https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?action=history&feed=atom&title=%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90 2026-04-28T12:13:21Z ამ გვერდის შესწორებათა ისტორია ვიკიში MediaWiki 1.19.24 https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=239076&oldid=prev 2024-11-17T21:24:31Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">21:24, 17 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეგვიპტური ენა''' – ეგვიპტური ენა წარმოადგენს აფრაზიურ ენათა მაკრო-ოჯახის განცალკევებით მდგომ [[ენა (მეტყველება)|ენა]]ს. ტექსტები ცნობილია ჩვ.წ.-მდე XXX საუკუნიდან. გამოიყოფა განვითარების ექვსი ძირითადი საფეხური: ძველი ეგვიპტური, საშუალო ეგვიპტური, გვიანი საშუალო ეგვიპტური, ახალი ეგვიპტური, დემოტიკური და კოპტური. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეგვიპტური ენა''' – ეგვიპტური ენა წარმოადგენს აფრაზიურ ენათა მაკრო-ოჯახის განცალკევებით მდგომ [[ენა (მეტყველება)|ენა]]ს. ტექსტები ცნობილია ჩვ.წ.-მდე XXX საუკუნიდან. გამოიყოფა განვითარების ექვსი ძირითადი საფეხური: ძველი ეგვიპტური, საშუალო ეგვიპტური, გვიანი საშუალო ეგვიპტური, ახალი ეგვიპტური, დემოტიკური და კოპტური. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ძველი ეგვიპტური – ძველი <del class="diffchange diffchange-inline">სამეფოსა </del>და პირველი გარდამავალი <del class="diffchange diffchange-inline">პერიოდის </del>ენა (ჩვ.წ.-მდე 3000–2000 წწ). ცნობილია [[პირამიდების ტექსტები]]თ და ავტობიოგრაფიებით, რომლებიც ამოკვეთილი იყო ადმინისტრაციული ელიტის სამარხების კედლებზე; საშუალო (კლასიკური) ეგვიპტური შუა <del class="diffchange diffchange-inline">სამეფოსა </del>და XVIII დინასტიის დროინდელი ენა (ჩვ.წ. მდე 2000-1300 წწ). წარმოადგენს ეგვიპტური ლიტერატურის კლასიკურ ენას. საშუალო ეგვიპტურზე დაწერილია ოთხი ძირითადი ლიტერატურული ჟანრის ტექსტები: &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ძველი ეგვიპტური – <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ეგვიპტის </ins>ძველი <ins class="diffchange diffchange-inline">სამეფო|ძველი სამეფო]]სა </ins>და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ეგვიპტის </ins>პირველი გარდამავალი <ins class="diffchange diffchange-inline">პერიოდი|პირველი გარდამავალი პერიოდი]]ს </ins>ენა (ჩვ.წ.-მდე 3000–2000 წწ). ცნობილია [[პირამიდების ტექსტები]]თ და <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ავტობიოგრაფია ძველ ეგვიპტეში|</ins>ავტობიოგრაფიებით<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, რომლებიც ამოკვეთილი იყო ადმინისტრაციული ელიტის <ins class="diffchange diffchange-inline">[[სამარხი (ძველი ეგვიპტე)|</ins>სამარხების<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>კედლებზე; საშუალო (კლასიკური) ეგვიპტური <ins class="diffchange diffchange-inline">[[ეგვიპტის </ins>შუა <ins class="diffchange diffchange-inline">სამეფო|შუა სამეფო]]სა </ins>და XVIII დინასტიის დროინდელი ენა (ჩვ.წ. მდე 2000-1300 წწ). წარმოადგენს ეგვიპტური ლიტერატურის კლასიკურ ენას. საშუალო ეგვიპტურზე დაწერილია ოთხი ძირითადი ლიტერატურული ჟანრის ტექსტები: &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1. სამგლოვიარო ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია ადმინისტრაციული ელიტის სარკოფაგებზე ამოკვეთილი ტექსტები), &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1. სამგლოვიარო ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია ადმინისტრაციული ელიტის სარკოფაგებზე ამოკვეთილი ტექსტები), &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2. დარიგებები (განსაკუთრებით ცნობილია მერიკარას, იპუვერისა და ვეზირ პტაჰოტეპის დარიგებები), &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2. დარიგებები (განსაკუთრებით ცნობილია მერიკარას, იპუვერისა და ვეზირ პტაჰოტეპის დარიგებები), &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. მოთხრობები და ზღაპრები (განსაკუთრებით ცნობილია მოთხრობა სინუჰეტის შესახებ და გემის დაღუპვას გადარჩენილი მეზღვაურის ზღაპარი), &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. მოთხრობები და ზღაპრები (განსაკუთრებით ცნობილია მოთხრობა სინუჰეტის შესახებ და გემის დაღუპვას გადარჩენილი მეზღვაურის ზღაპარი), &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4 ჰიმნები – რელიგიური შინაარსის პოეტური ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია „ნილოსის ჰიმნი“ და „სენუსერტ III-ის ჰიმნი“).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4 ჰიმნები – რელიგიური შინაარსის პოეტური ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია „ნილოსის ჰიმნი“ და „სენუსერტ III-ის ჰიმნი“).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საშუალო ეგვიპტური ადმინისტრაციული დოკუმენტების (კაჰუნის პაპირუსები) და ისტორიული ჩანაწერების ენასაც წარმოადგენს. გვიანი საშუალო ეგვიპტური – რელიგიური ტექსტების (რიტუალური, მითოლოგიური, ჰიმნების ენა ახალი სამეფოდან ეგვიპტური ცივილიზაციის დასასრულამდე. ათასწლეულზე მეტ ხანს თანაარსებობდა გვიან ეგვიპტურთან დიგლოსიის პირობებში. ინარჩუნებს კლასიკური ენის გრამატიკულ სტრუქტურას, მაგრამ გრაფიკული თვალსაზრისით, განსაკუთრებით ბერძნულ-რომაულ პერიოდში იზრდება იეროგლიფური ნიშნების რაოდენობა; ახალი ეგვიპტური ახალი სამეფოს გვიანი და მესამე გარდამავალი პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე 1300-700 წწ) ენა. ახალ ეგვიპტურზე არის დაწერილი XIX დინასტიის დროინდელი მდიდარი ლიტერატურა, რომელიც შეიცავს ბრძნულ და ნარატიულ ტექსტებს (განსაკუთრებით ცნობილია „ორი ძმის ზღაპარი“, „უნამონის მოგზაურობა ბიბლოსში“, „ანის დარიგება“, „ამონხეტეპის დარიგება“), ასევე ახალი ლიტერატურული ჟანრები: მითოლოგიური ზღაპრები და სასიყვარულო პოეზია. გვიანი ეგვიპტური წარმოადგენდა რამესიდების კანცელარიის, [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს ნეკროპოლისში აღმოჩენილი საბუთებისა და სასკოლო ტექსტების ენას. ადმინისტრაციული ტექსტებისგან განსხვავებით, ლიტერატურულ ტექსტებში იგრძნობა კლასიკური ენის დიდი გავლენა; დემოტიკური – გვიანი სამეფოსა და მომდევნო პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე VII ს. ჩვ.წ.-ით V ს.) ადმინისტრაციისა და ლიტერატურის ენა გრამატიკულად ახლოს დგას ახალ ეგვიპტურთან, რომლისგანაც განსხვავდება გრაფიკული სისტემით. განსაკუთრებით ცნობილია სატნიხემუასის და პეტუბასტისის ნარატიული ციკლები, ინსინგერისა და ონხოშეშონკის დარიგებები. ადრეული (ძველი, საშუალო და გვიანი საშუალო) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა – ქვემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა დედაქალაქი [[მემფისი]], ხოლო გვიანი (ახალი ეგვიპტური და დემოტიკური) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა ჩამოყალიბდა ზემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა ახალი სამეფოს დედაქალაქი თებე. მორფოლოგიურად [[არსებითი სახელი|არსებით სახელებში]], გამოიხატება [[სქესი (გრამატიკა)|სქესი]] და რიცხვი [[ზმნა|ზმნებში]] – [[პირი (გრამატიკა)|პირი]], სქესი, [[რიცხვი (გრამატიკა)|რიცხვი]], [[ასპექტი (გრამატიკა)|ასპექტი]], [[კილო (გრამატიკა)|კილო]], დინამიკურობა/სტატიკურობა, [[გვარი (ზმნის)|გვარი]], კაუზატივი. ლინგვისტური თვალსაზრისით ადრეული ეგვიპტური ხასიათდება სინთეზური წყობით. მაგ., არსებითი სახელი სუფიქსურად გამოხატავს სქესსა და რიცხვს: მ. მხ. ntr:ø „ღმერთი“, მდ. მხ. nt:t „ქალღმერთი“, მ. მრ. ntw „ღმერთები“, მდ. მრ. n:wt „ქალღმერთები“. სინტაქსურად ინარჩუნებს VSO ([[შემასმენელი]]-[[ქვემდებარე]]-[[დამატება (გრამატიკა)|დამატება]]) წყობას. გვიანმა ეგვიპტურმა განივითარა ანალიზური წყობა: არსებით სახელში სუფიქსურად გამოხატული სქესი და რიცხვი გამოიხატება არტიკლის საშუალებით: p3-nt“ „ღმერთი“, t3-ntr „ქალ-ღმერთი“, n3-ntr „ღმერთები“. წინადადების VSO წყობა შეიცვალა SVO წყობით (ზ. ბარათაშვილი).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>საშუალო ეგვიპტური ადმინისტრაციული დოკუმენტების (კაჰუნის პაპირუსები) და ისტორიული ჩანაწერების ენასაც წარმოადგენს. გვიანი საშუალო ეგვიპტური – რელიგიური ტექსტების (რიტუალური, მითოლოგიური, ჰიმნების ენა ახალი სამეფოდან ეგვიპტური ცივილიზაციის დასასრულამდე. ათასწლეულზე მეტ ხანს თანაარსებობდა გვიან ეგვიპტურთან დიგლოსიის პირობებში. ინარჩუნებს კლასიკური ენის გრამატიკულ სტრუქტურას, მაგრამ გრაფიკული თვალსაზრისით, განსაკუთრებით ბერძნულ-რომაულ პერიოდში იზრდება იეროგლიფური ნიშნების რაოდენობა; ახალი ეგვიპტური ახალი სამეფოს გვიანი და მესამე გარდამავალი პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე 1300-700 წწ) ენა. ახალ ეგვიპტურზე არის დაწერილი XIX დინასტიის დროინდელი მდიდარი ლიტერატურა, რომელიც შეიცავს ბრძნულ და ნარატიულ ტექსტებს (განსაკუთრებით ცნობილია „ორი ძმის ზღაპარი“, „უნამონის მოგზაურობა ბიბლოსში“, „ანის დარიგება“, „ამონხეტეპის დარიგება“), ასევე ახალი ლიტერატურული ჟანრები: მითოლოგიური ზღაპრები და სასიყვარულო პოეზია. გვიანი ეგვიპტური წარმოადგენდა რამესიდების კანცელარიის, [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს ნეკროპოლისში აღმოჩენილი საბუთებისა და სასკოლო ტექსტების ენას. ადმინისტრაციული ტექსტებისგან განსხვავებით, ლიტერატურულ ტექსტებში იგრძნობა კლასიკური ენის დიდი გავლენა; დემოტიკური – გვიანი სამეფოსა და მომდევნო პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე VII ს. ჩვ.წ.-ით V ს.) ადმინისტრაციისა და ლიტერატურის ენა გრამატიკულად ახლოს დგას ახალ ეგვიპტურთან, რომლისგანაც განსხვავდება გრაფიკული სისტემით. განსაკუთრებით ცნობილია სატნიხემუასის და პეტუბასტისის ნარატიული ციკლები, ინსინგერისა და ონხოშეშონკის დარიგებები. ადრეული (ძველი, საშუალო და გვიანი საშუალო) ეგვიპტური <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>სალიტერატურო ენა<ins class="diffchange diffchange-inline">]] </ins>– ქვემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა დედაქალაქი [[მემფისი]], ხოლო გვიანი (ახალი ეგვიპტური და დემოტიკური) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა ჩამოყალიბდა ზემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა ახალი სამეფოს დედაქალაქი თებე. მორფოლოგიურად [[არსებითი სახელი|არსებით სახელებში]], გამოიხატება [[სქესი (გრამატიკა)|სქესი]] და რიცხვი [[ზმნა|ზმნებში]] – [[პირი (გრამატიკა)|პირი]], სქესი, [[რიცხვი (გრამატიკა)|რიცხვი]], [[ასპექტი (გრამატიკა)|ასპექტი]], [[კილო (გრამატიკა)|კილო]], დინამიკურობა/სტატიკურობა, [[გვარი (ზმნის)|გვარი]], კაუზატივი. ლინგვისტური თვალსაზრისით ადრეული ეგვიპტური ხასიათდება სინთეზური წყობით. მაგ., არსებითი სახელი სუფიქსურად გამოხატავს სქესსა და რიცხვს: მ. მხ. ntr:ø „ღმერთი“, მდ. მხ. nt:t „ქალღმერთი“, მ. მრ. ntw „ღმერთები“, მდ. მრ. n:wt „ქალღმერთები“. სინტაქსურად ინარჩუნებს VSO ([[შემასმენელი]]-[[ქვემდებარე]]-[[დამატება (გრამატიკა)|დამატება]]) წყობას. გვიანმა ეგვიპტურმა განივითარა ანალიზური წყობა: არსებით სახელში სუფიქსურად გამოხატული სქესი და რიცხვი გამოიხატება არტიკლის საშუალებით: p3-nt“ „ღმერთი“, t3-ntr „ქალ-ღმერთი“, n3-ntr „ღმერთები“. წინადადების VSO წყობა შეიცვალა SVO წყობით (ზ. ბარათაშვილი).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=237930&oldid=prev 2024-11-04T22:22:05Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">22:22, 4 ნოემბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 1:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეგვიპტური ენა''' – ეგვიპტური ენა წარმოადგენს აფრაზიურ ენათა მაკრო-ოჯახის განცალკევებით მდგომ [[ენა (მეტყველება)|ენა]]ს. ტექსტები ცნობილია ჩვ.წ.-მდე XXX საუკუნიდან. გამოიყოფა განვითარების ექვსი ძირითადი საფეხური: ძველი ეგვიპტური, საშუალო ეგვიპტური, გვიანი საშუალო ეგვიპტური, ახალი ეგვიპტური, დემოტიკური და კოპტური. &#160;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>'''ეგვიპტური ენა''' – ეგვიპტური ენა წარმოადგენს აფრაზიურ ენათა მაკრო-ოჯახის განცალკევებით მდგომ [[ენა (მეტყველება)|ენა]]ს. ტექსტები ცნობილია ჩვ.წ.-მდე XXX საუკუნიდან. გამოიყოფა განვითარების ექვსი ძირითადი საფეხური: ძველი ეგვიპტური, საშუალო ეგვიპტური, გვიანი საშუალო ეგვიპტური, ახალი ეგვიპტური, დემოტიკური და კოპტური. &#160;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>ძველი ეგვიპტური – ძველი სამეფოსა და პირველი გარდამავალი პერიოდის ენა (ჩვ.წ.-მდე 3000–2000 წწ). ცნობილია პირამიდების <del class="diffchange diffchange-inline">ტექსტებით </del>და ავტობიოგრაფიებით, რომლებიც ამოკვეთილი იყო ადმინისტრაციული ელიტის სამარხების კედლებზე; საშუალო (კლასიკური) ეგვიპტური შუა სამეფოსა და XVIII დინასტიის დროინდელი ენა (ჩვ.წ. მდე 2000-1300 წწ). წარმოადგენს ეგვიპტური ლიტერატურის კლასიკურ ენას. საშუალო ეგვიპტურზე დაწერილია ოთხი ძირითადი ლიტერატურული ჟანრის ტექსტები: &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>ძველი ეგვიპტური – ძველი სამეფოსა და პირველი გარდამავალი პერიოდის ენა (ჩვ.წ.-მდე 3000–2000 წწ). ცნობილია <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>პირამიდების <ins class="diffchange diffchange-inline">ტექსტები]]თ </ins>და ავტობიოგრაფიებით, რომლებიც ამოკვეთილი იყო ადმინისტრაციული ელიტის სამარხების კედლებზე; საშუალო (კლასიკური) ეგვიპტური შუა სამეფოსა და XVIII დინასტიის დროინდელი ენა (ჩვ.წ. მდე 2000-1300 წწ). წარმოადგენს ეგვიპტური ლიტერატურის კლასიკურ ენას. საშუალო ეგვიპტურზე დაწერილია ოთხი ძირითადი ლიტერატურული ჟანრის ტექსტები: &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1. სამგლოვიარო ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია ადმინისტრაციული ელიტის სარკოფაგებზე ამოკვეთილი ტექსტები), &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>1. სამგლოვიარო ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია ადმინისტრაციული ელიტის სარკოფაგებზე ამოკვეთილი ტექსტები), &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2. დარიგებები (განსაკუთრებით ცნობილია მერიკარას, იპუვერისა და ვეზირ პტაჰოტეპის დარიგებები), &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>2. დარიგებები (განსაკუთრებით ცნობილია მერიკარას, იპუვერისა და ვეზირ პტაჰოტეპის დარიგებები), &lt;br /&gt;</div></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=237279&oldid=prev 2024-10-30T10:36:17Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">10:36, 30 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. მოთხრობები და ზღაპრები (განსაკუთრებით ცნობილია მოთხრობა სინუჰეტის შესახებ და გემის დაღუპვას გადარჩენილი მეზღვაურის ზღაპარი), &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. მოთხრობები და ზღაპრები (განსაკუთრებით ცნობილია მოთხრობა სინუჰეტის შესახებ და გემის დაღუპვას გადარჩენილი მეზღვაურის ზღაპარი), &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4 ჰიმნები – რელიგიური შინაარსის პოეტური ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია „ნილოსის ჰიმნი“ და „სენუსერტ III-ის ჰიმნი“).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4 ჰიმნები – რელიგიური შინაარსის პოეტური ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია „ნილოსის ჰიმნი“ და „სენუსერტ III-ის ჰიმნი“).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საშუალო ეგვიპტური ადმინისტრაციული დოკუმენტების (კაჰუნის პაპირუსები) და ისტორიული ჩანაწერების ენასაც წარმოადგენს. გვიანი საშუალო ეგვიპტური – რელიგიური ტექსტების (რიტუალური, მითოლოგიური, ჰიმნების ენა ახალი სამეფოდან ეგვიპტური ცივილიზაციის დასასრულამდე. ათასწლეულზე მეტ ხანს თანაარსებობდა გვიან ეგვიპტურთან დიგლოსიის პირობებში. ინარჩუნებს კლასიკური ენის გრამატიკულ სტრუქტურას, მაგრამ გრაფიკული თვალსაზრისით, განსაკუთრებით ბერძნულ-რომაულ პერიოდში იზრდება იეროგლიფური ნიშნების რაოდენობა; ახალი ეგვიპტური ახალი სამეფოს გვიანი და მესამე გარდამავალი პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე 1300-700 წწ) ენა. ახალ ეგვიპტურზე არის დაწერილი XIX დინასტიის დროინდელი მდიდარი ლიტერატურა, რომელიც შეიცავს ბრძნულ და ნარატიულ ტექსტებს (განსაკუთრებით ცნობილია „ორი ძმის ზღაპარი“, „უნამონის მოგზაურობა ბიბლოსში“, „ანის დარიგება“, „ამონხეტეპის დარიგება“), ასევე ახალი ლიტერატურული ჟანრები: მითოლოგიური ზღაპრები და სასიყვარულო პოეზია. გვიანი ეგვიპტური წარმოადგენდა რამესიდების კანცელარიის, [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს ნეკროპოლისში აღმოჩენილი საბუთებისა და სასკოლო ტექსტების ენას. ადმინისტრაციული ტექსტებისგან განსხვავებით, ლიტერატურულ ტექსტებში იგრძნობა კლასიკური ენის დიდი გავლენა; დემოტიკური – გვიანი სამეფოსა და მომდევნო პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე VII ს. ჩვ.წ.-ით V ს.) ადმინისტრაციისა და ლიტერატურის ენა გრამატიკულად ახლოს დგას ახალ ეგვიპტურთან, რომლისგანაც განსხვავდება გრაფიკული სისტემით. განსაკუთრებით ცნობილია სატნიხემუასის და პეტუბასტისის ნარატიული ციკლები, ინსინგერისა და ონხოშეშონკის დარიგებები. ადრეული (ძველი, საშუალო და გვიანი საშუალო) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა – ქვემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა დედაქალაქი მემფისი, ხოლო გვიანი (ახალი ეგვიპტური და დემოტიკური) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა ჩამოყალიბდა ზემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა ახალი სამეფოს დედაქალაქი თებე. მორფოლოგიურად [[არსებითი სახელი|არსებით სახელებში]], გამოიხატება [[სქესი (გრამატიკა)|სქესი]] და რიცხვი [[ზმნა|ზმნებში]] – [[პირი (გრამატიკა)|პირი]], სქესი, [[რიცხვი (გრამატიკა)|რიცხვი]], [[ასპექტი (გრამატიკა)|ასპექტი]], [[კილო (გრამატიკა)|კილო]], დინამიკურობა/სტატიკურობა, [[გვარი (ზმნის)|გვარი]], კაუზატივი. ლინგვისტური თვალსაზრისით ადრეული ეგვიპტური ხასიათდება სინთეზური წყობით. მაგ., არსებითი სახელი სუფიქსურად გამოხატავს სქესსა და რიცხვს: მ. მხ. ntr:ø „ღმერთი“, მდ. მხ. nt:t „ქალღმერთი“, მ. მრ. ntw „ღმერთები“, მდ. მრ. n:wt „ქალღმერთები“. სინტაქსურად ინარჩუნებს VSO ([[შემასმენელი]]-[[ქვემდებარე]]-[[დამატება (გრამატიკა)|დამატება]]) წყობას. გვიანმა ეგვიპტურმა განივითარა ანალიზური წყობა: არსებით სახელში სუფიქსურად გამოხატული სქესი და რიცხვი გამოიხატება არტიკლის საშუალებით: p3-nt“ „ღმერთი“, t3-ntr „ქალ-ღმერთი“, n3-ntr „ღმერთები“. წინადადების VSO წყობა შეიცვალა SVO წყობით (ზ. ბარათაშვილი).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>საშუალო ეგვიპტური ადმინისტრაციული დოკუმენტების (კაჰუნის პაპირუსები) და ისტორიული ჩანაწერების ენასაც წარმოადგენს. გვიანი საშუალო ეგვიპტური – რელიგიური ტექსტების (რიტუალური, მითოლოგიური, ჰიმნების ენა ახალი სამეფოდან ეგვიპტური ცივილიზაციის დასასრულამდე. ათასწლეულზე მეტ ხანს თანაარსებობდა გვიან ეგვიპტურთან დიგლოსიის პირობებში. ინარჩუნებს კლასიკური ენის გრამატიკულ სტრუქტურას, მაგრამ გრაფიკული თვალსაზრისით, განსაკუთრებით ბერძნულ-რომაულ პერიოდში იზრდება იეროგლიფური ნიშნების რაოდენობა; ახალი ეგვიპტური ახალი სამეფოს გვიანი და მესამე გარდამავალი პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე 1300-700 წწ) ენა. ახალ ეგვიპტურზე არის დაწერილი XIX დინასტიის დროინდელი მდიდარი ლიტერატურა, რომელიც შეიცავს ბრძნულ და ნარატიულ ტექსტებს (განსაკუთრებით ცნობილია „ორი ძმის ზღაპარი“, „უნამონის მოგზაურობა ბიბლოსში“, „ანის დარიგება“, „ამონხეტეპის დარიგება“), ასევე ახალი ლიტერატურული ჟანრები: მითოლოგიური ზღაპრები და სასიყვარულო პოეზია. გვიანი ეგვიპტური წარმოადგენდა რამესიდების კანცელარიის, [[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს ნეკროპოლისში აღმოჩენილი საბუთებისა და სასკოლო ტექსტების ენას. ადმინისტრაციული ტექსტებისგან განსხვავებით, ლიტერატურულ ტექსტებში იგრძნობა კლასიკური ენის დიდი გავლენა; დემოტიკური – გვიანი სამეფოსა და მომდევნო პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე VII ს. ჩვ.წ.-ით V ს.) ადმინისტრაციისა და ლიტერატურის ენა გრამატიკულად ახლოს დგას ახალ ეგვიპტურთან, რომლისგანაც განსხვავდება გრაფიკული სისტემით. განსაკუთრებით ცნობილია სატნიხემუასის და პეტუბასტისის ნარატიული ციკლები, ინსინგერისა და ონხოშეშონკის დარიგებები. ადრეული (ძველი, საშუალო და გვიანი საშუალო) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა – ქვემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა დედაქალაქი <ins class="diffchange diffchange-inline">[[</ins>მემფისი<ins class="diffchange diffchange-inline">]]</ins>, ხოლო გვიანი (ახალი ეგვიპტური და დემოტიკური) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა ჩამოყალიბდა ზემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა ახალი სამეფოს დედაქალაქი თებე. მორფოლოგიურად [[არსებითი სახელი|არსებით სახელებში]], გამოიხატება [[სქესი (გრამატიკა)|სქესი]] და რიცხვი [[ზმნა|ზმნებში]] – [[პირი (გრამატიკა)|პირი]], სქესი, [[რიცხვი (გრამატიკა)|რიცხვი]], [[ასპექტი (გრამატიკა)|ასპექტი]], [[კილო (გრამატიკა)|კილო]], დინამიკურობა/სტატიკურობა, [[გვარი (ზმნის)|გვარი]], კაუზატივი. ლინგვისტური თვალსაზრისით ადრეული ეგვიპტური ხასიათდება სინთეზური წყობით. მაგ., არსებითი სახელი სუფიქსურად გამოხატავს სქესსა და რიცხვს: მ. მხ. ntr:ø „ღმერთი“, მდ. მხ. nt:t „ქალღმერთი“, მ. მრ. ntw „ღმერთები“, მდ. მრ. n:wt „ქალღმერთები“. სინტაქსურად ინარჩუნებს VSO ([[შემასმენელი]]-[[ქვემდებარე]]-[[დამატება (გრამატიკა)|დამატება]]) წყობას. გვიანმა ეგვიპტურმა განივითარა ანალიზური წყობა: არსებით სახელში სუფიქსურად გამოხატული სქესი და რიცხვი გამოიხატება არტიკლის საშუალებით: p3-nt“ „ღმერთი“, t3-ntr „ქალ-ღმერთი“, n3-ntr „ღმერთები“. წინადადების VSO წყობა შეიცვალა SVO წყობით (ზ. ბარათაშვილი).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=237158&oldid=prev 2024-10-28T12:22:23Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">წყარო</span></span></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:22, 28 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 14:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მსოფლიოს ენები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:მსოფლიოს ენები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ენები]]</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>[[კატეგორია:ენები]]</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div><del style="color: red; font-weight: bold; text-decoration: none;">[[კატეგორია:მსოფლიო ენები]]</del></div></td><td colspan="2">&#160;</td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=236967&oldid=prev 2024-10-23T12:08:35Z

<p></p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <col class='diff-marker' /> <col class='diff-content' /> <tr valign='top'> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">←წინა ვერსია</td> <td colspan='2' style="background-color: white; color:black;">12:08, 23 ოქტომბერი 2024-ის ვერსია</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">ხაზი 6:</td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. მოთხრობები და ზღაპრები (განსაკუთრებით ცნობილია მოთხრობა სინუჰეტის შესახებ და გემის დაღუპვას გადარჩენილი მეზღვაურის ზღაპარი), &lt;br /&gt;</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>3. მოთხრობები და ზღაპრები (განსაკუთრებით ცნობილია მოთხრობა სინუჰეტის შესახებ და გემის დაღუპვას გადარჩენილი მეზღვაურის ზღაპარი), &lt;br /&gt;</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4 ჰიმნები – რელიგიური შინაარსის პოეტური ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია „ნილოსის ჰიმნი“ და „სენუსერტ III-ის ჰიმნი“).</div></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"><div>4 ჰიმნები – რელიგიური შინაარსის პოეტური ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია „ნილოსის ჰიმნი“ და „სენუსერტ III-ის ჰიმნი“).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>−</td><td style="background: #ffa; color:black; font-size: smaller;"><div>საშუალო ეგვიპტური ადმინისტრაციული დოკუმენტების (კაჰუნის პაპირუსები) და ისტორიული ჩანაწერების ენასაც წარმოადგენს. გვიანი საშუალო ეგვიპტური – რელიგიური ტექსტების (რიტუალური, მითოლოგიური, ჰიმნების ენა ახალი სამეფოდან ეგვიპტური ცივილიზაციის დასასრულამდე. ათასწლეულზე მეტ ხანს თანაარსებობდა გვიან ეგვიპტურთან დიგლოსიის პირობებში. ინარჩუნებს კლასიკური ენის გრამატიკულ სტრუქტურას, მაგრამ გრაფიკული თვალსაზრისით, განსაკუთრებით ბერძნულ-რომაულ პერიოდში იზრდება იეროგლიფური ნიშნების რაოდენობა; ახალი ეგვიპტური ახალი სამეფოს გვიანი და მესამე გარდამავალი პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე 1300-700 წწ) ენა. ახალ ეგვიპტურზე არის დაწერილი XIX დინასტიის დროინდელი მდიდარი ლიტერატურა, რომელიც შეიცავს ბრძნულ და ნარატიულ ტექსტებს (განსაკუთრებით ცნობილია „ორი ძმის ზღაპარი“, „უნამონის მოგზაურობა ბიბლოსში“, „ანის დარიგება“, „ამონხეტეპის დარიგება“), ასევე ახალი ლიტერატურული ჟანრები: მითოლოგიური ზღაპრები და სასიყვარულო პოეზია. გვიანი ეგვიპტური წარმოადგენდა რამესიდების კანცელარიის, <del class="diffchange diffchange-inline">თებეს </del>ნეკროპოლისში აღმოჩენილი საბუთებისა და სასკოლო ტექსტების ენას. ადმინისტრაციული ტექსტებისგან განსხვავებით, ლიტერატურულ ტექსტებში იგრძნობა კლასიკური ენის დიდი გავლენა; დემოტიკური – გვიანი სამეფოსა და მომდევნო პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე VII ს. ჩვ.წ.-ით V ს.) ადმინისტრაციისა და ლიტერატურის ენა გრამატიკულად ახლოს დგას ახალ ეგვიპტურთან, რომლისგანაც განსხვავდება გრაფიკული სისტემით. განსაკუთრებით ცნობილია სატნიხემუასის და პეტუბასტისის ნარატიული ციკლები, ინსინგერისა და ონხოშეშონკის დარიგებები. ადრეული (ძველი, საშუალო და გვიანი საშუალო) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა – ქვემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა დედაქალაქი მემფისი, ხოლო გვიანი (ახალი ეგვიპტური და დემოტიკური) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა ჩამოყალიბდა ზემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა ახალი სამეფოს დედაქალაქი თებე. მორფოლოგიურად [[არსებითი სახელი|არსებით სახელებში]], გამოიხატება [[სქესი (გრამატიკა)|სქესი]] და რიცხვი [[ზმნა|ზმნებში]] – [[პირი (გრამატიკა)|პირი]], სქესი, [[რიცხვი (გრამატიკა)|რიცხვი]], [[ასპექტი (გრამატიკა)|ასპექტი]], [[კილო (გრამატიკა)|კილო]], დინამიკურობა/სტატიკურობა, [[გვარი (ზმნის)|გვარი]], კაუზატივი. ლინგვისტური თვალსაზრისით ადრეული ეგვიპტური ხასიათდება სინთეზური წყობით. მაგ., არსებითი სახელი სუფიქსურად გამოხატავს სქესსა და რიცხვს: მ. მხ. ntr:ø „ღმერთი“, მდ. მხ. nt:t „ქალღმერთი“, მ. მრ. ntw „ღმერთები“, მდ. მრ. n:wt „ქალღმერთები“. სინტაქსურად ინარჩუნებს VSO ([[შემასმენელი]]-[[ქვემდებარე]]-[[დამატება (გრამატიკა)|დამატება]]) წყობას. გვიანმა ეგვიპტურმა განივითარა ანალიზური წყობა: არსებით სახელში სუფიქსურად გამოხატული სქესი და რიცხვი გამოიხატება არტიკლის საშუალებით: p3-nt“ „ღმერთი“, t3-ntr „ქალ-ღმერთი“, n3-ntr „ღმერთები“. წინადადების VSO წყობა შეიცვალა SVO წყობით (ზ. ბარათაშვილი).</div></td><td class='diff-marker'>+</td><td style="background: #cfc; color:black; font-size: smaller;"><div>საშუალო ეგვიპტური ადმინისტრაციული დოკუმენტების (კაჰუნის პაპირუსები) და ისტორიული ჩანაწერების ენასაც წარმოადგენს. გვიანი საშუალო ეგვიპტური – რელიგიური ტექსტების (რიტუალური, მითოლოგიური, ჰიმნების ენა ახალი სამეფოდან ეგვიპტური ცივილიზაციის დასასრულამდე. ათასწლეულზე მეტ ხანს თანაარსებობდა გვიან ეგვიპტურთან დიგლოსიის პირობებში. ინარჩუნებს კლასიკური ენის გრამატიკულ სტრუქტურას, მაგრამ გრაფიკული თვალსაზრისით, განსაკუთრებით ბერძნულ-რომაულ პერიოდში იზრდება იეროგლიფური ნიშნების რაოდენობა; ახალი ეგვიპტური ახალი სამეფოს გვიანი და მესამე გარდამავალი პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე 1300-700 წწ) ენა. ახალ ეგვიპტურზე არის დაწერილი XIX დინასტიის დროინდელი მდიდარი ლიტერატურა, რომელიც შეიცავს ბრძნულ და ნარატიულ ტექსტებს (განსაკუთრებით ცნობილია „ორი ძმის ზღაპარი“, „უნამონის მოგზაურობა ბიბლოსში“, „ანის დარიგება“, „ამონხეტეპის დარიგება“), ასევე ახალი ლიტერატურული ჟანრები: მითოლოგიური ზღაპრები და სასიყვარულო პოეზია. გვიანი ეგვიპტური წარმოადგენდა რამესიდების კანცელარიის, <ins class="diffchange diffchange-inline">[[თებე (ქალაქი ძველ ეგვიპტეში)|თებე]]ს </ins>ნეკროპოლისში აღმოჩენილი საბუთებისა და სასკოლო ტექსტების ენას. ადმინისტრაციული ტექსტებისგან განსხვავებით, ლიტერატურულ ტექსტებში იგრძნობა კლასიკური ენის დიდი გავლენა; დემოტიკური – გვიანი სამეფოსა და მომდევნო პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე VII ს. ჩვ.წ.-ით V ს.) ადმინისტრაციისა და ლიტერატურის ენა გრამატიკულად ახლოს დგას ახალ ეგვიპტურთან, რომლისგანაც განსხვავდება გრაფიკული სისტემით. განსაკუთრებით ცნობილია სატნიხემუასის და პეტუბასტისის ნარატიული ციკლები, ინსინგერისა და ონხოშეშონკის დარიგებები. ადრეული (ძველი, საშუალო და გვიანი საშუალო) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა – ქვემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა დედაქალაქი მემფისი, ხოლო გვიანი (ახალი ეგვიპტური და დემოტიკური) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა ჩამოყალიბდა ზემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა ახალი სამეფოს დედაქალაქი თებე. მორფოლოგიურად [[არსებითი სახელი|არსებით სახელებში]], გამოიხატება [[სქესი (გრამატიკა)|სქესი]] და რიცხვი [[ზმნა|ზმნებში]] – [[პირი (გრამატიკა)|პირი]], სქესი, [[რიცხვი (გრამატიკა)|რიცხვი]], [[ასპექტი (გრამატიკა)|ასპექტი]], [[კილო (გრამატიკა)|კილო]], დინამიკურობა/სტატიკურობა, [[გვარი (ზმნის)|გვარი]], კაუზატივი. ლინგვისტური თვალსაზრისით ადრეული ეგვიპტური ხასიათდება სინთეზური წყობით. მაგ., არსებითი სახელი სუფიქსურად გამოხატავს სქესსა და რიცხვს: მ. მხ. ntr:ø „ღმერთი“, მდ. მხ. nt:t „ქალღმერთი“, მ. მრ. ntw „ღმერთები“, მდ. მრ. n:wt „ქალღმერთები“. სინტაქსურად ინარჩუნებს VSO ([[შემასმენელი]]-[[ქვემდებარე]]-[[დამატება (გრამატიკა)|დამატება]]) წყობას. გვიანმა ეგვიპტურმა განივითარა ანალიზური წყობა: არსებით სახელში სუფიქსურად გამოხატული სქესი და რიცხვი გამოიხატება არტიკლის საშუალებით: p3-nt“ „ღმერთი“, t3-ntr „ქალ-ღმერთი“, n3-ntr „ღმერთები“. წინადადების VSO წყობა შეიცვალა SVO წყობით (ზ. ბარათაშვილი).</div></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> <tr><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td><td class='diff-marker'>&#160;</td><td style="background: #eee; color:black; font-size: smaller;"></td></tr> </table>

Tkenchoshvili https://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php?title=%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9E%E1%83%A2%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90&diff=236826&oldid=prev 2024-10-22T19:33:37Z

<p>ახალი გვერდი: &#039;&#039;&#039;ეგვიპტური ენა&#039;&#039;&#039; – ეგვიპტური ენა წარმოადგენს აფრაზიურ ენათ...</p> <p><b>ახალი გვერდი</b></p><div>'''ეგვიპტური ენა''' – ეგვიპტური ენა წარმოადგენს აფრაზიურ ენათა მაკრო-ოჯახის განცალკევებით მდგომ [[ენა (მეტყველება)|ენა]]ს. ტექსტები ცნობილია ჩვ.წ.-მდე XXX საუკუნიდან. გამოიყოფა განვითარების ექვსი ძირითადი საფეხური: ძველი ეგვიპტური, საშუალო ეგვიპტური, გვიანი საშუალო ეგვიპტური, ახალი ეგვიპტური, დემოტიკური და კოპტური. <br /> <br /> ძველი ეგვიპტური – ძველი სამეფოსა და პირველი გარდამავალი პერიოდის ენა (ჩვ.წ.-მდე 3000–2000 წწ). ცნობილია პირამიდების ტექსტებით და ავტობიოგრაფიებით, რომლებიც ამოკვეთილი იყო ადმინისტრაციული ელიტის სამარხების კედლებზე; საშუალო (კლასიკური) ეგვიპტური შუა სამეფოსა და XVIII დინასტიის დროინდელი ენა (ჩვ.წ. მდე 2000-1300 წწ). წარმოადგენს ეგვიპტური ლიტერატურის კლასიკურ ენას. საშუალო ეგვიპტურზე დაწერილია ოთხი ძირითადი ლიტერატურული ჟანრის ტექსტები: &lt;br /&gt;<br /> 1. სამგლოვიარო ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია ადმინისტრაციული ელიტის სარკოფაგებზე ამოკვეთილი ტექსტები), &lt;br /&gt;<br /> 2. დარიგებები (განსაკუთრებით ცნობილია მერიკარას, იპუვერისა და ვეზირ პტაჰოტეპის დარიგებები), &lt;br /&gt;<br /> 3. მოთხრობები და ზღაპრები (განსაკუთრებით ცნობილია მოთხრობა სინუჰეტის შესახებ და გემის დაღუპვას გადარჩენილი მეზღვაურის ზღაპარი), &lt;br /&gt;<br /> 4 ჰიმნები – რელიგიური შინაარსის პოეტური ტექსტები (განსაკუთრებით ცნობილია „ნილოსის ჰიმნი“ და „სენუსერტ III-ის ჰიმნი“).<br /> საშუალო ეგვიპტური ადმინისტრაციული დოკუმენტების (კაჰუნის პაპირუსები) და ისტორიული ჩანაწერების ენასაც წარმოადგენს. გვიანი საშუალო ეგვიპტური – რელიგიური ტექსტების (რიტუალური, მითოლოგიური, ჰიმნების ენა ახალი სამეფოდან ეგვიპტური ცივილიზაციის დასასრულამდე. ათასწლეულზე მეტ ხანს თანაარსებობდა გვიან ეგვიპტურთან დიგლოსიის პირობებში. ინარჩუნებს კლასიკური ენის გრამატიკულ სტრუქტურას, მაგრამ გრაფიკული თვალსაზრისით, განსაკუთრებით ბერძნულ-რომაულ პერიოდში იზრდება იეროგლიფური ნიშნების რაოდენობა; ახალი ეგვიპტური ახალი სამეფოს გვიანი და მესამე გარდამავალი პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე 1300-700 წწ) ენა. ახალ ეგვიპტურზე არის დაწერილი XIX დინასტიის დროინდელი მდიდარი ლიტერატურა, რომელიც შეიცავს ბრძნულ და ნარატიულ ტექსტებს (განსაკუთრებით ცნობილია „ორი ძმის ზღაპარი“, „უნამონის მოგზაურობა ბიბლოსში“, „ანის დარიგება“, „ამონხეტეპის დარიგება“), ასევე ახალი ლიტერატურული ჟანრები: მითოლოგიური ზღაპრები და სასიყვარულო პოეზია. გვიანი ეგვიპტური წარმოადგენდა რამესიდების კანცელარიის, თებეს ნეკროპოლისში აღმოჩენილი საბუთებისა და სასკოლო ტექსტების ენას. ადმინისტრაციული ტექსტებისგან განსხვავებით, ლიტერატურულ ტექსტებში იგრძნობა კლასიკური ენის დიდი გავლენა; დემოტიკური – გვიანი სამეფოსა და მომდევნო პერიოდის (ჩვ.წ.-მდე VII ს. ჩვ.წ.-ით V ს.) ადმინისტრაციისა და ლიტერატურის ენა გრამატიკულად ახლოს დგას ახალ ეგვიპტურთან, რომლისგანაც განსხვავდება გრაფიკული სისტემით. განსაკუთრებით ცნობილია სატნიხემუასის და პეტუბასტისის ნარატიული ციკლები, ინსინგერისა და ონხოშეშონკის დარიგებები. ადრეული (ძველი, საშუალო და გვიანი საშუალო) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა – ქვემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა დედაქალაქი მემფისი, ხოლო გვიანი (ახალი ეგვიპტური და დემოტიკური) ეგვიპტური სალიტერატურო ენა ჩამოყალიბდა ზემო ეგვიპტეში, სადაც მდებარეობდა ახალი სამეფოს დედაქალაქი თებე. მორფოლოგიურად [[არსებითი სახელი|არსებით სახელებში]], გამოიხატება [[სქესი (გრამატიკა)|სქესი]] და რიცხვი [[ზმნა|ზმნებში]] – [[პირი (გრამატიკა)|პირი]], სქესი, [[რიცხვი (გრამატიკა)|რიცხვი]], [[ასპექტი (გრამატიკა)|ასპექტი]], [[კილო (გრამატიკა)|კილო]], დინამიკურობა/სტატიკურობა, [[გვარი (ზმნის)|გვარი]], კაუზატივი. ლინგვისტური თვალსაზრისით ადრეული ეგვიპტური ხასიათდება სინთეზური წყობით. მაგ., არსებითი სახელი სუფიქსურად გამოხატავს სქესსა და რიცხვს: მ. მხ. ntr:ø „ღმერთი“, მდ. მხ. nt:t „ქალღმერთი“, მ. მრ. ntw „ღმერთები“, მდ. მრ. n:wt „ქალღმერთები“. სინტაქსურად ინარჩუნებს VSO ([[შემასმენელი]]-[[ქვემდებარე]]-[[დამატება (გრამატიკა)|დამატება]]) წყობას. გვიანმა ეგვიპტურმა განივითარა ანალიზური წყობა: არსებით სახელში სუფიქსურად გამოხატული სქესი და რიცხვი გამოიხატება არტიკლის საშუალებით: p3-nt“ „ღმერთი“, t3-ntr „ქალ-ღმერთი“, n3-ntr „ღმერთები“. წინადადების VSO წყობა შეიცვალა SVO წყობით (ზ. ბარათაშვილი).<br /> <br /> <br /> ==წყარო==<br /> [[ძველი ეგვიპტის ენციკლოპედია]]<br /> [[კატეგორია:ძველი ეგვიპტე]]<br /> [[კატეგორია:მსოფლიოს ენები]]<br /> [[კატეგორია:ენები]]<br /> [[კატეგორია:მსოფლიო ენები]]</div>

Tkenchoshvili