https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98_%28%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90%29 2026-05-05T09:40:00Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98_(%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90)&diff=246329&oldid=prev 2025-05-07T19:28:46Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:28, 7 მაისი 2025-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 38:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 38:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:გრამატიკა]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:განკერძოებული სიტყვბი]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:განკერძოებული სიტყვბი]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:ქართული ენა]]</ins></div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98_(%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90)&diff=218988&oldid=prev 2024-02-13T06:33:45Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">06:33, 13 თებერვალი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი შეიძლება ახლდეს ნებისმიერი სახელით გამოხატულ წინადადების სახელურ წევრებს – ქვემდებარეს, დამატებას ან შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილს. ბრუნებადი განკერძოებული დანართი შეთანხმებულია ბრუნვაში განსასაზღვრ წევრთან. იგი შეიძლება იყოს უკავშირო ან კავშირიანი. ასახსნელ წევრთან დანართის დასაკავშირებლად გამოყენებულია მაიგივებელი კავშირები – ანუ და ესე იგი, მიმართებითი [[ზმნიზედა]] – როგორც და სიტყვები: სახელად, გვარად, მოდგმით, ჩამომავლობით, წოდებით, უმთავრესად, მაგალითად, სახელდობრ, ისიც და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი შეიძლება ახლდეს ნებისმიერი სახელით გამოხატულ წინადადების სახელურ წევრებს – ქვემდებარეს, დამატებას ან შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილს. ბრუნებადი განკერძოებული დანართი შეთანხმებულია ბრუნვაში განსასაზღვრ წევრთან. იგი შეიძლება იყოს უკავშირო ან კავშირიანი. ასახსნელ წევრთან დანართის დასაკავშირებლად გამოყენებულია მაიგივებელი კავშირები – ანუ და ესე იგი, მიმართებითი [[ზმნიზედა]] – როგორც და სიტყვები: სახელად, გვარად, მოდგმით, ჩამომავლობით, წოდებით, უმთავრესად, მაგალითად, სახელდობრ, ისიც და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი უმეტესად მოსდევს საზღვრულს. დანართსა და ასახსნელ წევრს შორის ადგილის შეცვლა ფუნქციების შეცვლასაც იწეევს: დანართი ასახსნელ სიტყვად იქცევა და ასახსნელი სიტყვა – დანართად. მაგ. „კატა, საყვარელი მეგობარი ობლისა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა“ ([[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშავ.]]). შდრ.: საყვარელი მეგობარი ობლისა, კატა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა. იშვიათად განკერძოებული დანართი შეიძლება უსწრებდეს საზღვრულს. განკერძოებული დანართი პუნქტუაციურადაც (მძიმით ან ტირეთი) უნდა იყოს გამოყოფილი წინადადების ძირითადი ქსოვილისაგან. <del class="diffchange diffchange-inline">პუნქტუაციასთან </del>(და დანართისა და საზღვრულის ერთად ბრუნებასთან) დაკავშირებით თავს იჩენს ზოგიერთი სადავო და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა თვალსაზრისით მოსაგვარებელი საკითხი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი უმეტესად მოსდევს საზღვრულს. დანართსა და ასახსნელ წევრს შორის ადგილის შეცვლა ფუნქციების შეცვლასაც იწეევს: დანართი ასახსნელ სიტყვად იქცევა და ასახსნელი სიტყვა – დანართად. მაგ. „კატა, საყვარელი მეგობარი ობლისა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა“ ([[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშავ.]]). შდრ.: საყვარელი მეგობარი ობლისა, კატა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა. იშვიათად განკერძოებული დანართი შეიძლება უსწრებდეს საზღვრულს. განკერძოებული დანართი პუნქტუაციურადაც (მძიმით ან ტირეთი) უნდა იყოს გამოყოფილი წინადადების ძირითადი ქსოვილისაგან. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[პუნქტუაცია]]სთან </ins>(და დანართისა და საზღვრულის ერთად ბრუნებასთან) დაკავშირებით თავს იჩენს ზოგიერთი სადავო და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა თვალსაზრისით მოსაგვარებელი საკითხი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ნ. ცქიტიშვილი''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ნ. ცქიტიშვილი''</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98_(%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90)&diff=217501&oldid=prev 2024-01-21T21:04:08Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">ლიტერატურა</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:04, 21 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 27:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* თოფურია ვ. შერწყმული დანართის მართლწერა.– კრ.: თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმები, კრებ. I, თბ, 1970;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* თოფურია ვ. შერწყმული დანართის მართლწერა.– კრ.: თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმები, კრებ. I, თბ, 1970;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, ქართული ენა და მართლწერის ზოგიერთი საკითხი, თბ., 1988; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, ქართული ენა და მართლწერის ზოგიერთი საკითხი, თბ., 1988; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[შანიძე აკაკი|შანიძე ა]]. ქართული ენის გრამატიკის <del class="diffchange diffchange-inline">საფუძელები</del>., I, თბ. 1973;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* [[შანიძე აკაკი|შანიძე ა]]. ქართული ენის გრამატიკის <ins class="diffchange diffchange-inline">საფუძვლები</ins>., I, თბ. 1973;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისიე ე. დანართიანი სახელის <del class="diffchange diffchange-inline">სწირად </del>ხმარებისათვის. – იხ. მისი: სალიტერატურო ქართულის საჭირბოროტო საკითხები, თბ., 1979; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისიე ე. დანართიანი სახელის <ins class="diffchange diffchange-inline">ხშირად </ins>ხმარებისათვის. – იხ. მისი: სალიტერატურო ქართულის საჭირბოროტო საკითხები, თბ., 1979; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* შალამბერიძე გ. გაბეჩავა რ. ქართული ენის პრაქტიკული სტილისტიკა, თბ., 1974; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* შალამბერიძე გ. გაბეჩავა რ. ქართული ენის პრაქტიკული სტილისტიკა, თბ., 1974; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* შალამბერიძე გ. პატივი-ეც ენასა შენსა. – „სკოლა და ცხოვრება“, 1981, №9; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* შალამბერიძე გ. პატივი-ეც ენასა შენსა. – „სკოლა და ცხოვრება“, 1981, №9; &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98_(%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90)&diff=217500&oldid=prev 2024-01-21T21:02:55Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:02, 21 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''დანართი''' – ატრიბუტული <del class="diffchange diffchange-inline">განსასღვრება</del>, შეთანხმებული მსაზღვრელი. გამოხატულია [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელით]] და არსებით სახელსავე განსაზღვრავს. მას ზოგჯერ მიმატებასაც უწოდებენ. ასეთ განსაზღვრებად უმეტესად გამოიყენება არსებითი სახელის შემდეგი სემანტიკური ჯგუფები: ზომის (მტკაველი, კილომეტრი…), წონის ([[ფუთი]], [[ტონა]]…), საწყაოს (ჭიქა, ცისტერნა…), ფართობის (ქცევა, [[ჰექტარი]]…), პროფესიის</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''დანართი''' – ატრიბუტული <ins class="diffchange diffchange-inline">განსაზღვრება</ins>, შეთანხმებული მსაზღვრელი. გამოხატულია [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელით]] და არსებით სახელსავე განსაზღვრავს. მას ზოგჯერ მიმატებასაც უწოდებენ. ასეთ განსაზღვრებად უმეტესად გამოიყენება არსებითი სახელის შემდეგი სემანტიკური ჯგუფები: ზომის (მტკაველი, კილომეტრი…), წონის ([[ფუთი]], [[ტონა]]…), საწყაოს (ჭიქა, ცისტერნა…), ფართობის (ქცევა, [[ჰექტარი]]…), პროფესიის</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>(მუშა, მასწავლებელი…), წოდებისა და თანამდებობის (გლეხი, თავადი, აკადემიკოსი…), გეოგრაფიული პუნქტების ([[ქალაქი]], დაბა…), ლიტერატურული ჟანრების (ლექსი, მოთხრობა…), პრესის სახეობათა (გაზეთი, ჟურნალი.), ნათესაური ან თავაზიანი დამოკიდებულების გამომხატველი სიტყვები, რომლებსაც მიმართვის დროსაც იყენებენ (ძია, მამიდა…), <del class="diffchange diffchange-inline">გვხედება აგრეთეე </del>სიმრავლის, რაიმე ერთეულის ან საზღვრულის მუდმივი დამახასიათებელი ნიშნის აღმნიშვნელი სახელები: ზღვა (ზღვა ხალხი), ქვა (ქვა გული), ძროხა (ძროხა დედაკაცი), ლუკმა (ლუკმა პური), უღელი (უღელი ხარი) და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>(მუშა, მასწავლებელი…), წოდებისა და თანამდებობის (გლეხი, თავადი, აკადემიკოსი…), გეოგრაფიული პუნქტების ([[ქალაქი]], დაბა…), ლიტერატურული ჟანრების (ლექსი, მოთხრობა…), პრესის სახეობათა (გაზეთი, ჟურნალი.), ნათესაური ან თავაზიანი დამოკიდებულების გამომხატველი სიტყვები, რომლებსაც მიმართვის დროსაც იყენებენ (ძია, მამიდა…), <ins class="diffchange diffchange-inline">გვხვდება აგრეთვე </ins>სიმრავლის, რაიმე ერთეულის ან საზღვრულის მუდმივი დამახასიათებელი ნიშნის აღმნიშვნელი სახელები: ზღვა (ზღვა ხალხი), ქვა (ქვა გული), ძროხა (ძროხა დედაკაცი), ლუკმა (ლუკმა პური), უღელი (უღელი ხარი) და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სასაზღვრი (საზღვრული) არსებითი სახელი შეიძლება იყოს როგორც საზოგადო, ისე საკუთარი, ე. ი. იქმნება ორწევრიანი შესიტყვებები: მუშა ბოქულაძე, პროფესორი <del class="diffchange diffchange-inline">მელიქიშეილი</del>, ქალაქი ქუთაისი, გაზეთი „თბილისი“ და სხვ. ატრიბუტულ განსაზღვრებად გამოყენებული ზომის, წონის და ა. შ. აღმნიშვნელი არსებითი სახელები განსაზღვრებად მოითხოვენ რაოდენობით რიცხვით სახელებს და იქმნება სამწევრიანი (შეთანხმებული) შესიტყვებები: ერთი ურემი შეშა, ორი ქცევა მიწა და სხვ. მსგავსი შესიტყვებები შეიძლება შეადგინოს მასდარმაც: ერთი გაბმა აბრეშუმი, სამი გარბენა მინდორი და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სასაზღვრი (საზღვრული) არსებითი სახელი შეიძლება იყოს როგორც საზოგადო, ისე საკუთარი, ე. ი. იქმნება ორწევრიანი შესიტყვებები: მუშა ბოქულაძე, პროფესორი <ins class="diffchange diffchange-inline">მელიქიშვილი</ins>, ქალაქი ქუთაისი, გაზეთი „თბილისი“ და სხვ. ატრიბუტულ განსაზღვრებად გამოყენებული ზომის, წონის და ა. შ. აღმნიშვნელი არსებითი სახელები განსაზღვრებად მოითხოვენ რაოდენობით რიცხვით სახელებს და იქმნება სამწევრიანი (შეთანხმებული) შესიტყვებები: ერთი ურემი შეშა, ორი ქცევა მიწა და სხვ. მსგავსი შესიტყვებები შეიძლება შეადგინოს მასდარმაც: ერთი გაბმა აბრეშუმი, სამი გარბენა მინდორი და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შესიტყვება – საზოგადო + საზოგადო არსებითი სახელი – შეიძლება რთულ სიტყვად (კომპოზიტად) იქცეს. ასეთი წარმომავლობის ჩანს ძელქვა, სირაქლემა, ვაჟკაცი და სხვ. რთული სიტყვის წევრები ხშირად ინარჩუნებენ სემანტიკურ დამოუკიდებლობას და დეფისით არიან ერთმანეთთან დაკავშირებული: სახლ-მუზეუმი, პოეტ-აკადემიკოსი და მისთ. მათ შერწყმულ დანართ(ებ)ს უწოდებენ (ე. თოფურია).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>შესიტყვება – საზოგადო + საზოგადო არსებითი სახელი – შეიძლება რთულ სიტყვად (კომპოზიტად) იქცეს. ასეთი წარმომავლობის ჩანს ძელქვა, სირაქლემა, ვაჟკაცი და სხვ. რთული სიტყვის წევრები ხშირად ინარჩუნებენ სემანტიკურ დამოუკიდებლობას და დეფისით არიან ერთმანეთთან დაკავშირებული: სახლ-მუზეუმი, პოეტ-აკადემიკოსი და მისთ. მათ შერწყმულ დანართ(ებ)ს უწოდებენ (ე. თოფურია).</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არსებითი სახელით გამოხატული (მსაზღვრელი) უმეტესად წინ უსწრებს საზღვრულს. შებრუნებული წყობის ნიმუშებია სახელ-გვარები (თუ გვარს მივიჩნევთ მსაზღვრელად), მეფეთა და ხელობის აღმნიშვნელი სახელები, რომელთა დიდი ნაწილი წარმოადგენს გაქვავებულ, ზედწოდებად ქცეულ შესიტყვებას: ვახტანგ გორგასალი, ხოსია მეწისქვილე და მისთ.; სამეცნიერო სტილსა და ტექნიკურ ლიტერატურაში დამკვიდრებული ე. წ. სიმბოლოიანი და აბრევიატურიანი შესიტყვებები: ABC სამკუთხედი, H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ნაერთი, შპს საწარმო და მისთ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არსებითი სახელით გამოხატული (მსაზღვრელი) უმეტესად წინ უსწრებს საზღვრულს. შებრუნებული წყობის ნიმუშებია სახელ-გვარები (თუ გვარს მივიჩნევთ მსაზღვრელად), მეფეთა და ხელობის აღმნიშვნელი სახელები, რომელთა დიდი ნაწილი წარმოადგენს გაქვავებულ, ზედწოდებად ქცეულ შესიტყვებას: ვახტანგ გორგასალი, ხოსია მეწისქვილე და მისთ.; სამეცნიერო სტილსა და ტექნიკურ ლიტერატურაში დამკვიდრებული ე. წ. სიმბოლოიანი და აბრევიატურიანი შესიტყვებები: ABC სამკუთხედი, H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ნაერთი, შპს საწარმო და მისთ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ მსაზღვრელ-<del class="diffchange diffchange-inline">სასღვრული </del>ორწევრიანია და დანართი (მსაზღვრელი) მოსდევს საზღვრულს, იგი იბრუნვის, საზღვრული კი ფუძის სახითაა წარმოდგენილი (მაგ.: დავით აღმაშენებელი, დავით აღმაშენებელმა…). ასევე იბრუნვის ე. წ. შერწყმული დანართი (პოეტ-აკადემიკოსი, პოეტ-აკადემიკოსმა…) და სიმბოლოიანი <del class="diffchange diffchange-inline">სიტყეები </del>(ABC&#160; სამკუთხედი, ABC სამკუთხედმა… ).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ მსაზღვრელ-<ins class="diffchange diffchange-inline">საზღვრული </ins>ორწევრიანია და დანართი (მსაზღვრელი) მოსდევს საზღვრულს, იგი იბრუნვის, საზღვრული კი ფუძის სახითაა წარმოდგენილი (მაგ.: დავით აღმაშენებელი, დავით აღმაშენებელმა…). ასევე იბრუნვის ე. წ. შერწყმული დანართი (პოეტ-აკადემიკოსი, პოეტ-აკადემიკოსმა…) და სიმბოლოიანი <ins class="diffchange diffchange-inline">სიტყვები </ins>(ABC&#160; სამკუთხედი, ABC სამკუთხედმა… ).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ დანართი უსწრებს <del class="diffchange diffchange-inline">სასღვრულს</del>, ე. ი.მსაზღვრელ-საზღვრულის წყობა პირდაპირია, მაშინ დანართის ბრუნების წესს განსაზღვრავს მისი ფუძე: ხმოვანფუიძიანი დანართი (მსაზღვრელი) ფუძის სახით იქნება წარმოდგენილი, იბრუნვის მხოლოდ საზღვრული. მაგ., ზღვა ხალხი, ზღვა ხალხმა… თანხმოვანფუმიანი დანართი კი მისდევს ატრიბუტულ მსაზღვრელთა ე. წ. „შერეული ბრუნების“ წესს. ამ წესს უგამონაკლისოდ მიჰყვება ზომა-წონის სახელები, ხოლო სხვა სემანტიკის დანართ-<del class="diffchange diffchange-inline">მსასღვრელთათვის </del>ბრუნვის ნიშანმოკვეცილი სახეობა ძირითადია არა მარტო მიცემითსა და ვითარებითში, არამედ ნათესაობითსა და მოქმედებითშიც: პროფესორ მელიქიშვილის, პროფესორ მელიქიშვილით. ასევე იბრუნვის საზღვრულთან ერთად მასწავლებელი, ბატონი, ქალაქი, რომანი, ჟურნალი, გაზეთი და მისთ, თუ მათი საზღვრულები (სათაურები და სახელწოდებები) ბრუნვადია, მაგრამ, თუ სათაური და სახელწოდება უბრუნველია, მაშინ იგი წინადადებიდან განკერძოვდება და ვიღებთ განკერძოებულ დანართს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ დანართი უსწრებს <ins class="diffchange diffchange-inline">საზღვრულს</ins>, ე. ი.მსაზღვრელ-საზღვრულის წყობა პირდაპირია, მაშინ დანართის ბრუნების წესს განსაზღვრავს მისი ფუძე: ხმოვანფუიძიანი დანართი (მსაზღვრელი) ფუძის სახით იქნება წარმოდგენილი, იბრუნვის მხოლოდ საზღვრული. მაგ., ზღვა ხალხი, ზღვა ხალხმა… თანხმოვანფუმიანი დანართი კი მისდევს ატრიბუტულ მსაზღვრელთა ე. წ. „შერეული ბრუნების“ წესს. ამ წესს უგამონაკლისოდ მიჰყვება ზომა-წონის სახელები, ხოლო სხვა სემანტიკის დანართ-<ins class="diffchange diffchange-inline">მსაზღვრელთათვის </ins>ბრუნვის ნიშანმოკვეცილი სახეობა ძირითადია არა მარტო მიცემითსა და ვითარებითში, არამედ ნათესაობითსა და მოქმედებითშიც: პროფესორ მელიქიშვილის, პროფესორ მელიქიშვილით. ასევე იბრუნვის საზღვრულთან ერთად მასწავლებელი, ბატონი, ქალაქი, რომანი, ჟურნალი, გაზეთი და მისთ, თუ მათი საზღვრულები (სათაურები და სახელწოდებები) ბრუნვადია, მაგრამ, თუ სათაური და სახელწოდება უბრუნველია, მაშინ იგი წინადადებიდან განკერძოვდება და ვიღებთ განკერძოებულ დანართს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი შეიძლება ახლდეს <del class="diffchange diffchange-inline">ჩებისმიერი </del>სახელით გამოხატულ წინადადების სახელურ წევრებს – ქვემდებარეს, დამატებას ან შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილს. ბრუნებადი განკერძოებული დანართი შეთანხმებულია ბრუნვაში განსასაზღვრ წევრთან. იგი შეიძლება იყოს უკავშირო ან <del class="diffchange diffchange-inline">კაეშირიანი</del>. ასახსნელ წევრთან დანართის დასაკავშირებლად გამოყენებულია მაიგივებელი კავშირები – ანუ და ესე იგი, მიმართებითი [[ზმნიზედა]] – როგორც და სიტყვები: სახელად, გვარად, მოდგმით, ჩამომავლობით, წოდებით, უმთავრესად, მაგალითად, სახელდობრ, ისიც და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი შეიძლება ახლდეს <ins class="diffchange diffchange-inline">ნებისმიერი </ins>სახელით გამოხატულ წინადადების სახელურ წევრებს – ქვემდებარეს, დამატებას ან შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილს. ბრუნებადი განკერძოებული დანართი შეთანხმებულია ბრუნვაში განსასაზღვრ წევრთან. იგი შეიძლება იყოს უკავშირო ან <ins class="diffchange diffchange-inline">კავშირიანი</ins>. ასახსნელ წევრთან დანართის დასაკავშირებლად გამოყენებულია მაიგივებელი კავშირები – ანუ და ესე იგი, მიმართებითი [[ზმნიზედა]] – როგორც და სიტყვები: სახელად, გვარად, მოდგმით, ჩამომავლობით, წოდებით, უმთავრესად, მაგალითად, სახელდობრ, ისიც და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი უმეტესად მოსდევს საზღვრულს. დანართსა და ასახსნელ წევრს შორის ადგილის შეცვლა ფუნქციების შეცვლასაც იწეევს: დანართი ასახსნელ სიტყვად იქცევა და ასახსნელი სიტყვა – დანართად. მაგ. „კატა, საყვარელი მეგობარი ობლისა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა“ ([[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშავ.]]). შდრ.: საყვარელი მეგობარი ობლისა, კატა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა. იშვიათად განკერძოებული დანართი შეიძლება უსწრებდეს <del class="diffchange diffchange-inline">საზღერულს</del>. განკერძოებული დანართი პუნქტუაციურადაც (მძიმით ან ტირეთი) უნდა იყოს გამოყოფილი წინადადების ძირითადი ქსოვილისაგან. პუნქტუაციასთან (და დანართისა და საზღვრულის ერთად ბრუნებასთან) დაკავშირებით თავს იჩენს ზოგიერთი სადავო და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა თვალსაზრისით მოსაგვარებელი საკითხი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი უმეტესად მოსდევს საზღვრულს. დანართსა და ასახსნელ წევრს შორის ადგილის შეცვლა ფუნქციების შეცვლასაც იწეევს: დანართი ასახსნელ სიტყვად იქცევა და ასახსნელი სიტყვა – დანართად. მაგ. „კატა, საყვარელი მეგობარი ობლისა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა“ ([[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშავ.]]). შდრ.: საყვარელი მეგობარი ობლისა, კატა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა. იშვიათად განკერძოებული დანართი შეიძლება უსწრებდეს <ins class="diffchange diffchange-inline">საზღვრულს</ins>. განკერძოებული დანართი პუნქტუაციურადაც (მძიმით ან ტირეთი) უნდა იყოს გამოყოფილი წინადადების ძირითადი ქსოვილისაგან. პუნქტუაციასთან (და დანართისა და საზღვრულის ერთად ბრუნებასთან) დაკავშირებით თავს იჩენს ზოგიერთი სადავო და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა თვალსაზრისით მოსაგვარებელი საკითხი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ნ. ცქიტიშვილი''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ნ. ცქიტიშვილი''</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98_(%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90)&diff=216864&oldid=prev 2024-01-07T11:10:00Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:10, 7 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''დანართი''' – ატრიბუტული განსასღვრება, შეთანხმებული მსაზღვრელი. გამოხატულია [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელით]] და არსებით სახელსავე განსაზღვრავს. მას ზოგჯერ მიმატებასაც უწოდებენ. ასეთ განსაზღვრებად უმეტესად გამოიყენება არსებითი სახელის შემდეგი სემანტიკური ჯგუფები: ზომის (მტკაველი, კილომეტრი…), წონის (ფუთი, <del class="diffchange diffchange-inline">ტონა…</del>), საწყაოს (ჭიქა, ცისტერნა…), ფართობის (ქცევა, <del class="diffchange diffchange-inline">ჰექტარი…</del>), პროფესიის</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''დანართი''' – ატრიბუტული განსასღვრება, შეთანხმებული მსაზღვრელი. გამოხატულია [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელით]] და არსებით სახელსავე განსაზღვრავს. მას ზოგჯერ მიმატებასაც უწოდებენ. ასეთ განსაზღვრებად უმეტესად გამოიყენება არსებითი სახელის შემდეგი სემანტიკური ჯგუფები: ზომის (მტკაველი, კილომეტრი…), წონის (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფუთი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ტონა]]…</ins>), საწყაოს (ჭიქა, ცისტერნა…), ფართობის (ქცევა, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ჰექტარი]]…</ins>), პროფესიის</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>(მუშა, მასწავლებელი…), წოდებისა და თანამდებობის (გლეხი, თავადი, აკადემიკოსი…), გეოგრაფიული პუნქტების (ქალაქი, დაბა…), ლიტერატურული ჟანრების (ლექსი, მოთხრობა…), პრესის სახეობათა (გაზეთი, ჟურნალი.), ნათესაური ან თავაზიანი დამოკიდებულების გამომხატველი სიტყვები, რომლებსაც მიმართვის დროსაც იყენებენ (ძია, მამიდა…), გვხედება აგრეთეე სიმრავლის, რაიმე ერთეულის ან საზღვრულის მუდმივი დამახასიათებელი ნიშნის აღმნიშვნელი სახელები: ზღვა (ზღვა ხალხი), ქვა (ქვა გული), ძროხა (ძროხა დედაკაცი), ლუკმა (ლუკმა პური), უღელი (უღელი ხარი) და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>(მუშა, მასწავლებელი…), წოდებისა და თანამდებობის (გლეხი, თავადი, აკადემიკოსი…), გეოგრაფიული პუნქტების (<ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ქალაქი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, დაბა…), ლიტერატურული ჟანრების (ლექსი, მოთხრობა…), პრესის სახეობათა (გაზეთი, ჟურნალი.), ნათესაური ან თავაზიანი დამოკიდებულების გამომხატველი სიტყვები, რომლებსაც მიმართვის დროსაც იყენებენ (ძია, მამიდა…), გვხედება აგრეთეე სიმრავლის, რაიმე ერთეულის ან საზღვრულის მუდმივი დამახასიათებელი ნიშნის აღმნიშვნელი სახელები: ზღვა (ზღვა ხალხი), ქვა (ქვა გული), ძროხა (ძროხა დედაკაცი), ლუკმა (ლუკმა პური), უღელი (უღელი ხარი) და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სასაზღვრი (საზღვრული) არსებითი სახელი შეიძლება იყოს როგორც საზოგადო, ისე საკუთარი, ე. ი. იქმნება ორწევრიანი შესიტყვებები: მუშა ბოქულაძე, პროფესორი მელიქიშეილი, ქალაქი ქუთაისი, გაზეთი „თბილისი“ და სხვ. ატრიბუტულ განსაზღვრებად გამოყენებული ზომის, წონის და ა. შ. აღმნიშვნელი არსებითი სახელები განსაზღვრებად მოითხოვენ რაოდენობით რიცხვით სახელებს და იქმნება სამწევრიანი (შეთანხმებული) შესიტყვებები: ერთი ურემი შეშა, ორი ქცევა მიწა და სხვ. მსგავსი შესიტყვებები შეიძლება შეადგინოს მასდარმაც: ერთი გაბმა აბრეშუმი, სამი გარბენა მინდორი და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სასაზღვრი (საზღვრული) არსებითი სახელი შეიძლება იყოს როგორც საზოგადო, ისე საკუთარი, ე. ი. იქმნება ორწევრიანი შესიტყვებები: მუშა ბოქულაძე, პროფესორი მელიქიშეილი, ქალაქი ქუთაისი, გაზეთი „თბილისი“ და სხვ. ატრიბუტულ განსაზღვრებად გამოყენებული ზომის, წონის და ა. შ. აღმნიშვნელი არსებითი სახელები განსაზღვრებად მოითხოვენ რაოდენობით რიცხვით სახელებს და იქმნება სამწევრიანი (შეთანხმებული) შესიტყვებები: ერთი ურემი შეშა, ორი ქცევა მიწა და სხვ. მსგავსი შესიტყვებები შეიძლება შეადგინოს მასდარმაც: ერთი გაბმა აბრეშუმი, სამი გარბენა მინდორი და სხვ.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98_(%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90)&diff=216863&oldid=prev 2024-01-07T11:07:52Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:07, 7 იანვარი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 12:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ დანართი უსწრებს სასღვრულს, ე. ი.მსაზღვრელ-საზღვრულის წყობა პირდაპირია, მაშინ დანართის ბრუნების წესს განსაზღვრავს მისი ფუძე: ხმოვანფუიძიანი დანართი (მსაზღვრელი) ფუძის სახით იქნება წარმოდგენილი, იბრუნვის მხოლოდ საზღვრული. მაგ., ზღვა ხალხი, ზღვა ხალხმა… თანხმოვანფუმიანი დანართი კი მისდევს ატრიბუტულ მსაზღვრელთა ე. წ. „შერეული ბრუნების“ წესს. ამ წესს უგამონაკლისოდ მიჰყვება ზომა-წონის სახელები, ხოლო სხვა სემანტიკის დანართ-მსასღვრელთათვის ბრუნვის ნიშანმოკვეცილი სახეობა ძირითადია არა მარტო მიცემითსა და ვითარებითში, არამედ ნათესაობითსა და მოქმედებითშიც: პროფესორ მელიქიშვილის, პროფესორ მელიქიშვილით. ასევე იბრუნვის საზღვრულთან ერთად მასწავლებელი, ბატონი, ქალაქი, რომანი, ჟურნალი, გაზეთი და მისთ, თუ მათი საზღვრულები (სათაურები და სახელწოდებები) ბრუნვადია, მაგრამ, თუ სათაური და სახელწოდება უბრუნველია, მაშინ იგი წინადადებიდან განკერძოვდება და ვიღებთ განკერძოებულ დანართს.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ დანართი უსწრებს სასღვრულს, ე. ი.მსაზღვრელ-საზღვრულის წყობა პირდაპირია, მაშინ დანართის ბრუნების წესს განსაზღვრავს მისი ფუძე: ხმოვანფუიძიანი დანართი (მსაზღვრელი) ფუძის სახით იქნება წარმოდგენილი, იბრუნვის მხოლოდ საზღვრული. მაგ., ზღვა ხალხი, ზღვა ხალხმა… თანხმოვანფუმიანი დანართი კი მისდევს ატრიბუტულ მსაზღვრელთა ე. წ. „შერეული ბრუნების“ წესს. ამ წესს უგამონაკლისოდ მიჰყვება ზომა-წონის სახელები, ხოლო სხვა სემანტიკის დანართ-მსასღვრელთათვის ბრუნვის ნიშანმოკვეცილი სახეობა ძირითადია არა მარტო მიცემითსა და ვითარებითში, არამედ ნათესაობითსა და მოქმედებითშიც: პროფესორ მელიქიშვილის, პროფესორ მელიქიშვილით. ასევე იბრუნვის საზღვრულთან ერთად მასწავლებელი, ბატონი, ქალაქი, რომანი, ჟურნალი, გაზეთი და მისთ, თუ მათი საზღვრულები (სათაურები და სახელწოდებები) ბრუნვადია, მაგრამ, თუ სათაური და სახელწოდება უბრუნველია, მაშინ იგი წინადადებიდან განკერძოვდება და ვიღებთ განკერძოებულ დანართს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი შეიძლება ახლდეს ჩებისმიერი სახელით გამოხატულ წინადადების სახელურ წევრებს – ქვემდებარეს, დამატებას ან შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილს. ბრუნებადი განკერძოებული დანართი შეთანხმებულია ბრუნვაში განსასაზღვრ წევრთან. იგი შეიძლება იყოს უკავშირო ან კაეშირიანი. ასახსნელ წევრთან დანართის დასაკავშირებლად გამოყენებულია მაიგივებელი კავშირები – ანუ და ესე იგი, მიმართებითი ზმნიზედა – როგორც და სიტყვები: სახელად, გვარად, მოდგმით, ჩამომავლობით, წოდებით, უმთავრესად, მაგალითად, სახელდობრ, ისიც და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი შეიძლება ახლდეს ჩებისმიერი სახელით გამოხატულ წინადადების სახელურ წევრებს – ქვემდებარეს, დამატებას ან შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილს. ბრუნებადი განკერძოებული დანართი შეთანხმებულია ბრუნვაში განსასაზღვრ წევრთან. იგი შეიძლება იყოს უკავშირო ან კაეშირიანი. ასახსნელ წევრთან დანართის დასაკავშირებლად გამოყენებულია მაიგივებელი კავშირები – ანუ და ესე იგი, მიმართებითი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ზმნიზედა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>– როგორც და სიტყვები: სახელად, გვარად, მოდგმით, ჩამომავლობით, წოდებით, უმთავრესად, მაგალითად, სახელდობრ, ისიც და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი უმეტესად მოსდევს საზღვრულს. დანართსა და ასახსნელ წევრს შორის ადგილის შეცვლა ფუნქციების შეცვლასაც იწეევს: დანართი ასახსნელ სიტყვად იქცევა და ასახსნელი სიტყვა – დანართად. მაგ. „კატა, საყვარელი მეგობარი ობლისა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა“ ([[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშავ.]]). შდრ.: საყვარელი მეგობარი ობლისა, კატა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა. იშვიათად განკერძოებული დანართი შეიძლება უსწრებდეს საზღერულს. განკერძოებული დანართი პუნქტუაციურადაც (მძიმით ან ტირეთი) უნდა იყოს გამოყოფილი წინადადების ძირითადი ქსოვილისაგან. პუნქტუაციასთან (და დანართისა და საზღვრულის ერთად ბრუნებასთან) დაკავშირებით თავს იჩენს ზოგიერთი სადავო და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა თვალსაზრისით მოსაგვარებელი საკითხი.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი უმეტესად მოსდევს საზღვრულს. დანართსა და ასახსნელ წევრს შორის ადგილის შეცვლა ფუნქციების შეცვლასაც იწეევს: დანართი ასახსნელ სიტყვად იქცევა და ასახსნელი სიტყვა – დანართად. მაგ. „კატა, საყვარელი მეგობარი ობლისა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა“ ([[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშავ.]]). შდრ.: საყვარელი მეგობარი ობლისა, კატა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა. იშვიათად განკერძოებული დანართი შეიძლება უსწრებდეს საზღერულს. განკერძოებული დანართი პუნქტუაციურადაც (მძიმით ან ტირეთი) უნდა იყოს გამოყოფილი წინადადების ძირითადი ქსოვილისაგან. პუნქტუაციასთან (და დანართისა და საზღვრულის ერთად ბრუნებასთან) დაკავშირებით თავს იჩენს ზოგიერთი სადავო და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა თვალსაზრისით მოსაგვარებელი საკითხი.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98_(%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90)&diff=216105&oldid=prev 2023-12-15T10:11:28Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:11, 15 დეკემბერი 2023-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 2:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>(მუშა, მასწავლებელი…), წოდებისა და თანამდებობის (გლეხი, თავადი, აკადემიკოსი…), გეოგრაფიული პუნქტების (ქალაქი, დაბა…), ლიტერატურული ჟანრების (ლექსი, მოთხრობა…), პრესის სახეობათა (გაზეთი, ჟურნალი.), ნათესაური ან თავაზიანი დამოკიდებულების გამომხატველი სიტყვები, რომლებსაც მიმართვის დროსაც იყენებენ (ძია, მამიდა…), გვხედება აგრეთეე სიმრავლის, რაიმე ერთეულის ან საზღვრულის მუდმივი დამახასიათებელი ნიშნის აღმნიშვნელი სახელები: ზღვა (ზღვა ხალხი), ქვა (ქვა გული), ძროხა (ძროხა დედაკაცი), ლუკმა (ლუკმა პური), უღელი (უღელი ხარი) და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>(მუშა, მასწავლებელი…), წოდებისა და თანამდებობის (გლეხი, თავადი, აკადემიკოსი…), გეოგრაფიული პუნქტების (ქალაქი, დაბა…), ლიტერატურული ჟანრების (ლექსი, მოთხრობა…), პრესის სახეობათა (გაზეთი, ჟურნალი.), ნათესაური ან თავაზიანი დამოკიდებულების გამომხატველი სიტყვები, რომლებსაც მიმართვის დროსაც იყენებენ (ძია, მამიდა…), გვხედება აგრეთეე სიმრავლის, რაიმე ერთეულის ან საზღვრულის მუდმივი დამახასიათებელი ნიშნის აღმნიშვნელი სახელები: ზღვა (ზღვა ხალხი), ქვა (ქვა გული), ძროხა (ძროხა დედაკაცი), ლუკმა (ლუკმა პური), უღელი (უღელი ხარი) და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სასაზღვრი (საზღვრული) არსებითი სახელი შეიძლება იყოს როგორც საზოგადო, ისე საკუთარი, ე. ი. იქმნება ორწევრიანი შესიტყვებები: მუშა ბოქულაძე, პროფესორი მელიქიშეილი, ქალაქი ქუთაისი, <del class="diffchange diffchange-inline">გასეთი </del>„თბილისი“ და სხვ. ატრიბუტულ <del class="diffchange diffchange-inline">განსაზღერებად </del>გამოყენებული ზომის, წონის და ა. შ. აღმნიშვნელი არსებითი სახელები განსაზღვრებად მოითხოვენ რაოდენობით რიცხვით სახელებს და იქმნება სამწევრიანი (შეთანხმებული) შესიტყვებები: ერთი ურემი შეშა, ორი ქცევა მიწა და სხვ. მსგავსი შესიტყვებები შეიძლება შეადგინოს მასდარმაც: ერთი გაბმა აბრეშუმი, სამი გარბენა მინდორი და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სასაზღვრი (საზღვრული) არსებითი სახელი შეიძლება იყოს როგორც საზოგადო, ისე საკუთარი, ე. ი. იქმნება ორწევრიანი შესიტყვებები: მუშა ბოქულაძე, პროფესორი მელიქიშეილი, ქალაქი ქუთაისი, <ins class="diffchange diffchange-inline">გაზეთი </ins>„თბილისი“ და სხვ. ატრიბუტულ <ins class="diffchange diffchange-inline">განსაზღვრებად </ins>გამოყენებული ზომის, წონის და ა. შ. აღმნიშვნელი არსებითი სახელები განსაზღვრებად მოითხოვენ რაოდენობით რიცხვით სახელებს და იქმნება სამწევრიანი (შეთანხმებული) შესიტყვებები: ერთი ურემი შეშა, ორი ქცევა მიწა და სხვ. მსგავსი შესიტყვებები შეიძლება შეადგინოს მასდარმაც: ერთი გაბმა აბრეშუმი, სამი გარბენა მინდორი და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>შესიტყვება – <del class="diffchange diffchange-inline">სასოგადო </del>+ საზოგადო არსებითი სახელი – შეიძლება რთულ სიტყვად (კომპოზიტად) იქცეს. ასეთი წარმომავლობის ჩანს ძელქვა, სირაქლემა, ვაჟკაცი და სხვ. რთული სიტყვის წევრები ხშირად ინარჩუნებენ სემანტიკურ დამოუკიდებლობას და დეფისით არიან ერთმანეთთან დაკავშირებული: სახლ-მუზეუმი, პოეტ-აკადემიკოსი და მისთ. მათ <del class="diffchange diffchange-inline">შერწყემულ </del>დანართ(ებ)ს უწოდებენ (ე. თოფურია).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>შესიტყვება – <ins class="diffchange diffchange-inline">საზოგადო </ins>+ საზოგადო არსებითი სახელი – შეიძლება რთულ სიტყვად (კომპოზიტად) იქცეს. ასეთი წარმომავლობის ჩანს ძელქვა, სირაქლემა, ვაჟკაცი და სხვ. რთული სიტყვის წევრები ხშირად ინარჩუნებენ სემანტიკურ დამოუკიდებლობას და დეფისით არიან ერთმანეთთან დაკავშირებული: სახლ-მუზეუმი, პოეტ-აკადემიკოსი და მისთ. მათ <ins class="diffchange diffchange-inline">შერწყმულ </ins>დანართ(ებ)ს უწოდებენ (ე. თოფურია).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არსებითი სახელით გამოხატული (მსაზღვრელი) უმეტესად წინ უსწრებს საზღვრულს. შებრუნებული წყობის ნიმუშებია სახელ-გვარები (თუ გვარს მივიჩნევთ მსაზღვრელად), მეფეთა და ხელობის აღმნიშვნელი სახელები, რომელთა დიდი ნაწილი წარმოადგენს გაქვავებულ, ზედწოდებად ქცეულ შესიტყვებას: ვახტანგ გორგასალი, ხოსია მეწისქვილე და მისთ.; სამეცნიერო სტილსა და ტექნიკურ ლიტერატურაში დამკვიდრებული ე. წ. სიმბოლოიანი და აბრევიატურიანი შესიტყვებები: ABC სამკუთხედი, H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ნაერთი, შპს საწარმო და მისთ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არსებითი სახელით გამოხატული (მსაზღვრელი) უმეტესად წინ უსწრებს საზღვრულს. შებრუნებული წყობის ნიმუშებია სახელ-გვარები (თუ გვარს მივიჩნევთ მსაზღვრელად), მეფეთა და ხელობის აღმნიშვნელი სახელები, რომელთა დიდი ნაწილი წარმოადგენს გაქვავებულ, ზედწოდებად ქცეულ შესიტყვებას: ვახტანგ გორგასალი, ხოსია მეწისქვილე და მისთ.; სამეცნიერო სტილსა და ტექნიკურ ლიტერატურაში დამკვიდრებული ე. წ. სიმბოლოიანი და აბრევიატურიანი შესიტყვებები: ABC სამკუთხედი, H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ნაერთი, შპს საწარმო და მისთ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ მსაზღვრელ-სასღვრული ორწევრიანია და დანართი (მსაზღვრელი) <del class="diffchange diffchange-inline">მოსდეეს </del>საზღვრულს, იგი იბრუნვის, <del class="diffchange diffchange-inline">სასღვრული </del>კი ფუძის სახითაა წარმოდგენილი (მაგ.: დავით აღმაშენებელი, დავით აღმაშენებელმა…). ასევე იბრუნვის ე. წ. შერწყმული დანართი (პოეტ-აკადემიკოსი, პოეტ-აკადემიკოსმა…) და სიმბოლოიანი სიტყეები (ABC&#160; სამკუთხედი, ABC სამკუთხედმა… ).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ მსაზღვრელ-სასღვრული ორწევრიანია და დანართი (მსაზღვრელი) <ins class="diffchange diffchange-inline">მოსდევს </ins>საზღვრულს, იგი იბრუნვის, <ins class="diffchange diffchange-inline">საზღვრული </ins>კი ფუძის სახითაა წარმოდგენილი (მაგ.: დავით აღმაშენებელი, დავით აღმაშენებელმა…). ასევე იბრუნვის ე. წ. შერწყმული დანართი (პოეტ-აკადემიკოსი, პოეტ-აკადემიკოსმა…) და სიმბოლოიანი სიტყეები (ABC&#160; სამკუთხედი, ABC სამკუთხედმა… ).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ დანართი უსწრებს სასღვრულს, ე. ი.მსაზღვრელ-საზღვრულის წყობა პირდაპირია, მაშინ დანართის ბრუნების წესს <del class="diffchange diffchange-inline">განსაზღერავს </del>მისი ფუძე: ხმოვანფუიძიანი დანართი (მსაზღვრელი) ფუძის სახით იქნება წარმოდგენილი, იბრუნვის მხოლოდ საზღვრული. მაგ., ზღვა ხალხი, ზღვა ხალხმა… თანხმოვანფუმიანი დანართი კი მისდევს ატრიბუტულ მსაზღვრელთა ე. წ. „შერეული ბრუნების“ წესს. ამ წესს უგამონაკლისოდ მიჰყვება ზომა-წონის სახელები, ხოლო სხვა სემანტიკის დანართ-მსასღვრელთათვის ბრუნვის ნიშანმოკვეცილი სახეობა ძირითადია არა მარტო მიცემითსა და ვითარებითში, არამედ ნათესაობითსა და მოქმედებითშიც: პროფესორ მელიქიშვილის, პროფესორ მელიქიშვილით. ასევე იბრუნვის საზღვრულთან ერთად მასწავლებელი, ბატონი, ქალაქი, რომანი, ჟურნალი, გაზეთი და მისთ, თუ მათი საზღვრულები (სათაურები და სახელწოდებები) ბრუნვადია<del class="diffchange diffchange-inline">. </del>მაგრამ, თუ <del class="diffchange diffchange-inline">სათაურიდა </del>სახელწოდება უბრუნველია, მაშინ იგი წინადადებიდან განკერძოვდება და ვიღებთ განკერძოებულ დანართს.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>თუ დანართი უსწრებს სასღვრულს, ე. ი.მსაზღვრელ-საზღვრულის წყობა პირდაპირია, მაშინ დანართის ბრუნების წესს <ins class="diffchange diffchange-inline">განსაზღვრავს </ins>მისი ფუძე: ხმოვანფუიძიანი დანართი (მსაზღვრელი) ფუძის სახით იქნება წარმოდგენილი, იბრუნვის მხოლოდ საზღვრული. მაგ., ზღვა ხალხი, ზღვა ხალხმა… თანხმოვანფუმიანი დანართი კი მისდევს ატრიბუტულ მსაზღვრელთა ე. წ. „შერეული ბრუნების“ წესს. ამ წესს უგამონაკლისოდ მიჰყვება ზომა-წონის სახელები, ხოლო სხვა სემანტიკის დანართ-მსასღვრელთათვის ბრუნვის ნიშანმოკვეცილი სახეობა ძირითადია არა მარტო მიცემითსა და ვითარებითში, არამედ ნათესაობითსა და მოქმედებითშიც: პროფესორ მელიქიშვილის, პროფესორ მელიქიშვილით. ასევე იბრუნვის საზღვრულთან ერთად მასწავლებელი, ბატონი, ქალაქი, რომანი, ჟურნალი, გაზეთი და მისთ, თუ მათი საზღვრულები (სათაურები და სახელწოდებები) ბრუნვადია<ins class="diffchange diffchange-inline">, </ins>მაგრამ, თუ <ins class="diffchange diffchange-inline">სათაური და </ins>სახელწოდება უბრუნველია, მაშინ იგი წინადადებიდან განკერძოვდება და ვიღებთ განკერძოებულ დანართს.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი შეიძლება ახლდეს ჩებისმიერი სახელით გამოხატულ წინადადების სახელურ წევრებს – ქვემდებარეს, დამატებას ან შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილს. ბრუნებადი განკერძოებული დანართი შეთანხმებულია ბრუნვაში განსასაზღვრ წევრთან. იგი შეიძლება იყოს უკავშირო ან კაეშირიანი. ასახსნელ წევრთან დანართის დასაკავშირებლად გამოყენებულია მაიგივებელი კავშირები – ანუ და ესე იგი, მიმართებითი ზმნიზედა – როგორც და სიტყვები: სახელად, გვარად, მოდგმით, ჩამომავლობით, წოდებით, უმთავრესად, მაგალითად, სახელდობრ, ისიც და სხვ.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი შეიძლება ახლდეს ჩებისმიერი სახელით გამოხატულ წინადადების სახელურ წევრებს – ქვემდებარეს, დამატებას ან შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილს. ბრუნებადი განკერძოებული დანართი შეთანხმებულია ბრუნვაში განსასაზღვრ წევრთან. იგი შეიძლება იყოს უკავშირო ან კაეშირიანი. ასახსნელ წევრთან დანართის დასაკავშირებლად გამოყენებულია მაიგივებელი კავშირები – ანუ და ესე იგი, მიმართებითი ზმნიზედა – როგორც და სიტყვები: სახელად, გვარად, მოდგმით, ჩამომავლობით, წოდებით, უმთავრესად, მაგალითად, სახელდობრ, ისიც და სხვ.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი უმეტესად მოსდევს საზღვრულს. დანართსა და ასახსნელ წევრს შორის ადგილის</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>განკერძოებული დანართი უმეტესად მოსდევს საზღვრულს. დანართსა და ასახსნელ წევრს შორის ადგილის შეცვლა ფუნქციების შეცვლასაც იწეევს: დანართი ასახსნელ სიტყვად იქცევა და ასახსნელი სიტყვა – დანართად. მაგ. „კატა, საყვარელი მეგობარი ობლისა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა“ ([[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშავ.]]). შდრ.: საყვარელი მეგობარი ობლისა, კატა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა. იშვიათად განკერძოებული დანართი შეიძლება უსწრებდეს საზღერულს. განკერძოებული დანართი პუნქტუაციურადაც (მძიმით ან ტირეთი) უნდა იყოს გამოყოფილი წინადადების ძირითადი ქსოვილისაგან. პუნქტუაციასთან (და დანართისა და საზღვრულის ერთად ბრუნებასთან) დაკავშირებით <ins class="diffchange diffchange-inline">თავს </ins>იჩენს ზოგიერთი სადავო და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა თვალსაზრისით მოსაგვარებელი საკითხი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>შეცვლა ფუნქციების შეცვლასაც იწეევს: დანართი ასახსნელ სიტყვად იქცევა და ასახსნელი სიტყვა – დანართად.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მაგ. „კატა, საყვარელი მეგობარი ობლისა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა“ ([[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშავ.]]). შდრ.: საყვარელი მეგობარი ობლისა, კატა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა.<del class="diffchange diffchange-inline">- </del>იშვიათად განკერძოებული დანართი შეიძლება უსწრებდეს საზღერულს. განკერძოებული დანართი პუნქტუაციურადაც (მძიმით ან ტირეთი) უნდა იყოს გამოყოფილი წინადადების ძირითადი ქსოვილისაგან. პუნქტუაციასთან (და დანართისა და საზღვრულის ერთად ბრუნებასთან) დაკავშირებით <del class="diffchange diffchange-inline">თაეს </del>იჩენს ზოგიერთი სადავო და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა თვალსაზრისით მოსაგვარებელი საკითხი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ნ. ცქიტიშვილი''</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>''ნ. ცქიტიშვილი''</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 24:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 22:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==ლიტერატურა==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>შამელაშვილი რ. განკერძოებული სიტყვები და გამოთქმები ქართულში და მათი სწავლების მეთოდიკა, თბ., 1958;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">* </ins>შამელაშვილი რ. განკერძოებული სიტყვები და გამოთქმები ქართულში და მათი სწავლების მეთოდიკა, თბ., 1958;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ბასილაია ნ. ქართული მართლწერის საკითხები, ნაკე. I. სოხუმი, 1960; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ბასილაია ნ. ქართული მართლწერის საკითხები, ნაკე. I. სოხუმი, 1960; &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, პუნქტუაცია, თბ., 1973; &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* მისივე, პუნქტუაცია, თბ., 1973; &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98_(%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90)&diff=216104&oldid=prev 2023-12-15T09:59:27Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;დანართი&#039;&#039;&#039; – ატრიბუტული განსასღვრება, შეთანხმებული მსაზღვრ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''დანართი''' – ატრიბუტული განსასღვრება, შეთანხმებული მსაზღვრელი. გამოხატულია [[არსებითი სახელი|არსებითი სახელით]] და არსებით სახელსავე განსაზღვრავს. მას ზოგჯერ მიმატებასაც უწოდებენ. ასეთ განსაზღვრებად უმეტესად გამოიყენება არსებითი სახელის შემდეგი სემანტიკური ჯგუფები: ზომის (მტკაველი, კილომეტრი…), წონის (ფუთი, ტონა…), საწყაოს (ჭიქა, ცისტერნა…), ფართობის (ქცევა, ჰექტარი…), პროფესიის<br /> (მუშა, მასწავლებელი…), წოდებისა და თანამდებობის (გლეხი, თავადი, აკადემიკოსი…), გეოგრაფიული პუნქტების (ქალაქი, დაბა…), ლიტერატურული ჟანრების (ლექსი, მოთხრობა…), პრესის სახეობათა (გაზეთი, ჟურნალი.), ნათესაური ან თავაზიანი დამოკიდებულების გამომხატველი სიტყვები, რომლებსაც მიმართვის დროსაც იყენებენ (ძია, მამიდა…), გვხედება აგრეთეე სიმრავლის, რაიმე ერთეულის ან საზღვრულის მუდმივი დამახასიათებელი ნიშნის აღმნიშვნელი სახელები: ზღვა (ზღვა ხალხი), ქვა (ქვა გული), ძროხა (ძროხა დედაკაცი), ლუკმა (ლუკმა პური), უღელი (უღელი ხარი) და სხვ.<br /> <br /> სასაზღვრი (საზღვრული) არსებითი სახელი შეიძლება იყოს როგორც საზოგადო, ისე საკუთარი, ე. ი. იქმნება ორწევრიანი შესიტყვებები: მუშა ბოქულაძე, პროფესორი მელიქიშეილი, ქალაქი ქუთაისი, გასეთი „თბილისი“ და სხვ. ატრიბუტულ განსაზღერებად გამოყენებული ზომის, წონის და ა. შ. აღმნიშვნელი არსებითი სახელები განსაზღვრებად მოითხოვენ რაოდენობით რიცხვით სახელებს და იქმნება სამწევრიანი (შეთანხმებული) შესიტყვებები: ერთი ურემი შეშა, ორი ქცევა მიწა და სხვ. მსგავსი შესიტყვებები შეიძლება შეადგინოს მასდარმაც: ერთი გაბმა აბრეშუმი, სამი გარბენა მინდორი და სხვ.<br /> <br /> შესიტყვება – სასოგადო + საზოგადო არსებითი სახელი – შეიძლება რთულ სიტყვად (კომპოზიტად) იქცეს. ასეთი წარმომავლობის ჩანს ძელქვა, სირაქლემა, ვაჟკაცი და სხვ. რთული სიტყვის წევრები ხშირად ინარჩუნებენ სემანტიკურ დამოუკიდებლობას და დეფისით არიან ერთმანეთთან დაკავშირებული: სახლ-მუზეუმი, პოეტ-აკადემიკოსი და მისთ. მათ შერწყემულ დანართ(ებ)ს უწოდებენ (ე. თოფურია).<br /> <br /> არსებითი სახელით გამოხატული (მსაზღვრელი) უმეტესად წინ უსწრებს საზღვრულს. შებრუნებული წყობის ნიმუშებია სახელ-გვარები (თუ გვარს მივიჩნევთ მსაზღვრელად), მეფეთა და ხელობის აღმნიშვნელი სახელები, რომელთა დიდი ნაწილი წარმოადგენს გაქვავებულ, ზედწოდებად ქცეულ შესიტყვებას: ვახტანგ გორგასალი, ხოსია მეწისქვილე და მისთ.; სამეცნიერო სტილსა და ტექნიკურ ლიტერატურაში დამკვიდრებული ე. წ. სიმბოლოიანი და აბრევიატურიანი შესიტყვებები: ABC სამკუთხედი, H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;SO&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ნაერთი, შპს საწარმო და მისთ.<br /> <br /> თუ მსაზღვრელ-სასღვრული ორწევრიანია და დანართი (მსაზღვრელი) მოსდეეს საზღვრულს, იგი იბრუნვის, სასღვრული კი ფუძის სახითაა წარმოდგენილი (მაგ.: დავით აღმაშენებელი, დავით აღმაშენებელმა…). ასევე იბრუნვის ე. წ. შერწყმული დანართი (პოეტ-აკადემიკოსი, პოეტ-აკადემიკოსმა…) და სიმბოლოიანი სიტყეები (ABC სამკუთხედი, ABC სამკუთხედმა… ).<br /> <br /> თუ დანართი უსწრებს სასღვრულს, ე. ი.მსაზღვრელ-საზღვრულის წყობა პირდაპირია, მაშინ დანართის ბრუნების წესს განსაზღერავს მისი ფუძე: ხმოვანფუიძიანი დანართი (მსაზღვრელი) ფუძის სახით იქნება წარმოდგენილი, იბრუნვის მხოლოდ საზღვრული. მაგ., ზღვა ხალხი, ზღვა ხალხმა… თანხმოვანფუმიანი დანართი კი მისდევს ატრიბუტულ მსაზღვრელთა ე. წ. „შერეული ბრუნების“ წესს. ამ წესს უგამონაკლისოდ მიჰყვება ზომა-წონის სახელები, ხოლო სხვა სემანტიკის დანართ-მსასღვრელთათვის ბრუნვის ნიშანმოკვეცილი სახეობა ძირითადია არა მარტო მიცემითსა და ვითარებითში, არამედ ნათესაობითსა და მოქმედებითშიც: პროფესორ მელიქიშვილის, პროფესორ მელიქიშვილით. ასევე იბრუნვის საზღვრულთან ერთად მასწავლებელი, ბატონი, ქალაქი, რომანი, ჟურნალი, გაზეთი და მისთ, თუ მათი საზღვრულები (სათაურები და სახელწოდებები) ბრუნვადია. მაგრამ, თუ სათაურიდა სახელწოდება უბრუნველია, მაშინ იგი წინადადებიდან განკერძოვდება და ვიღებთ განკერძოებულ დანართს.<br /> <br /> განკერძოებული დანართი შეიძლება ახლდეს ჩებისმიერი სახელით გამოხატულ წინადადების სახელურ წევრებს – ქვემდებარეს, დამატებას ან შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილს. ბრუნებადი განკერძოებული დანართი შეთანხმებულია ბრუნვაში განსასაზღვრ წევრთან. იგი შეიძლება იყოს უკავშირო ან კაეშირიანი. ასახსნელ წევრთან დანართის დასაკავშირებლად გამოყენებულია მაიგივებელი კავშირები – ანუ და ესე იგი, მიმართებითი ზმნიზედა – როგორც და სიტყვები: სახელად, გვარად, მოდგმით, ჩამომავლობით, წოდებით, უმთავრესად, მაგალითად, სახელდობრ, ისიც და სხვ.<br /> <br /> განკერძოებული დანართი უმეტესად მოსდევს საზღვრულს. დანართსა და ასახსნელ წევრს შორის ადგილის<br /> შეცვლა ფუნქციების შეცვლასაც იწეევს: დანართი ასახსნელ სიტყვად იქცევა და ასახსნელი სიტყვა – დანართად.<br /> მაგ. „კატა, საყვარელი მეგობარი ობლისა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა“ ([[ვაჟა-ფშაველა|ვაჟა-ფშავ.]]). შდრ.: საყვარელი მეგობარი ობლისა, კატა, ტოტსა სცემდა ობოლს და უალერსებდა.- იშვიათად განკერძოებული დანართი შეიძლება უსწრებდეს საზღერულს. განკერძოებული დანართი პუნქტუაციურადაც (მძიმით ან ტირეთი) უნდა იყოს გამოყოფილი წინადადების ძირითადი ქსოვილისაგან. პუნქტუაციასთან (და დანართისა და საზღვრულის ერთად ბრუნებასთან) დაკავშირებით თაეს იჩენს ზოგიერთი სადავო და ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა თვალსაზრისით მოსაგვარებელი საკითხი.<br /> <br /> ''ნ. ცქიტიშვილი''<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> ==ლიტერატურა==<br /> შამელაშვილი რ. განკერძოებული სიტყვები და გამოთქმები ქართულში და მათი სწავლების მეთოდიკა, თბ., 1958;<br /> * ბასილაია ნ. ქართული მართლწერის საკითხები, ნაკე. I. სოხუმი, 1960; <br /> * მისივე, პუნქტუაცია, თბ., 1973; <br /> * თოფურია ვ. შერწყმული დანართის მართლწერა.– კრ.: თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმები, კრებ. I, თბ, 1970;<br /> * მისივე, ქართული ენა და მართლწერის ზოგიერთი საკითხი, თბ., 1988; <br /> * [[შანიძე აკაკი|შანიძე ა]]. ქართული ენის გრამატიკის საფუძელები., I, თბ. 1973;<br /> * მისიე ე. დანართიანი სახელის სწირად ხმარებისათვის. – იხ. მისი: სალიტერატურო ქართულის საჭირბოროტო საკითხები, თბ., 1979; <br /> * შალამბერიძე გ. გაბეჩავა რ. ქართული ენის პრაქტიკული სტილისტიკა, თბ., 1974; <br /> * შალამბერიძე გ. პატივი-ეც ენასა შენსა. – „სკოლა და ცხოვრება“, 1981, №9; <br /> * კიზირია ა. მარტივი წინადადების შედგენილობა ქართველურ ენებში, თბ. 1982; <br /> * კვაჭაძე ლ. თანამედროვე ქართული ენის სინტაქსი, თბ. 1996;<br /> <br /> ==წყარო==<br /> * [[ქართული ენა: ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:გრამატიკა]]<br /> [[კატეგორია:განკერძოებული სიტყვბი]]</div>

Tkenchoshvili