმირი მამის მხარდამხარ იბრძოდა ქართლის ოსმალთაგან გასათავისუფლებლად. 1600 წ., როდესაც ოსმალებმა სიმონ I ნახიდურის ბრძოლაში ტყვედ ჩაიგდეს, გიორგი ბატონიშვილი ახლად გათავისუფლებული გორის დასაცავად იდგა. მხოლოდ მეორე დღეს შეიტყო სიმონის დატყვევება. გამოუდგა ოსმალებს, მაგრამ ვეღარ დაეწია. მისი ბრძანებითა და მოწოდებით სამეფო ხაზინამ, ეკლესია-მონასტრებმა და თავადებმა დიდძალი სიმდიდრე გაიღეს მეფის დასახსნელად. გიორგიმ თავისი ძე დავითიც გაგზავნა სტამბოლს მძევლად, მაგრამ იქ ჩასულ ქართველ დესპანებს სიმონ I გარდაცვლილი დახვდათ. სიმონის გამოსასყიდად შეკრებილი „ყოველნი საჭურჭლენი და საგანძურნი“ სულთანმა დაიტოვა. გორელი ვაჭარი დიაკვნიშვილი, რ-მაც სიმონ მეფის ნეშტი ჩამოასვენა საქართველოში, გ. X-მ გაააზატა და ჯვრის მონასტერს შესწირა.<br />
<br />
1600 წ. გ. X მეფედ ეკურთხა თბილისში. ამიერიდან ის ჩაუდგა სათავეში ქართლის ბრძოლას ოსმალო დამპყრობლების წინააღმდეგ. მოკლე ხანში მთელი ქართლი შემოიმტკიცა. 1601 წ. ლორეს ციხეში გამაგრებული ოსმალური გარნიზონი ამოწყვიტა და ეს უაღრესად მნიშვნელოვანი სტრატეგიული მხარე კვლავ ქართლის სამეფოს საზღ- ვრებში მოაქცია.<br />
<br />
ირან-ოსმალეთის ომის (1603-1612) დროს გ. X იძულებული იყო ირანელთა მხარე დაეჭირა. ქართულმა ჯარმა, მისი და ალექსანდრე II კახთა მეფის მეთაურობით, გადამწყვეტი როლი შეასრულა ერევნის ციხის აღებაში (1604). ყიზილბაშებზე უწინ ქართველები შეიჭრნენ ქალაქში და 10-თვიანი ალყა გამარჯვებით დამთავრდა. ამ დამსახურებისთვის შაჰ-აბასმა თითქოსდა დაასაჩუქრა მეფე გიორგი (სოფლები უბოძა ირანში და ჯამაგირიც დაუნიშნა), მაგრამ ამასთანავე იძულებით დაათმობინა ლორეს ციხე, რითაც უმძიმესი დარტყმა მიაყენა ქართლის სამეფოს თავდაცვისუნარიანობას. ამის შემდეგ გ. X-სა და აბას I-ს შორის ურთიერთობა დაიძაბა. ქართლის მეფემ სწორად განჭვრიტა შაჰის მომავალი გეგმები და აშკარა ანტიირანული პოლიტ. კურსის გატარება დაიწყო.<br />
<br />
ალექსანდრე II-ის მოკვლის შემდეგ (1605 წ. 12 მარტი), კახეთში მყოფი რუსი ელჩები, ტატიშჩევი და ივანოვი, თავისთან მიიწვია და კახეთის მსგავსად, ქართლის სამეფოს რუსეთის მფარველობაში შესვლა აღუთქვა. ეს აქტი დინასტიური ქორწინებით, ბორის გოდუნოვის ძის, თევდორეს და გ. X-ის ასულ ელენეს შეუღლებით უნდა განმტკიცებულიყო. მან თავისი ელჩებიც გაგზავნა რუსეთში, მაგრამ იქ პოლიტ. მდგომარეობის გაუარესების გამო (ბორის გოდუნოვის გარდაცვალება 1605 წ., პოლონეთ-შვედეთის ინტერვენციის დაწყება და სხვ.) რუსეთ-ქართლის სამეფოს დიპლ. ურთიერთობები საწყის ეტაპზევე შეწყდა. გ. X-ის ელჩები არაგვის ხეობიდან უკან გამობრუნდნენ.<br />
<br />
1605 წ. 22 ოქტომბერს ბელაქნის წყალზე გამართულ შეტაკებაში აბას I-ის ფავორიტ კონსტანტინე-მირზას წინააღმდეგ აჯანყებულ კახელებთან ერთად იბრძოდა ქართლის სამეფოს მემარჯვენე სადროშოს ჯარი პაპუნა ამილახვრის სარდლობით. შეშფოთებულმა შაჰმა, გ. X-ს რომ არ დაეჭირა კახეთის ტახტი, სასწრაფოდ, მოკლული კონსტანტინეს ნაცვლად, ქრისტიანი თეიმურაზ I ცნო კახეთის მეფედ.<br />
<br />
ესოდენ რთული პოლიტ. ვითარების ფონზე გ. X მაინც ახერხებდა ყურადღების გამოჩენას ქართ. მართლმადიდებელი ეკლესიის მიმართ, თანამშრომლობდა თანამედროვე ქართლის კათოლიკოს-პატრიარქებთან. ბატონიშვილობის პერიოდში თავისი საუფლისწულო მამულებიდან განახორციელა შეწირულობები ხევისჯვრის წმ. გიორგის და იტრიის ყოვლადწმიდის ეკლესიებისთვის. მის სახელზე ზოგ ეკლესიაში წელიწადში რამდენჯერმე ჟამისწირვა და აღაპი დააწესეს. <br />
<br />
1606 წ. მეჯვრისხევს მყოფი გ. X მოულოდნელად გარდაიცვალა. შაჰმა დაუმორჩილებელი მეფე მოაწამვლინა (სხვა ვერსიით, თაფლის ჭამის დროს „უცა ფუტკარმა, პირი გაუსივა და მიიცვალა“).<br />
<br />
გ. X ისტ. საბუთებში მოიხსენიება, როგორც იესიან-დავითიან-სოლომონიან-ბაგრატონიანი; აფხაზთა, რანთა, კახთა, სომეხთა, შარვანშა და შაჰანშა, აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მეფეთ-მეფე.<br />
<br />
''გ. ოთხმეზური''<br />
<br />
==წყაროები და ლიტერატურა==<br />
* ეგნატაშვილი ბერი, ახალი ქართლის ცხოვრება, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1959; <br />
* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც.: ტ. 4, თბ., 1973; <br />
* ისქანდერ მუნშის ცნობები საქართველოს შესახებ, ვ. ფუთურიძის გამოც., თბ.,1969; <br />
* კაკაბაძე ს., ფარსადან გორგიჯანიძის ისტორია, „საისტორიო მოამბე“, წ. 2, ტფ., 1925; <br />
* პირთა ანოტირებული ლექსიკონი XI-XVII სს. ქართული ისტორიული საბუთების მიხედვით, ტ. 1, თბ., 1991; <br />
* ქართული ისტორიული საბუთების კორპუსი, მ. სურგულაძის გამოც., ტ. 4, თბ., 2016; <br />
* Белокуров С., Сношения России с Кавказом, вып. I, 1578-1613 гг, M., 1989.<br />
* ბერძენიშვილი ნ., რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის ისტორიიდან XVI-XVII საუკუნეთა მიჯნაზე, წგ.: საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგ.: 4, თბ., 1967; <br />
* გვრიტიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიიდან (XV-XVII სს.), წგნ. 2, 1965; <br />
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 3, თბ., 1979; <br />
* ქორიძე თ, ქართლის მეფეები, გიორგი X, წგ.: საქართველოს მეფეები, თბ., 2000; <br />
* ჯამბურია გ., ირან-ოსმალეთის ახალი ომი და ქართლ-კახეთის სამეფოები, საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973.<br />
== წყარო ==<br />
* [[საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია:ენციკლოპედია]]<br />
[[კატეგორია:ქართლის მეფეები]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს ისტორია]]<br />
[[კატეგორია:ბაგრატიონები]]</div>Tkenchoshvili