https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98 2026-04-30T18:38:40Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98&diff=240720&oldid=prev 2024-12-25T11:02:07Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">11:02, 25 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 37:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 37:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[დიდი ფიზიკოსები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[დიდი ფიზიკოსები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">ბრიტანელი </del>ქიმიკოსები]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">ინგლისელი </ins>ქიმიკოსები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">ბრიტანელი&#160; </del>ფიზიკოსები]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">ინგლისელი </ins>ფიზიკოსები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფიზიკოსები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ფიზიკოსები]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98&diff=240716&oldid=prev 2024-12-25T09:46:53Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:46, 25 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჭეშმარიტი გადატრიალება დეივის ცხოვრებაში ცნობილი ფრანგი ქიმიკოსის ლავუაზიეს წიგნმა მოახდინა. მისმა ცდებმა იმდენად ძლიერად იმოქმედეს ახალგაზრდა დეივიზე, რომ მან გადაწყვიტა დამოუკიდებლად გაემეორებინა ეს ცდები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ჭეშმარიტი გადატრიალება დეივის ცხოვრებაში ცნობილი ფრანგი ქიმიკოსის ლავუაზიეს წიგნმა მოახდინა. მისმა ცდებმა იმდენად ძლიერად იმოქმედეს ახალგაზრდა დეივიზე, რომ მან გადაწყვიტა დამოუკიდებლად გაემეორებინა ეს ცდები. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>იმ დროს, საუკუნის გარდატეხის ისეთი ამბები მოხდა, რომლებმაც დიდი როლი ითამაშეს დეივის შემდგომ ბედზე. [[ვოლტა ალესანდრო|ვოლტა]]მ გამოიგონა გალვანური ელემენტი. ნიკოლსონმა და კარლეილმა ამ ახალი მუდმივი დენის წყაროს გამოყენებით 1801 წელს მოახდინეს წყლის ელექტროლიზი, ცნობილმა ფიზიკოსმა რუმფორდმა ლონდონში ჩამოაყალიბა ეგრეთწოდებული სამეფო ინსტიტუტი (Royal Jnstitution), რომლის მიზანი იყო საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების განვითარების მხარდაჭერა; ინსტიტუტმა მოაწყო საჯარო ლექციები. ლექციები ქიმიაში დაევალა დეივის, მან სახელი გაითქვა, როგორც ნიჭიერმა ლექტორმა. ერთ-ერთ მსმენელთაგანი იყო ფარადეი, რომლისთვისაც დეივის ლექციები ისეთივე სტიმული გახდა, როგორიც ლავუაზიეს წიგნი დეივისთვის. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>იმ დროს, საუკუნის გარდატეხის ისეთი ამბები მოხდა, რომლებმაც დიდი როლი ითამაშეს დეივის შემდგომ ბედზე. [[ვოლტა ალესანდრო|ვოლტა]]მ გამოიგონა გალვანური ელემენტი. ნიკოლსონმა და კარლეილმა ამ ახალი მუდმივი დენის წყაროს გამოყენებით 1801 წელს მოახდინეს წყლის ელექტროლიზი, ცნობილმა ფიზიკოსმა რუმფორდმა ლონდონში ჩამოაყალიბა ეგრეთწოდებული სამეფო ინსტიტუტი (Royal Jnstitution), რომლის მიზანი იყო საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების განვითარების მხარდაჭერა; ინსტიტუტმა მოაწყო საჯარო ლექციები. ლექციები ქიმიაში დაევალა დეივის, მან სახელი გაითქვა, როგორც ნიჭიერმა ლექტორმა. ერთ-ერთ მსმენელთაგანი იყო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ფარადეი <ins class="diffchange diffchange-inline">მაიკლ|ფარადეი]]</ins>, რომლისთვისაც დეივის ლექციები ისეთივე სტიმული გახდა, როგორიც ლავუაზიეს წიგნი დეივისთვის. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დეივი იყო არამარტო კარგი ორატორი, არამედ შესანიშნავი ექსპერიმენტატორიც, როცა ერთ–ერთი ფიზიკოსი უოლასტონი ამტკიცებდა, რომ სუფთა წყლის ელექტროლიზის დროს პოლუსებზე თავს იყრის მჟავეები და ფუძეებიო, დეივიმ გაიმეორა ექსპერიმენტი და დაამტკიცა, რომ ეს „სუფთა“ წყალი სინამდვილეში დაჭუჭყიანებულა იყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დეივი იყო არამარტო კარგი ორატორი, არამედ შესანიშნავი ექსპერიმენტატორიც, როცა ერთ–ერთი ფიზიკოსი უოლასტონი ამტკიცებდა, რომ სუფთა წყლის ელექტროლიზის დროს პოლუსებზე თავს იყრის მჟავეები და ფუძეებიო, დეივიმ გაიმეორა ექსპერიმენტი და დაამტკიცა, რომ ეს „სუფთა“ წყალი სინამდვილეში დაჭუჭყიანებულა იყო. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98&diff=240715&oldid=prev 2024-12-25T09:33:50Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:33, 25 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Deili hemp.PNG|thumb|150px|ჰამფრი დეივი ]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Deili hemp.PNG|thumb|150px|ჰამფრი დეივი ]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ჰამფრი დეივი''' – (ინგლ. Humphry Davy, 1778-1829 წ.), ბრიტანელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ჰამფრი დეივი <ins class="diffchange diffchange-inline">(დევი)</ins>''' – (ინგლ. Humphry Davy, 1778-1829 წ.), ბრიტანელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალგაზრდა დეივი განსაკუთრებით როდი განსხვავდებოდა თავისი თანატოლებისაგან და მეცნიერებისადმი არავითარ ინტერესს არ ამჟღავნებდა. სამაგიეროდ უყვარდა ცხენის [[ჯირითი]], ნადირობა და თევზაობა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ახალგაზრდა დეივი განსაკუთრებით როდი განსხვავდებოდა თავისი თანატოლებისაგან და მეცნიერებისადმი არავითარ ინტერესს არ ამჟღავნებდა. სამაგიეროდ უყვარდა ცხენის [[ჯირითი]], ნადირობა და თევზაობა. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98&diff=240692&oldid=prev 2024-12-24T14:46:52Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">14:46, 24 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Deili hemp.PNG|thumb|150px|<del class="diffchange diffchange-inline">ჰამფრიდეივი </del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Deili hemp.PNG|thumb|150px|<ins class="diffchange diffchange-inline">ჰამფრი დეივი </ins>]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ჰამფრი დეივი''' – (ინგლ. Humphry Davy, 1778-1829 წ.), ბრიტანელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ჰამფრი დეივი''' – (ინგლ. Humphry Davy, 1778-1829 წ.), ბრიტანელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98&diff=240690&oldid=prev 2024-12-23T21:27:21Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ჰამფრი დეივი">ჰამფრი დეივი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98" title="დეივი ჰამფრი">დეივი ჰამფრი“</a> გადამისამართე...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">21:27, 23 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98&diff=240688&oldid=prev 2024-12-23T21:27:12Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98" title="დეივი ჰამფრი">დეივი ჰამფრი“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98" class="mw-redirect" title="ჰამფრი დეივი">ჰამფრი დეივი“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">21:27, 23 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98&diff=240687&oldid=prev 2024-12-23T21:26:53Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:26, 23 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td colspan="2">&#160;</td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ფაილი:Deili hemp.PNG|thumb|150px|ჰამფრიდეივი ]]</ins></div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ჰამფრი დეივი''' – (ინგლ. Humphry Davy, 1778-1829 წ.), ბრიტანელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ჰამფრი დეივი''' – (ინგლ. Humphry Davy, 1778-1829 წ.), ბრიტანელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98&diff=240685&oldid=prev 2024-12-23T21:24:20Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:24, 23 დეკემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ დროისათვის უკვე ცნობილი გახდა, რომ ეგრეთწოდებული მარილები წარმოადგენენ მჟავეებისა და მეტალთა ჟანგების ნაერთებს. მაგრამ ზოგიერთი სახის, მარილებისგან, განსაკუთრებით მარილებისგან, რომლებიც წარმოიშობიან მჟავეების პოტაშზე და სოდაზე მოქმედების შედეგად, ვერ შეძლეს [[მეტალი]]ს მიღება. ამ მარილების წყალხსნარებში ელექტრული დენის გატარებისას იღებდნენ მჟავეებს და არა სუფთა მეტალს. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ დროისათვის უკვე ცნობილი გახდა, რომ ეგრეთწოდებული მარილები წარმოადგენენ მჟავეებისა და მეტალთა ჟანგების ნაერთებს. მაგრამ ზოგიერთი სახის, მარილებისგან, განსაკუთრებით მარილებისგან, რომლებიც წარმოიშობიან მჟავეების პოტაშზე და სოდაზე მოქმედების შედეგად, ვერ შეძლეს [[მეტალი]]ს მიღება. ამ მარილების წყალხსნარებში ელექტრული დენის გატარებისას იღებდნენ მჟავეებს და არა სუფთა მეტალს. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დეივიმ გადაწყვიტა მყარ მდგომარეობაში მყოფ მჟავეებზე ემოქმედა ძლიერი ელექტრული დენით. ამ მიზნისათვის სამეფო ინსტიტუტში რამოდენიმე დიდი გალვანური ელემენტი შექმნა, ყოველი მათგანი შედგებოდა რამოდენიმე ათასი ელემენტისაგან და გაატარა ძლიერი ელექტრული დენი [[კალიუმი]]ს ტუტის ნაჭერში, მოგვიანებით კი ნატრიუმის ტუტეში, რომელიც მოთავსებული იყო პლატინის ტიგელში. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დეივიმ გადაწყვიტა მყარ მდგომარეობაში მყოფ მჟავეებზე ემოქმედა ძლიერი ელექტრული დენით. ამ მიზნისათვის სამეფო ინსტიტუტში რამოდენიმე დიდი გალვანური ელემენტი შექმნა, ყოველი მათგანი შედგებოდა რამოდენიმე ათასი ელემენტისაგან და გაატარა ძლიერი ელექტრული დენი [[კალიუმი]]ს ტუტის ნაჭერში, მოგვიანებით კი ნატრიუმის ტუტეში, რომელიც მოთავსებული იყო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[პლატინა|</ins>პლატინის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>ტიგელში. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ელექტრონული დენის მოქმედებით ეს ქიმიური ნაერთები დნებოდა, ამ დროს გამოცალკევდებოდა ხოლმე წინათ უცნობი მეტალის თხევადი ნაჭრები. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ელექტრონული დენის მოქმედებით ეს ქიმიური ნაერთები დნებოდა, ამ დროს გამოცალკევდებოდა ხოლმე წინათ უცნობი მეტალის თხევადი ნაჭრები. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ამრიგად დეივიმ აღმოაჩინა ორი მეტალი – ნატრიუმი და კალიუმი (ორივე ეს მეტალი – როგორც მან დაამტკიცა – იმდენად მსუბუქია და ადვილად აალებადი, რომ დაცურავს რა წყალზე, იწვის მკვეთრი <del class="diffchange diffchange-inline">ალით</del>). დეივი – სხვა მკვლევრების მიერ ადრე ჩატარებულ აღმოჩენებისგან დამოუკიდებლად – შეიძლება ჩავთვალოთ ელექტროქიმიის შემქმნელად. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ამრიგად დეივიმ აღმოაჩინა ორი მეტალი – ნატრიუმი და კალიუმი (ორივე ეს მეტალი – როგორც მან დაამტკიცა – იმდენად მსუბუქია და ადვილად <ins class="diffchange diffchange-inline">[[აალება|</ins>აალებადი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, რომ დაცურავს რა წყალზე, იწვის მკვეთრი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ალი (წვა)|ალი]]თ</ins>). დეივი – სხვა მკვლევრების მიერ ადრე ჩატარებულ აღმოჩენებისგან დამოუკიდებლად – შეიძლება ჩავთვალოთ ელექტროქიმიის შემქმნელად. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამუშაომ, რომელმაც მიიყვანა ტუტე მეტალების აღმოჩენამდე, წაართვა იმდენი ძალა და დრო, რომ მისი დამთავრების შემდეგ დევი თავს იმდენად დაღლილად გრძნობდა ფიზიკურად და ფსიქიკურად, რომ იძულებული იყო აეღო შვებულება მეცადინეობას მხოლოდ 1808 წლის გაზაფხულზე შეუდგა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სამუშაომ, რომელმაც მიიყვანა ტუტე მეტალების აღმოჩენამდე, წაართვა იმდენი ძალა და დრო, რომ მისი დამთავრების შემდეგ დევი თავს იმდენად დაღლილად გრძნობდა ფიზიკურად და ფსიქიკურად, რომ იძულებული იყო აეღო შვებულება მეცადინეობას მხოლოდ 1808 წლის გაზაფხულზე შეუდგა. &#160;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 23:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ აღმოჩენიდან რამდენიმე წლის განმავლობაში ელექტრული რკალის მოვლენა პრაქტიკულად გამოუყენებელი იყო ელექტრული ენერგიის შესაბამისი წყაროს უქონლობის გამო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ამ აღმოჩენიდან რამდენიმე წლის განმავლობაში ელექტრული რკალის მოვლენა პრაქტიკულად გამოუყენებელი იყო ელექტრული ენერგიის შესაბამისი წყაროს უქონლობის გამო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ელექტრული რკალი პირველად გამოყენებულ იქნა განათებისათვის, შემდეგ კი სამრეწველო მიზნებისათვის (მაგალითად, <del class="diffchange diffchange-inline">მეტალურგიაში</del>). &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ელექტრული რკალი პირველად გამოყენებულ იქნა განათებისათვის, შემდეგ კი სამრეწველო მიზნებისათვის (მაგალითად, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მეტალურგია]]ში</ins>). &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1812 წელს დეივიმ თავისი მეცნიერული დამსახურებისათვის თავადობა მიიღო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1812 წელს დეივიმ თავისი მეცნიერული დამსახურებისათვის თავადობა მიიღო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>მან ორი წელი გაატარა ევროპის კონტინენტზე. დეილის ყველგან დიდი ზეიმით ხვდებოდნენ. ინგლისში დაბრუნების შემდეგ მიიღო სამეფო საზოგადოების თავმჯდომარის თანამდებობა (Royal Society), მაგრამ მისი შემოქმედებითი ძალები (თუმცა გამოიგონა <del class="diffchange diffchange-inline">მაღაროს </del>უსაშიშრო ნათურა მეტალის ბადით, რამაც მისი ავტორიტეტი უფრო გაზარდა) მიწურული იყო. 1820 წ. დამბლა დაეცა და ამიტომაც უარი თქვა თავის მოვალეობის შესრულებაზე. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>მან ორი წელი გაატარა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ევროპა|</ins>ევროპის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>კონტინენტზე. დეილის ყველგან დიდი ზეიმით ხვდებოდნენ. ინგლისში დაბრუნების შემდეგ მიიღო სამეფო საზოგადოების თავმჯდომარის თანამდებობა (Royal Society), მაგრამ მისი შემოქმედებითი ძალები (თუმცა გამოიგონა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მაღარო]]ს </ins>უსაშიშრო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ნათურა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>მეტალის ბადით, რამაც მისი ავტორიტეტი უფრო გაზარდა) მიწურული იყო. 1820 წ. დამბლა დაეცა და ამიტომაც უარი თქვა თავის მოვალეობის შესრულებაზე. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ცხოვრების უკანასკნელი წლები მიუძღვნა ლექსების თხზვას, დაწერა აგრეთვე წიგნი კალმახებზე.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ცხოვრების უკანასკნელი წლები მიუძღვნა ლექსების თხზვას, დაწერა აგრეთვე წიგნი კალმახებზე.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%95%E1%83%98_%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9B%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%98&diff=240681&oldid=prev 2024-12-23T21:17:49Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ჰამფრი დეივი&#039;&#039;&#039; – (ინგლ. Humphry Davy, 1778-1829 წ.), ბრიტანელი ქიმიკოსი და ფი...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ჰამფრი დეივი''' – (ინგლ. Humphry Davy, 1778-1829 წ.), ბრიტანელი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.<br /> <br /> ახალგაზრდა დეივი განსაკუთრებით როდი განსხვავდებოდა თავისი თანატოლებისაგან და მეცნიერებისადმი არავითარ ინტერესს არ ამჟღავნებდა. სამაგიეროდ უყვარდა ცხენის [[ჯირითი]], ნადირობა და თევზაობა. <br /> <br /> ჭეშმარიტი გადატრიალება დეივის ცხოვრებაში ცნობილი ფრანგი ქიმიკოსის ლავუაზიეს წიგნმა მოახდინა. მისმა ცდებმა იმდენად ძლიერად იმოქმედეს ახალგაზრდა დეივიზე, რომ მან გადაწყვიტა დამოუკიდებლად გაემეორებინა ეს ცდები. <br /> <br /> იმ დროს, საუკუნის გარდატეხის ისეთი ამბები მოხდა, რომლებმაც დიდი როლი ითამაშეს დეივის შემდგომ ბედზე. [[ვოლტა ალესანდრო|ვოლტა]]მ გამოიგონა გალვანური ელემენტი. ნიკოლსონმა და კარლეილმა ამ ახალი მუდმივი დენის წყაროს გამოყენებით 1801 წელს მოახდინეს წყლის ელექტროლიზი, ცნობილმა ფიზიკოსმა რუმფორდმა ლონდონში ჩამოაყალიბა ეგრეთწოდებული სამეფო ინსტიტუტი (Royal Jnstitution), რომლის მიზანი იყო საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების განვითარების მხარდაჭერა; ინსტიტუტმა მოაწყო საჯარო ლექციები. ლექციები ქიმიაში დაევალა დეივის, მან სახელი გაითქვა, როგორც ნიჭიერმა ლექტორმა. ერთ-ერთ მსმენელთაგანი იყო ფარადეი, რომლისთვისაც დეივის ლექციები ისეთივე სტიმული გახდა, როგორიც ლავუაზიეს წიგნი დეივისთვის. <br /> <br /> დეივი იყო არამარტო კარგი ორატორი, არამედ შესანიშნავი ექსპერიმენტატორიც, როცა ერთ–ერთი ფიზიკოსი უოლასტონი ამტკიცებდა, რომ სუფთა წყლის ელექტროლიზის დროს პოლუსებზე თავს იყრის მჟავეები და ფუძეებიო, დეივიმ გაიმეორა ექსპერიმენტი და დაამტკიცა, რომ ეს „სუფთა“ წყალი სინამდვილეში დაჭუჭყიანებულა იყო. <br /> <br /> ამ დროისათვის უკვე ცნობილი გახდა, რომ ეგრეთწოდებული მარილები წარმოადგენენ მჟავეებისა და მეტალთა ჟანგების ნაერთებს. მაგრამ ზოგიერთი სახის, მარილებისგან, განსაკუთრებით მარილებისგან, რომლებიც წარმოიშობიან მჟავეების პოტაშზე და სოდაზე მოქმედების შედეგად, ვერ შეძლეს [[მეტალი]]ს მიღება. ამ მარილების წყალხსნარებში ელექტრული დენის გატარებისას იღებდნენ მჟავეებს და არა სუფთა მეტალს. <br /> <br /> დეივიმ გადაწყვიტა მყარ მდგომარეობაში მყოფ მჟავეებზე ემოქმედა ძლიერი ელექტრული დენით. ამ მიზნისათვის სამეფო ინსტიტუტში რამოდენიმე დიდი გალვანური ელემენტი შექმნა, ყოველი მათგანი შედგებოდა რამოდენიმე ათასი ელემენტისაგან და გაატარა ძლიერი ელექტრული დენი [[კალიუმი]]ს ტუტის ნაჭერში, მოგვიანებით კი ნატრიუმის ტუტეში, რომელიც მოთავსებული იყო პლატინის ტიგელში. <br /> <br /> ელექტრონული დენის მოქმედებით ეს ქიმიური ნაერთები დნებოდა, ამ დროს გამოცალკევდებოდა ხოლმე წინათ უცნობი მეტალის თხევადი ნაჭრები. <br /> <br /> ამრიგად დეივიმ აღმოაჩინა ორი მეტალი – ნატრიუმი და კალიუმი (ორივე ეს მეტალი – როგორც მან დაამტკიცა – იმდენად მსუბუქია და ადვილად აალებადი, რომ დაცურავს რა წყალზე, იწვის მკვეთრი ალით). დეივი – სხვა მკვლევრების მიერ ადრე ჩატარებულ აღმოჩენებისგან დამოუკიდებლად – შეიძლება ჩავთვალოთ ელექტროქიმიის შემქმნელად. <br /> <br /> სამუშაომ, რომელმაც მიიყვანა ტუტე მეტალების აღმოჩენამდე, წაართვა იმდენი ძალა და დრო, რომ მისი დამთავრების შემდეგ დევი თავს იმდენად დაღლილად გრძნობდა ფიზიკურად და ფსიქიკურად, რომ იძულებული იყო აეღო შვებულება მეცადინეობას მხოლოდ 1808 წლის გაზაფხულზე შეუდგა. <br /> <br /> 1810 წელს დეივიმ პირველად ჩაატარა ელექტრული რკალის დემონსტრირება. <br /> <br /> ამ აღმოჩენიდან რამდენიმე წლის განმავლობაში ელექტრული რკალის მოვლენა პრაქტიკულად გამოუყენებელი იყო ელექტრული ენერგიის შესაბამისი წყაროს უქონლობის გამო. <br /> <br /> ელექტრული რკალი პირველად გამოყენებულ იქნა განათებისათვის, შემდეგ კი სამრეწველო მიზნებისათვის (მაგალითად, მეტალურგიაში). <br /> <br /> 1812 წელს დეივიმ თავისი მეცნიერული დამსახურებისათვის თავადობა მიიღო. <br /> <br /> მან ორი წელი გაატარა ევროპის კონტინენტზე. დეილის ყველგან დიდი ზეიმით ხვდებოდნენ. ინგლისში დაბრუნების შემდეგ მიიღო სამეფო საზოგადოების თავმჯდომარის თანამდებობა (Royal Society), მაგრამ მისი შემოქმედებითი ძალები (თუმცა გამოიგონა მაღაროს უსაშიშრო ნათურა მეტალის ბადით, რამაც მისი ავტორიტეტი უფრო გაზარდა) მიწურული იყო. 1820 წ. დამბლა დაეცა და ამიტომაც უარი თქვა თავის მოვალეობის შესრულებაზე. <br /> <br /> ცხოვრების უკანასკნელი წლები მიუძღვნა ლექსების თხზვას, დაწერა აგრეთვე წიგნი კალმახებზე.<br /> <br /> თავისი ჯანმრთელობის გასაუმჯობესებლად გაემგზავრა სამხრეთ ევროპაში და ამ მოგზაურობის დროს 1829 წლის 28 მაისს გარდაიცვალა. <br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[დიდი ფიზიკოსები]]<br /> [[კატეგორია:ბრიტანელი ქიმიკოსები]]<br /> [[კატეგორია:ბრიტანელი ფიზიკოსები]]<br /> [[კატეგორია:ფიზიკოსები]]</div>

Tkenchoshvili