https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%AD%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90დიდი ჭრელი კოდალა - რედაქტირების ისტორია2026-05-03T13:31:16Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%AD%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90&diff=246032&oldid=prevEchelidze 09:12, 6 მაისი 2025-ზე2025-05-06T09:12:55Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">09:12, 6 მაისი 2025-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 3:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* რიგი − [[კოდალასნაირნი]] (Piciformes)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* რიგი − [[კოდალასნაირნი]] (Piciformes)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ოჯახი − [[კოდალასებრნი]] (Picidae)</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>* ოჯახი − [[კოდალასებრნი]] (Picidae)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>* გვარი − ჭრელი კოდალა (Dendrocopos)</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>* გვარი − <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>ჭრელი კოდალა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>(Dendrocopos)</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დიდი ჭრელი კოდალა ყველაზე დიდია ჭრელი კოდალების გვარში, ფრთა 130-145 მმ-ია, [[ნისკარტი (ფრინველის)|ნისკარტი]] – 23-27 მმ, კუდი – 60-90 მმ, წონა – 70-95 გ. მამალი ოდნავ დიდია დედალზე. შეფერილობაშიც სქესთა შორის მცირე განსხვავებაა. ზრდასრული მამალი ზურგის მხარეს შავია, სხვადასხვა სიდიდის [[თეთრი (ფერი)|თეთრი]] ლაქებით. შუბლი ღია მურაა, თავი – შავი, მოლურჯო ელფერით და კეფაზე მკვეთრი წითელი განივი ზოლით. ზურგი, წელი და კუდის ზედა მფარავები შავია; ყელი, თავის გვერდები და კისერი – თეთრი. ნისკარტქვედას ძირებიდან კეფისაკენ მიემართება ვიწრო შავი ზოლები, რომლებიც კისრის გვერდებზე იტოტებიან. პირველი რიგის მომქნევები მუქი-[[რუხი (ფერი)|რუხი]]ა, მკვეთრი თეთრი ლაქებით. გამონაკლისია არასრულად განვითარებული პირველი მომქნევი, რომლის გარეთა მარაოზე ლაქები არაა. მეორე მომქნევზე მხოლოდ ერთი თეთრი ლაქაა ძირში. მეორე რიგის შავ მომქნევებზე უფრო დიდი თეთრი ლაქებია. მხრებისა და ფრთების საშუალო მფარავები თეთრია. როცა ფრთები იკეცება, ზურგის კიდეებზე ფართო თეთრი ლაქები ჩნდება. კუდი ჭრელია. საჭის ორი ცენტრალური წყვილი შავია, ხოლო ორი კიდურა წყვილი – თეთრი, ფართო შავი განივი ზოლებით. მკერდი და მუცლის ზემო ნაწილი თეთრია. მუცლის უკანა ნაწილი და კუდის ქვემო მფარავები – მკვეთრი წითელი. დედალს კეფაზე განივი წითელი ზოლი არა აქვს. ნისკარტი მუქი-რქისფერია, ძირში შავი ჯაგრისებრი ბუმბულებით. ფეხები მომწვანო-რუხია.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დიდი ჭრელი კოდალა ყველაზე დიდია ჭრელი კოდალების გვარში, ფრთა 130-145 მმ-ია, [[ნისკარტი (ფრინველის)|ნისკარტი]] – 23-27 მმ, კუდი – 60-90 მმ, წონა – 70-95 გ. მამალი ოდნავ დიდია დედალზე. შეფერილობაშიც სქესთა შორის მცირე განსხვავებაა. ზრდასრული მამალი ზურგის მხარეს შავია, სხვადასხვა სიდიდის [[თეთრი (ფერი)|თეთრი]] ლაქებით. შუბლი ღია მურაა, თავი – შავი, მოლურჯო ელფერით და კეფაზე მკვეთრი წითელი განივი ზოლით. ზურგი, წელი და კუდის ზედა მფარავები შავია; ყელი, თავის გვერდები და კისერი – თეთრი. ნისკარტქვედას ძირებიდან კეფისაკენ მიემართება ვიწრო შავი ზოლები, რომლებიც კისრის გვერდებზე იტოტებიან. პირველი რიგის მომქნევები მუქი-[[რუხი (ფერი)|რუხი]]ა, მკვეთრი თეთრი ლაქებით. გამონაკლისია არასრულად განვითარებული პირველი მომქნევი, რომლის გარეთა მარაოზე ლაქები არაა. მეორე მომქნევზე მხოლოდ ერთი თეთრი ლაქაა ძირში. მეორე რიგის შავ მომქნევებზე უფრო დიდი თეთრი ლაქებია. მხრებისა და ფრთების საშუალო მფარავები თეთრია. როცა ფრთები იკეცება, ზურგის კიდეებზე ფართო თეთრი ლაქები ჩნდება. კუდი ჭრელია. საჭის ორი ცენტრალური წყვილი შავია, ხოლო ორი კიდურა წყვილი – თეთრი, ფართო შავი განივი ზოლებით. მკერდი და მუცლის ზემო ნაწილი თეთრია. მუცლის უკანა ნაწილი და კუდის ქვემო მფარავები – მკვეთრი წითელი. დედალს კეფაზე განივი წითელი ზოლი არა აქვს. ნისკარტი მუქი-რქისფერია, ძირში შავი ჯაგრისებრი ბუმბულებით. ფეხები მომწვანო-რუხია.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
</table>Echelidzehttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%93%E1%83%98_%E1%83%AD%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%90&diff=246030&oldid=prevEchelidze: ახალი გვერდი: '''დიდი ჭრელი კოდალა''' (ლათ. Dendrocopos major Linnaeus, 1758) − ფრინველი [[კოდალასნ...2025-05-06T09:12:34Z<p>ახალი გვერდი: '''დიდი ჭრელი კოდალა''' (ლათ. Dendrocopos major Linnaeus, 1758) − ფრინველი [[კოდალასნ...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''დიდი ჭრელი კოდალა''' (ლათ. Dendrocopos major Linnaeus, 1758) − ფრინველი [[კოდალასნაირნი|კოდალასნაირთა]] რიგიდან. <br />
* კლასი − ფრინველები (AVES)<br />
* რიგი − [[კოდალასნაირნი]] (Piciformes)<br />
* ოჯახი − [[კოდალასებრნი]] (Picidae)<br />
* გვარი − ჭრელი კოდალა (Dendrocopos)<br />
დიდი ჭრელი კოდალა ყველაზე დიდია ჭრელი კოდალების გვარში, ფრთა 130-145 მმ-ია, [[ნისკარტი (ფრინველის)|ნისკარტი]] – 23-27 მმ, კუდი – 60-90 მმ, წონა – 70-95 გ. მამალი ოდნავ დიდია დედალზე. შეფერილობაშიც სქესთა შორის მცირე განსხვავებაა. ზრდასრული მამალი ზურგის მხარეს შავია, სხვადასხვა სიდიდის [[თეთრი (ფერი)|თეთრი]] ლაქებით. შუბლი ღია მურაა, თავი – შავი, მოლურჯო ელფერით და კეფაზე მკვეთრი წითელი განივი ზოლით. ზურგი, წელი და კუდის ზედა მფარავები შავია; ყელი, თავის გვერდები და კისერი – თეთრი. ნისკარტქვედას ძირებიდან კეფისაკენ მიემართება ვიწრო შავი ზოლები, რომლებიც კისრის გვერდებზე იტოტებიან. პირველი რიგის მომქნევები მუქი-[[რუხი (ფერი)|რუხი]]ა, მკვეთრი თეთრი ლაქებით. გამონაკლისია არასრულად განვითარებული პირველი მომქნევი, რომლის გარეთა მარაოზე ლაქები არაა. მეორე მომქნევზე მხოლოდ ერთი თეთრი ლაქაა ძირში. მეორე რიგის შავ მომქნევებზე უფრო დიდი თეთრი ლაქებია. მხრებისა და ფრთების საშუალო მფარავები თეთრია. როცა ფრთები იკეცება, ზურგის კიდეებზე ფართო თეთრი ლაქები ჩნდება. კუდი ჭრელია. საჭის ორი ცენტრალური წყვილი შავია, ხოლო ორი კიდურა წყვილი – თეთრი, ფართო შავი განივი ზოლებით. მკერდი და მუცლის ზემო ნაწილი თეთრია. მუცლის უკანა ნაწილი და კუდის ქვემო მფარავები – მკვეთრი წითელი. დედალს კეფაზე განივი წითელი ზოლი არა აქვს. ნისკარტი მუქი-რქისფერია, ძირში შავი ჯაგრისებრი ბუმბულებით. ფეხები მომწვანო-რუხია.<br />
<br />
აღწერილია 19 ქვესახეობა. [[საქართველო]]ში მოიპოვება კავკასიური დიდი ჭრელი კოდალა – D. m. tenuirostris Buturlin. 1906.<br />
<br />
====გავრცელება====<br />
სახეობის ბუდობის არეალი მოიცავს [[ევროპა|ევროპისა]] და [[აზია|აზიის]] ფოთლოვანი და წიწვიანი ტყეების ზონას, [[დიდი ბრიტანეთი|ბრიტანეთიდან]] და პირენეიდან, კურილის კუნძულებამდე. [[ჩრდილოეთი]] საზღვარი მიჰყვება დაახლოებით 70-ე პარალელს, ხოლო [[სამხრეთი]]თ ვრცელდება [[თურქეთი|თურქეთში]], ჩრდილო-დასავლეთ [[ირანი|ირანში]], [[კავკასია]]ში, სამხრეთ ურალში, ცენტრალურ [[ყაზახეთი|ყაზახეთში]], ალტაისა და ტიანშანზე, უსურის მხარეში. არის აგრეთვე [[მაროკო]]ში, [[ალჟირი|ალჟირსა]] და [[ტუნისი|ტუნისში]]. საქართველოში მოიპოვება ყველგან როგორც მობინადრე ფრინველი.<br />
<br />
====ბიოტოპი==== <br />
ნაირგვარი ტიპის ტყეები. [[კავკასია]]ში – უპირატესად მთების ფოთლოვანი და შერეული, იშვიათად წიწვიანი ტყეები, აგრეთვე ჭალები, ბაღები, კორომები. ვერტიკალურად ვრცელდება 2100 მ-მდე ზ. დ., თუმცა უფრო ეტანება მთის ტყეების შუა ზოლს.<br />
<br />
====გამრავლება==== <br />
[[მონოგამია|მონოგამიური]] ფრინველია. ბუდობს ხის ფუღუროში. აპრილის მეორე ნახევარში დებს 5-7 კვერცხს. საინკუბაციო პერიოდი 12-13 დღეს გრძელდება. ბარტყების კვებაში მონაწილეობს მამალიც, მაგრამ უფრო აქტიურია დედალი.<br />
<br />
====კვება==== <br />
ძირითადია ცხოველური საკვები, უპირატესად ქსილოფაგი [[მწერები]], მათი განვითარების სხვადასხვა სტადიაში. იკვებება ნაირგვარი ნაყოფითაც – ხეხილით, კენკრით, ჭყინტი [[სიმინდი]]თ, რკოთი, წიწვიანების [[თესლი|თესლებით]]. საკვების შედგენილობა იცვლება სეზონებისა და ადგილობრივი პირობების კვალობაზე.<br />
<br />
====მნიშვნელობა==== <br />
საშიში ქსილოფაგი მწერების დიდი რაოდენობით განადგურებით, დიდი სარგებლობა მოაქვს სატყეო მეურნეობისათვის.<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[საქართველოს ფრინველების სარკვევი]]<br />
[[კატეგორია:ფრინველები]]<br />
[[კატეგორია:კოდალასნაირნი]]<br />
[[კატეგორია:კოდალასებრნი]]<br />
[[კატეგორია:ჭრელი კოდალა]]</div>Echelidze