https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94 2026-05-04T00:59:39Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94&diff=238904&oldid=prev 2024-11-16T21:03:28Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:03, 16 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 11:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<del class="diffchange diffchange-inline">გეოგრაფიული </del>ადგილები ძველ <del class="diffchange diffchange-inline">ეგვიპტეში</del>]]</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:<ins class="diffchange diffchange-inline">ისტორიული </ins>ადგილები ძველ <ins class="diffchange diffchange-inline">ეგვიპტეში‏‎</ins>]]</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94&diff=238080&oldid=prev 2024-11-06T19:52:48Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">19:52, 6 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>'''დეირ-ელ-მედინე''' – (არაბული სახელი) ადგილი უდაბნოში თანამედროვე ლუქსორის დასავლეთით, <del class="diffchange diffchange-inline">ნილოსის </del>მარცხენა ნაპირზე, კულტივირებული მიწიდან თითქმის ერთი კილომეტრის დაშორებით, სადაც ახალი <del class="diffchange diffchange-inline">სამეფოს </del>დროს (XVIII-XX დინასტიები) სამეფო სამარხების ხელოსნების სოფელი მდებარეობდა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>'''დეირ-ელ-მედინე''' – (არაბული სახელი) ადგილი უდაბნოში თანამედროვე ლუქსორის დასავლეთით, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ნილოსი]]ს </ins>მარცხენა ნაპირზე, კულტივირებული მიწიდან თითქმის ერთი კილომეტრის დაშორებით, სადაც <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ეგვიპტის </ins>ახალი <ins class="diffchange diffchange-inline">სამეფო|ახალი სამეფო]]ს </ins>დროს (XVIII-XX დინასტიები) სამეფო სამარხების ხელოსნების სოფელი მდებარეობდა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ძველი ეგვიპტის ქალაქების და სოფლების უმეტესი ნაწილი გრუნტის წყლების ან თანამედროვე დასახლებების ქვეშ არის მოქცეული, და ამდენად დეირ ელ მედინე, რომელიც თავისი სპეციფიური დანიშნულების გამო უდაბნოში იყო განთავსებული და თითქმის იდეალურად არის შენახული, თავისთავად უნიკალური მოვლენაა. მისი წყალობით გაირკვა, რომ ხელოსნები, რომლებიც ფარაონების სამარხებში მუშაობდნენ, თანამედროვე გაგებით საშუალო ფენას განეკუთვნებოდნენ. თუმცა მათ არ ჰქონდათ საკუთარი მიწები, იმდენად შეძლებულები იყვნენ, რომ საკუთარი მსახურებიც კი ჰყავდათ. პირველი [[პაპირუსი (საწერი მასალა)|პაპირუსები]] სოფლის ტერიტორიაზე 1840-იან წლებში იპოვეს. 1905-1951 წლებში აქ ჯერ იტალიური, შემდეგ კი ფრანგული მისია მუშაობდა. გაითხარა მთელი სოფელი, სოფლის სასაფლაო და სანაგვე. აქ აღმოჩენილმა მასალამ, მათ შორის პაპირუსებმა, ურიცხვი რაოდენობის ოსტრაკონმა და სოფლის მცხოვრებთა სამარხებმა (მათ შორის იყო ხელშეუხებლებიც) ერთი ეგვიპტური სოფლის გასაოცარი 400-წლიანი ისტორია გაამჟღავნა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ძველი ეგვიპტის ქალაქების და სოფლების უმეტესი ნაწილი გრუნტის წყლების ან თანამედროვე დასახლებების ქვეშ არის მოქცეული, და ამდენად დეირ<ins class="diffchange diffchange-inline">-</ins>ელ<ins class="diffchange diffchange-inline">-</ins>მედინე, რომელიც თავისი სპეციფიური დანიშნულების გამო უდაბნოში იყო განთავსებული და თითქმის იდეალურად არის შენახული, თავისთავად უნიკალური მოვლენაა. მისი წყალობით გაირკვა, რომ ხელოსნები, რომლებიც ფარაონების სამარხებში მუშაობდნენ, თანამედროვე გაგებით საშუალო ფენას განეკუთვნებოდნენ. თუმცა მათ არ ჰქონდათ საკუთარი მიწები, იმდენად შეძლებულები იყვნენ, რომ საკუთარი მსახურებიც კი ჰყავდათ. პირველი [[პაპირუსი (საწერი მასალა)|პაპირუსები]] სოფლის ტერიტორიაზე 1840-იან წლებში იპოვეს. 1905-1951 წლებში აქ ჯერ იტალიური, შემდეგ კი ფრანგული მისია მუშაობდა. გაითხარა მთელი სოფელი, სოფლის სასაფლაო და სანაგვე. აქ აღმოჩენილმა მასალამ, მათ შორის პაპირუსებმა, ურიცხვი რაოდენობის ოსტრაკონმა და სოფლის მცხოვრებთა სამარხებმა (მათ შორის იყო ხელშეუხებლებიც) ერთი ეგვიპტური სოფლის გასაოცარი 400-წლიანი ისტორია გაამჟღავნა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სოფლის ეგვიპტური სახელი იყო Ś.t M3.t – „[[მაატი]]ს ადგილი“. ის დაახლ. 6600 კვ.მ. მოიცავდა და მაღალი (დაახლ. 6 მ. სიმაღლის და 1.5 მ. სისქის) [[გალავანი]] ჰქონდა შემოვლებული. გალავნის შიგნით დაახლ. 70 სახლი იყო განლაგებული, მის გარეთ – კიდევ 40-50 სახლი. სახლები 3-4 ოთახისაგან შედგებოდა. მათ ჰქონდათ უკანა ეზო, რომელიც სამზარეულოს ფუნქციასაც ასრულებდა. ჩრდილოეთის ჭიშკართან მდებარეობდა [[ჭა]], რომელსაც წყლის მზიდავები ავსებდნენ. სოფელი <del class="diffchange diffchange-inline">თებეს </del>ნეკროპოლისის სამხრეთ ნაწილს ეკუთვნოდა და დაახლ. მეფეთა და დედოფალთა ველებს შორის იყო მოქცეული. სამხრეთი ჭიშკარი უყურებდა [[მედინეტ-ჰაბუ|მედინეტ ჰაბუ]]ს, სადაც რამსეს III-ის დიდი ტაძარი იყო. ამ ჭიშკრიდან ხელოსნები დედოფალთა ველზე სამუშაოდ მიდიოდნენ. ჩრდილოეთი ჭიშკარი იყო უახლოესი გზა კულტივირებული მიწისაკენ, სადაც ისინი საყიდლებზე ან სხვა საჭიროებისათვის დადიოდნენ. აქედან იწყებოდა გზა მეფეთა ველისაკენ, რომელიც მათ მთავარ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა. სავარაუდოდ, სოფელი თოტმეს I-ის დროს დაარსდა, რადგან გალავანში არის [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგურები]] მისი სახელით, მიტოვებული იყო <del class="diffchange diffchange-inline">ეხნატონის </del>დროს, მაგრამ შემდეგ ისევ დაიწყო აქტიური ფუნქციონირება. სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდა სახელმწიფო სამსახურში მყოფი ქვის მთლელები, მხატვრები და არქიტექტორები თავიანთი ოჯახებით. აქვე ცხოვრობდნენ სამუშაოების უფროსები, რომლებიც მოსახლეობისაგან შემდგარ ორ სამუშაო ჯგუფს ხელმძღვანელობდნენ, და ერთი ან ორი გადამწერი. აქვე იყვნენ დურგლები, მჭედლები, მექოთნეები და ექიმი, რომელიც აქ „ნახევარ განაკვეთზე“ მსახურობდა. მომსახურე პერსონალს შეადგენდნენ წყლის მზიდავები, მეთევზეები, მებაღეები, მრეცხავები და ფქვილის დამფქველები. გასამრჯელოს ისინიც სახელმწიფო ხაზინიდან იღებდნენ. მომსახურე პერსონალი გალავნის გარეთ ცხოვრობდა. თვითონ სოფელი მედინეტ <del class="diffchange diffchange-inline">ჰაბუს </del>ადმინისტრაციის მიერ იმართებოდა. თუმცა დაძაბული მუშაობის პერიოდებში სოფელს ახალი სამუშაო ძალა ემატებოდა, ძირითადად მისი მოსახლეობა სტაბილური იყო და მამები თაობების განმავლობაში სამუშაო ადგილებს თავიანთ შვილებს გადასცემდნენ. მათ არ ჰქონდათ არავითარი ნათესავური კავშირი სამეფო ან არისტოკრატიულ ოჯახებთან და მათი სამუშაო უდავოდ მძიმე იყო, მაგრამ გასამრჯელო აშკარად საკმაოდ მაღალი, რასაც ემატებოდა შემოსავალი „კერძო“ დაკვეთებიდან სამარხებისათვის [[ავეჯი]]ს, [[სტელა|სტელების]] და სხვ. დასამზადებლად. სოფლის სასაფლაოზე (იქვე ახლოს მდებარე კლდეებში) საკუთარი ოჯახური სამარხების გამოკვეთის და მოხატვისათვის ხელოსნები იყენებდნენ მეფეების და დედოფლების სამარხებისათვის განკუთვნილ ძვირადღირებულ სპილენძის იარაღებს და საღებავის პიგმენტებს. ცნობილი არ არის, ეს ნებადართული იყო თუ თვითნებურად ხდებოდა. სამარხებში ნაპოვნი ავეჯი და სხვა მოწყობილობა ასევე ცხოვრების მაღალ დონეზე მეტყველებს. <del class="diffchange diffchange-inline">სამარხ ების </del>კედლებზე მოთავსებულია სცენები მკვდართა <del class="diffchange diffchange-inline">წიგნიდან</del>, სადაც <del class="diffchange diffchange-inline">საიქიოს </del>მინდვრებში თეთრ ტანსაცმელში <del class="diffchange diffchange-inline">გამოწყობი ლი</del>, სამკაულებით და ყვავილების დიადემებით მორთული <del class="diffchange diffchange-inline">ხე ლოსნები </del>და მათი ცოლებია გამოსახული. აქვეა ნაპოვნი <del class="diffchange diffchange-inline">ეგვიპ ტური </del>სიზუსტით წარმოებული ადმინისტრაციული ჩანაწერები, საიდანაც ვიგებთ, რომ ხელოსნები ისვენებდნენ ყოველ მეათე დღეს (ეგვიპტური თვე სამი ათდღიანი „კვირისაგან“ შედგებოდა) და დღესასწაულების დროს. მათ ასევე შეეძლოთ მოეთხოვათ დასვენება ავადმყოფობის გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში ეგვიპტური გადამწერის მიერ მითითებულია: „დაეზარა წასვლა“. სოფელში ნაპოვნი ლიტერატურული პაპირუსები და ოსტრაკონები ხელოსნების მიერ ერთმანეთისათვის მიწერილი ბარათებით მეტყველებს იმაზე, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სოფლის ეგვიპტური სახელი იყო Ś.t M3.t – „[[მაატი]]ს ადგილი“. ის დაახლ. 6600 კვ.მ. მოიცავდა და მაღალი (დაახლ. 6 მ. სიმაღლის და 1.5 მ. სისქის) [[გალავანი]] ჰქონდა შემოვლებული. <ins class="diffchange diffchange-inline">[[გალავანი|</ins>გალავნის<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შიგნით დაახლ. 70 სახლი იყო განლაგებული, მის გარეთ – კიდევ 40-50 სახლი. სახლები 3-4 ოთახისაგან შედგებოდა. მათ ჰქონდათ უკანა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ეზო<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, რომელიც სამზარეულოს ფუნქციასაც ასრულებდა. ჩრდილოეთის ჭიშკართან მდებარეობდა [[ჭა]], რომელსაც წყლის მზიდავები ავსებდნენ. სოფელი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს </ins>ნეკროპოლისის სამხრეთ ნაწილს ეკუთვნოდა და დაახლ. მეფეთა და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[დედოფალთა ველი|</ins>დედოფალთა ველებს<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>შორის იყო მოქცეული. სამხრეთი ჭიშკარი უყურებდა [[მედინეტ-ჰაბუ|მედინეტ ჰაბუ]]ს, სადაც <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>რამსეს III<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის დიდი ტაძარი იყო. ამ ჭიშკრიდან ხელოსნები დედოფალთა ველზე სამუშაოდ მიდიოდნენ. ჩრდილოეთი ჭიშკარი იყო უახლოესი გზა კულტივირებული მიწისაკენ, სადაც ისინი საყიდლებზე ან სხვა საჭიროებისათვის დადიოდნენ. აქედან იწყებოდა გზა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[მეფეთა ველი|</ins>მეფეთა ველისაკენ<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, რომელიც მათ მთავარ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა. სავარაუდოდ, სოფელი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>თოტმეს I<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>-ის დროს დაარსდა, რადგან გალავანში არის [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგურები]] მისი სახელით, მიტოვებული იყო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ეხნატონი]]ს </ins>დროს, მაგრამ შემდეგ ისევ დაიწყო აქტიური ფუნქციონირება. სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდა სახელმწიფო სამსახურში მყოფი ქვის მთლელები, მხატვრები და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[არქიტექტორი|</ins>არქიტექტორები<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>თავიანთი ოჯახებით. აქვე ცხოვრობდნენ სამუშაოების უფროსები, რომლებიც მოსახლეობისაგან შემდგარ ორ სამუშაო ჯგუფს ხელმძღვანელობდნენ, და ერთი ან ორი გადამწერი. აქვე იყვნენ დურგლები, მჭედლები, მექოთნეები და ექიმი, რომელიც აქ „ნახევარ განაკვეთზე“ მსახურობდა. მომსახურე პერსონალს შეადგენდნენ წყლის მზიდავები, მეთევზეები, მებაღეები, მრეცხავები და ფქვილის დამფქველები. გასამრჯელოს ისინიც სახელმწიფო <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ხაზინა|</ins>ხაზინიდან<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>იღებდნენ. მომსახურე პერსონალი გალავნის გარეთ ცხოვრობდა. თვითონ სოფელი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მედინეტ<ins class="diffchange diffchange-inline">-ჰაბუ|მედინეტ ჰაბუ]]ს </ins>ადმინისტრაციის მიერ იმართებოდა. თუმცა დაძაბული მუშაობის პერიოდებში სოფელს ახალი სამუშაო ძალა ემატებოდა, ძირითადად მისი მოსახლეობა სტაბილური იყო და მამები თაობების განმავლობაში სამუშაო ადგილებს თავიანთ შვილებს გადასცემდნენ. მათ არ ჰქონდათ არავითარი ნათესავური კავშირი სამეფო ან არისტოკრატიულ ოჯახებთან და მათი სამუშაო უდავოდ მძიმე იყო, მაგრამ გასამრჯელო აშკარად საკმაოდ მაღალი, რასაც ემატებოდა შემოსავალი „კერძო“ დაკვეთებიდან სამარხებისათვის [[ავეჯი]]ს, [[სტელა|სტელების]] და სხვ. დასამზადებლად. სოფლის სასაფლაოზე (იქვე ახლოს მდებარე კლდეებში) საკუთარი ოჯახური სამარხების გამოკვეთის და მოხატვისათვის ხელოსნები იყენებდნენ მეფეების და დედოფლების სამარხებისათვის განკუთვნილ ძვირადღირებულ სპილენძის იარაღებს და საღებავის პიგმენტებს. ცნობილი არ არის, ეს ნებადართული იყო თუ თვითნებურად ხდებოდა. სამარხებში ნაპოვნი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ავეჯი<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და სხვა მოწყობილობა ასევე ცხოვრების მაღალ დონეზე მეტყველებს. <ins class="diffchange diffchange-inline">სამარხების </ins>კედლებზე მოთავსებულია სცენები <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მკვდართა <ins class="diffchange diffchange-inline">წიგნი]]დან</ins>, სადაც <ins class="diffchange diffchange-inline">[[საიქიო]]ს </ins>მინდვრებში თეთრ ტანსაცმელში <ins class="diffchange diffchange-inline">გამოწყობილი</ins>, სამკაულებით და ყვავილების დიადემებით მორთული <ins class="diffchange diffchange-inline">ხელოსნები </ins>და მათი ცოლებია გამოსახული. აქვეა ნაპოვნი <ins class="diffchange diffchange-inline">ეგვიპტური </ins>სიზუსტით წარმოებული ადმინისტრაციული ჩანაწერები, საიდანაც ვიგებთ, რომ ხელოსნები ისვენებდნენ ყოველ მეათე დღეს (ეგვიპტური თვე სამი ათდღიანი „კვირისაგან“ შედგებოდა) და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[დღესასწაულები ძველ ეგვიპტეში|</ins>დღესასწაულების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>დროს. მათ ასევე შეეძლოთ მოეთხოვათ დასვენება ავადმყოფობის გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში ეგვიპტური გადამწერის მიერ მითითებულია: „დაეზარა წასვლა“. სოფელში ნაპოვნი ლიტერატურული <ins class="diffchange diffchange-inline">[[პაპირუსი (საწერი მასალა)|</ins>პაპირუსები<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>და ოსტრაკონები ხელოსნების მიერ ერთმანეთისათვის მიწერილი ბარათებით მეტყველებს იმაზე, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>რამესიდების ეპოქაში, როცა ეგვიპტის ეკონომიკური მდგომარეობა შეირყა და ხელოსნებს უგვიანებდნენ გასამრჯელოს, ისინი აწყობდნენ გაფიცვებს, რომლებიც მსოფლიო ისტორიაში უძველესია. ერთ შემთხვევაში საქმეში [[ვეზირი]]ც (ქვეყანაში მეორე კაცი ფარაონის შემდეგ) კი ჩაერია. მისი საგანგებო ბრძანებით გაიხსნა <del class="diffchange diffchange-inline">კარნაკის </del>ტაძრის საწყობები გაფიცულების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. XXII დინასტიის შემდეგ, როცა სამეფო რეზიდენცია თებედან ჩრდილოეთით, ტანისში იქნა გადატანილი, სოფელი ავტომატურად გაუქმდა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>რამესიდების ეპოქაში, როცა ეგვიპტის ეკონომიკური მდგომარეობა შეირყა და ხელოსნებს უგვიანებდნენ გასამრჯელოს, ისინი აწყობდნენ გაფიცვებს, რომლებიც მსოფლიო ისტორიაში უძველესია. ერთ შემთხვევაში საქმეში [[ვეზირი]]ც (ქვეყანაში მეორე კაცი ფარაონის შემდეგ) კი ჩაერია. მისი საგანგებო ბრძანებით გაიხსნა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[კარნაკი]]ს </ins>ტაძრის საწყობები გაფიცულების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. XXII დინასტიის შემდეგ, როცა სამეფო რეზიდენცია თებედან ჩრდილოეთით, ტანისში იქნა გადატანილი, სოფელი ავტომატურად გაუქმდა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>==წყარო==</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94&diff=237846&oldid=prev 2024-11-04T14:01:29Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0_%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94" class="mw-redirect" title="დეირ ელ-მედინე">დეირ ელ-მედინე“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94" title="დეირ-ელ-მედინე">დეირ-ელ-მედინე“</a> გადამისამა...</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">14:01, 4 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94&diff=237844&oldid=prev 2024-11-04T14:01:20Z

<p>მომხმარებელმა Tkenchoshvili გვერდი „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94" title="დეირ-ელ-მედინე">დეირ-ელ-მედინე“</a> გადაიტანა გვერდზე „<a href="/wikidict/index.php/%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0_%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94" class="mw-redirect" title="დეირ ელ-მედინე">დეირ ელ-მედინე“</a></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr valign='top'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black;">14:01, 4 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr></table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94&diff=237843&oldid=prev 2024-11-04T14:00:58Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">14:00, 4 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''დეირ-ელ-მედინე''' – (არაბული სახელი) ადგილი უდაბნოში თანამედროვე ლუქსორის დასავლეთით, ნილოსის მარცხენა ნაპირზე, კულტივირებული მიწიდან თითქმის ერთი კილომეტრის დაშორებით, სადაც ახალი სამეფოს დროს (XVIII-XX დინასტიები) სამეფო სამარხების ხელოსნების სოფელი მდებარეობდა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''დეირ-ელ-მედინე''' – (არაბული სახელი) ადგილი უდაბნოში თანამედროვე ლუქსორის დასავლეთით, ნილოსის მარცხენა ნაპირზე, კულტივირებული მიწიდან თითქმის ერთი კილომეტრის დაშორებით, სადაც ახალი სამეფოს დროს (XVIII-XX დინასტიები) სამეფო სამარხების ხელოსნების სოფელი მდებარეობდა.</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ძველი ეგვიპტის ქალაქების და სოფლების უმეტესი ნაწილი გრუნტის წყლების ან თანამედროვე დასახლებების ქვეშ არის მოქცეული, და ამდენად დეირ ელ მედინე, რომელიც თავისი სპეციფიური დანიშნულების გამო უდაბნოში იყო განთავსებული და თითქმის იდეალურად არის შენახული, თავისთავად უნიკალური მოვლენაა. მისი წყალობით გაირკვა, რომ ხელოსნები, რომლებიც ფარაონების სამარხებში მუშაობდნენ, თანამედროვე გაგებით საშუალო ფენას განეკუთვნებოდნენ. თუმცა მათ არ ჰქონდათ საკუთარი მიწები, იმდენად შეძლებულები იყვნენ, რომ საკუთარი მსახურებიც კი ჰყავდათ. პირველი პაპირუსები სოფლის ტერიტორიაზე 1840-იან წლებში იპოვეს. 1905-1951 წლებში აქ ჯერ იტალიური, შემდეგ კი ფრანგული მისია მუშაობდა. გაითხარა მთელი სოფელი, სოფლის სასაფლაო და სანაგვე. აქ აღმოჩენილმა მასალამ, მათ შორის <del class="diffchange diffchange-inline">[[პაპირუსი|</del>პაპირუსებმა<del class="diffchange diffchange-inline">]]</del>, ურიცხვი რაოდენობის ოსტრაკონმა და სოფლის მცხოვრებთა სამარხებმა (მათ შორის იყო ხელშეუხებლებიც) ერთი ეგვიპტური სოფლის გასაოცარი 400-წლიანი ისტორია გაამჟღავნა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ძველი ეგვიპტის ქალაქების და სოფლების უმეტესი ნაწილი გრუნტის წყლების ან თანამედროვე დასახლებების ქვეშ არის მოქცეული, და ამდენად დეირ ელ მედინე, რომელიც თავისი სპეციფიური დანიშნულების გამო უდაბნოში იყო განთავსებული და თითქმის იდეალურად არის შენახული, თავისთავად უნიკალური მოვლენაა. მისი წყალობით გაირკვა, რომ ხელოსნები, რომლებიც ფარაონების სამარხებში მუშაობდნენ, თანამედროვე გაგებით საშუალო ფენას განეკუთვნებოდნენ. თუმცა მათ არ ჰქონდათ საკუთარი მიწები, იმდენად შეძლებულები იყვნენ, რომ საკუთარი მსახურებიც კი ჰყავდათ. პირველი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[პაპირუსი (საწერი მასალა)|</ins>პაპირუსები<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>სოფლის ტერიტორიაზე 1840-იან წლებში იპოვეს. 1905-1951 წლებში აქ ჯერ იტალიური, შემდეგ კი ფრანგული მისია მუშაობდა. გაითხარა მთელი სოფელი, სოფლის სასაფლაო და სანაგვე. აქ აღმოჩენილმა მასალამ, მათ შორის პაპირუსებმა, ურიცხვი რაოდენობის ოსტრაკონმა და სოფლის მცხოვრებთა სამარხებმა (მათ შორის იყო ხელშეუხებლებიც) ერთი ეგვიპტური სოფლის გასაოცარი 400-წლიანი ისტორია გაამჟღავნა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სოფლის ეგვიპტური სახელი იყო Ś.t M3.t – „[[მაატი]]ს ადგილი“. ის დაახლ. 6600 კვ.მ. მოიცავდა და მაღალი (დაახლ. 6 მ. სიმაღლის და 1.5 მ. სისქის) [[გალავანი]] ჰქონდა შემოვლებული. გალავნის შიგნით დაახლ. 70 სახლი იყო განლაგებული, მის გარეთ – კიდევ 40-50 სახლი. სახლები 3-4 ოთახისაგან შედგებოდა. მათ ჰქონდათ უკანა ეზო, რომელიც სამზარეულოს ფუნქციასაც ასრულებდა. ჩრდილოეთის ჭიშკართან მდებარეობდა [[ჭა]], რომელსაც წყლის მზიდავები ავსებდნენ. სოფელი თებეს ნეკროპოლისის სამხრეთ ნაწილს ეკუთვნოდა და დაახლ. მეფეთა და დედოფალთა ველებს შორის იყო მოქცეული. სამხრეთი ჭიშკარი უყურებდა [[მედინეტ-ჰაბუ|მედინეტ ჰაბუ]]ს, სადაც რამსეს III-ის დიდი ტაძარი იყო. ამ ჭიშკრიდან ხელოსნები დედოფალთა ველზე სამუშაოდ მიდიოდნენ. ჩრდილოეთი ჭიშკარი იყო უახლოესი გზა კულტივირებული მიწისაკენ, სადაც ისინი საყიდლებზე ან სხვა საჭიროებისათვის დადიოდნენ. აქედან იწყებოდა გზა მეფეთა ველისაკენ, რომელიც მათ მთავარ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა. სავარაუდოდ, სოფელი თოტმეს I-ის დროს დაარსდა, რადგან გალავანში არის [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგურები]] მისი სახელით, მიტოვებული იყო ეხნატონის დროს, მაგრამ შემდეგ ისევ დაიწყო აქტიური ფუნქციონირება. სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდა სახელმწიფო სამსახურში მყოფი ქვის მთლელები, მხატვრები და არქიტექტორები თავიანთი ოჯახებით. აქვე ცხოვრობდნენ სამუშაოების უფროსები, რომლებიც მოსახლეობისაგან შემდგარ ორ სამუშაო ჯგუფს ხელმძღვანელობდნენ, და ერთი ან ორი გადამწერი. აქვე იყვნენ დურგლები, მჭედლები, მექოთნეები და ექიმი, რომელიც აქ „ნახევარ განაკვეთზე“ მსახურობდა. მომსახურე პერსონალს შეადგენდნენ წყლის მზიდავები, მეთევზეები, მებაღეები, მრეცხავები და ფქვილის დამფქველები. გასამრჯელოს ისინიც სახელმწიფო ხაზინიდან იღებდნენ. მომსახურე პერსონალი გალავნის გარეთ ცხოვრობდა. თვითონ სოფელი მედინეტ ჰაბუს ადმინისტრაციის მიერ იმართებოდა. თუმცა დაძაბული მუშაობის პერიოდებში სოფელს ახალი სამუშაო ძალა ემატებოდა, ძირითადად მისი მოსახლეობა სტაბილური იყო და მამები თაობების განმავლობაში სამუშაო ადგილებს თავიანთ შვილებს გადასცემდნენ. მათ არ ჰქონდათ არავითარი ნათესავური კავშირი სამეფო ან არისტოკრატიულ ოჯახებთან და მათი სამუშაო უდავოდ მძიმე იყო, მაგრამ გასამრჯელო აშკარად საკმაოდ მაღალი, რასაც ემატებოდა შემოსავალი „კერძო“ დაკვეთებიდან სამარხებისათვის [[ავეჯი]]ს, [[სტელა|სტელების]] და სხვ. დასამზადებლად. სოფლის სასაფლაოზე (იქვე ახლოს მდებარე კლდეებში) საკუთარი ოჯახური სამარხების გამოკვეთის და მოხატვისათვის ხელოსნები იყენებდნენ მეფეების და დედოფლების სამარხებისათვის განკუთვნილ ძვირადღირებულ სპილენძის იარაღებს და საღებავის პიგმენტებს. ცნობილი არ არის, ეს ნებადართული იყო თუ თვითნებურად ხდებოდა. სამარხებში ნაპოვნი ავეჯი და სხვა მოწყობილობა ასევე ცხოვრების მაღალ დონეზე მეტყველებს. სამარხ ების კედლებზე მოთავსებულია სცენები მკვდართა წიგნიდან, სადაც საიქიოს მინდვრებში თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობი ლი, სამკაულებით და ყვავილების დიადემებით მორთული ხე ლოსნები და მათი ცოლებია გამოსახული. აქვეა ნაპოვნი ეგვიპ ტური სიზუსტით წარმოებული ადმინისტრაციული ჩანაწერები, საიდანაც ვიგებთ, რომ ხელოსნები ისვენებდნენ ყოველ მეათე დღეს (ეგვიპტური თვე სამი ათდღიანი „კვირისაგან“ შედგებოდა) და დღესასწაულების დროს. მათ ასევე შეეძლოთ მოეთხოვათ დასვენება ავადმყოფობის გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში ეგვიპტური გადამწერის მიერ მითითებულია: „დაეზარა წასვლა“. სოფელში ნაპოვნი ლიტერატურული პაპირუსები და ოსტრაკონები ხელოსნების მიერ ერთმანეთისათვის მიწერილი ბარათებით მეტყველებს იმაზე, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>სოფლის ეგვიპტური სახელი იყო Ś.t M3.t – „[[მაატი]]ს ადგილი“. ის დაახლ. 6600 კვ.მ. მოიცავდა და მაღალი (დაახლ. 6 მ. სიმაღლის და 1.5 მ. სისქის) [[გალავანი]] ჰქონდა შემოვლებული. გალავნის შიგნით დაახლ. 70 სახლი იყო განლაგებული, მის გარეთ – კიდევ 40-50 სახლი. სახლები 3-4 ოთახისაგან შედგებოდა. მათ ჰქონდათ უკანა ეზო, რომელიც სამზარეულოს ფუნქციასაც ასრულებდა. ჩრდილოეთის ჭიშკართან მდებარეობდა [[ჭა]], რომელსაც წყლის მზიდავები ავსებდნენ. სოფელი თებეს ნეკროპოლისის სამხრეთ ნაწილს ეკუთვნოდა და დაახლ. მეფეთა და დედოფალთა ველებს შორის იყო მოქცეული. სამხრეთი ჭიშკარი უყურებდა [[მედინეტ-ჰაბუ|მედინეტ ჰაბუ]]ს, სადაც რამსეს III-ის დიდი ტაძარი იყო. ამ ჭიშკრიდან ხელოსნები დედოფალთა ველზე სამუშაოდ მიდიოდნენ. ჩრდილოეთი ჭიშკარი იყო უახლოესი გზა კულტივირებული მიწისაკენ, სადაც ისინი საყიდლებზე ან სხვა საჭიროებისათვის დადიოდნენ. აქედან იწყებოდა გზა მეფეთა ველისაკენ, რომელიც მათ მთავარ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა. სავარაუდოდ, სოფელი თოტმეს I-ის დროს დაარსდა, რადგან გალავანში არის [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგურები]] მისი სახელით, მიტოვებული იყო ეხნატონის დროს, მაგრამ შემდეგ ისევ დაიწყო აქტიური ფუნქციონირება. სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდა სახელმწიფო სამსახურში მყოფი ქვის მთლელები, მხატვრები და არქიტექტორები თავიანთი ოჯახებით. აქვე ცხოვრობდნენ სამუშაოების უფროსები, რომლებიც მოსახლეობისაგან შემდგარ ორ სამუშაო ჯგუფს ხელმძღვანელობდნენ, და ერთი ან ორი გადამწერი. აქვე იყვნენ დურგლები, მჭედლები, მექოთნეები და ექიმი, რომელიც აქ „ნახევარ განაკვეთზე“ მსახურობდა. მომსახურე პერსონალს შეადგენდნენ წყლის მზიდავები, მეთევზეები, მებაღეები, მრეცხავები და ფქვილის დამფქველები. გასამრჯელოს ისინიც სახელმწიფო ხაზინიდან იღებდნენ. მომსახურე პერსონალი გალავნის გარეთ ცხოვრობდა. თვითონ სოფელი მედინეტ ჰაბუს ადმინისტრაციის მიერ იმართებოდა. თუმცა დაძაბული მუშაობის პერიოდებში სოფელს ახალი სამუშაო ძალა ემატებოდა, ძირითადად მისი მოსახლეობა სტაბილური იყო და მამები თაობების განმავლობაში სამუშაო ადგილებს თავიანთ შვილებს გადასცემდნენ. მათ არ ჰქონდათ არავითარი ნათესავური კავშირი სამეფო ან არისტოკრატიულ ოჯახებთან და მათი სამუშაო უდავოდ მძიმე იყო, მაგრამ გასამრჯელო აშკარად საკმაოდ მაღალი, რასაც ემატებოდა შემოსავალი „კერძო“ დაკვეთებიდან სამარხებისათვის [[ავეჯი]]ს, [[სტელა|სტელების]] და სხვ. დასამზადებლად. სოფლის სასაფლაოზე (იქვე ახლოს მდებარე კლდეებში) საკუთარი ოჯახური სამარხების გამოკვეთის და მოხატვისათვის ხელოსნები იყენებდნენ მეფეების და დედოფლების სამარხებისათვის განკუთვნილ ძვირადღირებულ სპილენძის იარაღებს და საღებავის პიგმენტებს. ცნობილი არ არის, ეს ნებადართული იყო თუ თვითნებურად ხდებოდა. სამარხებში ნაპოვნი ავეჯი და სხვა მოწყობილობა ასევე ცხოვრების მაღალ დონეზე მეტყველებს. სამარხ ების კედლებზე მოთავსებულია სცენები მკვდართა წიგნიდან, სადაც საიქიოს მინდვრებში თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობი ლი, სამკაულებით და ყვავილების დიადემებით მორთული ხე ლოსნები და მათი ცოლებია გამოსახული. აქვეა ნაპოვნი ეგვიპ ტური სიზუსტით წარმოებული ადმინისტრაციული ჩანაწერები, საიდანაც ვიგებთ, რომ ხელოსნები ისვენებდნენ ყოველ მეათე დღეს (ეგვიპტური თვე სამი ათდღიანი „კვირისაგან“ შედგებოდა) და დღესასწაულების დროს. მათ ასევე შეეძლოთ მოეთხოვათ დასვენება ავადმყოფობის გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში ეგვიპტური გადამწერის მიერ მითითებულია: „დაეზარა წასვლა“. სოფელში ნაპოვნი ლიტერატურული პაპირუსები და ოსტრაკონები ხელოსნების მიერ ერთმანეთისათვის მიწერილი ბარათებით მეტყველებს იმაზე, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. &#160;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94&diff=237246&oldid=prev 2024-10-29T20:00:51Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">20:00, 29 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ძველი ეგვიპტის ქალაქების და სოფლების უმეტესი ნაწილი გრუნტის წყლების ან თანამედროვე დასახლებების ქვეშ არის მოქცეული, და ამდენად დეირ ელ მედინე, რომელიც თავისი სპეციფიური დანიშნულების გამო უდაბნოში იყო განთავსებული და თითქმის იდეალურად არის შენახული, თავისთავად უნიკალური მოვლენაა. მისი წყალობით გაირკვა, რომ ხელოსნები, რომლებიც ფარაონების სამარხებში მუშაობდნენ, თანამედროვე გაგებით საშუალო ფენას განეკუთვნებოდნენ. თუმცა მათ არ ჰქონდათ საკუთარი მიწები, იმდენად შეძლებულები იყვნენ, რომ საკუთარი მსახურებიც კი ჰყავდათ. პირველი პაპირუსები სოფლის ტერიტორიაზე 1840-იან წლებში იპოვეს. 1905-1951 წლებში აქ ჯერ იტალიური, შემდეგ კი ფრანგული მისია მუშაობდა. გაითხარა მთელი სოფელი, სოფლის სასაფლაო და სანაგვე. აქ აღმოჩენილმა მასალამ, მათ შორის [[პაპირუსი|პაპირუსებმა]], ურიცხვი რაოდენობის ოსტრაკონმა და სოფლის მცხოვრებთა სამარხებმა (მათ შორის იყო ხელშეუხებლებიც) ერთი ეგვიპტური სოფლის გასაოცარი 400-წლიანი ისტორია გაამჟღავნა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ძველი ეგვიპტის ქალაქების და სოფლების უმეტესი ნაწილი გრუნტის წყლების ან თანამედროვე დასახლებების ქვეშ არის მოქცეული, და ამდენად დეირ ელ მედინე, რომელიც თავისი სპეციფიური დანიშნულების გამო უდაბნოში იყო განთავსებული და თითქმის იდეალურად არის შენახული, თავისთავად უნიკალური მოვლენაა. მისი წყალობით გაირკვა, რომ ხელოსნები, რომლებიც ფარაონების სამარხებში მუშაობდნენ, თანამედროვე გაგებით საშუალო ფენას განეკუთვნებოდნენ. თუმცა მათ არ ჰქონდათ საკუთარი მიწები, იმდენად შეძლებულები იყვნენ, რომ საკუთარი მსახურებიც კი ჰყავდათ. პირველი პაპირუსები სოფლის ტერიტორიაზე 1840-იან წლებში იპოვეს. 1905-1951 წლებში აქ ჯერ იტალიური, შემდეგ კი ფრანგული მისია მუშაობდა. გაითხარა მთელი სოფელი, სოფლის სასაფლაო და სანაგვე. აქ აღმოჩენილმა მასალამ, მათ შორის [[პაპირუსი|პაპირუსებმა]], ურიცხვი რაოდენობის ოსტრაკონმა და სოფლის მცხოვრებთა სამარხებმა (მათ შორის იყო ხელშეუხებლებიც) ერთი ეგვიპტური სოფლის გასაოცარი 400-წლიანი ისტორია გაამჟღავნა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სოფლის ეგვიპტური სახელი იყო Ś.t M3.t – „[[მაატი]]ს ადგილი“. ის დაახლ. 6600 კვ.მ. მოიცავდა და მაღალი (დაახლ. 6 მ. სიმაღლის და 1.5 მ. სისქის) [[გალავანი]] ჰქონდა შემოვლებული. გალავნის შიგნით დაახლ. 70 სახლი იყო განლაგებული, მის გარეთ – კიდევ 40-50 სახლი. სახლები 3-4 ოთახისაგან შედგებოდა. მათ ჰქონდათ უკანა ეზო, რომელიც სამზარეულოს ფუნქციასაც ასრულებდა. ჩრდილოეთის ჭიშკართან მდებარეობდა [[ჭა]], რომელსაც წყლის მზიდავები ავსებდნენ. სოფელი თებეს ნეკროპოლისის სამხრეთ ნაწილს ეკუთვნოდა და დაახლ. მეფეთა და დედოფალთა ველებს შორის იყო მოქცეული. სამხრეთი ჭიშკარი უყურებდა მედინეტ <del class="diffchange diffchange-inline">ჰაბუს</del>, სადაც რამსეს III-ის დიდი ტაძარი იყო. ამ ჭიშკრიდან ხელოსნები დედოფალთა ველზე სამუშაოდ მიდიოდნენ. ჩრდილოეთი ჭიშკარი იყო უახლოესი გზა კულტივირებული მიწისაკენ, სადაც ისინი საყიდლებზე ან სხვა საჭიროებისათვის დადიოდნენ. აქედან იწყებოდა გზა მეფეთა ველისაკენ, რომელიც მათ მთავარ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა. სავარაუდოდ, სოფელი თოტმეს I-ის დროს დაარსდა, რადგან გალავანში არის [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგურები]] მისი სახელით, მიტოვებული იყო ეხნატონის დროს, მაგრამ შემდეგ ისევ დაიწყო აქტიური ფუნქციონირება. სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდა სახელმწიფო სამსახურში მყოფი ქვის მთლელები, მხატვრები და არქიტექტორები თავიანთი ოჯახებით. აქვე ცხოვრობდნენ სამუშაოების უფროსები, რომლებიც მოსახლეობისაგან შემდგარ ორ სამუშაო ჯგუფს ხელმძღვანელობდნენ, და ერთი ან ორი გადამწერი. აქვე იყვნენ დურგლები, მჭედლები, მექოთნეები და ექიმი, რომელიც აქ „ნახევარ განაკვეთზე“ მსახურობდა. მომსახურე პერსონალს შეადგენდნენ წყლის მზიდავები, მეთევზეები, მებაღეები, მრეცხავები და ფქვილის დამფქველები. გასამრჯელოს ისინიც სახელმწიფო ხაზინიდან იღებდნენ. მომსახურე პერსონალი გალავნის გარეთ ცხოვრობდა. თვითონ სოფელი მედინეტ ჰაბუს ადმინისტრაციის მიერ იმართებოდა. თუმცა დაძაბული მუშაობის პერიოდებში სოფელს ახალი სამუშაო ძალა ემატებოდა, ძირითადად მისი მოსახლეობა სტაბილური იყო და მამები თაობების განმავლობაში სამუშაო ადგილებს თავიანთ შვილებს გადასცემდნენ. მათ არ ჰქონდათ არავითარი ნათესავური კავშირი სამეფო ან არისტოკრატიულ ოჯახებთან და მათი სამუშაო უდავოდ მძიმე იყო, მაგრამ გასამრჯელო აშკარად საკმაოდ მაღალი, რასაც ემატებოდა შემოსავალი „კერძო“ დაკვეთებიდან სამარხებისათვის [[ავეჯი]]ს, [[სტელა|სტელების]] და სხვ. დასამზადებლად. სოფლის სასაფლაოზე (იქვე ახლოს მდებარე კლდეებში) საკუთარი ოჯახური სამარხების გამოკვეთის და მოხატვისათვის ხელოსნები იყენებდნენ მეფეების და დედოფლების სამარხებისათვის განკუთვნილ ძვირადღირებულ სპილენძის იარაღებს და საღებავის პიგმენტებს. ცნობილი არ არის, ეს ნებადართული იყო თუ თვითნებურად ხდებოდა. სამარხებში ნაპოვნი ავეჯი და სხვა მოწყობილობა ასევე ცხოვრების მაღალ დონეზე მეტყველებს. სამარხ ების კედლებზე მოთავსებულია სცენები მკვდართა წიგნიდან, სადაც საიქიოს მინდვრებში თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობი ლი, სამკაულებით და ყვავილების დიადემებით მორთული ხე ლოსნები და მათი ცოლებია გამოსახული. აქვეა ნაპოვნი ეგვიპ ტური სიზუსტით წარმოებული ადმინისტრაციული ჩანაწერები, საიდანაც ვიგებთ, რომ ხელოსნები ისვენებდნენ ყოველ მეათე დღეს (ეგვიპტური თვე სამი ათდღიანი „კვირისაგან“ შედგებოდა) და დღესასწაულების დროს. მათ ასევე შეეძლოთ მოეთხოვათ დასვენება ავადმყოფობის გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში ეგვიპტური გადამწერის მიერ მითითებულია: „დაეზარა წასვლა“. სოფელში ნაპოვნი ლიტერატურული პაპირუსები და ოსტრაკონები ხელოსნების მიერ ერთმანეთისათვის მიწერილი ბარათებით მეტყველებს იმაზე, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სოფლის ეგვიპტური სახელი იყო Ś.t M3.t – „[[მაატი]]ს ადგილი“. ის დაახლ. 6600 კვ.მ. მოიცავდა და მაღალი (დაახლ. 6 მ. სიმაღლის და 1.5 მ. სისქის) [[გალავანი]] ჰქონდა შემოვლებული. გალავნის შიგნით დაახლ. 70 სახლი იყო განლაგებული, მის გარეთ – კიდევ 40-50 სახლი. სახლები 3-4 ოთახისაგან შედგებოდა. მათ ჰქონდათ უკანა ეზო, რომელიც სამზარეულოს ფუნქციასაც ასრულებდა. ჩრდილოეთის ჭიშკართან მდებარეობდა [[ჭა]], რომელსაც წყლის მზიდავები ავსებდნენ. სოფელი თებეს ნეკროპოლისის სამხრეთ ნაწილს ეკუთვნოდა და დაახლ. მეფეთა და დედოფალთა ველებს შორის იყო მოქცეული. სამხრეთი ჭიშკარი უყურებდა <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მედინეტ<ins class="diffchange diffchange-inline">-ჰაბუ|მედინეტ ჰაბუ]]ს</ins>, სადაც რამსეს III-ის დიდი ტაძარი იყო. ამ ჭიშკრიდან ხელოსნები დედოფალთა ველზე სამუშაოდ მიდიოდნენ. ჩრდილოეთი ჭიშკარი იყო უახლოესი გზა კულტივირებული მიწისაკენ, სადაც ისინი საყიდლებზე ან სხვა საჭიროებისათვის დადიოდნენ. აქედან იწყებოდა გზა მეფეთა ველისაკენ, რომელიც მათ მთავარ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა. სავარაუდოდ, სოფელი თოტმეს I-ის დროს დაარსდა, რადგან გალავანში არის [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგურები]] მისი სახელით, მიტოვებული იყო ეხნატონის დროს, მაგრამ შემდეგ ისევ დაიწყო აქტიური ფუნქციონირება. სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდა სახელმწიფო სამსახურში მყოფი ქვის მთლელები, მხატვრები და არქიტექტორები თავიანთი ოჯახებით. აქვე ცხოვრობდნენ სამუშაოების უფროსები, რომლებიც მოსახლეობისაგან შემდგარ ორ სამუშაო ჯგუფს ხელმძღვანელობდნენ, და ერთი ან ორი გადამწერი. აქვე იყვნენ დურგლები, მჭედლები, მექოთნეები და ექიმი, რომელიც აქ „ნახევარ განაკვეთზე“ მსახურობდა. მომსახურე პერსონალს შეადგენდნენ წყლის მზიდავები, მეთევზეები, მებაღეები, მრეცხავები და ფქვილის დამფქველები. გასამრჯელოს ისინიც სახელმწიფო ხაზინიდან იღებდნენ. მომსახურე პერსონალი გალავნის გარეთ ცხოვრობდა. თვითონ სოფელი მედინეტ ჰაბუს ადმინისტრაციის მიერ იმართებოდა. თუმცა დაძაბული მუშაობის პერიოდებში სოფელს ახალი სამუშაო ძალა ემატებოდა, ძირითადად მისი მოსახლეობა სტაბილური იყო და მამები თაობების განმავლობაში სამუშაო ადგილებს თავიანთ შვილებს გადასცემდნენ. მათ არ ჰქონდათ არავითარი ნათესავური კავშირი სამეფო ან არისტოკრატიულ ოჯახებთან და მათი სამუშაო უდავოდ მძიმე იყო, მაგრამ გასამრჯელო აშკარად საკმაოდ მაღალი, რასაც ემატებოდა შემოსავალი „კერძო“ დაკვეთებიდან სამარხებისათვის [[ავეჯი]]ს, [[სტელა|სტელების]] და სხვ. დასამზადებლად. სოფლის სასაფლაოზე (იქვე ახლოს მდებარე კლდეებში) საკუთარი ოჯახური სამარხების გამოკვეთის და მოხატვისათვის ხელოსნები იყენებდნენ მეფეების და დედოფლების სამარხებისათვის განკუთვნილ ძვირადღირებულ სპილენძის იარაღებს და საღებავის პიგმენტებს. ცნობილი არ არის, ეს ნებადართული იყო თუ თვითნებურად ხდებოდა. სამარხებში ნაპოვნი ავეჯი და სხვა მოწყობილობა ასევე ცხოვრების მაღალ დონეზე მეტყველებს. სამარხ ების კედლებზე მოთავსებულია სცენები მკვდართა წიგნიდან, სადაც საიქიოს მინდვრებში თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობი ლი, სამკაულებით და ყვავილების დიადემებით მორთული ხე ლოსნები და მათი ცოლებია გამოსახული. აქვეა ნაპოვნი ეგვიპ ტური სიზუსტით წარმოებული ადმინისტრაციული ჩანაწერები, საიდანაც ვიგებთ, რომ ხელოსნები ისვენებდნენ ყოველ მეათე დღეს (ეგვიპტური თვე სამი ათდღიანი „კვირისაგან“ შედგებოდა) და დღესასწაულების დროს. მათ ასევე შეეძლოთ მოეთხოვათ დასვენება ავადმყოფობის გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში ეგვიპტური გადამწერის მიერ მითითებულია: „დაეზარა წასვლა“. სოფელში ნაპოვნი ლიტერატურული პაპირუსები და ოსტრაკონები ხელოსნების მიერ ერთმანეთისათვის მიწერილი ბარათებით მეტყველებს იმაზე, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რამესიდების ეპოქაში, როცა ეგვიპტის ეკონომიკური მდგომარეობა შეირყა და ხელოსნებს უგვიანებდნენ გასამრჯელოს, ისინი აწყობდნენ გაფიცვებს, რომლებიც მსოფლიო ისტორიაში უძველესია. ერთ შემთხვევაში საქმეში [[ვეზირი]]ც (ქვეყანაში მეორე კაცი ფარაონის შემდეგ) კი ჩაერია. მისი საგანგებო ბრძანებით გაიხსნა კარნაკის ტაძრის საწყობები გაფიცულების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. XXII დინასტიის შემდეგ, როცა სამეფო რეზიდენცია თებედან ჩრდილოეთით, ტანისში იქნა გადატანილი, სოფელი ავტომატურად გაუქმდა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რამესიდების ეპოქაში, როცა ეგვიპტის ეკონომიკური მდგომარეობა შეირყა და ხელოსნებს უგვიანებდნენ გასამრჯელოს, ისინი აწყობდნენ გაფიცვებს, რომლებიც მსოფლიო ისტორიაში უძველესია. ერთ შემთხვევაში საქმეში [[ვეზირი]]ც (ქვეყანაში მეორე კაცი ფარაონის შემდეგ) კი ჩაერია. მისი საგანგებო ბრძანებით გაიხსნა კარნაკის ტაძრის საწყობები გაფიცულების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. XXII დინასტიის შემდეგ, როცა სამეფო რეზიდენცია თებედან ჩრდილოეთით, ტანისში იქნა გადატანილი, სოფელი ავტომატურად გაუქმდა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94&diff=237215&oldid=prev 2024-10-29T16:28:49Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">16:28, 29 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ძველი ეგვიპტის ქალაქების და სოფლების უმეტესი ნაწილი გრუნტის წყლების ან თანამედროვე დასახლებების ქვეშ არის მოქცეული, და ამდენად დეირ ელ მედინე, რომელიც თავისი სპეციფიური დანიშნულების გამო უდაბნოში იყო განთავსებული და თითქმის იდეალურად არის შენახული, თავისთავად უნიკალური მოვლენაა. მისი წყალობით გაირკვა, რომ ხელოსნები, რომლებიც ფარაონების სამარხებში მუშაობდნენ, თანამედროვე გაგებით საშუალო ფენას განეკუთვნებოდნენ. თუმცა მათ არ ჰქონდათ საკუთარი მიწები, იმდენად შეძლებულები იყვნენ, რომ საკუთარი მსახურებიც კი ჰყავდათ. პირველი პაპირუსები სოფლის ტერიტორიაზე 1840-იან წლებში იპოვეს. 1905-1951 წლებში აქ ჯერ იტალიური, შემდეგ კი ფრანგული მისია მუშაობდა. გაითხარა მთელი სოფელი, სოფლის სასაფლაო და სანაგვე. აქ აღმოჩენილმა მასალამ, მათ შორის [[პაპირუსი|პაპირუსებმა]], ურიცხვი რაოდენობის ოსტრაკონმა და სოფლის მცხოვრებთა სამარხებმა (მათ შორის იყო ხელშეუხებლებიც) ერთი ეგვიპტური სოფლის გასაოცარი 400-წლიანი ისტორია გაამჟღავნა. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დღეს ძველი ეგვიპტის ქალაქების და სოფლების უმეტესი ნაწილი გრუნტის წყლების ან თანამედროვე დასახლებების ქვეშ არის მოქცეული, და ამდენად დეირ ელ მედინე, რომელიც თავისი სპეციფიური დანიშნულების გამო უდაბნოში იყო განთავსებული და თითქმის იდეალურად არის შენახული, თავისთავად უნიკალური მოვლენაა. მისი წყალობით გაირკვა, რომ ხელოსნები, რომლებიც ფარაონების სამარხებში მუშაობდნენ, თანამედროვე გაგებით საშუალო ფენას განეკუთვნებოდნენ. თუმცა მათ არ ჰქონდათ საკუთარი მიწები, იმდენად შეძლებულები იყვნენ, რომ საკუთარი მსახურებიც კი ჰყავდათ. პირველი პაპირუსები სოფლის ტერიტორიაზე 1840-იან წლებში იპოვეს. 1905-1951 წლებში აქ ჯერ იტალიური, შემდეგ კი ფრანგული მისია მუშაობდა. გაითხარა მთელი სოფელი, სოფლის სასაფლაო და სანაგვე. აქ აღმოჩენილმა მასალამ, მათ შორის [[პაპირუსი|პაპირუსებმა]], ურიცხვი რაოდენობის ოსტრაკონმა და სოფლის მცხოვრებთა სამარხებმა (მათ შორის იყო ხელშეუხებლებიც) ერთი ეგვიპტური სოფლის გასაოცარი 400-წლიანი ისტორია გაამჟღავნა. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>სოფლის ეგვიპტური სახელი იყო Ś.t M3.t – <del class="diffchange diffchange-inline">„მაატის </del>ადგილი“. ის დაახლ. 6600 კვ.მ. მოიცავდა და მაღალი (დაახლ. 6 მ. სიმაღლის და 1.5 მ. სისქის) [[გალავანი]] ჰქონდა შემოვლებული. გალავნის შიგნით დაახლ. 70 სახლი იყო განლაგებული, მის გარეთ – კიდევ 40-50 სახლი. სახლები 3-4 ოთახისაგან შედგებოდა. მათ ჰქონდათ უკანა ეზო, რომელიც სამზარეულოს ფუნქციასაც ასრულებდა. ჩრდილოეთის ჭიშკართან მდებარეობდა [[ჭა]], რომელსაც წყლის მზიდავები ავსებდნენ. სოფელი თებეს ნეკროპოლისის სამხრეთ ნაწილს ეკუთვნოდა და დაახლ. მეფეთა და დედოფალთა ველებს შორის იყო მოქცეული. სამხრეთი ჭიშკარი უყურებდა მედინეტ ჰაბუს, სადაც რამსეს III-ის დიდი ტაძარი იყო. ამ ჭიშკრიდან ხელოსნები დედოფალთა ველზე სამუშაოდ მიდიოდნენ. ჩრდილოეთი ჭიშკარი იყო უახლოესი გზა კულტივირებული მიწისაკენ, სადაც ისინი საყიდლებზე ან სხვა საჭიროებისათვის დადიოდნენ. აქედან იწყებოდა გზა მეფეთა ველისაკენ, რომელიც მათ მთავარ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა. სავარაუდოდ, სოფელი თოტმეს I-ის დროს დაარსდა, რადგან გალავანში არის [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგურები]] მისი სახელით, მიტოვებული იყო ეხნატონის დროს, მაგრამ შემდეგ ისევ დაიწყო აქტიური ფუნქციონირება. სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდა სახელმწიფო სამსახურში მყოფი ქვის მთლელები, მხატვრები და არქიტექტორები თავიანთი ოჯახებით. აქვე ცხოვრობდნენ სამუშაოების უფროსები, რომლებიც მოსახლეობისაგან შემდგარ ორ სამუშაო ჯგუფს ხელმძღვანელობდნენ, და ერთი ან ორი გადამწერი. აქვე იყვნენ დურგლები, მჭედლები, მექოთნეები და ექიმი, რომელიც აქ „ნახევარ განაკვეთზე“ მსახურობდა. მომსახურე პერსონალს შეადგენდნენ წყლის მზიდავები, მეთევზეები, მებაღეები, მრეცხავები და ფქვილის დამფქველები. გასამრჯელოს ისინიც სახელმწიფო ხაზინიდან იღებდნენ. მომსახურე პერსონალი გალავნის გარეთ ცხოვრობდა. თვითონ სოფელი მედინეტ ჰაბუს ადმინისტრაციის მიერ იმართებოდა. თუმცა დაძაბული მუშაობის პერიოდებში სოფელს ახალი სამუშაო ძალა ემატებოდა, ძირითადად მისი მოსახლეობა სტაბილური იყო და მამები თაობების განმავლობაში სამუშაო ადგილებს თავიანთ შვილებს გადასცემდნენ. მათ არ ჰქონდათ არავითარი ნათესავური კავშირი სამეფო ან არისტოკრატიულ ოჯახებთან და მათი სამუშაო უდავოდ მძიმე იყო, მაგრამ გასამრჯელო აშკარად საკმაოდ მაღალი, რასაც ემატებოდა შემოსავალი „კერძო“ დაკვეთებიდან სამარხებისათვის [[ავეჯი]]ს, [[სტელა|სტელების]] და სხვ. დასამზადებლად. სოფლის სასაფლაოზე (იქვე ახლოს მდებარე კლდეებში) საკუთარი ოჯახური სამარხების გამოკვეთის და მოხატვისათვის ხელოსნები იყენებდნენ მეფეების და დედოფლების სამარხებისათვის განკუთვნილ ძვირადღირებულ სპილენძის იარაღებს და საღებავის პიგმენტებს. ცნობილი არ არის, ეს ნებადართული იყო თუ თვითნებურად ხდებოდა. სამარხებში ნაპოვნი ავეჯი და სხვა მოწყობილობა ასევე ცხოვრების მაღალ დონეზე მეტყველებს. სამარხ ების კედლებზე მოთავსებულია სცენები მკვდართა წიგნიდან, სადაც საიქიოს მინდვრებში თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობი ლი, სამკაულებით და ყვავილების დიადემებით მორთული ხე ლოსნები და მათი ცოლებია გამოსახული. აქვეა ნაპოვნი ეგვიპ ტური სიზუსტით წარმოებული ადმინისტრაციული ჩანაწერები, საიდანაც ვიგებთ, რომ ხელოსნები ისვენებდნენ ყოველ მეათე დღეს (ეგვიპტური თვე სამი ათდღიანი „კვირისაგან“ შედგებოდა) და დღესასწაულების დროს. მათ ასევე შეეძლოთ მოეთხოვათ დასვენება ავადმყოფობის გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში ეგვიპტური გადამწერის მიერ მითითებულია: „დაეზარა წასვლა“. სოფელში ნაპოვნი ლიტერატურული პაპირუსები და ოსტრაკონები ხელოსნების მიერ ერთმანეთისათვის მიწერილი ბარათებით მეტყველებს იმაზე, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>სოფლის ეგვიპტური სახელი იყო Ś.t M3.t – <ins class="diffchange diffchange-inline">„[[მაატი]]ს </ins>ადგილი“. ის დაახლ. 6600 კვ.მ. მოიცავდა და მაღალი (დაახლ. 6 მ. სიმაღლის და 1.5 მ. სისქის) [[გალავანი]] ჰქონდა შემოვლებული. გალავნის შიგნით დაახლ. 70 სახლი იყო განლაგებული, მის გარეთ – კიდევ 40-50 სახლი. სახლები 3-4 ოთახისაგან შედგებოდა. მათ ჰქონდათ უკანა ეზო, რომელიც სამზარეულოს ფუნქციასაც ასრულებდა. ჩრდილოეთის ჭიშკართან მდებარეობდა [[ჭა]], რომელსაც წყლის მზიდავები ავსებდნენ. სოფელი თებეს ნეკროპოლისის სამხრეთ ნაწილს ეკუთვნოდა და დაახლ. მეფეთა და დედოფალთა ველებს შორის იყო მოქცეული. სამხრეთი ჭიშკარი უყურებდა მედინეტ ჰაბუს, სადაც რამსეს III-ის დიდი ტაძარი იყო. ამ ჭიშკრიდან ხელოსნები დედოფალთა ველზე სამუშაოდ მიდიოდნენ. ჩრდილოეთი ჭიშკარი იყო უახლოესი გზა კულტივირებული მიწისაკენ, სადაც ისინი საყიდლებზე ან სხვა საჭიროებისათვის დადიოდნენ. აქედან იწყებოდა გზა მეფეთა ველისაკენ, რომელიც მათ მთავარ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა. სავარაუდოდ, სოფელი თოტმეს I-ის დროს დაარსდა, რადგან გალავანში არის [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგურები]] მისი სახელით, მიტოვებული იყო ეხნატონის დროს, მაგრამ შემდეგ ისევ დაიწყო აქტიური ფუნქციონირება. სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდა სახელმწიფო სამსახურში მყოფი ქვის მთლელები, მხატვრები და არქიტექტორები თავიანთი ოჯახებით. აქვე ცხოვრობდნენ სამუშაოების უფროსები, რომლებიც მოსახლეობისაგან შემდგარ ორ სამუშაო ჯგუფს ხელმძღვანელობდნენ, და ერთი ან ორი გადამწერი. აქვე იყვნენ დურგლები, მჭედლები, მექოთნეები და ექიმი, რომელიც აქ „ნახევარ განაკვეთზე“ მსახურობდა. მომსახურე პერსონალს შეადგენდნენ წყლის მზიდავები, მეთევზეები, მებაღეები, მრეცხავები და ფქვილის დამფქველები. გასამრჯელოს ისინიც სახელმწიფო ხაზინიდან იღებდნენ. მომსახურე პერსონალი გალავნის გარეთ ცხოვრობდა. თვითონ სოფელი მედინეტ ჰაბუს ადმინისტრაციის მიერ იმართებოდა. თუმცა დაძაბული მუშაობის პერიოდებში სოფელს ახალი სამუშაო ძალა ემატებოდა, ძირითადად მისი მოსახლეობა სტაბილური იყო და მამები თაობების განმავლობაში სამუშაო ადგილებს თავიანთ შვილებს გადასცემდნენ. მათ არ ჰქონდათ არავითარი ნათესავური კავშირი სამეფო ან არისტოკრატიულ ოჯახებთან და მათი სამუშაო უდავოდ მძიმე იყო, მაგრამ გასამრჯელო აშკარად საკმაოდ მაღალი, რასაც ემატებოდა შემოსავალი „კერძო“ დაკვეთებიდან სამარხებისათვის [[ავეჯი]]ს, [[სტელა|სტელების]] და სხვ. დასამზადებლად. სოფლის სასაფლაოზე (იქვე ახლოს მდებარე კლდეებში) საკუთარი ოჯახური სამარხების გამოკვეთის და მოხატვისათვის ხელოსნები იყენებდნენ მეფეების და დედოფლების სამარხებისათვის განკუთვნილ ძვირადღირებულ სპილენძის იარაღებს და საღებავის პიგმენტებს. ცნობილი არ არის, ეს ნებადართული იყო თუ თვითნებურად ხდებოდა. სამარხებში ნაპოვნი ავეჯი და სხვა მოწყობილობა ასევე ცხოვრების მაღალ დონეზე მეტყველებს. სამარხ ების კედლებზე მოთავსებულია სცენები მკვდართა წიგნიდან, სადაც საიქიოს მინდვრებში თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობი ლი, სამკაულებით და ყვავილების დიადემებით მორთული ხე ლოსნები და მათი ცოლებია გამოსახული. აქვეა ნაპოვნი ეგვიპ ტური სიზუსტით წარმოებული ადმინისტრაციული ჩანაწერები, საიდანაც ვიგებთ, რომ ხელოსნები ისვენებდნენ ყოველ მეათე დღეს (ეგვიპტური თვე სამი ათდღიანი „კვირისაგან“ შედგებოდა) და დღესასწაულების დროს. მათ ასევე შეეძლოთ მოეთხოვათ დასვენება ავადმყოფობის გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში ეგვიპტური გადამწერის მიერ მითითებულია: „დაეზარა წასვლა“. სოფელში ნაპოვნი ლიტერატურული პაპირუსები და ოსტრაკონები ხელოსნების მიერ ერთმანეთისათვის მიწერილი ბარათებით მეტყველებს იმაზე, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რამესიდების ეპოქაში, როცა ეგვიპტის ეკონომიკური მდგომარეობა შეირყა და ხელოსნებს უგვიანებდნენ გასამრჯელოს, ისინი აწყობდნენ გაფიცვებს, რომლებიც მსოფლიო ისტორიაში უძველესია. ერთ შემთხვევაში საქმეში [[ვეზირი]]ც (ქვეყანაში მეორე კაცი ფარაონის შემდეგ) კი ჩაერია. მისი საგანგებო ბრძანებით გაიხსნა კარნაკის ტაძრის საწყობები გაფიცულების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. XXII დინასტიის შემდეგ, როცა სამეფო რეზიდენცია თებედან ჩრდილოეთით, ტანისში იქნა გადატანილი, სოფელი ავტომატურად გაუქმდა.</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>რამესიდების ეპოქაში, როცა ეგვიპტის ეკონომიკური მდგომარეობა შეირყა და ხელოსნებს უგვიანებდნენ გასამრჯელოს, ისინი აწყობდნენ გაფიცვებს, რომლებიც მსოფლიო ისტორიაში უძველესია. ერთ შემთხვევაში საქმეში [[ვეზირი]]ც (ქვეყანაში მეორე კაცი ფარაონის შემდეგ) კი ჩაერია. მისი საგანგებო ბრძანებით გაიხსნა კარნაკის ტაძრის საწყობები გაფიცულების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. XXII დინასტიის შემდეგ, როცა სამეფო რეზიდენცია თებედან ჩრდილოეთით, ტანისში იქნა გადატანილი, სოფელი ავტომატურად გაუქმდა.</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%A0-%E1%83%94%E1%83%9A-%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%94&diff=236799&oldid=prev 2024-10-22T10:11:17Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;დეირ-ელ-მედინე&#039;&#039;&#039; – (არაბული სახელი) ადგილი უდაბნოში თანამედ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''დეირ-ელ-მედინე''' – (არაბული სახელი) ადგილი უდაბნოში თანამედროვე ლუქსორის დასავლეთით, ნილოსის მარცხენა ნაპირზე, კულტივირებული მიწიდან თითქმის ერთი კილომეტრის დაშორებით, სადაც ახალი სამეფოს დროს (XVIII-XX დინასტიები) სამეფო სამარხების ხელოსნების სოფელი მდებარეობდა.<br /> <br /> დღეს ძველი ეგვიპტის ქალაქების და სოფლების უმეტესი ნაწილი გრუნტის წყლების ან თანამედროვე დასახლებების ქვეშ არის მოქცეული, და ამდენად დეირ ელ მედინე, რომელიც თავისი სპეციფიური დანიშნულების გამო უდაბნოში იყო განთავსებული და თითქმის იდეალურად არის შენახული, თავისთავად უნიკალური მოვლენაა. მისი წყალობით გაირკვა, რომ ხელოსნები, რომლებიც ფარაონების სამარხებში მუშაობდნენ, თანამედროვე გაგებით საშუალო ფენას განეკუთვნებოდნენ. თუმცა მათ არ ჰქონდათ საკუთარი მიწები, იმდენად შეძლებულები იყვნენ, რომ საკუთარი მსახურებიც კი ჰყავდათ. პირველი პაპირუსები სოფლის ტერიტორიაზე 1840-იან წლებში იპოვეს. 1905-1951 წლებში აქ ჯერ იტალიური, შემდეგ კი ფრანგული მისია მუშაობდა. გაითხარა მთელი სოფელი, სოფლის სასაფლაო და სანაგვე. აქ აღმოჩენილმა მასალამ, მათ შორის [[პაპირუსი|პაპირუსებმა]], ურიცხვი რაოდენობის ოსტრაკონმა და სოფლის მცხოვრებთა სამარხებმა (მათ შორის იყო ხელშეუხებლებიც) ერთი ეგვიპტური სოფლის გასაოცარი 400-წლიანი ისტორია გაამჟღავნა. <br /> <br /> სოფლის ეგვიპტური სახელი იყო Ś.t M3.t – „მაატის ადგილი“. ის დაახლ. 6600 კვ.მ. მოიცავდა და მაღალი (დაახლ. 6 მ. სიმაღლის და 1.5 მ. სისქის) [[გალავანი]] ჰქონდა შემოვლებული. გალავნის შიგნით დაახლ. 70 სახლი იყო განლაგებული, მის გარეთ – კიდევ 40-50 სახლი. სახლები 3-4 ოთახისაგან შედგებოდა. მათ ჰქონდათ უკანა ეზო, რომელიც სამზარეულოს ფუნქციასაც ასრულებდა. ჩრდილოეთის ჭიშკართან მდებარეობდა [[ჭა]], რომელსაც წყლის მზიდავები ავსებდნენ. სოფელი თებეს ნეკროპოლისის სამხრეთ ნაწილს ეკუთვნოდა და დაახლ. მეფეთა და დედოფალთა ველებს შორის იყო მოქცეული. სამხრეთი ჭიშკარი უყურებდა მედინეტ ჰაბუს, სადაც რამსეს III-ის დიდი ტაძარი იყო. ამ ჭიშკრიდან ხელოსნები დედოფალთა ველზე სამუშაოდ მიდიოდნენ. ჩრდილოეთი ჭიშკარი იყო უახლოესი გზა კულტივირებული მიწისაკენ, სადაც ისინი საყიდლებზე ან სხვა საჭიროებისათვის დადიოდნენ. აქედან იწყებოდა გზა მეფეთა ველისაკენ, რომელიც მათ მთავარ სამუშაო ადგილს წარმოადგენდა. სავარაუდოდ, სოფელი თოტმეს I-ის დროს დაარსდა, რადგან გალავანში არის [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგურები]] მისი სახელით, მიტოვებული იყო ეხნატონის დროს, მაგრამ შემდეგ ისევ დაიწყო აქტიური ფუნქციონირება. სოფლის მოსახლეობას წარმოადგენდა სახელმწიფო სამსახურში მყოფი ქვის მთლელები, მხატვრები და არქიტექტორები თავიანთი ოჯახებით. აქვე ცხოვრობდნენ სამუშაოების უფროსები, რომლებიც მოსახლეობისაგან შემდგარ ორ სამუშაო ჯგუფს ხელმძღვანელობდნენ, და ერთი ან ორი გადამწერი. აქვე იყვნენ დურგლები, მჭედლები, მექოთნეები და ექიმი, რომელიც აქ „ნახევარ განაკვეთზე“ მსახურობდა. მომსახურე პერსონალს შეადგენდნენ წყლის მზიდავები, მეთევზეები, მებაღეები, მრეცხავები და ფქვილის დამფქველები. გასამრჯელოს ისინიც სახელმწიფო ხაზინიდან იღებდნენ. მომსახურე პერსონალი გალავნის გარეთ ცხოვრობდა. თვითონ სოფელი მედინეტ ჰაბუს ადმინისტრაციის მიერ იმართებოდა. თუმცა დაძაბული მუშაობის პერიოდებში სოფელს ახალი სამუშაო ძალა ემატებოდა, ძირითადად მისი მოსახლეობა სტაბილური იყო და მამები თაობების განმავლობაში სამუშაო ადგილებს თავიანთ შვილებს გადასცემდნენ. მათ არ ჰქონდათ არავითარი ნათესავური კავშირი სამეფო ან არისტოკრატიულ ოჯახებთან და მათი სამუშაო უდავოდ მძიმე იყო, მაგრამ გასამრჯელო აშკარად საკმაოდ მაღალი, რასაც ემატებოდა შემოსავალი „კერძო“ დაკვეთებიდან სამარხებისათვის [[ავეჯი]]ს, [[სტელა|სტელების]] და სხვ. დასამზადებლად. სოფლის სასაფლაოზე (იქვე ახლოს მდებარე კლდეებში) საკუთარი ოჯახური სამარხების გამოკვეთის და მოხატვისათვის ხელოსნები იყენებდნენ მეფეების და დედოფლების სამარხებისათვის განკუთვნილ ძვირადღირებულ სპილენძის იარაღებს და საღებავის პიგმენტებს. ცნობილი არ არის, ეს ნებადართული იყო თუ თვითნებურად ხდებოდა. სამარხებში ნაპოვნი ავეჯი და სხვა მოწყობილობა ასევე ცხოვრების მაღალ დონეზე მეტყველებს. სამარხ ების კედლებზე მოთავსებულია სცენები მკვდართა წიგნიდან, სადაც საიქიოს მინდვრებში თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობი ლი, სამკაულებით და ყვავილების დიადემებით მორთული ხე ლოსნები და მათი ცოლებია გამოსახული. აქვეა ნაპოვნი ეგვიპ ტური სიზუსტით წარმოებული ადმინისტრაციული ჩანაწერები, საიდანაც ვიგებთ, რომ ხელოსნები ისვენებდნენ ყოველ მეათე დღეს (ეგვიპტური თვე სამი ათდღიანი „კვირისაგან“ შედგებოდა) და დღესასწაულების დროს. მათ ასევე შეეძლოთ მოეთხოვათ დასვენება ავადმყოფობის გამო. ზოგიერთ შემთხვევაში ეგვიპტური გადამწერის მიერ მითითებულია: „დაეზარა წასვლა“. სოფელში ნაპოვნი ლიტერატურული პაპირუსები და ოსტრაკონები ხელოსნების მიერ ერთმანეთისათვის მიწერილი ბარათებით მეტყველებს იმაზე, რომ მოსახლეობის საკმაო ნაწილი წერა-კითხვის მცოდნე იყო. <br /> <br /> რამესიდების ეპოქაში, როცა ეგვიპტის ეკონომიკური მდგომარეობა შეირყა და ხელოსნებს უგვიანებდნენ გასამრჯელოს, ისინი აწყობდნენ გაფიცვებს, რომლებიც მსოფლიო ისტორიაში უძველესია. ერთ შემთხვევაში საქმეში [[ვეზირი]]ც (ქვეყანაში მეორე კაცი ფარაონის შემდეგ) კი ჩაერია. მისი საგანგებო ბრძანებით გაიხსნა კარნაკის ტაძრის საწყობები გაფიცულების მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად. XXII დინასტიის შემდეგ, როცა სამეფო რეზიდენცია თებედან ჩრდილოეთით, ტანისში იქნა გადატანილი, სოფელი ავტომატურად გაუქმდა.<br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]<br /> [[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]<br /> [[კატეგორია:გეოგრაფიული ადგილები ძველ ეგვიპტეში]]</div>

Tkenchoshvili