https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98დუშეთი - რედაქტირების ისტორია2026-05-09T15:17:27Zამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიშიMediaWiki 1.19.24https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=227761&oldid=prevTkenchoshvili 15:26, 26 მაისი 2024-ზე2024-05-26T15:26:18Z<p></p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<col class='diff-marker' />
<col class='diff-content' />
<tr valign='top'>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td>
<td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">15:26, 26 მაისი 2024-ის ვერსია</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 5:</td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არაგვის საერისთაოს გაუქმების შემდეგ (1743) დუშეთი თანდათან იწყებს დაქვეითებას და პირველობას უთმობს [[ანანური|ანანურს]], სადაც 1689 წელს აიგო უნიკალური ხუროთმოძღვრული ძეგლი – [[ანანურის ხუროთმოძღვრული კომპლექსი|ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი]]. მაგრამ დუშეთს თავისი მნიშვნელობა შემდგომ ხანებშიც არ დაუკარგავს. 1829 წელს დუშეთის სასტუმროში ღამის გასათევად შეჩერებულა ტფილისს მიმავალი [[ალექსანდრე პუშკინი]] როგორც ცნობილია, დუშეთში 1868-73 წლებში მომრიგებელ მოსამართლედ მუშაობდა და აქვე ცხოვრობდა დიდი [[ილია ჭავჭავაძე]]. ისიც კარგად არის ცნობილი, რომ დუშეთში გატარებული წლები („დუშეთური პერიოდი“) ძალზე ნაყოფიერი აღმოჩნდა ილიას სამწერლო-შემოქმედებით ბიოგრაფიაში.</div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>არაგვის საერისთაოს გაუქმების შემდეგ (1743) დუშეთი თანდათან იწყებს დაქვეითებას და პირველობას უთმობს [[ანანური|ანანურს]], სადაც 1689 წელს აიგო უნიკალური ხუროთმოძღვრული ძეგლი – [[ანანურის ხუროთმოძღვრული კომპლექსი|ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი]]. მაგრამ დუშეთს თავისი მნიშვნელობა შემდგომ ხანებშიც არ დაუკარგავს. 1829 წელს დუშეთის სასტუმროში ღამის გასათევად შეჩერებულა ტფილისს მიმავალი [[ალექსანდრე პუშკინი]] როგორც ცნობილია, დუშეთში 1868-73 წლებში მომრიგებელ მოსამართლედ მუშაობდა და აქვე ცხოვრობდა დიდი [[ილია ჭავჭავაძე]]. ისიც კარგად არის ცნობილი, რომ დუშეთში გატარებული წლები („დუშეთური პერიოდი“) ძალზე ნაყოფიერი აღმოჩნდა ილიას სამწერლო-შემოქმედებით ბიოგრაფიაში.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del class="diffchange diffchange-inline">დუშეთი სხვა მხრივაც აღძრავდა ინტერესს. პირველ რიგში </del>ბევრი იყო დაინტერესებული თვით სახელწოდების შექმნის ისტორიით. [[ტოპონიმი|ტოპონიმ]] დუშეთის ახსნის პირველი ცდა, რამდენადაც ჩვენთვის ცნობილია, რუს გეოგრაფსა და ისტორიკოს-ეთნოგრაფს კ. ჰანს ეკუთვნის. სამწუხაროდ მან სახელწოდება დუშეთი ეთნონიმ თუშს დაუკავშირა: ძველად ამ ადგილებში თუშებს უცხოვრიათ და ქალაქის სახელიც აქედან არის წარმომდგარიო. მაგრამ ყველას კარგად მოეხსენება, რომ თუშების სამოსახლო ეს რეგიონი არასოდეს ყოფილა.</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div><ins class="diffchange diffchange-inline">==== სახელწოდება ====</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2"> </td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ბევრი იყო დაინტერესებული თვით სახელწოდების შექმნის ისტორიით. [[ტოპონიმი|ტოპონიმ]] დუშეთის ახსნის პირველი ცდა, რამდენადაც ჩვენთვის ცნობილია, რუს გეოგრაფსა და ისტორიკოს-ეთნოგრაფს კ. ჰანს ეკუთვნის. სამწუხაროდ მან სახელწოდება დუშეთი ეთნონიმ თუშს დაუკავშირა: ძველად ამ ადგილებში თუშებს უცხოვრიათ და ქალაქის სახელიც აქედან არის წარმომდგარიო. მაგრამ ყველას კარგად მოეხსენება, რომ თუშების სამოსახლო ეს რეგიონი არასოდეს ყოფილა.</div></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr>
<tr><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ადგილობრივი ხალხური გადმოცემები სახელწოდება დუშეთის წარმოშობას, როგორც ეს ხშირად ხდება, თათრულ (მონღოლურ) სიტყვებს უკავშირებენ. ერთ-ერთი [[თქმულება|თქმულების]] მიხედვით არაგვის ხეობაში შემოსულ თემურ-ლენგს თავისი მრავალრიცხოვანი [[ლაშქარი]] გაუჩერებია და წამოუძახია: „დუშათ!“. ეს კი თითქოს ნიშნავს: „აქ შევისვენოთ!“ (აბესალომ იორდანიშვილი). სხვაგვარი ვერსიით „დუშათ“ თურქული [[სიტყვა]] ყოფილა ქართულად უწყლო, მწირ, უნაყოფო ადგილს აღნიშნავს (ლალი ჯავახიშვილი).  </div></td><td class='diff-marker'> </td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>ადგილობრივი ხალხური გადმოცემები სახელწოდება დუშეთის წარმოშობას, როგორც ეს ხშირად ხდება, თათრულ (მონღოლურ) სიტყვებს უკავშირებენ. ერთ-ერთი [[თქმულება|თქმულების]] მიხედვით არაგვის ხეობაში შემოსულ თემურ-ლენგს თავისი მრავალრიცხოვანი [[ლაშქარი]] გაუჩერებია და წამოუძახია: „დუშათ!“. ეს კი თითქოს ნიშნავს: „აქ შევისვენოთ!“ (აბესალომ იორდანიშვილი). სხვაგვარი ვერსიით „დუშათ“ თურქული [[სიტყვა]] ყოფილა ქართულად უწყლო, მწირ, უნაყოფო ადგილს აღნიშნავს (ლალი ჯავახიშვილი).  </div></td></tr>
</table>Tkenchoshvilihttps://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%93%E1%83%A3%E1%83%A8%E1%83%94%E1%83%97%E1%83%98&diff=221048&oldid=prevTkenchoshvili: ახალი გვერდი: '''დუშეთი''' – ისტორიული ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში. დუშე...2024-03-20T17:43:26Z<p>ახალი გვერდი: '''დუშეთი''' – ისტორიული ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში. დუშე...</p>
<p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''დუშეთი''' – ისტორიული ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში. დუშეთის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს დუშეთის ქვაბულში, მდინარე დუშეთისხევის ორივე ნაპირზე.<br />
<br />
დუშეთმა, როგორც ერთ-ერთმა რიგითმა ფეოდალური ხანის ქალაქმა, შფოთიანი და მღელვარე ამბებით აღსავსე საუკუნეები გამოიარა. ქართულ საისტორიო წყაროებში დუშეთი დასახლებულ პუნქტად 1215 წლიდან მოიხსენიება. XVII ს-ის დამდეგიდან დუშეთი ქვეყნის პოლიტიკურ სარბიელზე დიდად დაწინაურებული და პრივილეგირებული ფეოდალების – [[არაგვის ერისთავი|არაგვის ერისთავთა]] – რეზიდენცია ხდება. აქ მდგარა ნუგზარ ერისთავის საუცხოო სასახლე. ქალაქის ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენდა და წარმოადგენს ე.წ. „მოხელის დარბაზი“ (XVII ს.), ჭილაშვილების ციხე-დარბაზი (XVIII ს-ის დასასრ.), აგებული ქალაქის განაპირას, სოფ. მილახვრიანთკარში და სხვ. საგანგებოდ უნდა აღინიშნოს დუშეთის წმ. გიორგის სახელობის მცირე ეკლესია (IX-X საუკუნეთა მიჯნა), რომელშიც შემონახულია ძვირფას ფრესკულ მოხატულობათა ფრაგმენტები.<br />
<br />
არაგვის საერისთაოს გაუქმების შემდეგ (1743) დუშეთი თანდათან იწყებს დაქვეითებას და პირველობას უთმობს [[ანანური|ანანურს]], სადაც 1689 წელს აიგო უნიკალური ხუროთმოძღვრული ძეგლი – [[ანანურის ხუროთმოძღვრული კომპლექსი|ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი]]. მაგრამ დუშეთს თავისი მნიშვნელობა შემდგომ ხანებშიც არ დაუკარგავს. 1829 წელს დუშეთის სასტუმროში ღამის გასათევად შეჩერებულა ტფილისს მიმავალი [[ალექსანდრე პუშკინი]] როგორც ცნობილია, დუშეთში 1868-73 წლებში მომრიგებელ მოსამართლედ მუშაობდა და აქვე ცხოვრობდა დიდი [[ილია ჭავჭავაძე]]. ისიც კარგად არის ცნობილი, რომ დუშეთში გატარებული წლები („დუშეთური პერიოდი“) ძალზე ნაყოფიერი აღმოჩნდა ილიას სამწერლო-შემოქმედებით ბიოგრაფიაში.<br />
<br />
დუშეთი სხვა მხრივაც აღძრავდა ინტერესს. პირველ რიგში ბევრი იყო დაინტერესებული თვით სახელწოდების შექმნის ისტორიით. [[ტოპონიმი|ტოპონიმ]] დუშეთის ახსნის პირველი ცდა, რამდენადაც ჩვენთვის ცნობილია, რუს გეოგრაფსა და ისტორიკოს-ეთნოგრაფს კ. ჰანს ეკუთვნის. სამწუხაროდ მან სახელწოდება დუშეთი ეთნონიმ თუშს დაუკავშირა: ძველად ამ ადგილებში თუშებს უცხოვრიათ და ქალაქის სახელიც აქედან არის წარმომდგარიო. მაგრამ ყველას კარგად მოეხსენება, რომ თუშების სამოსახლო ეს რეგიონი არასოდეს ყოფილა.<br />
<br />
ადგილობრივი ხალხური გადმოცემები სახელწოდება დუშეთის წარმოშობას, როგორც ეს ხშირად ხდება, თათრულ (მონღოლურ) სიტყვებს უკავშირებენ. ერთ-ერთი [[თქმულება|თქმულების]] მიხედვით არაგვის ხეობაში შემოსულ თემურ-ლენგს თავისი მრავალრიცხოვანი [[ლაშქარი]] გაუჩერებია და წამოუძახია: „დუშათ!“. ეს კი თითქოს ნიშნავს: „აქ შევისვენოთ!“ (აბესალომ იორდანიშვილი). სხვაგვარი ვერსიით „დუშათ“ თურქული [[სიტყვა]] ყოფილა ქართულად უწყლო, მწირ, უნაყოფო ადგილს აღნიშნავს (ლალი ჯავახიშვილი). <br />
<br />
ჩვენი ვარაუდით დუშეთი [[ადამიანი]]ს საკუთარი სახელისაგან მომდინარე გეოგრაფიული ერთეული უნდა იყოს. საქმე ისაა, რომ ძველ ქართულ ეკონომიკურ თუ საკანონმდებლო განჩინებებში აქა-იქ გვხვდება პიროვნული სახელი დუშია. [[ვახტანგ VI]]-ის „[[დასტურლამალი|დასტურლამალში]]“, მაგალითად, მოხსენიებულია ვინმე არეშისშვილი დუშია, ეგევე სახელი გვხვდება XVII საუკუნის კიდევ ერთ საბუთში. აქ, კერძოდ, მოთხრობილია იმ ფაქტის შესახებ, თუ როგორ მიაბარა (მიაკუთვნა, გადასცა) სოფლის იასაულმა ერეკლე I-ის (ნაზარალიხანის) ბრძანებით ბიძინას და დუშიას ვარიანში მცხოვრები ხუცესი უჯარმელაშვილი, ბერუკა უჯარმელაშვილი და ხუცო თავის მამულებიანად მოკლული ნათესავის სისხლის საფასურში.<br />
<br />
ძველ ხელნაწერ საბუთებში ვხვდებით აგრეთვე ვინმე დუშია ოზბეგისშვილს. ყოველივე ეს გვაძლევს იმის თქმის უფლებას, რომ დუშეთი „დუშიას გვარის ხალხთა საცხოვრებელ ადგილად“ გავიაზროთ. დუშ-ეთ-ი იმგვარადვე ჩანს გაფორმებული პიროვნული სახელისაგან, როგორც: გრიგოლ-ეთ-ი, გობრონ-ეთ-ი, სიმონ-ეთ-ი, ბაზალ-ეთ-ი, ამაშუკ-ეთ-ი და სხვ. მრ. <br />
<br />
<br />
==წყარო==<br />
[[ქართულ ტოპონიმთა განმარტებით-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი]]<br />
[[კატეგორია:ქალაქები საქართველოში]]<br />
[[კატეგორია:ქალაქები აღმოსავლეთ საქართველოში]]</div>Tkenchoshvili