https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%93%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98დმანისის სიონი - რედაქტირების ისტორია2026-04-29T04:54:03Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98&diff=166821&oldid=prevTkenchoshvili 07:56, 30 სექტემბერი 2022-ზე2022-09-30T07:56:23Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">07:56, 30 სექტემბერი 2022-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 8:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===აღწერილობა===</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>===აღწერილობა===</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Dmanisis sameba interieri.JPG|thumb|ინტერიერი]]</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[ფაილი:Dmanisis sameba interieri.JPG|thumb|ინტერიერი]]</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>დმანისის ნაქალაქარის ტერიტორიაზე განთავსებული დმანისის ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი სამეკლესიანი [[ბაზილიკური ტაძარი|ბაზილიკის]] ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნიმუშია აღმოსავლეთით შვერილი [[აფსიდი|აფსიდით]]. ეკლესიის გარე ზომებია: სიგრძე დასავლეთის კარიბჭის გარეშე – 23 მ, სიგანე – 20,5 მ (მარტო შუა ეკლესიისა – 11,5 მ)]. როგორც ყველა სამეკლესიან [[ბაზილიკა]]ში, შიგნით [[ნავი (არქიტექტურა)|ნავები]] ერთმანეთისგან კედლებითაა გამოყოფილი. სამი წაგრძელებული სადგომი ერთმანეთთან დაკავშირებულია კარებით. შუა სადგომი დანარჩენ ორზე რამდენადმე მაღალი და ფართოა, რის გამოც გარედან შენობას ნამდვილი ბაზილიკის იერი აქვს. თავდაპირველი სახით მხოლოდ შუა ნავმა მოაღწია, გვერდითი ნაწილები მნიშვნელოვნად არის გადაკეთებული. ნაგებია მცირე ზომის რუხი ფერის უხეშად დამუშავებული ქვით, გამოუყენებიათ [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]] და რიყის <del class="diffchange diffchange-inline">ქვაც</del>. კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილები ამოყვანილია სუფთად გათლილი [[კვადრი|კვადრებით]]. [[სახურავი]]სთვის გამოყენებულია ბრტელი ქვის ლორფინი. [[სარკმელი|სარკმლები]] შემოსილია წითელი მჭადა-ქვის კვადრებით. სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში ჩასმულია წითელი ქვა, რომლის ცალ პირზე გამოქანდაკებულია [[ბოლნური ჯვარი]] [[კვარცხლბეკი]]ან [[მედალიონი|მედალიონში]]. სამხრეთიდან ტაძარს მიშენებული აქვს კარიბჭე და [[სანათლავი]], ჩრდილოეთის მხრიდან – [[სამკვეთლო]]. ტაძარი შიგნიდან მოხატული ყოფილა – [[საკურთხეველი|საკურთხეველში]] შემორჩენილია XIII-XIV საუკუნეების მხატვრობა: [[წმინდანები|წმინდანთა]] გამოსახულებანი და წარწერები. საკურთხევლის სამხრეთ კედელში საინტერესო [[ბარელიეფი]]ა. აქვეა თითქმის კაცის სიმაღლის კვარცხლბეკიანი ჯვარი. ყველაფერი ჩასმულია სადა ჩუქურთმიან ჩარჩოში. აღსანიშნავია, რომ მამაკაცების [[ქუდი|ქუდები]] ძალიან ჰგავს XIII-XIV საუკუნეების საფარის ფრესკებზე გამოსახულ [[ათაბაგი|ათაბაგთა]] თავსაბურავებს. მოგვიანებით, 1213-1222 წლებში, ლაშა-გიორგის მეფობაში, დასავლეთიდან ტაძრისთვის მდიდრულად მორთული კარიბჭე მიუშენებიათ. იგი ძირითადი ნაგებობისგან განსხვავდება სტილითა და მორთულობის ხასიათით. კარიბჭის სამივე [[ფასადი]], ყველა [[სვეტი]] და [[თაღი]] მოპირკეთებულია ღია მწვანე თლილი ქვის [[ფილა|ფილებით]]. გადახურულია ოთხ სვეტზე ამოყვანილი, თაღებზე დაყრდნობილი [[კამარა|კამარით]]. კარიბჭეს შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, ხოლო სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან პატარა სარკმლებია გასანათებლად. შესასვლელის თაღი შეისრულია. კარიბჭეს სამი ასომთავრული წარწერა აქვს, რომელთაგან ერთ-ერთში მოხსენიებულია მეფე ლაშა-გიორგი. კარიბჭის ფასადს ამშვენებს ქვაში ნაკვეთი ჯვრის რელიეფური გამოსახულება. დმანისის სიონის აღმოსავლეთ მხარეს აღმართულია გეგმით ოთხკუთხა ქვის [[სამრეკლო]], რომელიც მრავალჯერ არის გადაკეთებული.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>დმანისის ნაქალაქარის ტერიტორიაზე განთავსებული დმანისის ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი სამეკლესიანი [[ბაზილიკური ტაძარი|ბაზილიკის]] ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნიმუშია აღმოსავლეთით შვერილი [[აფსიდი|აფსიდით]]. ეკლესიის გარე ზომებია: სიგრძე დასავლეთის კარიბჭის გარეშე – 23 მ, სიგანე – 20,5 მ (მარტო შუა ეკლესიისა – 11,5 მ)]. როგორც ყველა სამეკლესიან [[ბაზილიკა]]ში, შიგნით [[ნავი (არქიტექტურა)|ნავები]] ერთმანეთისგან კედლებითაა გამოყოფილი. სამი წაგრძელებული სადგომი ერთმანეთთან დაკავშირებულია კარებით. შუა სადგომი დანარჩენ ორზე რამდენადმე მაღალი და ფართოა, რის გამოც გარედან შენობას ნამდვილი ბაზილიკის იერი აქვს. თავდაპირველი სახით მხოლოდ შუა ნავმა მოაღწია, გვერდითი ნაწილები მნიშვნელოვნად არის გადაკეთებული. ნაგებია მცირე ზომის რუხი ფერის უხეშად დამუშავებული ქვით, გამოუყენებიათ [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]] და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>რიყის <ins class="diffchange diffchange-inline">ქვა]]ც</ins>. კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილები ამოყვანილია სუფთად გათლილი [[კვადრი|კვადრებით]]. [[სახურავი]]სთვის გამოყენებულია ბრტელი ქვის ლორფინი. [[სარკმელი|სარკმლები]] შემოსილია წითელი მჭადა-ქვის კვადრებით. სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში ჩასმულია წითელი ქვა, რომლის ცალ პირზე გამოქანდაკებულია [[ბოლნური ჯვარი]] [[კვარცხლბეკი]]ან [[მედალიონი|მედალიონში]]. სამხრეთიდან ტაძარს მიშენებული აქვს კარიბჭე და [[სანათლავი]], ჩრდილოეთის მხრიდან – [[სამკვეთლო]]. ტაძარი შიგნიდან მოხატული ყოფილა – [[საკურთხეველი|საკურთხეველში]] შემორჩენილია XIII-XIV საუკუნეების მხატვრობა: [[წმინდანები|წმინდანთა]] გამოსახულებანი და წარწერები. საკურთხევლის სამხრეთ კედელში საინტერესო [[ბარელიეფი]]ა. აქვეა თითქმის კაცის სიმაღლის კვარცხლბეკიანი ჯვარი. ყველაფერი ჩასმულია სადა ჩუქურთმიან ჩარჩოში. აღსანიშნავია, რომ მამაკაცების [[ქუდი|ქუდები]] ძალიან ჰგავს XIII-XIV საუკუნეების საფარის ფრესკებზე გამოსახულ [[ათაბაგი|ათაბაგთა]] თავსაბურავებს. მოგვიანებით, 1213-1222 წლებში, ლაშა-გიორგის მეფობაში, დასავლეთიდან ტაძრისთვის მდიდრულად მორთული კარიბჭე მიუშენებიათ. იგი ძირითადი ნაგებობისგან განსხვავდება სტილითა და მორთულობის ხასიათით. კარიბჭის სამივე [[ფასადი]], ყველა [[სვეტი]] და [[თაღი]] მოპირკეთებულია ღია მწვანე თლილი ქვის [[ფილა|ფილებით]]. გადახურულია ოთხ სვეტზე ამოყვანილი, თაღებზე დაყრდნობილი [[კამარა|კამარით]]. კარიბჭეს შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, ხოლო სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან პატარა სარკმლებია გასანათებლად. შესასვლელის თაღი შეისრულია. კარიბჭეს სამი ასომთავრული წარწერა აქვს, რომელთაგან ერთ-ერთში მოხსენიებულია მეფე ლაშა-გიორგი. კარიბჭის ფასადს ამშვენებს ქვაში ნაკვეთი ჯვრის რელიეფური გამოსახულება. დმანისის სიონის აღმოსავლეთ მხარეს აღმართულია გეგმით ოთხკუთხა ქვის [[სამრეკლო]], რომელიც მრავალჯერ არის გადაკეთებული.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დმანისის სიონი უხვადაა შემკული ქვაზე ნაკვეთი უძველესი ქართული რელიეფური ჩუქურთმებითა, რაც იქცევს მნახველის ყურადღებას და აჩვენებს უძველესი ქართული ჩუქურთმის დახვეწილობას, სიდიადესა და მშვენიერებას.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>დმანისის სიონი უხვადაა შემკული ქვაზე ნაკვეთი უძველესი ქართული რელიეფური ჩუქურთმებითა, რაც იქცევს მნახველის ყურადღებას და აჩვენებს უძველესი ქართული ჩუქურთმის დახვეწილობას, სიდიადესა და მშვენიერებას.</div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98&diff=157811&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: დმანისის სიონი '''დმანისის სიონი''' − (ინგლ. Dmanisi...2022-06-02T11:27:43Z<p>ახალი გვერდი: <a href="/wikidict/index.php/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Dmanisis_sioni.JPG" title="ფაილი:Dmanisis sioni.JPG">დმანისის სიონი</a> '''დმანისის სიონი''' − (ინგლ. Dmanisi...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>[[ფაილი:Dmanisis sioni.JPG|thumb|დმანისის სიონი]]<br />
'''დმანისის სიონი''' − (ინგლ. Dmanisi Sioni) – VI საუკუნის ქართული [[ხუროთმოძღვრება|ხუროთმოძღვრების]] მნიშვნელოვანი ძეგლი, დმანისის ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი. მდებარეობს ქვემო [[ქართლი]]ს მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პატარა დმანისის მახლობლად, მდინარეების მაშავერასა და ფინეზაურის შესართავთან აღმართულ კონცხზე, დმანისის ნაქალაქარის ცენტრში, შიდა ციხის ქვემოთ. <br />
<br />
დმანისის რაიონი [[საქართველო]]ს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი რეგიონია, რომელიც უძველესი ხანიდან მჭიდროდ დასახლებული იყო. [[არქეოლოგიური გათხრები]]ს შედეგად (ხელმძღვანელები ლ. მუსხელიშვილი და ვ. ჯაფარიძე) გამოვლინდა გვიანბრინჯაო-ადრერკინის (ძვ. წ. XV-VII სს.), [[ანტიკური]] (ძვ. წ. VII – ახ. წ. V სს.) და ადრეული შუა საუკუნეების ხანის ფენები (IV-X სს.). შუა საუკუნეების ნანგრევების ქვეშ აღმოჩნდა განმარხებული ჰომინიდებისა და ცხოველთა ნაშთები. ნაპოვნი იქნა 1,8-1,7 მილიონი წლის წინანდელი ჰომიდთა თავის ქალები და ყბის ძვლები (დაფიქსირებულია ზეზვასა და მზიას სახელით), რითად დადგინდა, რომ დმანისის ტერიტორიაზე ცხოვრობდა დედამიწაზე უძველესი ადამიანი ([[აფრიკა|აფრიკის]] გარეთ). ჩამოყალიბდა აზრი, რომ დმანისი პირველი ევროპელის სამშობლოა.<br />
[[ფაილი:KaribWe dmanisi.JPG|thumb|მარცხნივ|KaribWe dmanisi.JPG]]<br />
VI-VII საუკუნეებში დმანისში ქალაქური ტიპის დასახლება და საეპისკოპოსო კათედრალი იყო (ამ დროს აშენდა ღვთისმშობლის სახელობის სიონის ტაძარი). IX საუკუნეში მას არაბები დაეპატრონენ. XI საუკუნის ბოლოს – თურქსელჩუკები (შუა [[აზია]]ში მომთაბარე ოღუზთა ტომების გაერთიანება). დმანისი 1123 წელს საქართველოს მეფე [[დავით აღმაშენებელი|დავით აღმაშენებელმა]] გაანთავისუფლა თურქ-სელჩუკებისაგან. შემდეგ, მცირე ხნით, ისევ მტრის ხელში აღმოჩნდა. 1125 წელს საქართველოს მეფე [[დემეტრე I]]-მა დაიბრუნა. XII-XIII საუკუნეები საქართველოსთვის აყვავების ხანაა, ვიდრე ქვეყანა XIV საუკუნის ბოლოს შუააზიელი მოძალადის თემურ-ლენგის ჯარებმა არ დაარბიეს. 1482 წელს დმანისი თურქმანმა იაყუბ ყაენმა დალაშქრა. ამის შემდეგ ქალაქი დაცემის გზაზეა, თუმცა XVI საუკუნეში [[ბარათაშვილები]]ს საგვარეულომ აქ ციხე აღადგინა, მაგრამ ამავე საუკუნის ბოლოს ოსმალებმა, ხოლო XVII საუკუნის დასაწყისიდან სპარსელებმა დაიკავეს დმანისი, სიცოცხლე შეწყდა და ერთდროს აყვავებული ქალაქი ნაქალაქრად იქცა. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ხელახლა დაიწყო დმანისის ტერიტორიის ათვისება. აქ ჩამოსახლდნენ ჯავახეთიდან აყრილი, სხვადასხვა კუთხიდან მოსული [[ქართველები]], ბერძნები, გერმანელები, რუსები და სხვ.<br />
<br />
===აღწერილობა===<br />
[[ფაილი:Dmanisis sameba interieri.JPG|thumb|ინტერიერი]]<br />
დმანისის ნაქალაქარის ტერიტორიაზე განთავსებული დმანისის ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი სამეკლესიანი [[ბაზილიკური ტაძარი|ბაზილიკის]] ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნიმუშია აღმოსავლეთით შვერილი [[აფსიდი|აფსიდით]]. ეკლესიის გარე ზომებია: სიგრძე დასავლეთის კარიბჭის გარეშე – 23 მ, სიგანე – 20,5 მ (მარტო შუა ეკლესიისა – 11,5 მ)]. როგორც ყველა სამეკლესიან [[ბაზილიკა]]ში, შიგნით [[ნავი (არქიტექტურა)|ნავები]] ერთმანეთისგან კედლებითაა გამოყოფილი. სამი წაგრძელებული სადგომი ერთმანეთთან დაკავშირებულია კარებით. შუა სადგომი დანარჩენ ორზე რამდენადმე მაღალი და ფართოა, რის გამოც გარედან შენობას ნამდვილი ბაზილიკის იერი აქვს. თავდაპირველი სახით მხოლოდ შუა ნავმა მოაღწია, გვერდითი ნაწილები მნიშვნელოვნად არის გადაკეთებული. ნაგებია მცირე ზომის რუხი ფერის უხეშად დამუშავებული ქვით, გამოუყენებიათ [[აგური (სამშენებლო მასალა)|აგური]] და რიყის ქვაც. კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილები ამოყვანილია სუფთად გათლილი [[კვადრი|კვადრებით]]. [[სახურავი]]სთვის გამოყენებულია ბრტელი ქვის ლორფინი. [[სარკმელი|სარკმლები]] შემოსილია წითელი მჭადა-ქვის კვადრებით. სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში ჩასმულია წითელი ქვა, რომლის ცალ პირზე გამოქანდაკებულია [[ბოლნური ჯვარი]] [[კვარცხლბეკი]]ან [[მედალიონი|მედალიონში]]. სამხრეთიდან ტაძარს მიშენებული აქვს კარიბჭე და [[სანათლავი]], ჩრდილოეთის მხრიდან – [[სამკვეთლო]]. ტაძარი შიგნიდან მოხატული ყოფილა – [[საკურთხეველი|საკურთხეველში]] შემორჩენილია XIII-XIV საუკუნეების მხატვრობა: [[წმინდანები|წმინდანთა]] გამოსახულებანი და წარწერები. საკურთხევლის სამხრეთ კედელში საინტერესო [[ბარელიეფი]]ა. აქვეა თითქმის კაცის სიმაღლის კვარცხლბეკიანი ჯვარი. ყველაფერი ჩასმულია სადა ჩუქურთმიან ჩარჩოში. აღსანიშნავია, რომ მამაკაცების [[ქუდი|ქუდები]] ძალიან ჰგავს XIII-XIV საუკუნეების საფარის ფრესკებზე გამოსახულ [[ათაბაგი|ათაბაგთა]] თავსაბურავებს. მოგვიანებით, 1213-1222 წლებში, ლაშა-გიორგის მეფობაში, დასავლეთიდან ტაძრისთვის მდიდრულად მორთული კარიბჭე მიუშენებიათ. იგი ძირითადი ნაგებობისგან განსხვავდება სტილითა და მორთულობის ხასიათით. კარიბჭის სამივე [[ფასადი]], ყველა [[სვეტი]] და [[თაღი]] მოპირკეთებულია ღია მწვანე თლილი ქვის [[ფილა|ფილებით]]. გადახურულია ოთხ სვეტზე ამოყვანილი, თაღებზე დაყრდნობილი [[კამარა|კამარით]]. კარიბჭეს შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, ხოლო სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან პატარა სარკმლებია გასანათებლად. შესასვლელის თაღი შეისრულია. კარიბჭეს სამი ასომთავრული წარწერა აქვს, რომელთაგან ერთ-ერთში მოხსენიებულია მეფე ლაშა-გიორგი. კარიბჭის ფასადს ამშვენებს ქვაში ნაკვეთი ჯვრის რელიეფური გამოსახულება. დმანისის სიონის აღმოსავლეთ მხარეს აღმართულია გეგმით ოთხკუთხა ქვის [[სამრეკლო]], რომელიც მრავალჯერ არის გადაკეთებული.<br />
<br />
დმანისის სიონი უხვადაა შემკული ქვაზე ნაკვეთი უძველესი ქართული რელიეფური ჩუქურთმებითა, რაც იქცევს მნახველის ყურადღებას და აჩვენებს უძველესი ქართული ჩუქურთმის დახვეწილობას, სიდიადესა და მშვენიერებას.<br />
<br />
<br />
<gallery><br />
ფაილი:Dmanisis sioni 5.JPG|კარიბჭის წარწერები<br />
ფაილი:Dmanisis sameba jvris reliefi.JPG|ჯვრის რელიეფი კარიბჭის ფასადზე<br />
ფაილი:Dmanisis sameba cuqutrma 1.JPG|რელიეფირი ჩუქურთმა<br />
ფაილი:Dmanisis sameba cuqurtma.JPG|რელიეფირი ჩუქურთმა<br />
</gallery><br />
<br />
<br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[სამშენებლო ენციკლოპედიური ლექსიკონი]]<br />
<br />
[[კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები]]<br />
[[კატეგორია:საქართველოს ეკლესია-მონასტრები]]<br />
[[კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები]]<br />
[[კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები]]<br />
[[კატეგორია:ბაზილიკური ეკლესიები]]</div>Tkenchoshvili