https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90 2026-06-12T05:32:51Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=220204&oldid=prev 2024-02-29T10:12:57Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ანბანური დამწერლობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:12, 29 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 26:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 26:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ანბანური დამწერლობა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ანბანური დამწერლობა ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობის ანბანური სისტემები მოიცავს ნიშნებს (ასოებს), რომლებიც აღნიშნავენ ბგერებს (ფონემებს, [[ალოფონი|ალოფონებს]]). ამგვარ დამწერლობაში არაიშვიათად ერთი ფონემა აღინიშნება რამდენიმე ასოთი ან პირიქით (მაგ., ასო sch გერმანულში &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობის ანბანური სისტემები მოიცავს ნიშნებს (ასოებს), რომლებიც აღნიშნავენ ბგერებს (ფონემებს, [[ალოფონი|ალოფონებს]]). ამგვარ დამწერლობაში არაიშვიათად ერთი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფონემა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>აღინიშნება რამდენიმე ასოთი ან პირიქით (მაგ., ასო sch გერმანულში გადმოსცემს ბგერას შ, ხოლო ასო g – ფრანგულში – გ ან ჟ, ინგლისურში – გ ან ჯ ბგერებს). ანბანური დამწერლობა მომდინარეობს ძვ. სემიტური ე.წ. კონსონანტური &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>გადმოსცემს ბგერას შ, ხოლო ასო g – ფრანგულში – გ ან ჟ, ინგლისურში – გ ან ჯ ბგერებს). ანბანური დამწერლობა მომდინარეობს ძვ. სემიტური ე.წ. კონსონანტური &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობიდან, რომელიც გავრცელებული იყო [[სირია]]სა და [[პალესტინა]]ში. ფინიკიური დამწერლობის სათავედ ითვლება ბიბლოსის სილაბური დამწერლობა. ფინიკიურ დამწერლობაში 22 ნიშანია (ნაკლები, ვიდრე ფონემათა რაოდენობა ფინიკიურ ენაში). ხმოვანთა აღუნიშვნელობა ძვ. სემიტურ დამწერლობებში განპირობებული იყო სემიტური ენების ბუნებით, რომელშიც სიტყვის მნიშვნელობა უკავშირდება თანხმოვნებისაგან შედგენილ ძირებს, ხოლო ხმოვნები გამოიყენება [[გრამატიკული კატეგორია|გრამატიკული კატეგორიების]] აღსანიშნავად. ძვ. სემიტურ დამწერლობათაგან უგარითული სოლისებრი ხმარებიდან გამოვიდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. II ათასწ. II ნახ-იდან. სამხრეთსემიტური (სამხრეთარაბული) შემორჩა ახ. წ. VII ს-მდე და დასაბამი მისცა ეთიოპურ დამწერლობას, ხოლო ფინიკიური თავისი პირვანდელი სახით საფუძელად დაედო წინააზიურ დამწერლობებსა (ხმარებიდან გამოვიდნენ ახ. წ. დასაწყისისათვის) და ბერძნულ დამწერლობას (ძვ. წ. IX ს.), რითაც საფუძველი ჩაეყარა დასავლურ ანბანურ სისტემებს: კურსივის ფორმით ფინიკიური საფუძვლად დაედო [[არამეული დამწერლობა|არამეულ დამწერლობა]]ს, რომელიც გავრცელდა მთელ ახლო და შუა აღმოსავლეთში და სათავე დაუდო სხვადასხვა აღმოსავლურ [[ანბანი|ანბანს]]. არამეული დამწერლობის სხვადასხვა სახეობა გამოიყენეს [[ებრაელები|ებრაელებმა]], [[არაბები|არაბებმა]], არასემიტური ხალხებიდან – პართელებმა, სოღდელებმა, ხვარაზმელებმა, სპარსელებმა, ინდოელებმა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობიდან, რომელიც გავრცელებული იყო [[სირია]]სა და [[პალესტინა]]ში. ფინიკიური დამწერლობის სათავედ ითვლება ბიბლოსის სილაბური დამწერლობა. ფინიკიურ დამწერლობაში 22 ნიშანია (ნაკლები, ვიდრე ფონემათა რაოდენობა ფინიკიურ ენაში). ხმოვანთა აღუნიშვნელობა ძვ. სემიტურ დამწერლობებში განპირობებული იყო სემიტური ენების ბუნებით, რომელშიც სიტყვის მნიშვნელობა უკავშირდება თანხმოვნებისაგან შედგენილ ძირებს, ხოლო ხმოვნები გამოიყენება [[გრამატიკული კატეგორია|გრამატიკული კატეგორიების]] აღსანიშნავად. ძვ. სემიტურ დამწერლობათაგან უგარითული სოლისებრი ხმარებიდან გამოვიდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. II ათასწ. II ნახ-იდან. სამხრეთსემიტური (სამხრეთარაბული) შემორჩა ახ. წ. VII ს-მდე და დასაბამი მისცა ეთიოპურ დამწერლობას, ხოლო ფინიკიური თავისი პირვანდელი სახით საფუძელად დაედო წინააზიურ დამწერლობებსა (ხმარებიდან გამოვიდნენ ახ. წ. დასაწყისისათვის) და ბერძნულ დამწერლობას (ძვ. წ. IX ს.), რითაც საფუძველი ჩაეყარა დასავლურ ანბანურ სისტემებს: კურსივის ფორმით ფინიკიური საფუძვლად დაედო [[არამეული დამწერლობა|არამეულ დამწერლობა]]ს, რომელიც გავრცელდა მთელ ახლო და შუა აღმოსავლეთში და სათავე დაუდო სხვადასხვა აღმოსავლურ [[ანბანი|ანბანს]]. არამეული დამწერლობის სხვადასხვა სახეობა გამოიყენეს [[ებრაელები|ებრაელებმა]], [[არაბები|არაბებმა]], არასემიტური ხალხებიდან – პართელებმა, სოღდელებმა, ხვარაზმელებმა, სპარსელებმა, ინდოელებმა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=217498&oldid=prev 2024-01-21T20:56:37Z

<p></p> <a href="https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&amp;diff=217498&amp;oldid=216086">ცვლილებების ჩვენება</a>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=216086&oldid=prev 2023-12-14T21:36:43Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">პიქტოგრაფიული დამწერლობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:36, 14 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 13:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიული, ხატოვანი დამწერლობა აზრის ფიქსაციის უძველესი საშუალებაა. იგი წარმოშობით უკავშირდება პირველყოფილ [[სახვითი ხელოვნება|სახვით ხელოვნება]]ს, მაგრამ ჩვეულებრივი ნახატისაგან განსხვავდება გამოყენებითი ხასიათით. პიქტოგრამა აღნიშნავს კონკრეტულ საგანს, ხოლო მათი ჯგუფი – გამონათქვამის ზოგად აზრს. ამ სისტემაში არ აისახება [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ბგერითი მხარე, ენის დანაწევრება სიტყვებად, ამდენად მისი წაკითხვა შეუძლია ნებისმიერი ენის წარმომადგენელს. თუმცა პიქტოგრაფია მნიშვნელოვანი</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიული, ხატოვანი დამწერლობა აზრის ფიქსაციის უძველესი საშუალებაა. იგი წარმოშობით უკავშირდება პირველყოფილ [[სახვითი ხელოვნება|სახვით ხელოვნება]]ს, მაგრამ ჩვეულებრივი ნახატისაგან განსხვავდება გამოყენებითი ხასიათით. პიქტოგრამა აღნიშნავს კონკრეტულ საგანს, ხოლო მათი ჯგუფი – გამონათქვამის ზოგად აზრს. ამ სისტემაში არ აისახება [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ბგერითი მხარე, ენის დანაწევრება სიტყვებად, ამდენად მისი წაკითხვა შეუძლია ნებისმიერი ენის წარმომადგენელს. თუმცა პიქტოგრაფია მნიშვნელოვანი</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინგადადგმული ნაბიჯი იყო დამწერლობის განვითარების თვალსაზრისით, მას მხოლოდ პირობითად შეიძლება ეწოდოს დამწერლობა, (არსებობს აზრი, რომ პიქტოგრაფია საერთოდ არ შეიძლება ჩაითვალოს დამწერლობად, ფ. დე სოსიური და სხვ.) პიქტოგრაფიული ნიმუშები ფართოდ არის გავრცელებული მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში: მესოპოტამიაში, სამხრეთ-დასავლეთ [[ევროპა]]ში, [[ამერიკა]]ში, ციმბირის მკვიდრ მოსახლეობაში. მას იყენებენ ცენტრალურ აფრიკისა და [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] ტომებიც.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინგადადგმული ნაბიჯი იყო დამწერლობის განვითარების თვალსაზრისით, მას მხოლოდ პირობითად შეიძლება ეწოდოს დამწერლობა, (არსებობს აზრი, რომ პიქტოგრაფია საერთოდ არ შეიძლება ჩაითვალოს დამწერლობად, ფ. დე სოსიური და სხვ.) პიქტოგრაფიული ნიმუშები ფართოდ არის გავრცელებული მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში: მესოპოტამიაში, სამხრეთ-დასავლეთ [[ევროპა]]ში, [[ამერიკა]]ში, ციმბირის მკვიდრ მოსახლეობაში. მას იყენებენ ცენტრალურ აფრიკისა და [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] ტომებიც.</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Iderogafiuli gamosaxuleba.PNG|thumb|მარცხნივ|ინდიელთა სვლის იდეოგრაფიული გამოსახულება (ჩრდ. ამერიკა).]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== იდეოგრაფიული დამწერლობა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== იდეოგრაფიული დამწერლობა ====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=216085&oldid=prev 2023-12-14T21:36:20Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">პიქტოგრაფიული დამწერლობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:36, 14 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინგადადგმული ნაბიჯი იყო დამწერლობის განვითარების თვალსაზრისით, მას მხოლოდ პირობითად შეიძლება ეწოდოს დამწერლობა, (არსებობს აზრი, რომ პიქტოგრაფია საერთოდ არ შეიძლება ჩაითვალოს დამწერლობად, ფ. დე სოსიური და სხვ.) პიქტოგრაფიული ნიმუშები ფართოდ არის გავრცელებული მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში: მესოპოტამიაში, სამხრეთ-დასავლეთ [[ევროპა]]ში, [[ამერიკა]]ში, ციმბირის მკვიდრ მოსახლეობაში. მას იყენებენ ცენტრალურ აფრიკისა და [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] ტომებიც.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინგადადგმული ნაბიჯი იყო დამწერლობის განვითარების თვალსაზრისით, მას მხოლოდ პირობითად შეიძლება ეწოდოს დამწერლობა, (არსებობს აზრი, რომ პიქტოგრაფია საერთოდ არ შეიძლება ჩაითვალოს დამწერლობად, ფ. დე სოსიური და სხვ.) პიქტოგრაფიული ნიმუშები ფართოდ არის გავრცელებული მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში: მესოპოტამიაში, სამხრეთ-დასავლეთ [[ევროპა]]ში, [[ამერიკა]]ში, ციმბირის მკვიდრ მოსახლეობაში. მას იყენებენ ცენტრალურ აფრიკისა და [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] ტომებიც.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Iderogafiuli gamosaxuleba.PNG|thumb|მარცხნივ|ინდიელთა სვლის იდეოგრაფიული გამოსახულება (ჩრდ. ამერიკა).]]</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== იდეოგრაფიული დამწერლობა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== იდეოგრაფიული დამწერლობა ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიის შემდეგი საფეხური წარმოდგენილია იდეოგრაფიული დამწერლობით. მასში იდეოგრამა (სახვითი ელემენტი) გამოხატავს არა იმდენად საგანს, რამდენადაც უფრო ამ ნიშანთან დაკავშირებულ იდეებს – მთლიან სიტყვას [[გრამატიკა|გრამატიკულ]] ფორმაში. მაგ., [[წრე]] გამოხატავს არა მარტო მზეს, არამედ სიცხეს, სინათლეს, სიტყვას „დღე“. იდეოგრაფიულ დამწერლობაში შესაძლებელია გრაფიკული სიმბოლოების გამოყენებაც. წმინდა იდეოგრაფიული დამწერლობა ფართოდ ვერ გავრცელდა. იგი ფაქტობრივად არსებობდა როგორც გარდამავალი საფეხური პიქტოგრაფიულ და ლოგოგრაფიულ დამწერლობათა შორის. იდეოგრაფიული დამწერლობის ნიმუშები დადასტურებულია ძვ. [[შუმერი|შუმერში]] (ძვ. წ. III ათასწლ.) ამერიკისა და აფრიკის ზოგ ტომებთან, პოლინეზიასა და ავსტრალიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში და სხვ. ვარაუდობენ აგრეთვე, რომ იდეოგრაფიულია აღდგომის კუნძულისა და XX ს-ში შექმნილი ჩუკოტკის დამწერლობები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიის შემდეგი საფეხური წარმოდგენილია იდეოგრაფიული დამწერლობით. მასში იდეოგრამა (სახვითი ელემენტი) გამოხატავს არა იმდენად საგანს, რამდენადაც უფრო ამ ნიშანთან დაკავშირებულ იდეებს – მთლიან სიტყვას [[გრამატიკა|გრამატიკულ]] ფორმაში. მაგ., [[წრე]] გამოხატავს არა მარტო მზეს, არამედ სიცხეს, სინათლეს, სიტყვას „დღე“. იდეოგრაფიულ დამწერლობაში შესაძლებელია გრაფიკული სიმბოლოების გამოყენებაც. წმინდა იდეოგრაფიული დამწერლობა ფართოდ ვერ გავრცელდა. იგი ფაქტობრივად არსებობდა როგორც გარდამავალი საფეხური პიქტოგრაფიულ და ლოგოგრაფიულ დამწერლობათა შორის. იდეოგრაფიული დამწერლობის ნიმუშები დადასტურებულია ძვ. [[შუმერი|შუმერში]] (ძვ. წ. III ათასწლ.) ამერიკისა და აფრიკის ზოგ ტომებთან, პოლინეზიასა და ავსტრალიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში და სხვ. ვარაუდობენ აგრეთვე, რომ იდეოგრაფიულია აღდგომის კუნძულისა და XX ს-ში შექმნილი ჩუკოტკის დამწერლობები.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=216084&oldid=prev 2023-12-14T21:35:41Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ლოგოგრაფიულ-სილაბური დამწერლობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:35, 14 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 19:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ლოგოგრაფიულ-სილაბური დამწერლობა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== ლოგოგრაფიულ-სილაბური დამწერლობა ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ლოგოგრაფიუდლ-სილაბური ანუ სიტყვიერ-მარცვლოვანი დამწერლობა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სისტემაა, იგი დღესაც იხმარება ([[ჩინეთი|ჩინეთში]]). ამ დამწერლობის სისტემის საფუძველია მრავალი მნიშვნელობის მქონე იდეოგრამა, ამ უკანასკნელის კონკრეტულ სიტყვებთან დაკავშირება ხდება დეტერმინანტებითა და დამატებითი გრაფიკული ნიშნებით, რომლებიც აღნიშნავენ ბგერით ერთეულებს (განსაკუთრებით გრამატიკულ ელემენტებში). სიტყვასთან დაკავშირებულ იდეოგრაფიულ ნიშანს ლოგოგრამა ეწოდება. იმ ნიშნებისთვის, &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:Ideograiuli niSnebi.PNG|250პქ|thumb|&lt;small&gt;ძველი შუმერული იდეოგრაფიული ნიშნები და მათისოლისეური ვარიანტები&lt;/small&gt;]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>რომლებიც გამოხატავენ ბგერათა თანამიმდევრობას, ლოგოგრამები გამოიყენება, მაგრამ ისინი „რებუსის“ პრინციპით წაიკითხება. მაგ., შუმერული გინა – „მოსული“ აღნიშნულია ლოგოგრამებით – ფეხი(გი)+ ქვა(ნა), ლოგოგრამები არ გადმოსცემდნენ ყოველთვის მარცვალს. მაგ. [[ეგვიპტე]]ში ისინი მხოლოდ თანხმოვნებს აღნიშნავდნენ, ხოლო აქადურში შესაძლებელი იყო მარცვლის დანაწევრება. ლოგოგრაფიულ-სილაბური დამწერლობა სათანადო სისრულით გადმოსცემდა ნებისმიერ შინაარსს, რადგან მისი საშუალებით ხერხდებოდა მეტყველების საკმაოდ ზუსტი ფიქსაცია და ტექსტის წაკითხვა. ამავე დროს, რამდენადაც პირვანდელი იდეოგრამა არ იყო უშუალოდ დაკავშირებული სიტყვის ბგერით მხარესთან, მას გამოიყენებდნენ განსხვავებული დიალექტებისა (ჩინეთში) და ენებისათვის (ძვ. ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში). ლოგოგრაფიულ-სილაბურ დამწერლობათაგან ცნობილია ძვ. ეგვიპტური (ძვ. წ. IV ათასწ.), შუმერული (ძვ. წ.III ათასწ. დასაწყისიდან) და მისგან განვითარებული სოლისებრი დამწერლობის სახეობანი (აქადური), პროტოელამური (იეროგლიფური, ძვ. წ. III ათასწ.), პროტოინდური (ძვ. წ. III ათასწ.), კრეტული (ძვ. წ. II ათასწ. დასაწყისიდან), ჩინური (ძვ. წ.II ათასწ.), ხეთური (ძვ. წ.II ათასწ. შუახანიდან), მაიას დამწერლობა ცენტრალურ ამერიკაში (ახ. წ. I ათასწ.). ლოგოგრაფიულ-სილაბურ დამწერლობაში ლოგოგრამებად სხვადასხვა წარმოშობის ნიშნები გამოიყენება. ისინი შეიძლება ეკუთვნოდეს ამავე დამწერლობის სისტემას ან ნასესხები იყოს სხვა ენიდან. მაგ., აქადურში ლოგოგრამებად ხშირად გამოიყენება შუმერული სიტყვების ნიშნები ან მთელი გამონათქვამები. ამგვარ ჩანაცვლებულ უცხოურ მასალას ჰეტეროგრამები ეწოდება. ჰეტეროგრამები კიდევ უფრო ართულებს დამწერლობის ისედაც რთულ სისტემას.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ლოგოგრაფიუდლ-სილაბური ანუ სიტყვიერ-მარცვლოვანი დამწერლობა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სისტემაა, იგი დღესაც იხმარება ([[ჩინეთი|ჩინეთში]]). ამ დამწერლობის სისტემის საფუძველია მრავალი მნიშვნელობის მქონე იდეოგრამა, ამ უკანასკნელის კონკრეტულ სიტყვებთან დაკავშირება ხდება დეტერმინანტებითა და დამატებითი გრაფიკული ნიშნებით, რომლებიც აღნიშნავენ ბგერით ერთეულებს (განსაკუთრებით გრამატიკულ ელემენტებში). სიტყვასთან დაკავშირებულ იდეოგრაფიულ ნიშანს ლოგოგრამა ეწოდება. იმ ნიშნებისთვის, რომლებიც გამოხატავენ ბგერათა თანამიმდევრობას, ლოგოგრამები გამოიყენება, მაგრამ ისინი „რებუსის“ პრინციპით წაიკითხება. მაგ., შუმერული გინა – „მოსული“ აღნიშნულია ლოგოგრამებით – ფეხი(გი)+ ქვა(ნა), ლოგოგრამები არ გადმოსცემდნენ ყოველთვის მარცვალს. მაგ. [[ეგვიპტე]]ში ისინი მხოლოდ თანხმოვნებს აღნიშნავდნენ, ხოლო აქადურში შესაძლებელი იყო მარცვლის დანაწევრება. ლოგოგრაფიულ-სილაბური დამწერლობა სათანადო სისრულით გადმოსცემდა ნებისმიერ შინაარსს, რადგან მისი საშუალებით ხერხდებოდა მეტყველების საკმაოდ ზუსტი ფიქსაცია და ტექსტის წაკითხვა. ამავე დროს, რამდენადაც პირვანდელი იდეოგრამა არ იყო უშუალოდ დაკავშირებული სიტყვის ბგერით მხარესთან, მას გამოიყენებდნენ განსხვავებული დიალექტებისა (ჩინეთში) და ენებისათვის (ძვ. ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში). ლოგოგრაფიულ-სილაბურ დამწერლობათაგან ცნობილია ძვ. ეგვიპტური (ძვ. წ. IV ათასწ.), შუმერული (ძვ. წ.III ათასწ. დასაწყისიდან) და მისგან განვითარებული სოლისებრი დამწერლობის სახეობანი (აქადური), პროტოელამური (იეროგლიფური, ძვ. წ. III ათასწ.), პროტოინდური (ძვ. წ. III ათასწ.), კრეტული (ძვ. წ. II ათასწ. დასაწყისიდან), ჩინური (ძვ. წ.II ათასწ.), ხეთური (ძვ. წ.II ათასწ. შუახანიდან), მაიას დამწერლობა ცენტრალურ ამერიკაში (ახ. წ. I ათასწ.). ლოგოგრაფიულ-სილაბურ დამწერლობაში ლოგოგრამებად სხვადასხვა წარმოშობის ნიშნები გამოიყენება. ისინი შეიძლება ეკუთვნოდეს ამავე დამწერლობის სისტემას ან ნასესხები იყოს სხვა ენიდან. მაგ., აქადურში ლოგოგრამებად ხშირად გამოიყენება შუმერული სიტყვების ნიშნები ან მთელი გამონათქვამები. ამგვარ ჩანაცვლებულ უცხოურ მასალას ჰეტეროგრამები ეწოდება. ჰეტეროგრამები კიდევ უფრო ართულებს დამწერლობის ისედაც რთულ სისტემას.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== სილაბური დამწელობა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== სილაბური დამწელობა ====</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=216082&oldid=prev 2023-12-14T21:30:45Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">იდეოგრაფიული დამწერლობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:30, 14 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინგადადგმული ნაბიჯი იყო დამწერლობის განვითარების თვალსაზრისით, მას მხოლოდ პირობითად შეიძლება ეწოდოს დამწერლობა, (არსებობს აზრი, რომ პიქტოგრაფია საერთოდ არ შეიძლება ჩაითვალოს დამწერლობად, ფ. დე სოსიური და სხვ.) პიქტოგრაფიული ნიმუშები ფართოდ არის გავრცელებული მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში: მესოპოტამიაში, სამხრეთ-დასავლეთ [[ევროპა]]ში, [[ამერიკა]]ში, ციმბირის მკვიდრ მოსახლეობაში. მას იყენებენ ცენტრალურ აფრიკისა და [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] ტომებიც.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>წინგადადგმული ნაბიჯი იყო დამწერლობის განვითარების თვალსაზრისით, მას მხოლოდ პირობითად შეიძლება ეწოდოს დამწერლობა, (არსებობს აზრი, რომ პიქტოგრაფია საერთოდ არ შეიძლება ჩაითვალოს დამწერლობად, ფ. დე სოსიური და სხვ.) პიქტოგრაფიული ნიმუშები ფართოდ არის გავრცელებული მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში: მესოპოტამიაში, სამხრეთ-დასავლეთ [[ევროპა]]ში, [[ამერიკა]]ში, ციმბირის მკვიდრ მოსახლეობაში. მას იყენებენ ცენტრალურ აფრიკისა და [[ავსტრალია|ავსტრალიის]] ტომებიც.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==== იდეოგრაფიული დამწერლობა ====</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Iderogafiuli gamosaxuleba.PNG|thumb|მარცხნივ|ინდიელთა სვლის იდეოგრაფიული გამოსახულება (ჩრდ. ამერიკა).]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Iderogafiuli gamosaxuleba.PNG|thumb|მარცხნივ|ინდიელთა სვლის იდეოგრაფიული გამოსახულება (ჩრდ. ამერიკა).]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">==== იდეოგრაფიული დამწერლობა ====</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიის შემდეგი საფეხური წარმოდგენილია იდეოგრაფიული დამწერლობით. მასში იდეოგრამა (სახვითი ელემენტი) გამოხატავს არა იმდენად საგანს, რამდენადაც უფრო ამ ნიშანთან დაკავშირებულ იდეებს – მთლიან სიტყვას [[გრამატიკა|გრამატიკულ]] ფორმაში. მაგ., [[წრე]] გამოხატავს არა მარტო მზეს, არამედ სიცხეს, სინათლეს, სიტყვას „დღე“. იდეოგრაფიულ დამწერლობაში შესაძლებელია გრაფიკული სიმბოლოების გამოყენებაც. წმინდა იდეოგრაფიული დამწერლობა ფართოდ ვერ გავრცელდა. იგი ფაქტობრივად არსებობდა როგორც გარდამავალი საფეხური პიქტოგრაფიულ და ლოგოგრაფიულ დამწერლობათა შორის. იდეოგრაფიული დამწერლობის ნიმუშები დადასტურებულია ძვ. [[შუმერი|შუმერში]] (ძვ. წ. III ათასწლ.) ამერიკისა და აფრიკის ზოგ ტომებთან, პოლინეზიასა და ავსტრალიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში და სხვ. ვარაუდობენ აგრეთვე, რომ იდეოგრაფიულია აღდგომის კუნძულისა და XX ს-ში შექმნილი ჩუკოტკის დამწერლობები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიის შემდეგი საფეხური წარმოდგენილია იდეოგრაფიული დამწერლობით. მასში იდეოგრამა (სახვითი ელემენტი) გამოხატავს არა იმდენად საგანს, რამდენადაც უფრო ამ ნიშანთან დაკავშირებულ იდეებს – მთლიან სიტყვას [[გრამატიკა|გრამატიკულ]] ფორმაში. მაგ., [[წრე]] გამოხატავს არა მარტო მზეს, არამედ სიცხეს, სინათლეს, სიტყვას „დღე“. იდეოგრაფიულ დამწერლობაში შესაძლებელია გრაფიკული სიმბოლოების გამოყენებაც. წმინდა იდეოგრაფიული დამწერლობა ფართოდ ვერ გავრცელდა. იგი ფაქტობრივად არსებობდა როგორც გარდამავალი საფეხური პიქტოგრაფიულ და ლოგოგრაფიულ დამწერლობათა შორის. იდეოგრაფიული დამწერლობის ნიმუშები დადასტურებულია ძვ. [[შუმერი|შუმერში]] (ძვ. წ. III ათასწლ.) ამერიკისა და აფრიკის ზოგ ტომებთან, პოლინეზიასა და ავსტრალიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში და სხვ. ვარაუდობენ აგრეთვე, რომ იდეოგრაფიულია აღდგომის კუნძულისა და XX ს-ში შექმნილი ჩუკოტკის დამწერლობები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=216081&oldid=prev 2023-12-14T21:30:00Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">იდეოგრაფიული დამწერლობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:30, 14 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 15:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== იდეოგრაფიული დამწერლობა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== იდეოგრაფიული დამწერლობა ====</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Iderogafiuli gamosaxuleba.PNG|thumb|მარცხნივ|ინდიელთა სვლის იდეოგრაფიული გამოსახულება (ჩრდ. ამერიკა).]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიის შემდეგი საფეხური წარმოდგენილია იდეოგრაფიული დამწერლობით. მასში იდეოგრამა (სახვითი ელემენტი) გამოხატავს არა იმდენად საგანს, რამდენადაც უფრო ამ ნიშანთან დაკავშირებულ იდეებს – მთლიან სიტყვას [[გრამატიკა|გრამატიკულ]] ფორმაში. მაგ., [[წრე]] გამოხატავს არა მარტო მზეს, არამედ სიცხეს, სინათლეს, სიტყვას „დღე“. იდეოგრაფიულ დამწერლობაში შესაძლებელია გრაფიკული სიმბოლოების გამოყენებაც. წმინდა იდეოგრაფიული დამწერლობა ფართოდ ვერ გავრცელდა. იგი ფაქტობრივად არსებობდა როგორც გარდამავალი საფეხური პიქტოგრაფიულ და ლოგოგრაფიულ დამწერლობათა შორის. იდეოგრაფიული დამწერლობის ნიმუშები დადასტურებულია ძვ. [[შუმერი|შუმერში]] (ძვ. წ. III ათასწლ.) ამერიკისა და აფრიკის ზოგ ტომებთან, პოლინეზიასა და ავსტრალიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში და სხვ. ვარაუდობენ აგრეთვე, რომ იდეოგრაფიულია აღდგომის კუნძულისა და XX ს-ში შექმნილი ჩუკოტკის დამწერლობები.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიის შემდეგი საფეხური წარმოდგენილია იდეოგრაფიული დამწერლობით. მასში იდეოგრამა (სახვითი ელემენტი) გამოხატავს არა იმდენად საგანს, რამდენადაც უფრო ამ ნიშანთან დაკავშირებულ იდეებს – მთლიან სიტყვას [[გრამატიკა|გრამატიკულ]] ფორმაში. მაგ., [[წრე]] გამოხატავს არა მარტო მზეს, არამედ სიცხეს, სინათლეს, სიტყვას „დღე“. იდეოგრაფიულ დამწერლობაში შესაძლებელია გრაფიკული სიმბოლოების გამოყენებაც. წმინდა იდეოგრაფიული დამწერლობა ფართოდ ვერ გავრცელდა. იგი ფაქტობრივად არსებობდა როგორც გარდამავალი საფეხური პიქტოგრაფიულ და ლოგოგრაფიულ დამწერლობათა შორის. იდეოგრაფიული დამწერლობის ნიმუშები დადასტურებულია ძვ. [[შუმერი|შუმერში]] (ძვ. წ. III ათასწლ.) ამერიკისა და აფრიკის ზოგ ტომებთან, პოლინეზიასა და ავსტრალიაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ციმბირში და სხვ. ვარაუდობენ აგრეთვე, რომ იდეოგრაფიულია აღდგომის კუნძულისა და XX ს-ში შექმნილი ჩუკოტკის დამწერლობები.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=216079&oldid=prev 2023-12-14T21:27:08Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:27, 14 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 9:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობის გრაფიკული სისტემებს წინ უსწრებდა სხვადასხვა სახის პრიმიტიული სისტემები. მაგ., საყოველთაოდ იყო გავრცელებული კლდეებზე. გამოქვაბულის კედლებზე და ა. შ. შესრულებული მხატვრობა ([[გეომეტრიული ფიგურა|გეომეტრიული ფიგურები]], საგანთა, ადამიანთა ან ცხოველთა გამოსახულებები და სხვ.), რომელიც ემსახურებოდა როგორც მაგიური ან რიტუალური ქმედებები ასახვას, ისე, საფიქრებელია, რაიმე სახის ინფორმაციის გადაცემასაც. კომუნიკაციური და მნემონიკური ფუნქციებით ფართოდაა გამოყენებული არაგრაფიკული საშუალებები, რომელთაგან განვითარების მაღალ დონეს მიაღწია ე. წ ვამპუმებმა (სხვადასხეა ფერისა და ფორმის ნიჟარების კომბინაციები) და კიპუმ (განასკვული ზონრების კომბინაციები). აღრიცხვისა და ანგარიშსწორებისათვის მთელ რიგ ხალხებში (ცენტრ. [[აფრიკა]], [[აზია]], [[ავსტრალია]]…) გავრცელებულია</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობის გრაფიკული სისტემებს წინ უსწრებდა სხვადასხვა სახის პრიმიტიული სისტემები. მაგ., საყოველთაოდ იყო გავრცელებული კლდეებზე. გამოქვაბულის კედლებზე და ა. შ. შესრულებული მხატვრობა ([[გეომეტრიული ფიგურა|გეომეტრიული ფიგურები]], საგანთა, ადამიანთა ან ცხოველთა გამოსახულებები და სხვ.), რომელიც ემსახურებოდა როგორც მაგიური ან რიტუალური ქმედებები ასახვას, ისე, საფიქრებელია, რაიმე სახის ინფორმაციის გადაცემასაც. კომუნიკაციური და მნემონიკური ფუნქციებით ფართოდაა გამოყენებული არაგრაფიკული საშუალებები, რომელთაგან განვითარების მაღალ დონეს მიაღწია ე. წ ვამპუმებმა (სხვადასხეა ფერისა და ფორმის ნიჟარების კომბინაციები) და კიპუმ (განასკვული ზონრების კომბინაციები). აღრიცხვისა და ანგარიშსწორებისათვის მთელ რიგ ხალხებში (ცენტრ. [[აფრიკა]], [[აზია]], [[ავსტრალია]]…) გავრცელებულია</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაჭდევებიანი ხის თხელი ფირფიტები ან ჯოხები და ა. შ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ნაჭდევებიანი ხის თხელი ფირფიტები ან ჯოხები და ა. შ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>&#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">[[ფაილი:NaWdevebiani firfita.PNG|thumb|200პქ|ნაჭდევებიანი ფირფიტები (ავსტრალია).]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== პიქტოგრაფიული დამწერლობა ====</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==== პიქტოგრაფიული დამწერლობა ====</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიული, ხატოვანი დამწერლობა აზრის ფიქსაციის უძველესი საშუალებაა. იგი წარმოშობით უკავშირდება პირველყოფილ [[სახვითი ხელოვნება|სახვით ხელოვნება]]ს, მაგრამ ჩვეულებრივი ნახატისაგან განსხვავდება გამოყენებითი ხასიათით. პიქტოგრამა აღნიშნავს კონკრეტულ საგანს, ხოლო მათი ჯგუფი – გამონათქვამის ზოგად აზრს. ამ სისტემაში არ აისახება [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ბგერითი მხარე, ენის დანაწევრება სიტყვებად, ამდენად მისი წაკითხვა შეუძლია ნებისმიერი ენის წარმომადგენელს. თუმცა პიქტოგრაფია მნიშვნელოვანი</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>პიქტოგრაფიული, ხატოვანი დამწერლობა აზრის ფიქსაციის უძველესი საშუალებაა. იგი წარმოშობით უკავშირდება პირველყოფილ [[სახვითი ხელოვნება|სახვით ხელოვნება]]ს, მაგრამ ჩვეულებრივი ნახატისაგან განსხვავდება გამოყენებითი ხასიათით. პიქტოგრამა აღნიშნავს კონკრეტულ საგანს, ხოლო მათი ჯგუფი – გამონათქვამის ზოგად აზრს. ამ სისტემაში არ აისახება [[ენა (მეტყველება)|ენის]] ბგერითი მხარე, ენის დანაწევრება სიტყვებად, ამდენად მისი წაკითხვა შეუძლია ნებისმიერი ენის წარმომადგენელს. თუმცა პიქტოგრაფია მნიშვნელოვანი</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=216077&oldid=prev 2023-12-14T21:22:37Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ლიტერატურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:22, 14 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 34:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 34:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* გამყრელიძე თ, წერის ანბანური სისტემა და ძველი ქართული დამწერლობა.ანბანური წერის ტიპოლოგია და წარმომავლობა, თბ., 1990.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* გამყრელიძე თ, წერის ანბანური სისტემა და ძველი ქართული დამწერლობა. ანბანური წერის ტიპოლოგია და წარმომავლობა, თბ., 1990.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დამწერლობა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:დამწერლობა]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%AC%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%90&diff=216076&oldid=prev 2023-12-14T21:22:15Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ანბანური დამწერლობა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:22, 14 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობის ანბანური სისტემები მოიცავს ნიშნებს (ასოებს), რომლებიც აღნიშნავენ ბგერებს (ფონემებს, [[ალოფონი|ალოფონებს]]). ამგვარ დამწერლობაში არაიშვიათად ერთი ფონემა აღინიშნება რამდენიმე ასოთი ან პირიქით (მაგ., ასო sch გერმანულში &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობის ანბანური სისტემები მოიცავს ნიშნებს (ასოებს), რომლებიც აღნიშნავენ ბგერებს (ფონემებს, [[ალოფონი|ალოფონებს]]). ამგვარ დამწერლობაში არაიშვიათად ერთი ფონემა აღინიშნება რამდენიმე ასოთი ან პირიქით (მაგ., ასო sch გერმანულში &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გადმოსცემს ბგერას შ, ხოლო ასო g – ფრანგულში – გ ან ჟ, ინგლისურში – გ ან ჯ ბგერებს). ანბანური დამწერლობა მომდინარეობს ძვ. სემიტური ე.წ. კონსონანტური &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>გადმოსცემს ბგერას შ, ხოლო ასო g – ფრანგულში – გ ან ჟ, ინგლისურში – გ ან ჯ ბგერებს). ანბანური დამწერლობა მომდინარეობს ძვ. სემიტური ე.წ. კონსონანტური &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობიდან, რომელიც გავრცელებული იყო [[სირია]]სა და [[პალესტინა]]ში. ფინიკიური დამწერლობის სათავედ ითვლება <del class="diffchange diffchange-inline">ბიბლონის </del>სილაბური დამწერლობა. ფინიკიურ დამწერლობაში 22 ნიშანია (ნაკლები, ვიდრე ფონემათა რაოდენობა ფინიკიურ ენაში). ხმოვანთა აღუნიშვნელობა ძვ. სემიტურ დამწერლობებში განპირობებული იყო სემიტური ენების ბუნებით, რომელშიც სიტყვის მნიშვნელობა უკავშირდება თანხმოვნებისაგან შედგენილ ძირებს, ხოლო ხმოვნები გამოიყენება გრამატიკული კატეგორიების აღსანიშნავად. ძვ. სემიტურ დამწერლობათაგან უგარითული სოლისებრი ხმარებიდან გამოვიდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. II ათასწ. II ნახ-იდან. სამხრეთსემიტური (სამხრეთარაბული) შემორჩა ახ. წ. VII ს-მდე და დასაბამი მისცა ეთიოპურ დამწერლობას, ხოლო ფინიკიური თავისი პირვანდელი სახით საფუძელად დაედო წინააზიურ დამწერლობებსა (ხმარებიდან გამოვიდნენ ახ. წ. დასაწყისისათვის) და ბერძნულ დამწერლობას (ძვ. წ. IX ს.), რითაც საფუძველი ჩაეყარა დასავლურ ანბანურ სისტემებს: კურსივის ფორმით ფინიკიური საფუძვლად დაედო არამეულ <del class="diffchange diffchange-inline">დამწერლობას</del>, რომელიც გავრცელდა მთელ ახლო და შუა აღმოსაელეთში და სათავე დაუდო სხვადასხეა აღმოსავლურ ანბანს. არამეული დამწერლობის სხვადასხვა სახეობა გამოიყენეს [[ებრაელები|ებრაელებმა]], [[არაბები|არაბებმა]], არასემიტური ხალხებიდან – პართელებმა, სოღდელებმა, ხვარაზმელებმა, სპარსელებმა, ინდოელებმა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დამწერლობიდან, რომელიც გავრცელებული იყო [[სირია]]სა და [[პალესტინა]]ში. ფინიკიური დამწერლობის სათავედ ითვლება <ins class="diffchange diffchange-inline">ბიბლოსის </ins>სილაბური დამწერლობა. ფინიკიურ დამწერლობაში 22 ნიშანია (ნაკლები, ვიდრე ფონემათა რაოდენობა ფინიკიურ ენაში). ხმოვანთა აღუნიშვნელობა ძვ. სემიტურ დამწერლობებში განპირობებული იყო სემიტური ენების ბუნებით, რომელშიც სიტყვის მნიშვნელობა უკავშირდება თანხმოვნებისაგან შედგენილ ძირებს, ხოლო ხმოვნები გამოიყენება <ins class="diffchange diffchange-inline">[[გრამატიკული კატეგორია|</ins>გრამატიკული კატეგორიების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>აღსანიშნავად. ძვ. სემიტურ დამწერლობათაგან უგარითული სოლისებრი ხმარებიდან გამოვიდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. II ათასწ. II ნახ-იდან. სამხრეთსემიტური (სამხრეთარაბული) შემორჩა ახ. წ. VII ს-მდე და დასაბამი მისცა ეთიოპურ დამწერლობას, ხოლო ფინიკიური თავისი პირვანდელი სახით საფუძელად დაედო წინააზიურ დამწერლობებსა (ხმარებიდან გამოვიდნენ ახ. წ. დასაწყისისათვის) და ბერძნულ დამწერლობას (ძვ. წ. IX ს.), რითაც საფუძველი ჩაეყარა დასავლურ ანბანურ სისტემებს: კურსივის ფორმით ფინიკიური საფუძვლად დაედო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[არამეული დამწერლობა|</ins>არამეულ <ins class="diffchange diffchange-inline">დამწერლობა]]ს</ins>, რომელიც გავრცელდა მთელ ახლო და შუა აღმოსაელეთში და სათავე დაუდო სხვადასხეა აღმოსავლურ <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ანბანი|</ins>ანბანს<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>. არამეული დამწერლობის სხვადასხვა სახეობა გამოიყენეს [[ებრაელები|ებრაელებმა]], [[არაბები|არაბებმა]], არასემიტური ხალხებიდან – პართელებმა, სოღდელებმა, ხვარაზმელებმა, სპარსელებმა, ინდოელებმა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>არამეული დამწერლობის ერთ-ერთი ორიგინალური შტოა [[არმაზული დამწერლობა]]. სოღდურისა და არამეული დამწერლობის ერთ-ერთი სახეობის, ნესტორიანულის, საფუძველზე <del class="diffchange diffchange-inline">ჩამოყალიბ�და </del>ცენტრალური აზიის ზოგი თურქულენოვანი ხალხის დამწერლობა<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>– უიღურული და თურქული „რუნული“. უიღურული შემდეგ გამოიყენეს მონღოლებმა და მანჯურიელებმა (გახმოვანებულია ტიბეტური წესით). ფინიკიური დამწერლობის საფუძველზე შეიქმნა ბერძნული დამწერლობა, რომელშიც მრავალი სახეობა გამოიყოფა. აღსანიშნავია არქაული ბერძნული, რომელიც ძვ. წ. IX ს-იდან მოდის და ძვ. წ. V ს-მდე არსებობდა. ბერძნული არქაული დამწერლობა, ასოთა მოხაზულობით თითქმის მთლიანად ემთხვევა ფინიკიურს. წერის მიმართულება – მარჯვნიდან მარცხნივ – მოგვიანებით შეცვალა ბუსტროფედონმა (ცვალებადი მიმართულების დამწერლობა). საბოლოოდ ბერძნულში დამკვიდრდა მარცხნიდან მარჯვნივ წერა. გამოიყო დამწერლობის ორი შტო – დასავლური და აღმოსავლური. დასავლეთბერძნულმა დასაბამი მისცა ეტრუსკულ (ძე. წ. VII ს.), ლათინურ (ძვ. წ. VI ს.) და ძვ. გერმანულ რუნულს (III ს.)., ლათინური დამწერლობა სხვადასხვა ფორმით საფუძვლად დაედო ევროპის მთელ რიგ ხალხთა დამწერლობებს. აღმოსავლურბერძნულიდან (ძვ. წ. V–IV სს.) განვითარდა კლასიკური, ხოლო მოგვიანებით – ბიზანტიურ ბერძნული. უდიდესი მონაპოვარი ბერძნული დამწერლობისა იყო ხმოვანთა აღნიშვნა. მათთვის გამოიყენეს ფინიკიურის ის ასოები, რომელთა შესაბამისი თანხმოვნები ბერძნულს არ ჰქონდა. ბიზანტიურ ბერძნულის საფუძველზე IX ს-ში შეიქმნა ძვ. სლავური დამწერლობა „კირილიცა“, პარალელურად სამხრეთ-დასავლელი სლავები მცირე ხნის განმავლობაში ხმარობდნენ მეორე დამწერლობას – „გლაგოლიცას“, რომლის წარმოშობის საკითხი ჯერჯერობით გაურკვეველია. X ს-იდან ოფიციალურად შემოიღეს „კირილიცა“. თანამედროვე რუსული, ბულგარული და სერბული ანბანი „კირილიციდან“ განვითარდა. რუსული გრაფიკა საფუძვლად დაედო ყოფილ საბჭოთს კავშირის მთელ რიგ ხალხთა დამწერლობებს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>არამეული დამწერლობის ერთ-ერთი ორიგინალური შტოა [[არმაზული დამწერლობა]]. სოღდურისა და არამეული დამწერლობის ერთ-ერთი სახეობის, ნესტორიანულის, საფუძველზე <ins class="diffchange diffchange-inline">ჩამოყალიბდა </ins>ცენტრალური აზიის ზოგი თურქულენოვანი ხალხის დამწერლობა – უიღურული და თურქული „რუნული“. უიღურული შემდეგ გამოიყენეს მონღოლებმა და მანჯურიელებმა (გახმოვანებულია ტიბეტური წესით). ფინიკიური დამწერლობის საფუძველზე შეიქმნა ბერძნული დამწერლობა, რომელშიც მრავალი სახეობა გამოიყოფა. აღსანიშნავია არქაული ბერძნული, რომელიც ძვ. წ. IX ს-იდან მოდის და ძვ. წ. V ს-მდე არსებობდა. ბერძნული არქაული დამწერლობა, ასოთა მოხაზულობით თითქმის მთლიანად ემთხვევა ფინიკიურს. წერის მიმართულება – მარჯვნიდან მარცხნივ – მოგვიანებით შეცვალა ბუსტროფედონმა (ცვალებადი მიმართულების დამწერლობა). საბოლოოდ ბერძნულში დამკვიდრდა მარცხნიდან მარჯვნივ წერა. გამოიყო დამწერლობის ორი შტო – დასავლური და აღმოსავლური. დასავლეთბერძნულმა დასაბამი მისცა ეტრუსკულ (ძე. წ. VII ს.), ლათინურ (ძვ. წ. VI ს.) და ძვ. გერმანულ რუნულს (III ს.)., ლათინური დამწერლობა სხვადასხვა ფორმით საფუძვლად დაედო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ევროპა|</ins>ევროპის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>მთელ რიგ ხალხთა დამწერლობებს. აღმოსავლურბერძნულიდან (ძვ. წ. V–IV სს.) განვითარდა კლასიკური, ხოლო მოგვიანებით – ბიზანტიურ ბერძნული. უდიდესი მონაპოვარი ბერძნული დამწერლობისა იყო ხმოვანთა აღნიშვნა. მათთვის გამოიყენეს ფინიკიურის ის ასოები, რომელთა შესაბამისი თანხმოვნები ბერძნულს არ ჰქონდა. ბიზანტიურ ბერძნულის საფუძველზე IX ს-ში შეიქმნა ძვ. სლავური დამწერლობა „კირილიცა“, პარალელურად სამხრეთ-დასავლელი სლავები მცირე ხნის განმავლობაში ხმარობდნენ მეორე დამწერლობას – „გლაგოლიცას“, რომლის წარმოშობის საკითხი ჯერჯერობით გაურკვეველია. X ს-იდან ოფიციალურად შემოიღეს „კირილიცა“. თანამედროვე რუსული, ბულგარული და სერბული ანბანი „კირილიციდან“ განვითარდა. რუსული გრაფიკა საფუძვლად დაედო ყოფილ საბჭოთს კავშირის მთელ რიგ ხალხთა დამწერლობებს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ვ. ახვლედიანი''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ვ. ახვლედიანი''</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili