გოეთე იოჰან ვოლფგანგ - რედაქტირების ისტორია

Tkenchoshvili: /* გოეთეს დრამატურგია ვაიმარის ეპოქაში */

2023-07-16T13:43:03Z

‎გოეთეს დრამატურგია ვაიმარის ეპოქაში

Tkenchoshvili 13:38, 16 ივლისი 2023-ზე

2023-07-16T13:38:37Z

Tkenchoshvili: /* გოეთეს დრამატურგია ვაიმარის ეპოქაში */

2023-07-16T10:16:34Z

‎გოეთეს დრამატურგია ვაიმარის ეპოქაში

Tkenchoshvili: /* გოეთეს დრამატურგია „ქარიშხლისა და შეტევის“ ეპოქაში */

2023-07-16T10:04:40Z

‎გოეთეს დრამატურგია „ქარიშხლისა და შეტევის“ ეპოქაში

Tkenchoshvili 10:04, 16 ივლისი 2023-ზე

2023-07-16T10:04:15Z

Tkenchoshvili 16:19, 15 ივლისი 2023-ზე

2023-07-15T16:19:25Z

Tkenchoshvili 09:44, 24 მაისი 2023-ზე

2023-05-24T09:44:54Z

Tkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „იოჰან ვოლფგანგ გოეთე“ გადაიტანა გვერდზე „[[გოეთე იოჰან ვოლფგანგ]...

2023-05-24T09:43:03Z

მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „იოჰან ვოლფგანგ გოეთე“ გადაიტანა გვერდზე „[[გოეთე იოჰან ვოლფგანგ]...

Tkenchoshvili: მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „გოეთე იოჰან ვოლფგანგ“ გადაიტანა გვერდზე „[[იოჰან ვოლფგანგ გოეთე]...

2023-05-24T09:42:55Z

მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „გოეთე იოჰან ვოლფგანგ“ გადაიტანა გვერდზე „[[იოჰან ვოლფგანგ გოეთე]...

Tkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''იოჰან ვოლფგანგ გოეთე''' – (''გერმ.'' Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832), გერმანელი პ...

2023-05-24T09:42:31Z

ახალი გვერდი: '''იოჰან ვოლფგანგ გოეთე''' – (''გერმ.'' Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832), გერმანელი პ...

ახალი გვერდი

'''იოჰან ვოლფგანგ გოეთე''' – (''გერმ.'' Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832), გერმანელი პოეტი, მოაზროვნე, დრამატურგი.

„უდიდეს გერმანელად“ შერაცხული, იგი იყო მეცნიერებისა და ხელოვნების გაბედული რეფორმატორი, იბრძოდა ისეთი გერმანული თეატრის შესაქმნელად, სადაც თანაბარი ძალით იქნებოდა ასახული მთელი ერის პრობლემატიკა, რაც მნიშვნელოვანწილად ხელს შეუწყობდა [[გერმანია|გერმანიის]] გამთლიანებას. თავისი შემოქმედებით და მოღვაწეობით ახალ საფეხურზე აიყვანა გერმანული დრამატურგია, მოახდინა რეჟისორული ხელოვნების რეფორმა, შექმნა ახალი დროების ევროპული თეატრალური ესთეტიკა. ჯერ კიდევ სტუდენტობის წლებში წინ აღუდგა ფრანგული კლასიციზმის არისტოკრატულ პირობითობებს. ამავე დროს, მასზე დიდ ზეგავლენას ახდენს ფრანგი გამანათლებლების – ვოლტერის, რუსოს, დიდროს ნააზრევი. იგი მაღალ შეფასებას აძლევდა მოლიერის შემოქმედებითს მემკვიდრეობას. მან ხალხური შემოქმედება გამოაცხადა ნებისმიერი ხელოვნების საფუძვლად, ცხოვრებისეული სიმართლის ასახვა ხელოვნების მთავარ მიზნად. ასეთ მწერლად მას ესახებოდა შექსპირი, ხოლო ლესინგს მიიჩნევდა ესთეტიკაში და [[დრამა]]ში თავის უშუალო მასწავლებლად.

სტრასბურგში (სადაც დაამთავრა უნივერსიტეტი) იგი უახლოვდება ახალგაზრდა „შტურმერებს“ („[[ქარიშხალი და შეტევა|ქარიშხლისა და შეტევის]]“ მოძრაობის წარმომადგენლებს), რომლებიც ქმნიდნენ ფორმით თავისუფალ, ტირანიის წინააღმდეგ მიმართულ [[ტრაგედია|ტრაგედიებს]]. მოქმედების ცენტრში იდგა საზოგადოებრივ მანკიერებებთან მებრძოლი ძლიერი პიროვნება. გოეთეც ეძებს თავის გმირს და მას ხედავს ხან ლირიკულ იპოსტაზში („ახალგაზრდა ვერტერის ვნებანი“), ხან კი – მებრძოლ ტიტანად („მუჰამედი“, „პრომეთე“). ამავე ხანებში საფუძველი ეყრება მის უმთავრეს ნაწარმოებს – „ფაუსტს“, რომელზეც მან თითქმის 60 წელი იმუშავა (1773-1830).

1775 წელს იგი გადადის ვაიმარში, სადაც იკავებს პირველი მინისტრის პოსტს. გოეთეს კლასიცისტური მისწრაფებანი ასახვას ჰპოვებენ მის დრამებში და ტრაქტატებში ხელოვნების შესახებ (80-90 წწ.). ვაიმარში მას უყალიბდება მატერიალისტური ხედვაც, რასაც იგი ავლენს დრამისა და თეატრის თეორიაში. მისი განმანათლებლური ტენდენციები გამჟღავნდა მის მოწოდებაში, რომ თეატრმა არა მხოლოდ უნდა ასახოს სინამდვილე, არამედ უნდა შეასრულოს აღმზრდელობითი როლი. ანტიკური ხელოვნებით გატაცება ნათლად მოჩანს მის რეჟისორულ მოღვაწეობაში, ვაიმარის სასახლისკარის მსახიობებთან მუშაობაში (იგი ხელმძღვანელობდა ამ თეატრს). მისი შეხედულებები [[სასცენო ხელოვნება]]ზე გადმოცემულია თეორიულ ნაშრომში „წესები მსახიობთათვის“ (1803). მისი აზრით, სცენაზე უნდა სუფევდეს ამაღლებული და ნატიფი. სპექტაკლი უნდა აიგოს ანტიკური პლასტიკის მიხედვით, მსახიობებისაგან იგი ითხოვდა პოზების და [[ჟესტი|ჟესტების]] სკულპტურულ რეგლამენტირებას, ფრონტალურ თამაშს, [[მიმიკა|მიმიკის]] განსაზღვრულობას, სიტყვების წამღერებით წარმოთქმას. თეატრალურ პრაქტიკაში მან პირველმა დანერგა სამაგიდო [[რეპეტიცია|რეპეტიციები]].

მისი ძირითადი [[დრამა|დრამებია]]: „იფიღენია ტავრიდაში“, „კლაუდინა ბილლა ბელადან“, „ერვინი და ელმირა“, „ტორკვატო ტასსო“ „გიოც ფონ ბერლიხინგენი“ (პირველი გერმანული სოციალ-ისტორიული პიესა), „ეგმონტი“ (თავისუფლებისათვის მებრძოლი გმირი), „კლავიგო“ (ტრაგედია).

==წყარო==
[[მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
[[კატეგორია:გერმანელი პოეტები]]
[[კატეგორია:დრამატურგები]]
[[კატეგორია:გერმანელი დრამატურგები]]

@@ ხაზი 17: / ხაზი 17: @@
 ვაიმარში მას უყალიბდება მატერიალისტური ხედვაც, რასაც იგი ავლენს დრამისა და თეატრის თეორიაში. მისი განმანათლებლური ტენდენციები გამჟღავნდა მის მოწოდებაში, რომ თეატრმა არა მხოლოდ უნდა ასახოს სინამდვილე, არამედ უნდა შეასრულოს აღმზრდელობითი როლი. მისი შეხედულებები [[სასცენო ხელოვნება]]ზე გადმოცემულია თეორიულ ნაშრომში „წესები მსახიობთათვის“ (1803). მისი აზრით, სცენაზე უნდა სუფევდეს ამაღლებული და ნატიფი. სპექტაკლი უნდა აიგოს ანტიკური პლასტიკის მიხედვით, მსახიობებისაგან იგი ითხოვდა პოზების და [[ჟესტი|ჟესტების]] სკულპტურულ რეგლამენტირებას, ფრონტალურ თამაშს, [[მიმიკა|მიმიკის]] განსაზღვრულობას, სიტყვების წამღერებით წარმოთქმას. თეატრალურ პრაქტიკაში მან პირველმა დანერგა სამაგიდო [[რეპეტიცია|რეპეტიციები]].
-იტალიაში მოგზაურობის შემდეგ გოეთე სათავეში ჩაუდგა ვაიმარის პროფესიულ სამეფო კარის თეატრს. გოეთემ ახალი მსახიობებით შეავსო დასი, ვინაიდან თავად სურდა ახალგაზრდების აღზრდა. 1791 წელს თეატრი გაიხსნა [[იფლანდი ავგუსტ ვილჰელმ|იფლანდი]]ს მეშჩანური დრამით „მონადირეები“ (გოეთემ მაყურებლის გემოვნება გაითვალისწინა). გოეთე იბრძოდა, რათა რეპერტუარის შემცირების ხარჯზე გაზრდილიყო სპექტაკლების მხატვრული ხარისხი (ფინანსურად უჭირდათ). მაყურებლის გემოვნების გათვალისწინებით ხშირად უწევდა კომპრომისზე წასვლა. მოგვიანებით, ვაიმარში გადადის [[შილერი ფრიდრიხ|შილერი]] და გოეთესთან ერთად თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი ხდება. ექვსი წელი მუშაობდნენ ერთად. შილერის გავლენით გოეთე აქტიურად მუშაობს რეჟისურაში. გოეთეს ძირითადი ყურადღება დრამატულ ნაწილზე გადააქვს, [[ოპერა|ოპერები]]ს დადგმებში არ მონაწილეობს. გოეთეს მიაჩნდა, რომ თეატრში მთავარია კარგი რეპერტუარის შექმნა, ასევე სპექტაკლის დადგმის დროს მსახიობებთან ხანგრძლივი მუშაობა. ვაიმარის თეატრში, სხვა თეატრებთან შედარებით, მაღალმხატვრული კლასიკური ნაწარმოებები იდგმებოდა. ამ მხრივ სამაგალითო თეატრი იყო.
+==== ვაიმარის სამეფო კარის თეატრი ====
 იტალიაში მოგზაურობის შემდეგ გოეთე სათავეში ჩაუდგა ვაიმარის პროფესიულ სამეფო კარის თეატრს. გოეთემ ახალი მსახიობებით შეავსო დასი, ვინაიდან თავად სურდა ახალგაზრდების აღზრდა. 1791 წელს თეატრი გაიხსნა [[იფლანდი ავგუსტ ვილჰელმ|იფლანდი]]ს მეშჩანური დრამით „მონადირეები“ (გოეთემ მაყურებლის გემოვნება გაითვალისწინა). გოეთე იბრძოდა, რათა რეპერტუარის შემცირების ხარჯზე გაზრდილიყო სპექტაკლების მხატვრული ხარისხი (ფინანსურად უჭირდათ). მაყურებლის გემოვნების გათვალისწინებით ხშირად უწევდა კომპრომისზე წასვლა. მოგვიანებით, ვაიმარში გადადის [[შილერი ფრიდრიხ|შილერი]] და გოეთესთან ერთად თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი ხდება. ექვსი წელი მუშაობდნენ ერთად. შილერის გავლენით გოეთე აქტიურად მუშაობს რეჟისურაში. გოეთეს ძირითადი ყურადღება დრამატულ ნაწილზე გადააქვს, [[ოპერა|ოპერები]]ს დადგმებში არ მონაწილეობს. გოეთეს მიაჩნდა, რომ თეატრში მთავარია კარგი რეპერტუარის შექმნა, ასევე სპექტაკლის დადგმის დროს მსახიობებთან ხანგრძლივი მუშაობა. ვაიმარის თეატრში, სხვა თეატრებთან შედარებით, მაღალმხატვრული კლასიკური ნაწარმოებები იდგმებოდა. ამ მხრივ სამაგალითო თეატრი იყო.
-−
 ==წყარო==

←წინა ვერსია		13:38, 16 ივლისი 2023-ის ვერსია
ხაზი 16:		ხაზი 16:

	ვაიმარში მას უყალიბდება მატერიალისტური ხედვაც, რასაც იგი ავლენს დრამისა და თეატრის თეორიაში. მისი განმანათლებლური ტენდენციები გამჟღავნდა მის მოწოდებაში, რომ თეატრმა არა მხოლოდ უნდა ასახოს სინამდვილე, არამედ უნდა შეასრულოს აღმზრდელობითი როლი. მისი შეხედულებები [[სასცენო ხელოვნება]]ზე გადმოცემულია თეორიულ ნაშრომში „წესები მსახიობთათვის“ (1803). მისი აზრით, სცენაზე უნდა სუფევდეს ამაღლებული და ნატიფი. სპექტაკლი უნდა აიგოს ანტიკური პლასტიკის მიხედვით, მსახიობებისაგან იგი ითხოვდა პოზების და [[ჟესტი\|ჟესტების]] სკულპტურულ რეგლამენტირებას, ფრონტალურ თამაშს, [[მიმიკა\|მიმიკის]] განსაზღვრულობას, სიტყვების წამღერებით წარმოთქმას. თეატრალურ პრაქტიკაში მან პირველმა დანერგა სამაგიდო [[რეპეტიცია\|რეპეტიციები]].		ვაიმარში მას უყალიბდება მატერიალისტური ხედვაც, რასაც იგი ავლენს დრამისა და თეატრის თეორიაში. მისი განმანათლებლური ტენდენციები გამჟღავნდა მის მოწოდებაში, რომ თეატრმა არა მხოლოდ უნდა ასახოს სინამდვილე, არამედ უნდა შეასრულოს აღმზრდელობითი როლი. მისი შეხედულებები [[სასცენო ხელოვნება]]ზე გადმოცემულია თეორიულ ნაშრომში „წესები მსახიობთათვის“ (1803). მისი აზრით, სცენაზე უნდა სუფევდეს ამაღლებული და ნატიფი. სპექტაკლი უნდა აიგოს ანტიკური პლასტიკის მიხედვით, მსახიობებისაგან იგი ითხოვდა პოზების და [[ჟესტი\|ჟესტების]] სკულპტურულ რეგლამენტირებას, ფრონტალურ თამაშს, [[მიმიკა\|მიმიკის]] განსაზღვრულობას, სიტყვების წამღერებით წარმოთქმას. თეატრალურ პრაქტიკაში მან პირველმა დანერგა სამაგიდო [[რეპეტიცია\|რეპეტიციები]].
		+
		+	იტალიაში მოგზაურობის შემდეგ გოეთე სათავეში ჩაუდგა ვაიმარის პროფესიულ სამეფო კარის თეატრს. გოეთემ ახალი მსახიობებით შეავსო დასი, ვინაიდან თავად სურდა ახალგაზრდების აღზრდა. 1791 წელს თეატრი გაიხსნა [[იფლანდი ავგუსტ ვილჰელმ\|იფლანდი]]ს მეშჩანური დრამით „მონადირეები“ (გოეთემ მაყურებლის გემოვნება გაითვალისწინა). გოეთე იბრძოდა, რათა რეპერტუარის შემცირების ხარჯზე გაზრდილიყო სპექტაკლების მხატვრული ხარისხი (ფინანსურად უჭირდათ). მაყურებლის გემოვნების გათვალისწინებით ხშირად უწევდა კომპრომისზე წასვლა. მოგვიანებით, ვაიმარში გადადის [[შილერი ფრიდრიხ\|შილერი]] და გოეთესთან ერთად თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი ხდება. ექვსი წელი მუშაობდნენ ერთად. შილერის გავლენით გოეთე აქტიურად მუშაობს რეჟისურაში. გოეთეს ძირითადი ყურადღება დრამატულ ნაწილზე გადააქვს, [[ოპერა\|ოპერები]]ს დადგმებში არ მონაწილეობს. გოეთეს მიაჩნდა, რომ თეატრში მთავარია კარგი რეპერტუარის შექმნა, ასევე სპექტაკლის დადგმის დროს მსახიობებთან ხანგრძლივი მუშაობა. ვაიმარის თეატრში, სხვა თეატრებთან შედარებით, მაღალმხატვრული კლასიკური ნაწარმოებები იდგმებოდა. ამ მხრივ სამაგალითო თეატრი იყო.
		+
		+
		+

	==წყარო==		==წყარო==

@@ ხაზი 13: / ხაზი 13: @@
 ==== გოეთეს დრამატურგია ვაიმარის ეპოქაში ====
-წელს ვაიმარში ჩასვლით იწყება ახალი ეტაპი გოეთეს შემოქმედებაში. საუკუნის პირველ ათწლეულში ის წყვეტს ლიტერატურულ მოღვაწეობას და იწყებს პრაქტიკულ, სახელმწიფოებრივ საქმიანობას. მოგვიანებით გოეთეს მეცნიერება გაიტაცებს. 1786-1788 წლებში მოგზაურობს [[იტალია]]ში. იტალიაში გოეთე ამთავრებს „ეგმონტს“ – ისტორიულ დრამას, რომელიც რევოლუციის თემას ეძღვნება. სიუჟეტად ნიდერლანდების ესპანეთთან თავისუფლებისათვის ბრძოლის ამბავი აიღო. იტალიიდან ვაიმარში დაბრუნების შემდეგ იგი უახლოვდება [[შილერი ფრიდრიხ|შილერს]], რომელსაც ამ დროს უკვე დასრულებული აქვს „შტურმერული“ პერიოდი და ეძებს ახალ გზებს ლიტერატურულ, შემოქმედებით მოღვაწეობაში. „ქარიშხლის და შეტევის“ პერიოდში გოეთეს განსაკუთრებით უყვარდა, ხიბლავდა საზოგადოებრივი უსამართლობის წინააღმდეგ თამამად აღმდგარი ტიტანური გმირების გამოხატვა. ვაიმარის პერიოდში გოეთე ინტერესდება ჰარმონიული პიროვნებით, რომელიც ადამიანებთან, საზოგადოებასთან თანხმობაში ცხოვრობს. ამ შეხედულებამ გამოხატულება ჰპოვა გოეთეს დრამატურგიაში (თუ არ ჩავთვლით პატარა ნაწარმოებებს დაწერილს სამეფო-კარის [[სპექტაკლი|სპექტაკლებისათვის]], რომელთაც არც მხატვრული და არც იდეური შინაარსი არ ჰქონდა). ვაიმარის პერიოდის პირველი მნიშვნელოვანი ნაწარმოები იყო – „იფიგენია თავრიდში“, შექმნილი [[ევრიპიდე]]ს იმავე სახელწოდების ტრაგედიის მიხედვით.
+წელს ვაიმარში ჩასვლით იწყება ახალი ეტაპი გოეთეს შემოქმედებაში. საუკუნის პირველ ათწლეულში ის წყვეტს ლიტერატურულ მოღვაწეობას და იწყებს პრაქტიკულ, სახელმწიფოებრივ საქმიანობას. მოგვიანებით გოეთეს მეცნიერება გაიტაცებს. 1786-1788 წლებში მოგზაურობს [[იტალია]]ში. იტალიაში გოეთე ამთავრებს „ეგმონტს“ – ისტორიულ დრამას, რომელიც რევოლუციის თემას ეძღვნება. სიუჟეტად ნიდერლანდების ესპანეთთან თავისუფლებისათვის ბრძოლის ამბავი აიღო. იტალიიდან ვაიმარში დაბრუნების შემდეგ იგი უახლოვდება [[შილერი ფრიდრიხ|შილერს]], რომელსაც ამ დროს უკვე დასრულებული აქვს „შტურმერული“ პერიოდი და ეძებს ახალ გზებს ლიტერატურულ, შემოქმედებით მოღვაწეობაში. „ქარიშხლის და შეტევის“ პერიოდში გოეთეს განსაკუთრებით უყვარდა, ხიბლავდა საზოგადოებრივი უსამართლობის წინააღმდეგ თამამად აღმდგარი ტიტანური გმირების გამოხატვა. ვაიმარის პერიოდში გოეთე ინტერესდება ჰარმონიული პიროვნებით, რომელიც ადამიანებთან, საზოგადოებასთან თანხმობაში ცხოვრობს. ამ შეხედულებამ გამოხატულება ჰპოვა გოეთეს დრამატურგიაში (თუ არ ჩავთვლით პატარა ნაწარმოებებს დაწერილს სამეფო-კარის [[სპექტაკლი|სპექტაკლებისათვის]], რომელთაც არც მხატვრული და არც იდეური შინაარსი არ ჰქონდა). ვაიმარის პერიოდის პირველი მნიშვნელოვანი ნაწარმოები იყო – „[[იფიგენია თავრიდში (გოეთე)|იფიგენია თავრიდში]]“, შექმნილი [[ევრიპიდე]]ს იმავე სახელწოდების ტრაგედიის მიხედვით.
 ვაიმარში მას უყალიბდება მატერიალისტური ხედვაც, რასაც იგი ავლენს დრამისა და თეატრის თეორიაში. მისი განმანათლებლური ტენდენციები გამჟღავნდა მის მოწოდებაში, რომ თეატრმა არა მხოლოდ უნდა ასახოს სინამდვილე, არამედ უნდა შეასრულოს აღმზრდელობითი როლი. მისი შეხედულებები [[სასცენო ხელოვნება]]ზე გადმოცემულია თეორიულ ნაშრომში „წესები მსახიობთათვის“ (1803). მისი აზრით, სცენაზე უნდა სუფევდეს ამაღლებული და ნატიფი. სპექტაკლი უნდა აიგოს ანტიკური პლასტიკის მიხედვით, მსახიობებისაგან იგი ითხოვდა პოზების და [[ჟესტი|ჟესტების]] სკულპტურულ რეგლამენტირებას, ფრონტალურ თამაშს, [[მიმიკა|მიმიკის]] განსაზღვრულობას, სიტყვების წამღერებით წარმოთქმას. თეატრალურ პრაქტიკაში მან პირველმა დანერგა სამაგიდო [[რეპეტიცია|რეპეტიციები]].
 ==წყარო==

@@ ხაზი 9: / ხაზი 9: @@
 (1773), რომელშიც მწერალმა გერმანულ საზოგადოებაში არსებული უმნიშვნელოვანესი პრობლემები წარმოაჩინა. „გეც ფონ ბერლიხინგენი“ მიჩნეულია პირველ მხატვრულ-ისტორიულ გერმანულ პიესად.
-გოეთეს შემდეგი დრამა-ტურგიული ნაწარმოებია ტრაგედია – „კლავიხო“, რომლის [[სიუჟეტი]] [[ბომარშე პიერ|ბომარშე]]ს „მემუარებიდან“ აიღო. „კლავიხოში“ მწერალი საოჯახო-ყოფით თემატიკას მიუბრუნდა. იმავე
+გოეთეს შემდეგი დრამატურგიული ნაწარმოებია ტრაგედია – „კლავიხო“, რომლის [[სიუჟეტი]] [[ბომარშე პიერ|ბომარშე]]ს „მემუარებიდან“ აიღო. „კლავიხოში“ მწერალი საოჯახო-ყოფით თემატიკას მიუბრუნდა. იმავე
 პერიოდში ჩაფიქრებული ჰქონდა ტრაგედიების – „მაგომეტი“ და „პრომეთე“ – შექმნა. ჩანაფიქრი ნაწილობრივ განახორციელა. დაწერა ლექსი – „სიმღერა მაგომეტზე“ და „პრომეთეს“ ნაწყვეტები, რომელიც არ დაუსრულებია. ამ პერიოდშივე ის იწყებს [[ფაუსტი (გოეთე)|ფაუსტი]]ს სიუჟეტზე მუშაობას.

@@ ხაზი 1: / ხაზი 1: @@
 [[ფაილი:GoeTe.JPG|thumb|140პქ|იოჰან ვოლფგანგ გოეთე]]
-'''იოჰან ვოლფგანგ გოეთე''' – (''გერმ.'' Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832), გერმანელი პოეტი, მოაზროვნე, დრამატურგი.
+'''იოჰან ვოლფგანგ გოეთე''' – (''გერმ.'' Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832), გერმანელი პოეტი, დრამატურგი, მხატვარი, მუსიკოსი, სწავლული,  პოლიტიკური მოღვაწე. იგი სხვადასხვა ჟანრის ნაწარმოებებს ქმნიდა – ლირიკულ ლექსებს, ეპიკურ პოემებს, ბალადებს, რომანებს, [[ტრაგედია|ტრაგედიებს]], [[კომედია|კომედიებს]], აგრეთვე სატირულ ჩანახატებს, თეორიულ ნაშრომებს, რეცენზიებს... გოეთე − რეალისტი, ჰუმანისტ-განმანათლებლი, სახალხო მწერალი, თავისი დროის მოწინავე იდეების გამომხატველია.
-„უდიდეს გერმანელად“ შერაცხული, იგი იყო მეცნიერებისა და ხელოვნების გაბედული რეფორმატორი, იბრძოდა ისეთი გერმანული თეატრის შესაქმნელად, სადაც თანაბარი ძალით იქნებოდა ასახული მთელი ერის პრობლემატიკა, რაც მნიშვნელოვანწილად ხელს შეუწყობდა [[გერმანია|გერმანიის]] გამთლიანებას. თავისი შემოქმედებით და მოღვაწეობით ახალ საფეხურზე აიყვანა გერმანული დრამატურგია, მოახდინა რეჟისორული ხელოვნების რეფორმა, შექმნა ახალი დროების ევროპული თეატრალური ესთეტიკა. ჯერ კიდევ სტუდენტობის წლებში წინ აღუდგა ფრანგული კლასიციზმის არისტოკრატულ პირობითობებს. ამავე დროს, მასზე დიდ ზეგავლენას ახდენს ფრანგი გამანათლებლების – ვოლტერის, რუსოს, დიდროს ნააზრევი. იგი მაღალ შეფასებას აძლევდა მოლიერის შემოქმედებითს მემკვიდრეობას. მან ხალხური შემოქმედება გამოაცხადა ნებისმიერი ხელოვნების საფუძვლად, ცხოვრებისეული სიმართლის ასახვა ხელოვნების მთავარ მიზნად. ასეთ მწერლად მას ესახებოდა შექსპირი, ხოლო ლესინგს მიიჩნევდა ესთეტიკაში და [[დრამა]]ში თავის უშუალო მასწავლებლად.
+„უდიდეს გერმანელად“ შერაცხული, იგი იყო მეცნიერებისა და ხელოვნების გაბედული რეფორმატორი, იბრძოდა ისეთი გერმანული თეატრის შესაქმნელად, სადაც თანაბარი ძალით იქნებოდა ასახული მთელი ერის პრობლემატიკა, რაც მნიშვნელოვანწილად ხელს შეუწყობდა [[გერმანია|გერმანიის]] გამთლიანებას. თავისი შემოქმედებით და მოღვაწეობით ახალ საფეხურზე აიყვანა გერმანული დრამატურგია, მოახდინა რეჟისორული ხელოვნების რეფორმა, შექმნა ახალი დროების ევროპული თეატრალური ესთეტიკა. ჯერ კიდევ სტუდენტობის წლებში წინ აღუდგა ფრანგული კლასიციზმის არისტოკრატულ პირობითობებს. ამავე დროს, მასზე დიდ ზეგავლენას ახდენს ფრანგი გამანათლებლების – [[ვოლტერი]]ს, [[რუსო ჟან-ჟაკ|რუსოს]], [[დიდრო დენი|დიდრო]]ს ნააზრევი. იგი მაღალ შეფასებას აძლევდა მოლიერის შემოქმედებითს მემკვიდრეობას. მან ხალხური შემოქმედება გამოაცხადა ნებისმიერი ხელოვნების საფუძვლად, ცხოვრებისეული სიმართლის ასახვა ხელოვნების მთავარ მიზნად. ასეთ მწერლად მას ესახებოდა [[შექსპირი უილიამ|შექსპირი]], ხოლო [[ლესინგი გოთჰოლდ ეფრაიმ|ლესინგს]] მიიჩნევდა ესთეტიკაში და [[დრამა]]ში თავის უშუალო მასწავლებლად.
 სტრასბურგში (სადაც დაამთავრა უნივერსიტეტი) იგი უახლოვდება ახალგაზრდა „შტურმერებს“ („[[ქარიშხალი და შეტევა|ქარიშხლისა და შეტევის]]“ მოძრაობის წარმომადგენლებს), რომლებიც ქმნიდნენ ფორმით თავისუფალ, ტირანიის წინააღმდეგ მიმართულ [[ტრაგედია|ტრაგედიებს]]. მოქმედების ცენტრში იდგა საზოგადოებრივ მანკიერებებთან მებრძოლი ძლიერი პიროვნება. გოეთეც ეძებს თავის გმირს და მას ხედავს ხან ლირიკულ იპოსტაზში („ახალგაზრდა ვერტერის ვნებანი“), ხან კი – მებრძოლ ტიტანად („მუჰამედი“, „პრომეთე“). ამავე ხანებში საფუძველი ეყრება მის უმთავრეს ნაწარმოებს – „ფაუსტს“, რომელზეც მან თითქმის 60 წელი იმუშავა (1773-1830).
@@ ხაზი 8: / ხაზი 8: @@
 წელს იგი გადადის ვაიმარში, სადაც იკავებს პირველი მინისტრის პოსტს. გოეთეს კლასიცისტური მისწრაფებანი ასახვას ჰპოვებენ მის დრამებში და ტრაქტატებში ხელოვნების შესახებ (80-90 წწ.). ვაიმარში მას უყალიბდება მატერიალისტური ხედვაც, რასაც იგი ავლენს დრამისა და თეატრის თეორიაში. მისი განმანათლებლური ტენდენციები გამჟღავნდა მის მოწოდებაში, რომ თეატრმა არა მხოლოდ უნდა ასახოს სინამდვილე, არამედ უნდა შეასრულოს აღმზრდელობითი როლი. ანტიკური ხელოვნებით გატაცება ნათლად მოჩანს მის რეჟისორულ მოღვაწეობაში, ვაიმარის სასახლისკარის მსახიობებთან მუშაობაში (იგი ხელმძღვანელობდა ამ თეატრს). მისი შეხედულებები [[სასცენო ხელოვნება]]ზე გადმოცემულია თეორიულ ნაშრომში „წესები მსახიობთათვის“ (1803). მისი აზრით, სცენაზე უნდა სუფევდეს ამაღლებული და ნატიფი. სპექტაკლი უნდა აიგოს ანტიკური პლასტიკის მიხედვით, მსახიობებისაგან იგი ითხოვდა პოზების და [[ჟესტი|ჟესტების]] სკულპტურულ რეგლამენტირებას, ფრონტალურ თამაშს, [[მიმიკა|მიმიკის]] განსაზღვრულობას, სიტყვების წამღერებით წარმოთქმას. თეატრალურ პრაქტიკაში მან პირველმა დანერგა სამაგიდო [[რეპეტიცია|რეპეტიციები]].
-მისი ძირითადი [[დრამა|დრამებია]]: „იფიღენია ტავრიდაში“, „კლაუდინა ბილლა ბელადან“, „ერვინი და ელმირა“, „ტორკვატო ტასსო“ „გიოც ფონ ბერლიხინგენი“ (პირველი გერმანული სოციალ-ისტორიული პიესა), „ეგმონტი“ (თავისუფლებისათვის მებრძოლი გმირი), „კლავიგო“ (ტრაგედია).
+მისი ძირითადი [[დრამა|დრამებია]]: „იფიღენია ტავრიდაში“, „კლაუდინა ბილლა ბელადან“, „ერვინი და ელმირა“, „ტორკვატო ტასსო“ „[[გიოც ფონ ბერლიხინგენი (დრამა)|გიოც ფონ ბერლიხინგენი]]“ (პირველი გერმანული სოციალ-ისტორიული პიესა), „ეგმონტი“ (თავისუფლებისათვის მებრძოლი გმირი), „კლავიგო“ (ტრაგედია).

@@ ხაზი 2: / ხაზი 2: @@
 '''იოჰან ვოლფგანგ გოეთე''' – (''გერმ.'' Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832), გერმანელი პოეტი, დრამატურგი, მხატვარი, მუსიკოსი, სწავლული,  პოლიტიკური მოღვაწე. იგი სხვადასხვა ჟანრის ნაწარმოებებს ქმნიდა – ლირიკულ ლექსებს, ეპიკურ პოემებს, ბალადებს, რომანებს, [[ტრაგედია|ტრაგედიებს]], [[კომედია|კომედიებს]], აგრეთვე სატირულ ჩანახატებს, თეორიულ ნაშრომებს, რეცენზიებს... გოეთე − რეალისტი, ჰუმანისტ-განმანათლებლი, სახალხო მწერალი, თავისი დროის მოწინავე იდეების გამომხატველია.
-„უდიდეს გერმანელად“ შერაცხული, იგი იყო მეცნიერებისა და ხელოვნების გაბედული რეფორმატორი, იბრძოდა ისეთი გერმანული თეატრის შესაქმნელად, სადაც თანაბარი ძალით იქნებოდა ასახული მთელი ერის პრობლემატიკა, რაც მნიშვნელოვანწილად ხელს შეუწყობდა [[გერმანია|გერმანიის]] გამთლიანებას. თავისი შემოქმედებით და მოღვაწეობით ახალ საფეხურზე აიყვანა გერმანული დრამატურგია, მოახდინა რეჟისორული ხელოვნების რეფორმა, შექმნა ახალი დროების ევროპული თეატრალური ესთეტიკა. ჯერ კიდევ სტუდენტობის წლებში წინ აღუდგა ფრანგული კლასიციზმის არისტოკრატულ პირობითობებს. ამავე დროს, მასზე დიდ ზეგავლენას ახდენს ფრანგი გამანათლებლების – [[ვოლტერი]]ს, [[რუსო ჟან-ჟაკ|რუსოს]], [[დიდრო დენი|დიდრო]]ს ნააზრევი. იგი მაღალ შეფასებას აძლევდა მოლიერის შემოქმედებითს მემკვიდრეობას. მან ხალხური შემოქმედება გამოაცხადა ნებისმიერი ხელოვნების საფუძვლად, ცხოვრებისეული სიმართლის ასახვა ხელოვნების მთავარ მიზნად. ასეთ მწერლად მას ესახებოდა [[შექსპირი უილიამ|შექსპირი]], ხოლო [[ლესინგი გოთჰოლდ ეფრაიმ|ლესინგს]] მიიჩნევდა ესთეტიკაში და [[დრამა]]ში თავის უშუალო მასწავლებლად.
+==== გოეთეს დრამატურგია „ქარიშხლისა და შეტევის“ ეპოქაში ====
-სტრასბურგში (სადაც დაამთავრა უნივერსიტეტი) იგი უახლოვდება ახალგაზრდა „შტურმერებს“ („[[ქარიშხალი და შეტევა|ქარიშხლისა და შეტევის]]“ მოძრაობის წარმომადგენლებს), რომლებიც ქმნიდნენ ფორმით თავისუფალ, ტირანიის წინააღმდეგ მიმართულ [[ტრაგედია|ტრაგედიებს]]. მოქმედების ცენტრში იდგა საზოგადოებრივ მანკიერებებთან მებრძოლი ძლიერი პიროვნება. გოეთეც ეძებს თავის გმირს და მას ხედავს ხან ლირიკულ იპოსტაზში („ახალგაზრდა ვერტერის ვნებანი“), ხან კი – მებრძოლ ტიტანად („მუჰამედი“, „პრომეთე“). ამავე ხანებში საფუძველი ეყრება მის უმთავრეს ნაწარმოებს – „ფაუსტს“, რომელზეც მან თითქმის 60 წელი იმუშავა (1773-1830).
+სტრასბურგში გოეთე უმეგობრდება [[გერდერი იოჰან გოტფრიდ|გერდერს]] და მისი მეშვეობით უკავშირდება „[[ქარიშხალი და შეტევა|ქარიშხლისა და შეტევის]]“ მოძრაობას. გერდერის გავლენით უარყოფს კლასიციზმს და ხალხური შემოქმედებით ინტერესდება. ამავე პერიოდში ეცნობა [[შექსპირი უილიამ|შექსპირს]]. გოეთე „ქარიშხლისა და შეტევის“ მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი ხდება. ამ პერიოდის მნიშვნელოვანი ნაწარმოებია ისტორიული [[დრამა (ლიტერატურა)|დრამა]] – „[[გეც ფონ ბერლიხინგენი (დრამა)|გეც ფონ ბერლიხინგენი]]“
 ==წყარო==
-[[მსოფლიო თეატრის ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]
+* [[მსოფლიო თეატრის ისტორია წიგნი II]]
 [[კატეგორია:გერმანელი პოეტები]]
 [[კატეგორია:დრამატურგები]]
 [[კატეგორია:გერმანელი დრამატურგები]]

←წინა ვერსია		09:44, 24 მაისი 2023-ის ვერსია
ხაზი 1:		ხაზი 1:
		+	[[ფაილი:GoeTe.JPG\|thumb\|140პქ\|იოჰან ვოლფგანგ გოეთე]]
	'''იოჰან ვოლფგანგ გოეთე''' – (''გერმ.'' Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832), გერმანელი პოეტი, მოაზროვნე, დრამატურგი.		'''იოჰან ვოლფგანგ გოეთე''' – (''გერმ.'' Johann Wolfgang von Goethe, 1749-1832), გერმანელი პოეტი, მოაზროვნე, დრამატურგი.