https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_%E1%83%9F%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A0 2026-05-01T14:45:54Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_%E1%83%9F%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A0&diff=258517&oldid=prev 2026-01-20T12:31:24Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:31, 20 იანვარი 2026-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:JERAR DEZARGI.png|thumb|ჟერარ დეზარგი]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ჟერარ დეზარგი''' – ფრანგი მათემატიკოსი, არქიტექტორი და ინჟინერი. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ჟერარ დეზარგი''' – ფრანგი მათემატიკოსი, არქიტექტორი და ინჟინერი. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_%E1%83%9F%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A0&diff=258320&oldid=prev 2026-01-13T12:55:12Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9F%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A0_%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ჟერარ დეზარგი">ჟერარ დეზარგი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_%E1%83%9F%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A0" title="დეზარგი ჟერარ">დეზარგი ჟერარ“</a> გადამისამარ...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">12:55, 13 იანვარი 2026-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_%E1%83%9F%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A0&diff=258318&oldid=prev 2026-01-13T12:55:04Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_%E1%83%9F%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A0" title="დეზარგი ჟერარ">დეზარგი ჟერარ“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%9F%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A0_%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ჟერარ დეზარგი">ჟერარ დეზარგი“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">12:55, 13 იანვარი 2026-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%96%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%92%E1%83%98_%E1%83%9F%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%A0&diff=258317&oldid=prev 2026-01-13T12:54:29Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ჟერარ დეზარგი&#039;&#039;&#039; – ფრანგი მათემატიკოსი, არქიტექტორი და ინჟი...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ჟერარ დეზარგი''' – ფრანგი მათემატიკოსი, არქიტექტორი და ინჟინერი. <br /> <br /> დაიბადა 1593 წელს ლიონში, როგორც სამხედრო ინჟინერი, მონაწილეობას იღებდა ლაროშელის ალყაში, სადაც 1628 წელს ინახულა [[დეკარტი რენე|დეკარტიმ]]. 1626 წლიდან 1650 წლამდე დეზარგი იმყოფებოდა პარიზში. აქ ის ხშირად ესწრებოდა მათემატიკოსთა და ფიზიკოსთა საზოგადოების სხდომებს.<br /> <br /> 1630 წელს დეზარგმა გამოსცა თავისი მოძღვრება პერსპექტივაზე. უფრო გვიან დეზარგის მეთოდები შევსებული სახით გადმოცემული იყო მისი მოწაფის — ბოსეს — ნაშრომში.<br /> <br /> დეზარგის იდეის სიახლეზე გვეუბნება, ერთი მხრივ, მისი ნიჭიერი მოწაფეების მიერ ამ იდეების მხურვალედ აღიარება და, მეორე მხრივ, ძლიერი წინააღმდეგობა იმ მრავალი პრაქტიკოსის მხრივ, რომლებსაც არ ესმოდათ დეზარგის მოძღვრება და არ სურდათ უარყოფა ჩვეულებრივი, ნაკლებად მიზანშეწონილი და ხშირად არასწორი მეთოდისა. ასეთ მოწინააღმდეგეებთან ბრძოლა ძნელი იყო, რადგანაც მათ წამოყენებული არგუმენტების გაგებაც კი არ შეეძლოთ. ბოსე სამხატვრო აკადემიის ლექციებზე დეზარგის იდეის პროპაგანდას ეწეოდა. რამდენიმე მხატვარიც მიიმხრო, მაგრამ წინააღმდეგობა იმდენად ძლიერი იყო, რომ ბოლოს და ბოლოს ბოსეს აეკრძალა დეზარგის მეთოდებით სარგებლობა, რის გამო იგი იძულებული იყო აკადემიაში მუშაობიდან გათავისუფლება ეთხოვნა.<br /> <br /> დეზარგის დამსახურება არა მარტო აგებათა პრაქტიკული წესების მოცემასა და მათ ზუსტ გეომეტრიულ დამტკიცებაშია. მისმა პრაქტიკულმა წესებმა ფართო გამოყენება ჰპოვეს [[გეომეტრია|გეომეტრიის]] განვითარებაში, რომლის შესახებ გადმოსცემს 1639 წელს დაბეჭდილ ნაშრომში „თავდაპირველადი მონახაზი იმის გარკვევის ცდისა, თუ რა მიიღება კონუსის სიბრტყესთან შეხვედრისას“. ეს<br /> ნაშრომი ღრმად გაგებული და აღიარებული იქნა იმ დროის დიდი მათემატიკოსების — [[დეკარტი რენე|დეკარტი]]ს და ფერმას მიერ, მაგრამ უფრო ფართოდ კი ვერ გავრცელდა ძირითადი აზრების გაუგებრობის გამო, ხოლო დეზარგის სიკვდილის (1662 წელი) შემდეგ იგი სავსებით დაივიწყეს. მხოლოდ XIX საუკუნეში, როდესაც ამ ნაშრომში მოცემული აზრები ისევ აღმოცენდნენ, განვითარდნენ და განმტკიცდნენ მისი დაბეჭდვა მოუხდათ ხელნაწერის ასლის საშუალებით, რომელიც მათემატიკოსმა და მათემატიკის ისტორიკოსმა მ. შალმა იპოვა პარიზის ერთ-ერთ ბუკინისტთან.<br /> <br /> როგორც სათაურიდან ჩანს, დეზარგს ეს ნაშრომი მხოლოდ მონახაზად მიაჩნდა. მაგრამ აქ [[კონუსური კვეთები|კონუსურ კვეთებზე]] მოძღვრების კარგად დამუშავებულ საფუძვლებთან ერთად ჩვენ ვპოულობთ მრავალ ახალს და მასთან ერთად ძალიან ზოგად წინადადებებსაც, რომლებიც დაუმტკიცებლადაა მოყვანილი; დეზარგის ახალი მეთოდების საშუალებით მათი დამტკიცება ადვილია, ხოლო მათ გარეშე ძალიან გაძნელდებოდა.<br /> <br /> დეზარგის მიზანმიმართულებას სავსებით ზოგადი პროექციულ-გეომეტრიული ხასიათი აქვს. ის არა თუ პარალელურ [[წრფე|წრფეებს]] განიხილავს როგორც გადამკვეთების კერძო შემთხვევას, როდესაც გადაკვეთის წერტილი უსასრულოდ დაშორებულია. არამედ [[სიბრტყე (გეომეტრია)|სიბრტყის]] უსასრულოდ დაშორებულ [[წერტილი (გეომეტრია)|წერტილებს]] განიხილავს როგორც ერთ უსასრულოდ დაშორებული წრფის წერტილებს. [[ცილინდრი (გეომეტრია)|ცილინდრს]] დეზარგი განიხილავს როგორც [[კონუსი]]ს კერძო შემთხვევას. საერთო [[დიამეტრი]]ს მქონე [[პარაბოლა|პარაბოლების]] შესახებ დეზარგი ამბობს, რომ ისინი ერთმანეთს ეხება უსასრულოდ დაშორებულ წერტილში, ხოლო საერთო ასიმპტოტიანი [[ჰიპერბოლა (გეომეტრია)|ჰიპერბოლები]]<br /> ერთმანეთს ეხება ორ უსასრულოდ დაშორებულ წერტილში. დეზარგი უსასრულოდ ახლო ელემენტებსაც განიხილავს როგორც<br /> ზოგად თანაშეფარდებათა კერძო შემთხვევებს. მაგალითად კონუსური კვეთისადმი [[მხები]] განხილულია როგორც [[მკვეთი]], რომლის გადაკვეთის წერტილები ემთხვევა ერთმანეთს და ამრიგად თავის შენების წერტილის პოლარას წარმოადგენს. ყველა ეს წინადადება დეზარგმა მიიღო პერსპექტულად გადატანის მეთოდით: დეზარგი უჩვენებს, რომ ამ მეთოდით სარგებლობა ორნაირად შეიძლება: 1) [[პოლუსი]] შეიძლება აღებულ იქნას [[წრე|წრის]] [[ცენტრი (გეომეტრია)|ცენტრში]]. ამ შემთხვევაში დამტკიცება ეყრდნობა იმას, რომ [[ორდინატა|ორდინატები]] მათი დიამეტრების მართობულია 2) ნებისმიერი დიამეტრი ჩავთვალოთ პოლარად.<br /> <br /> დეზარგი ცდილობს ყველაფერი ეს უეჭველი გახადოს, მაგრამ მაინც ახალი შედეგების მიღებაში მისი ნაყოფიერი მსჯელობა ყოველთვის ვერ ტარდება ისე, რომ მასთან ერთად მოგვცეს სრული დამტკიცება. ცალკე წინადადებათა დამტკიცებები არ არის უშუალოდ დაკავშირებული პერსპექტულ განზოგადებებთან, არამედ ზოგად თეორიასთან, რომლის საფუძვლების განვითარება მოცემულია შრომის დასაწყისში. აქ დეზარგი გვაძლევს წრფის წყვილ წერტილთა [[ინვოლუცია (მათემატიკური ტერმინი)|ინვოლუცია]]ზე სრულ მოძრაობას. თვით ტერმინი „ინვოლუცია“ დეზარგს ეკუთვნის და განსაზღვრავს შემდეგნაირად: „ი ნ ვ ო ლ უ ც ი ა. და ამრიგად, თუ AH წრფეზე (ნახ. 1) მოცემულია წერტილთა სამი წყვილი B, H; C, G, D, F იმ თვისებისა, რომ ორივე წერტილი<br /> <br /> ''ნახ. 1.'' <br /> <br /> [[ფაილი:Naxaz 1.png|400px|]]<br /> <br /> [[ფაილი:Naxazi 2a.png|მარჯვნივ|200პქ|]]<br /> თითოეულ წყვილში ან შერეულია, ან განცალკევებული ყოველი მეორე წყვილის ორივე წერტილის მიმართ და თუ ერთმანეთის შესაბამისი [[მართკუთხედი|მართკუთხედები]], შედგენილი ამ წერტილებს შორის მონაკვეთებისაგან, ერთმანეთს ისე შეეფარდებიან, როგორც მათი ტყუპები, თუ კი მათ ავიღებთ იმავე რიგზე. მაშინ წრფეზე წერტილთა სამი წყვილის ასეთ განლაგებას „ინვოლუციას“ ვუწოდებთ“. დეზარგმა, როგორც არქიტექტორმა და ინჟინერმა, გამოსცა აგრეთვე რამდენიმე ნაშრომი, რომლებშიც მისი თეორიები პრაქტიკულ გამოყენებას პოულობს ხელოვნებასა და ხელოსნობაში.<br /> <br /> საყურადღებოა აგრეთვე [[პერსპექტივა (სახვით ხელოვნებაში)|პერსპექტივა]]ზე მოძღვრებისადმი დამატება, რომელიც შეიცავს სამ წმინდა გეომეტრიულ წინადადებას. ეს წინადადებები იძლევა ერთ სიბრტყეზე პერსპექტულ აგებულებათა შესრულების საშუალებას. უაღრესად მნიშვნელოვანია დეზარგის შემდეგი [[თეორემა]]: თუ A&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; C&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; და A₂ B₂ C₂ [[სამკუთხედი|სამკუთხედებში]] წრფეები, რომლებიც აერთებენ შესაბამის [[წვერო]]ებს, გადიან ერთ O წერტილში, მაშინ შესაბამისი გვერდების გადაკვეთის სამი წერტილი P, Q, R მდებარეობს ერთ წრფეზე.<br /> <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[მათემატიკის ისტორია]]<br /> [[კატეგორია:მათემატიკოსები]]<br /> [[კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები]]<br /> [[კატეგორია:ფრანგი არქიტექტორები]]</div>

Tkenchoshvili